Türkiye’nin enerji ihtiyacını kesintisiz karşılamak amacıyla faaliyetlerini sürdüren Tüpraş, Güney Kore’de inşa edilecek dört adet yeni Suezmax tipi gemisiyle ham petrol taşımacılığı kapasitesini önemli ölçüde artıracak. Toplam yatırım tutarı 370 milyon doları aşan, her biri yaklaşık 157.000 DWT taşıma kapasitesine sahip dört adet geminin 2029 yılı içerisinde teslim alınması planlanıyor.

Tüpraş’ın deniz yolu taşımacılığı ve lojistik alanında faaliyet gösteren iştiraki Ditaş; geçtiğimiz günlerde teslim aldığı T. Riva tankeriyle Türk Kabotajı’nın ve Koç Topluluğu’nun 100. yılında Türk Bayraklı en büyük tanker filosuna sahip şirket olmuştu. Yeni gemilerin filoya katılmasıyla Tüpraş, petrol taşımacılığındaki kapasitesini artırırken, ulusal ve uluslararası deniz taşımacılığındaki rekabet gücünü daha da ileri taşımayı amaçlıyor.

İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman’da bulunan dört rafinerisinde yıllık toplam 30 milyon tonluk ham petrol işleme kapasitesine sahip olan Tüpraş; Avrupa'nın 7. büyük rafineri şirketi ve Akdeniz havzasının en kompleks rafinerilerinden biri konumundadır. 2025 yılı itibarıyla Türkiye dâhil 16 ülkeden 31 farklı ham petrol türü tedarik eden şirket, Avrupa ve Afrika başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerine ihracat gerçekleştirmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığınca oluşturulan geçici dış ticaret istatistiklerine göre, haziranda Türkiye'nin toplam ithalatı, 2025’in aynı ayına kıyasla yüzde 23 artarak 35 milyar 284 milyon 742 bin dolar olarak belirlendi.

Bu tutarın 5 milyar 916 milyon 832 bin dolarlık kısmını, enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar" oluşturdu.

Geçen yılın haziran ayında bu rakam 4 milyar 593 milyon 350 bin dolar olarak kayıtlara geçmişti. Böylece enerji ithalatı tutarı yıllık bazda yüzde 28,8 arttı.

Bu dönemde ham petrol ithalatı ise yüzde 9,1 azalarak 2 milyon 656 bin 324 tona geriledi.

Buna göre turizm geliri, geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla yüzde 2,6 azalışla 15 milyar 865 milyon 339 bin dolar olarak kaydedildi.

Ziyaretçilerden elde edilen turizm geliri 15 milyar 655 milyon 868 bin dolar, transfer yolculardan elde edilen turizm geliri ise 209 milyon 471 bin dolar olarak hesaplandı. Turizm gelirinin yüzde 15,6'sı, ülkeyi ziyaret eden yurt dışı ikametli vatandaşlardan sağlandı.

Ziyaretçiler, seyahatlerini kişisel veya paket turla organize etti. Bu çeyrekte yapılan harcamaların 10 milyar 933 milyon 868 bin dolarını kişisel harcamalar, 4 milyar 722 milyon dolarını ise paket tur harcamaları oluşturdu.

Ülkeden çıkış yapan ziyaretçi sayısı, bu yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 azalarak 15 milyon 581 bin 14 kişi oldu. Bu ziyaretçilerin yüzde 16,2'sini 2 milyon 527 bin 687 kişiyle yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu.

Söz konusu çeyrekte Türkiye'de geceleme yapan ziyaretçilerin gecelik ortalama harcaması 113 dolar oldu. Yurt dışında ikamet eden vatandaşların gecelik ortalama harcamasının ise 79 dolar olduğu görüldü.

Nisan-haziran döneminde turizm geliri içindeki paket tur harcamalarının payı yüzde 30,2, yeme içme harcamalarının payı yüzde 21, uluslararası ulaştırma harcamalarının payı yüzde 12,4, konaklama harcamalarının payı ise yüzde 11,3 oldu. Geçen yılın aynı dönemine göre paket tur harcamaları yüzde 5,5 ve uluslararası ulaştırma harcamaları yüzde 6,1 azalırken, konaklama harcamaları yüzde 11,7 ve yeme içme harcamaları yüzde 5,2 arttı.

Ziyaretçiler, Türkiye'ye yüzde 71,3 ile en çok "gezi, eğlence, sportif ve kültürel faaliyetler" amacıyla geldi. İkinci sırada yüzde 16,6 ile "akraba ve arkadaş ziyareti", üçüncü sırada ise yüzde 6 ile "alışveriş" yer aldı. Yurt dışı ikametli vatandaşlar ise ülkeye yüzde 60,3 ile en çok "akraba ve arkadaş ziyareti" amacıyla geldi.

Turizm gideri yüzde 7,4 arttı

Yurt içinde ikamet edip başka ülkelere ziyarette bulunan vatandaşların harcamalarından oluşan turizm gideri, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 7,4 artarak 2 milyar 962 milyon 898 bin dolar oldu. Bunun 2 milyar 88 milyon 862 bin dolarını kişisel, 874 milyon 36 bin dolarını ise paket tur harcamaları oluşturdu.

Aynı dönemde yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı, yıllık bazda yüzde 16,5 artarak 3 milyon 434 bin 172 kişiye çıktı, kişi başı ortalama harcama 863 dolar oldu.

Bakan Şimşek yılın ikinci çeyreğine ilişkin turizm istatistiklerini değerlendirdi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, NSosyal hesabından bu yılın ikinci çeyrek turizm istatistiklerine ilişkin paylaşım yaptı.

Olumsuz jeopolitik gelişmelere rağmen ikinci çeyrekte yıllıklandırılmış turizm gelirinin 65,2 milyar dolarla 2025 yılı seviyesini koruduğuna işaret eden Şimşek, "Bu dönemde ziyaretçi sayısı sınırlı gerilerken, kişi başı ortalama harcama geçen yıla göre artış gösterdi. Böylece savaşın, hizmet ihracatı kanalıyla cari denge üzerindeki olumsuz etkileri sınırlandı. Programımızla sağladığımız yapısal iyileşme sayesinde cari dengenin sürdürülebilir seviyelerde kalmasını öngörüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Şimşek, jeopolitik gerilimlerin etkisini azaltmak için turizm sektörünü desteklediklerini, konaklama vergisini yüzde 2'den yüzde 1'e indirdiklerini anımsatarak şunları kaydetti:

"Turizm Destek Paketi kapsamında Hazine kefaletiyle sektöre 60 milyar lira tutarında ilave finansman imkanı sağladık. Çalışan başına aylık 1270 lira asgari ücret desteği ve Bakanlık işletme belgesine sahip tesislerde çalışanlar için aylık 3 bin 500 lira prim desteği sağlıyoruz. Sağlık, kongre, kültür ve spor turizmi gibi yüksek katma değerli alanları geliştirmeye, turizm faaliyetlerini yılın tamamına yaymaya ve sektörümüzün rekabet gücünü artırmaya yönelik politikalarımızı sürdüreceğiz."

Aşırı sıcaklar Avrupa'nın çoğunu kasıp kavururken yeni bir seyahat trendi ortaya çıkıyor. Gün geçtikçe daha fazla sayıda kişi, seyahat etmek için kendi ülkelerinin dışında daha serin yaz destinasyonları arıyor ve Çin bu kişilerin ilk tercihleri arasında öne çıkıyor.

Serin iklimi, yeşil tepeleri ve temiz sularıyla tablo gibi manzaralar sunan, Çin'in güneybatısında yer alan Guizhou Eyaleti'nde bulunan ve Çin'in "serin şehri" ismiyle bilinen Liupanshui Şehri, sıcaklardan kaçan yabancı seyahatseverler için gözde bir destinasyona dönüştü. Bu yaz tatili boyunca şehir genelinde müzik festivalleri ve kırsal bahçe fuarları dâhil olmak üzere 20'den fazla temalı etkinlik düzenleniyor ve dünyanın her köşesinden ziyaretçileri kendine çekiyor.

Max Slonim isimli Amerikalı turist, bu yaz şehirde gezerken serin ve rahatlatıcı havadan etkilendiğini dile getirdi. "Manzaralı ve güzel yerlere ne zaman gitseniz büyük kalabalıklar ve uzun kuyruklar olmadan doğanın ve huzurlu ortamın tadını gerçekten çıkarabiliyorsunuz." diye açıkladı Slonim.

"Çin Seyahati" trendinin arkasındaki daha geniş kapsamlı ivme artmaya devam ediyor. Kayıtlara göre 2026'nin ilk yarısında 22,91 milyondan fazla kişi Çin'i ziyaret ederken, önceki yılın aynı dönemine göre %20,4'lük bir artış yaşandı. Yunnan, Guizhou ve Hunan eyaletleri gibi geleneksel yaz destinasyonları, uluslararası seyahatseverlerin yaz tatili istek listelerinin birinci sırasında kendine yer buldu.

Çin'e Seyahatlerde Patlama Yaşanıyor

Orta Çin'de yer alan, rüya gibi manzaralarıyla dünyaca ünlü Hunan Eyaleti'ndeki bir turizm şehri olan Zhangjiajie'yi ziyaret eden seyahetseverler için yoğun sezon başladı. Avrupa, Güneydoğu Asya ve diğer bölgelerden gelen turistler; serin meltemlerin ve yemyeşil ormanların doğal bir sığınak sunduğu, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan kum taşı dağlarına yöneliyor.

Çin'in uygulamaya koyduğu 240 saatlik vizesiz transit geçiş politikasından yararlanan şehir, yolcular için sekizden fazla ülke ve bölgeyi birbirine bağlayan 10'dan fazla hava yolu rotası açtı. Sınır kapısında hızlı pasaport kontrolü prosedürleri ve sadece pasaportla önemli cazibe merkezlerine girme olanağı, uluslararası ziyaretçiler için şehirde seyahat etmeyi hiç olmadığı kadar kolaylaştırdı.

Temmuz ayının başından bu yana Zhangjiajie Büyük Kanyonu Görmeye Değer Manzara Alanı'na yapılan aile ziyaretlerinde ani bir artış yaşanırken 10.000'e yaklaşan günlük ziyaretçi sayısı içinde ülkeyi ziyaret eden turistlerin payı toplam rakamın %50'sini oluşturdu.

Çin'in deniz kıyısındaki daha serin destinasyonlara gösterilen ilgide de artış görülüyor. Çin'in kuzeyindeki Hebei Eyaleti'nde yer alan sahil şehri Qinhuangdao yelkencilik, sürat teknesi gezileri, Çin Seddi Müzesi'ndeki somut olmayan kültür mirası performansları ve sürükleyici sanal gerçeklik deneyimleri dâhil olmak üzere çeşitli yaz etkinlikleri düzenlemeye başladı.

Şehri yılın ilk yarısında, önceki yılın aynı dönemine kıyasla %50'lik bir artışla, 43.000 kişi ziyaret ederken ülke dışından gelen turistlerin ortalama kalış süresi yedi günden on beş güne çıkarak ikiye katlandı.

Bu trend özellikle Avrupalı seyahatseverler arasında göze çarpıyor. Bu yaz sezonunda Çin'e en çok ziyaretçi gönderen ilk 20 pazar arasında Avrupa ülkeleri yaklaşık %30'luk paya sahip. Seyahat rezervasyonları önceki yıla göre %275 artarken cazibe merkezi biletlerine yönelik siparişler 20 kat arttı. Sadece Britanya, Fransa ve Almanya'dan gelen ziyaretçiler tüm Avrupalı ziyaretçilerin yaklaşık yüzde 42'sini oluşturuyor.

Neden Çin?

Bu turizm patlamasının arkasında Çin'in kapsamını sürekli genişlettiği vize kolaylaştırma politikası bulunuyor. Çin şu anda 50 ülkenin vatandaşlarına tek taraflı vizesiz giriş olanağı sunarken 29 ülkeyle de karşılıklı vize muafiyeti anlaşması imzaladı. Bu arada 55 ülkenin vatandaşları 240 saatlik vizesiz transit geçiş programından yararlanarak Çin'e girmek için artık belirlenmiş 65 sınır kapısını kullanabiliyor.

Uluslararası erişilebilirlikte de kayda değer oranda artış görüldü. Doğrudan uçuşlar artık yurt dışı destinasyonlar ile Çin'in 160 şehri arasında bağlantı kurarken Çin'e gelen seyahatseverlerin dörtte üçünden fazlası artık Çin'e vizesiz giriyor.

Bu arada seyahat hizmetleri de yabancılar için gün geçtikçe daha erişilebilir ve kullanması kolay hâle geldi. Çok dilli bilet makineleri, yapay zekâ destekli çeviri cihazları, İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve başka dillerde müşteri desteği şimdi turistik cazibe merkezlerinde ve önemli seyahat platformlarında yaygın olarak ziyaretçilere sunuluyor.

Ama yabancı ziyaretçilerin defalarca vurguladığı bir ayrıntı şaşırtıcı derecede basit: klimalar. Havalimanlarından metro istasyonları ve alışveriş merkezlerine, oteller ve turistik cazibe merkezlerine kadar, dünyanın en büyük ve en güvenilir enerji sistemlerinden birinin desteklediği güvenilir soğutma sistemleri Çin'in yaz seyahati deneyiminin temel özelliklerinden biri hâline geldi.

Çin'deki yaz maceralarını farklı sosyal medya platformlarında paylaşan yabancı seyahatseverlerin videoları, dünya genelindeki kitlelerin Çin'i yeniden keşfettikleri pencereler hâline geldi. Gün geçtikçe daha fazla sayıda ziyaretçi Pekin, Şanghay, Guangzhou ve Shenzhen dışına yönelerek antik kasabaları, dağ köylerini ve daha az bilinen şehirleri keşfe çıkıyor. Bu ziyaretçiler, sadece yaz sıcağından kaçabilecekleri serin bir yer bulmakla kalmıyor, gün geçtikçe daha erişilebilir, misafirperver, heyecan ve hayat dolu bir Çin'i keşfediyor.

Erkoç, yaptığı açıklamada, otomotiv sektöründe dijitalleşmenin alım satım süreçlerini hızlandırıp kolaylaştırdığını, ancak teknolojinin sağladığı imkanların yanı sıra, yeni risk alanlarını da beraberinde getirdiğini anlattı.

Son yıllarda ikinci el araç arayışlarının, büyük ölçüde internet ortamına taşındığını aktaran Erkoç, vatandaşların ilanlarda yer alan fotoğraflar, ekspertiz raporları, araç geçmişi bilgileri ve satıcı profillerini daha dikkatli değerlendirmesi gerektiğini söyledi.

Erkoç, tüketicilerin araç satın alma sürecinin önemli bir bölümünü dijital ortamda yürüttüğüne işaret ederek, "Bu durum, zaman ve erişim açısından önemli avantajlar sağlıyor. Ancak teknolojinin gelişmesiyle birlikte, dijital içeriklerin doğruluğunu sorgulamak da her zamankinden daha önemli hale geliyor. Araç alırken sadece kaportaya, motora veya ekspertiz raporuna değil, dijital ortamda sunulan bilgilerin güvenilirliğine de dikkat edilmesi gerekiyor." diye konuştu.

"Güven sektörümüzün temel önceliklerden"

İkinci el araç ticaretinde güvenin, sektörün en önemli unsuru olduğuna dikkati çeken Erkoç, yetki belgesi sahibi, kayıtlı ve kurumsal işletmelerden yapılan alışverişlerin, tüketiciler açısından önemli avantajlar sunduğunu vurguladı.

Erkoç, işlemlerin kurumsal firmalar üzerinden yapılmasının önemine değinerek, şöyle devam etti:

"Vatandaşlarımızın araç alım satım işlemlerini, yetki belgeli ve kurumsal işletmeler aracılığıyla gerçekleştirmeleri büyük önem taşıyor. Kurumsal işletmeler, hem mevzuata uygun hareket ediyor, hem de satış sonrası süreçlerde tüketicinin muhatap bulabilmesini sağlıyor. Dijitalleşen ticaret ortamında güven unsurunun korunması, sektörümüz açısından temel önceliklerden biridir."

"Bilgi doğrulama süreçleri önem kazanıyor"

Erkoç, Türkiye'de ikinci el araç ticaretinin, her yıl milyonlarca aracın el değiştirdiği dev bir ekonomik yapı oluşturduğunu, sektörün teknolojik dönüşüme uyum sağladığını ancak tüketici farkındalığının da aynı ölçüde gelişmesi gerektiğini ifade etti. Güvenli ticaretin, bilinçli tüketiciden geçtiğinin altını çizen Erkoç, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Artık yeni bir döneme giriyoruz. Araç alırken yalnızca mekanik kontroller değil, bilgi doğrulama süreçleri de önem kazanıyor. Tüketicilerimizin ekspertiz, araç geçmişi sorgulaması, yetki belgesi kontrolü ve satıcı güvenilirliği gibi konuları birlikte değerlendirmesi gerekiyor."

Erkoç, ikinci el otomotiv sektöründe dijitalleşmenin gelecek yıllarda hızlanacağını belirterek, şunları kaydetti:

"Teknolojik gelişmelerle birlikte, güvenlik ve şeffaflık mekanizmalarının daha da güçlendirilmesi önem taşıyor. Araç almak isteyenler satın almadan önce mutlaka aracın geçmiş kayıtlarını kontrol etmesi gerekiyor. Resmi kanallardan aracın hasar ve kaza geçmişi, muayene ve kilometre kayıtları gibi bilgilerine bakılması da önem taşıyor. Ayrıca sahiplik durumuna ilişkin mevcut bilgilerin kontrol edilmesi, yalnızca satıcının söylemiyle hareket edilmemesi gerekiyor."

Bu süreçte Çin'in yarı iletken teknolojilerinde kaydettiği ilerleme de sektöre yönelik risk algısını artırdı. Çin'in ileri çip üretiminde kritik öneme sahip derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerinde seri üretim aşamasına yaklaştığına ilişkin haberler, ülkenin teknoloji alanındaki dışa bağımlılığını azaltma sürecinin hızlandığına işaret etti.

Hafta başında Çinli bellek çip üreticisi Changxin Memory Technologies (CXMT), Şanghay STAR Piyasası'ndaki ilk işlem gününde hisse başına 54,65 yuan (yaklaşık 8,05 dolar) ile işlem görmeye başlayarak yüzde 531,06'lık bir artışla sabah seansını tamamladı.

Şirket, yapay zeka sunucularına, akıllı telefonlara ve kişisel bilgisayarlara güç veren bellek yongaları konusunda uzmanlaşmış, dünyanın en büyük dinamik rastgele erişimli bellek (DRAM) üreticilerinden biri olarak öne çıkıyor.

Ülkede art arda atılan söz konusu adımlar, Çin'in rakiplerine göre beklenenden hızlı teknolojik ilerleme kaydettiğine ilişkin sinyaller verdi. Bu işaretlerin ardından yatırımcılar, teknoloji sektöründe rekabetin artabileceğini değerlendirirken, mevcut yüksek değerlemeler ile devasa yapay zeka yatırım dalgasının sürdürülebilirliğini giderek daha fazla sorgulamaya başladı.

Çin'in teknolojide bağımsızlık adımlarıyla, sektörde lider konumdaki şirketlerin pazar payı kaybederek karlılıklarının düşebileceğine ilişkin öngörüler fiyatlamalara yansıdı.

Analistler, şirket değerlemelerine ilişkin endişelerin yanı sıra yatırımcıların portföylerini yarı iletken hisselerinden diğer sektör ve hisselere kaydırmasının da sektördeki satış baskısını artıran başlıca etkenlerden biri olduğunu belirtti.

Çin'den peş peşe gelen bu adımlar, ülkenin yarı iletken teknolojilerinde rakiplerine kıyasla beklenenden daha hızlı ilerleme kaydettiğine yönelik algıyı güçlendirdi. Böylece yatırımcılar yalnızca yapay zeka yatırımlarının geri dönüşünü değil, aynı zamanda sektörde bugüne kadar yüksek karlılık sağlayan rekabet avantajlarının korunup korunamayacağını da sorgulamaya başladı.

Öne çıkan değerlendirmelere göre, Çinli üreticilerin teknolojik yetkinliklerini artırması halinde küresel yarı iletken sektöründe rekabetin belirgin şekilde yoğunlaşması, sektörün lider şirketlerinin fiyatlama gücü, pazar payı ve kar marjları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Bu beklenti, son yıllarda yapay zeka temasıyla tarihi seviyelere ulaşan şirket değerlemelerinin yeniden gözden geçirilmesine neden oluyor.

Analistler, satış baskısının yalnızca değerleme endişelerinden kaynaklanmadığını, aynı zamanda yatırımcıların yüksek getiri sağlayan yarı iletken hisselerinde kar realizasyonuna giderek portföylerini daha görece korunaklı hisselere yönlendirmesinin de fiyatlamalarda etkili olduğunu belirtti.

Bu nedenle piyasalarda satışların temelinde tek bir sebepten ziyade, yüksek değerlemelerin normalleşmesi, rekabet dinamiklerinin değişmesi ve portföy rotasyonunun aynı anda devreye girmesinin yattığını ifade eden analistler, özellikle yapay zeka temasının öncüsü konumundaki yarı iletken şirketlerine dair soru işaretlerinin, yatırımcıların olumlu haberlerden çok olası riskleri fiyatlamasına neden olduğunu kaydetti.

Mevcut etkilerle ABD'de yarı iletken sektöründe sert düşüşler gözlendi. Son 5 iş günü periyodunda yarı iletken üreticisi Broadcom'un hisseleri yüzde 20,5 Intel'in hisseleri yüzde 18,3, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 25,4, Arm Holdings'in hisseleri yüzde 20,5 değer kaybetti.

Satış dalgasının yansımaları Asya borsasında da hissedildi. Bu durum, Güney Kore'yi de belirgin şekilde etkiledi. Yarı iletkenler ve teknoloji ağırlıklı Kospi Endeksi son 5 işlem gününde yaklaşık yüzde 21 düştü. Bu ülkedeki önde gelen yarı iletken şirketlerinden SK Hynix haftalık bazda yüzde 30,9, Hanmi Semicon hisseleri yüzde 23 değer kaybetti.

"Çin'in 5 makinelik üretimi kısa vadede bu düzeni değiştirmez"

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, öncelikle Çin'deki gelişmelerin bu haftaki satışların tetikleyicilerinden biri olduğunu belirterek, "Fakat tamamen Çin'le açıklamak doğru olmaz. Yahut sınırlı şekilde, ekipman üreticileriyle açıklamak lazım." dedi.

Bilgisayar çiplerinin üretiminde kullanılan fotolitografi makinelerini geliştiren Hollandalı teknoloji şirketi ASML'nin hisselerinin, Çin'in Derin Ultraviyole (DUV) litografi sistemi geliştirdiğine yönelik haberlerin ardından seans içinde yön değiştirdiğini belirten Kaymaz, söz konusu gelişmelerin özellikle hafıza çipi üreticilerindeki satışlarda sınırlı, hatta marjinal bir etkisi olduğu görüşünü dile getirdi. Kaymaz, son dönemde piyasalardaki asıl baskının ise yapay zeka yatırımlarının finansmanı ve bu yatırımların geri dönüşüne ilişkin artan endişelerden kaynaklandığını ifade etti.

Kaymaz, Çin'in çip üreten makinaları yapabilmesinin stratejik açıdan son derece önemli olduğunu dile getirerek, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Zira Batı dünyasının en kritik ve stratejik üstünlüğü yarı iletkenlere dayanıyor. Çok sayıda Batılı ülkenin teknoloji birikimi ASML'nin elinde teknoloji harikası makinalara dönüşüyor. Çin, Batı'nın bu üstünlüğüne ilk kez meydan okuyor. Tabii meydan okuma tabirini özellikle kullanıyorum, zira çip ekipmanları konusu sıfır toplamlı oyun gibi kurgulandı son 10 senede. Çin'in alacağı her makina Batı'nın kaybı sayıldı."

Sadi Kaymaz, diğer taraftan Derin Ultraviolet olarak adlandırabilecek bu makinaların halihazırda Tayvan'da veya Güney Kore'de kullanılan en gelişmiş makine sınıfında olmadığı bilgisini verdi.

Bu makinelerin kalın ışınlara sahip olduğunu ve vaferler (mikroçip yapımında kullanılan ince silikon disk) üzerinde tek seferde ince veya kısa desenler oluşturamadığını vurgulayan Kaymaz, dolayısıyla Çin'in bu makinelerle başarılı üretim yapsa dahi doğrudan 3 veya 2 nanometre ölçülerinde gelişmiş çipler yapmasını son derece zor olarak değerlendirdi.

Kaymaz, sözlerine şöyle devam etti:

"İmkansız diyemiyorum, çünkü son yıllarda Hollanda üretimi DUV cihazlarını farklı şekillerde kullanarak 7 nanometre çipler üretebildiklerini biliyoruz. Bu bakımdan DUV gelişmesi de en ileri çip yapımını ilgilendiriyor. Ayrıca çip dediğimiz akıllı nesnelerin çoğu türü söz konusu makinalarca basılabiliyor. Ayrıca şuna da dikkat göstermek lazım, makine üretmek ile fabrikada sürekli çalıştırmak aynı şey değil. Verim sorunu halihazırda Çin yapımı ileri çiplerde aşılması güç bir zorluk olarak devam ediyor. Ayrıca ASML geçen yıl 131 DUV sistemi sattı. Çin'in 5 makinelik üretimi kısa vadede bu düzeni değiştirmez."

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin H-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre H-ÜFE, geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 0,22 azalırken geçen yılın aralık ayına göre yüzde 24,07, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 31,84 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 35,03 yükseldi.

Endeks, Haziran 2025'e göre ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 36,27, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 28,24, bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 26,85, gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 28,47, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 32,41 ve idari ve destek hizmetlerinde yüzde 28,26 arttı.

H-ÜFE'de, haziranda bir önceki aya göre ise ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 0,75, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 4,33 ve gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 2,64 artarken bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 6,41, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 5,64 ve idari ve destek hizmetlerinde yüzde 0,03 azalış gerçekleşti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise ABD ve Suudi Arabistan silahlı kuvvetlerinin Irak'ın doğusunda İran destekli gruplara ait hedeflere hava saldırıları düzenlediğini duyurdu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve uyarıları dikkate almadığını öne sürdüğü 3 petrol tankerini hedef aldıklarını bildirdi.

Bölgede gerilimin tırmanması petrol fiyatlarını tekrar yükseltirken, bu durum küresel piyasalarda risk algısının artmasına neden oldu.

Analistler, çatışmaların tekrar başlamasının tarafların çözüm üretmeden uzak olduğunu gösterdiğini söyledi.

Diğer taraftan ABD'nin yapay zeka gelişimini korumak amacıyla yeni Çin yapımı insansı robotları yasakladığına dair haberler de ticari gerilimlerin artabileceğine yönelik endişeleri öne çıkarıyor.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra şirket bilançoları da yatırımcıların odağında bulunuyor. ABD'nin önde gelen teknoloji şirketlerinin açıklayacağı bilançoların yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin ipucu vermesi bekleniyor.

Fed'in faiz kararı bugün piyasaların odağında bulunurken, bankanın politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Haziran ayındaki düşük tüketici ve üretici enflasyon verileri, Fed'e enerji sektöründeki aksaklıkların ve enflasyonun yaz boyunca nasıl gelişeceğini değerlendirmek için zaman kazandırıyor.

Fed'in politika metninde ekonomik görünüme yönelik değerlendirmelerde belirgin bir değişiklik olup olmadığı takip edilecek. Ayrıca basın toplantısında ileriye dönük yönlendirme yapmaktan uzak duran Fed Başkanı Kevin Warsh’un Fed görev grupları çalışmaları ve para politikası duruşuna yönelik aktaracağı bilgiler de yatırımcıların odağında bulunacak.

Para piyasaları temmuz toplantısında faizlerin sabit bırakılacağını fiyatlamasına karşın faiz artışı ihtimali az da olsa masada yer alıyor. Politika faizinin beklentiler dahilinde sabit bırakılması durumunda, eylül veya diğer aylarda faiz artırımı olabileceğine yönelik açıklamalar gelirse bu durum piyasalar tarafından şahin bir duruşun korunduğu şeklinde yorumlanabilir.

Özellikle eylül ayına yönelik sıkı para politikası mesajı verilirse bu mesajın dolar ve tahvil faizlerini desteklemesi bekleniyor. Diğer taraftan sıkı para politikası mesajı verilmemesi durumunda riskli varlıkların bundan pozitif etkilenebileceği öngörülüyor.

Jeopolitik gerginliklerin tekrar artmasının petrol arzına ilişkin endişeleri artırmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,9 artışla 84,5 dolarda seyrediyor.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,61'de, dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 101,3 seviyesinde seyrediyor. Altının onsu da yatay seyirle 4 bin 28 dolardan işlem görüyor.

New York borsası karışık seyretti

New York borsasında yarı iletken şirketlerinin hisselerindeki düşüşün etkisiyle karışık bir seyir izlendi. Yarı iletken şirketlerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 8,9, Advanced Micro Devices'ın (AMD) hisseleri yüzde 8,2 ve Applied Materials'ın hisseleri yüzde 7,8 değer kaybetti.

Çip hisselerindeki satışlar, bilançolarını açıklayan bazı şirketlerin hisselerindeki yükselişle dengelendi. Bu şirketlerden Coca-Cola'nın hisseleri, şirketin yıllık gelir ve kar tahminlerini yukarı yönlü revize etmesinin ardından yüzde 5 yükseldi.

ABD'li uçak üreticisi Boeing'in hisseleri, şirketin ikinci çeyrekte beklenenden daha büyük zarar açıklamasına rağmen, beklentilerin üzerinde gerçekleşen serbest nakit akışı sonrası yüzde 4,8 değer kazandı.

Boya üreticisi Sherwin-Williams'ın hisseleri de ikinci çeyrek finansal sonuçlarının beklentileri aşmasının ardından yüzde 8,3 yükseldi. Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 1,03, S&P 500 endeksi yüzde 0,21 yükselirken, Nasdaq endeksi yüzde 0,22 geriledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları İtalya hariç yükseldi

Avrupa borsalarında bilanço sezonuna ilişkin iyimserlik devam ediyor. Şirketlerin bilançolarının genel olarak beklentilerden iyi gelmesi Avrupa piyasalarında risk iştahını destekleyen temel unsur olarak öne çıkıyor.

Unilever ve Safran gibi Avrupa'nın önde gelen şirketlerinin karlarının beklentilerin oldukça üzerinde artması ve şirketlerin yıl sonu bilanço tahminlerini yukarı yönlü revize etmesi, hisse bazlı hareketleri öne çıkarıyor.

Bu gelişmelerle Unilever'in hisseleri yüzde 8, Safran'ın hisseleri yüzde 2,9 değer kazandı. Bölgede çip üreten şirketlerin hisselerinde ise düşüş hızlandı. ASML'nin hisseleri yüzde 2,9 geriledi.

Mercedes-Benz de Çin pazarındaki zayıflığa rağmen beklentilerin üzerinde kar açıkladı ve hisseleri yüzde 2,9 arttı.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,83, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,41 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,63 değer kazanırken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise yüzde 0,69 değer kaybetti.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç negatif seyrediyor

Asya borsaları, teknoloji hisselerindeki satış baskısının derinleşmesiyle Hong Kong hariç negatif seyrediyor.

SK Hynix'in yılın ikinci çeyreğinde gelirleri yıllık bazda yüzde 257 artarak 79,3 trilyon wona, operasyonel karı yüzde 557 artarak 60,5 trilyon wona çıkmasına karşın bilançosunun beklentileri karşılayamamasının ardından şirketin hisseleri yüzde 17,7 düştü.

Şirketin bilançosunun beklentileri karşılayamaması yapay zeka talebinin hız kaybedebileceğine yönelik endişeleri artırdı. Japon teknoloji şirketleri SoftBank Group'un hisseleri yüzde 8, Tokyo Electron'un hisseleri yüzde 11,2, Kioxia'nın hisseleri yüzde 10,3 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 11,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 değer kaybederken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 yükseldi.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,63 değer kaybederek 13.687,86 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,4 yükseldi.

Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,3790'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,3940'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu ve yurt dışında ise Fed'in faiz kararının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.800 ve 13.900 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, belirli saflık ve ağırlıktaki işlenmemiş kıymetli madenlerin dijital ortama aktarılması ve Borsa İstanbul'da işlem görmesi için düzenleme yaptı.

Bakanlığın "Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğle, birebir fiziki karşılığı Darphane veya Borsa nezdinde saklanan belirli bir saflık derecesinde ve ağırlıkta işlenmemiş kıymetli madenlerin borsada işlem görmesine ilişkin esaslar belirlendi.

Buna göre, kıymetli madenler, Borsa üyeleri arasında transferine imkan sağlayan, dağıtık defter teknolojisi altyapısına sahip bir sistem üzerinden sermaye piyasası aracı veya sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlık ya da platformlarda işlem gören kripto varlık olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlık niteliğindeki dijital kıymetli madene, merkezi takas kuruluşları tarafından dönüştürülebilecek. Bunların Borsada işlem görmesi için Bakanlığın uygun görüşü alınacak.

Bu düzenlemenin uygulanması ve kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlığın uygun görüşü alınarak Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerle belirlenecek.

Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla halihazırda gayri maddi varlık niteliğindeki dijital kıymetli madenlere dönüştürülmüş olan varlıkların da borsada işlem görebilmesi için Bakanlığın uygun görüşü aranacak.

Tebliğle, Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS) kapsamındaki rafinerilere yönelik yeni yükümlülükler de getirildi. Buna göre, tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla Bakanlığa başvuruda bulunan ve başvuru değerlendirme süreci devam eden Türkiye'de yerleşik tüzel kişilerin, KMTS kapsamında üretim yapması zorunlu olacak.

KMTS kapsamında üretim yapması zorunlu olan rafinerilerin, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde KMTS kayıt işlemleri için Darphaneye başvurması gerekecek.

Söz konusu rafineriler, KMTS kayıt işlemlerinin Darphane tarafından onaylanmasını müteakip bir ay içinde kayıt tarihinden önce üretilen ve henüz satışı gerçekleştirilmemiş standart işlenmemiş kıymetli madenler ile basılı kıymetli madenleri sisteme kaydetmekle yükümlü olacak.

Protokol kapsamında hayata geçirilecek çalışmalarla, Türkiye'den ve dünyanın farklı ülkelerinden e-ihracat ekosisteminin önde gelen temsilcilerini bir araya getirecek Istanbul Global E-Export Summit’in (IGEXX), Türkiye’nin küresel ticaretteki konumunu daha da güçlendirmesi hedefleniyor.

Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) ile Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), Türkiye'nin e-ihracat ekosistemini güçlendirmek ve ihracatçı firmaların küresel pazarlardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla önemli bir iş birliğine imza attı. 03-05 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenecek Istanbul Global E-Export Summit (IGEXX) kapsamında gerçekleştirilen törende, iki kurum arasında iş birliği protokolü imzalandı. Protokol, TİM Başkanı Mustafa Gültepe ile ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu tarafından imza altına alındı.

Sektörün Geleceğine Yön Verecek İş Birliklerinin Oluşturulmasına Katkı Sunacak

İmzalanan protokol kapsamında, Türkiye'nin hızla büyüyen e-ihracat potansiyelinin uluslararası ölçekte daha görünür hale getirilmesi, ihracatçıların dijital kanallar aracılığıyla yeni pazarlara erişiminin desteklenmesi ve e-ihracat alanında sürdürülebilir büyümeyi sağlayacak ortak projelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Aynı zamanda sektör paydaşları arasında bilgi paylaşımının artırılması, stratejik iş birliklerinin geliştirilmesi ve Türkiye'nin küresel e-ticaret ekosistemindeki konumunu güçlendirecek çalışmaların yürütülmesi amaçlanıyor.

İş birliği çerçevesinde, IGEXX'in uluslararası ölçekte daha güçlü bir platform haline gelmesine, Türkiye'den ve dünyanın farklı ülkelerinden e-ihracat ekosisteminin önde gelen temsilcilerini bir araya getirerek yeni ticari bağlantılar kurulmasına, yatırım fırsatlarının değerlendirilmesine ve sektörün geleceğine yön verecek iş birliklerinin oluşturulmasına katkı sunması bekleniyor.

Küresel E-İhracat Topluluğunu Bir Araya Getirecek

Bu yıl ikinci kez “Beyond Borders” temasıyla, 03-05 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da Haliç Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilecek IGEXX; e-ihracat ekosisteminin tüm paydaşlarını İstanbul’da bir araya getirecek. İlk yılında ulaştığı 3.000'in üzerinde katılımcı, 2.000'i aşkın B2B görüşme, 900 şirket, 33 küresel pazaryeri ve 1 milyar doların üzerinde ticaret hacmi ile başarısını kanıtlayan IGEXX, bu yıl Türk markaları ve üreticilerinin uluslararası pazarlara erişimini daha da güçlendirmeyi; katılımcı, iş birliği ve ticaret hacmi bakımından bu rakamların da ötesine geçmeyi hedefliyor. 2026 yılında zirvenin 60’tan fazla ülkeden 6 bini aşkın katılımcıyı ağırlaması, 40 küresel pazar yerini sektör temsilcileriyle buluşturması ve 2 bin 500’den fazla B2B iş görüşmesine ev sahipliği yapması bekleniyor. 

Küresel pazar öncülerini, e-ticaret uzmanlarını, perakendecileri, dağıtımcıları, entegratörleri ve e-ihracat konsorsiyumlarını buluşturacak zirvenin ana odak noktalarını e-ihracatta stratejik iş birlikleri, gelecek trendler ve teknolojik ilerlemeler, yeni tüketici davranışları ve etkili dijital pazarlama stratejileri oluşturacak. 

E-ihracat alanında derinlemesine bilgi paylaşımının, stratejik iş birliklerinin ve yenilikçi çözümlerin geliştirilmesine olanak sağlayacak Istanbul Global E-Export Summit, küresel ve bölgesel pazar yerlerinden omnichannel perakende şirketlerine, dijital ödeme sistemlerinden lojistik firmalarına kadar geniş bir yelpazede sektör liderlerini bir araya getirerek, e-ticaretin geleceğine yön verecek stratejilerin tartışılmasına olanak tanıyacak. 

IGEXX’in, ülkemizin küresel ticaretteki konumunun daha da güçlendirilmesine ve Türkiye’nin e-ihracat vizyonuna önemli katkılar sunması bekleniyor.

Polous, Endonezya'da düzenlenen "IndoPacific LNG Summit 2026" kapsamında gerçekleştirilen panelde yaptığı konuşmada, Avrupa'da LNG'nin boru hattıyla taşınan doğal gazdan daha güvenilir olduğu yönündeki söylemin gerçeği yansıtmadığını kaydetti.

Avrupa'da geçmişte Rus gazına bağımlılığın eleştirildiğini hatırlatan Polous, bugün Avrupa'nın LNG ithalatının yüzde 60'ının ABD'den yapıldığını, Almanya'nın LNG ithalatında ise ABD'nin payının yüzde 90'ın üzerine çıktığını söyledi.

ABD'nin Avrupa LNG pazarındaki hakimiyetine dikkati çeken Polous, "Doğal gaz fiyatları, Avrupa pazarına önemli miktarda Rus gazının sevk edildiği dönemle kıyaslandığında üç kat daha yüksek seviyeye çıktı." ifadesini kullandı.

Katar'ın uzun yıllardır küresel LNG piyasasının önde gelen tedarikçilerinden biri olduğunu kaydeden Polous, LNG sevkiyatlarının üretim tesislerindeki olası kesintiler ile Hürmüz, Malakka, Bab el-Mendeb ve Panama gibi stratejik boğaz ve kanallardaki geçiş risklerinden etkilenebileceğini belirtti.

Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa'nın en büyük doğal gaz tedarikçisi konumunda bulunan Gazprom, yaklaşık 50 yıl süren boru hattı yatırımlarıyla 2022'ye kadar kıtadaki pazar payını yüzde 40'a kadar çıkarmıştı.

Yaptırımlar nedeniyle müşterilerini ABD, Katar ve Norveç gibi tedarikçilere kaptıran Gazprom, 2025'te Avrupa'ya yaklaşık 18 milyar metreküp doğal gaz sevk etti. Bu hacim 2021'de 201,7 milyar metreküp seviyesindeydi.

Yapay zeka yatırımlarına ilişkin yeni endişeler, küresel çip üreticilerinde satış dalgasına yol açtı. Çip üreticisi şirketlerin hisselerindeki sert satışlar, jeopolitik risklerin azalmasıyla petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün borsalara olan olumlu etkisini sınırlıyor.

ABD merkezli çip üreticisi Nvidia'nın yapay zeka ile ilgili son finansman taahhütlerinin 750 milyar doları aştığı yönündeki haberlerin ardından yatırımcıların endişeleri giderek artarken, bu durum artan borçluluk oranına dair endişeleri tetikledi ve yapay zeka altyapısına olan talebin, eşi benzeri görülmemiş düzeydeki yatırımlarla aynı hızda ilerleyip ilerleyemeyeceğine yönelik belirsizliklerin de devam etmesine neden oldu.

Çin'in yarı iletken üretiminde kullanılan derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini geliştirmeye başladığına ilişkin haberler de sektörde rekabetin arttığına işaret ederken çip hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

Bu alanda önde gelen şirketlerden Hollanda merkezli ASML'nin ABD'de işlem gören hisseleri söz konusu haberin ardından yüzde 5,8 düştü. Öte yandan piyasalardaki fiyatlamalarda sınırlı da olsa jeopolitik gerilimlerin hafiflemesinden kaynaklı iyimserlik devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump dün, İran'la bir anlaşmaya varılmasının "iyi bir ihtimal" olduğuna ancak müzakerelerin başarısızlığı halinde Washington'un askeri operasyonlara yeniden başlayacağına dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına da değinen Trump, faiz oranlarının mevcut seviyesinden memnun olmadığını belirterek, ABD'nin küresel ölçekte en düşük faiz oranlarına sahip olması gerektiğini söyledi.

Orta Doğu'da gerilimin azalmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 azalışla 84,8 dolara geriledi.

Yaklaşık 1 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyreden dolar endeksi ise dünkü kapanışın hemen altında 101,5 seviyesinde seyrediyor. Dolar endeksinin 100'ün üzerinde seyretmesi kıymetli metaller üzerinde baskı oluştururken, altının onsu yüzde 0,8 düşüşle 4 bin 43 dolardan işlem görüyor.

Gerileyen petrol fiyatlarıyla enflasyonist baskıların azalabileceğine yönelik iyimserlikle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan azalışla yüzde 4,63'te seyrediyor.

New York borsası karışık seyretti

Devam eden jeopolitik riskler, yapay zeka temasına ilişkin belirsizliklerden dolayı piyasalarda sermayenin sektörler arası çok hızlı geçiş yapması özellikle New York borsasında oynaklığın artmasına neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüş New York borsasında hava yolu taşımacılığı şirketlerinin hisselerini desteklerken, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,3, United Airlines'ın hisseleri ise yüzde 1,9 değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji şirketlerinin hisselerini ise baskıladı. Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 1,4, Chevron'un hisseleri yüzde 2,5 ve Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 4,1 geriledi.

Bu hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple'ın açıklayacağı finansal sonuçlar ile şirketlerin gelecek döneme ilişkin beklentileri de yakından izlenecek.

Söz konusu gelişmelerle New York borsasında karışık bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yüzde 0,51 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yatay seyretti. Nasdaq endeksi ise yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Orta Doğu'da gerilimin hafiflediğine dair haber akışıyla petrol fiyatlarında görülen gerileme Avrupa piyasalarında risk iştahını artırdı. Aynı zamanda açıklanan şirket bilançoları da hisse bazlı hareketlere neden oluyor.

Vodafone Group'un hizmet gelirlerinin beklentileri aşmasının ardından şirketin hisseleri yüzde 4,8 değer kazandı. Teknoloji hisselerinde de pozitif bir seyir görülürken, petrol fiyatlarında görülen düşüş seyahat şirketlerinin hisselerini destekledi. Lufthansa'nın hisseleri yüzde 1,9 arttı.

Enerji hisselerinde düşüşler görülürken, Shell'in hisseleri yüzde 0,9 geriledi. Almanya'da temmuz ayına ilişkin Ifo iş dünyası güven endeksi 86,6 seviyesinde açıklanarak beklentilerden iyi gerçekleşti. Özellikle Alman hükümetinin reform paketi iş dünyasına ilişkin iyimserliğin devam etmesini sağladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasında (ECB) politika yapıcılar, Orta Doğu'da iyimser bir hava söz konusu olsa bile ECB'nin daha sıkı para politikasına ihtiyacının süreceğini belirtti. Bu açıklamaların ardından bankanın eylül ayında faiz artırımına gidebileceğine ilişkin öngörüler güç kazandı.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,42, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,04, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya piyasaları sert düştü

New York borsasında çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen düşüş Asya borsalarına da taşındı. Güney Koreli SK Hynix'in hisseleri yüzde 12,9, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 11,9 geriledi.

Çip sektöründe faaliyet gösteren Japon şirketlerinde de sert düşüşler görülürken, Tokyo Electron'un hisseleri yüzde 10,8, Advantest'in hisseleri yüzde 10,3, SoftBank Group'un hisseleri yüzde 4,7 düştü.

Diğer taraftan Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, yıllarca süren aşırı kemer sıkma politikalarından ayrıldıklarını belirterek, mali sıkılıktan çıkacaklarını söyledi. Analistler, Japonya'da artan enflasyonist baskılar ve yendeki sert değer kaybından dolayı siyasi tarafla, Japonya Merkez Bankası (BoJ) yetkilileri arasında görüş ayrılıkları ve ayrışmalar görülebileceğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 10,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Kospi endeksi 6.031,38 puanla 14 Nisan'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,21 değer kaybederek 13.774,77 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,2 yükseldi. 

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 47,3468'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,3777'den işlem görüyor.

Dün Washington'dan Michigan'a giderken uçakta basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD'nin Türkiye'ye F-35 satışına karşı çıkması konusunda, "Kimse bana kime neyi satıp satmamamız gerektiğini söyleyemez. Türkiye büyük bir müttefikimiz." açıklamasını yaptı.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de toptan eşya stokları, konut fiyat endeksi, Richmond ABD Merkez Bankası (Fed) imalat sanayi endeksi ve New York Fed tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.700 ve 13.600 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgilere göre, sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı mayısta yıllık bazda yüzde 0,5 artarak 15 milyon 970 bin 105 oldu.

Ücretli çalışan sayısı sanayi sektöründe yüzde 3,2 azalırken, ticaret-hizmet sektöründe yüzde 2,3 arttı.

İnşaat sektöründe ücretli çalışan sayısı ise yüzde 1,2 artışla 1 milyon 933 bin 256'ya ulaşarak mayıs ayları itibarıyla en yüksek seviyesini gördü. Sektördeki çalışan sayısı geçen yılın mayıs ayına göre 22 bin 576 artmış oldu.

Mayıs ayına ait açıklanan rakamlara göre çalışanların 1 milyon 266 bin 543'ünün bina inşaatında, 248 bin 252'sinin bina dışı yapıların inşaatında, 418 bin 461'inin özel inşaat faaliyetlerinde yer aldığı görüldü. Alt gruplardaki artış oranı sırasıyla yüzde 1, yüzde 4 ve yüzde 0,1 oldu.

Sektör temsilcileri, inşaat sektöründe çalışan sayısında görülen rekorda kentsel dönüşüm faaliyetlerinin büyük etkisinin olduğunu vurguladı.

Temmuz itibarıyla İstanbul'un 39 ilçesinde kentsel dönüşüm süreci devam eden bağımsız bölüm sayısı 276 bini aşarken, uzmanlar bu tabloyu "kentsel dönüşümün güçlü bir ivmeyle sürdüğünün göstergesi" olarak değerlendirmişti.

"Toparlanma istihdam tarafında da sürüyor"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, inşaat sektöründe ücretli çalışan sayısının tüm zamanların en yüksek mayıs ayı seviyesine ulaşmasının sektörün canlılığını koruduğuna işaret ettiğini belirterek, "Bu veri, inşaat sektöründeki toparlanmanın yalnızca üretim tarafında değil, istihdam tarafında da sürdüğünü gösteriyor." dedi.

İstihdam artışının alt kırılımlarda farklı hızlarda gerçekleşmesine dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan Hepşen, "Bina dışı yapı inşaatındaki yüzde 4'lük artış, altyapı ve kamu yatırımlarının etkisini yansıtırken, bina inşaatındaki yüzde 1'lik yükseliş daha sınırlı bir ivmeye işaret ediyor. Özel inşaat faaliyetlerindeki yüzde 0,1'lik artış ise sektörün bazı alanlarındaki temkinli bir görünümün devam ettiğini gösteriyor." diye konuştu.

Hepşen, son yıllarda başta kentsel dönüşüm projeleri olmak üzere konut satış rakamlarındaki yüksek ivmenin ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin istihdamı destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldığını kaydederek, "Buna karşılık finansman koşullarının halen sıkı olması ve yeni konut üretiminin istenilen hızda artamaması, istihdam artışının daha güçlü gerçekleşmesini sınırlayan faktörler olarak öne çıkıyor." ifadelerini kullandı.

"Yeni projeler ve kentsel dönüşüm istihdam artışında etkili"

İnşaatçılar ve Gayrimenkul Geliştiricileri Derneği (İNDER) Başkanı Engin Keçeli de inşaat sektöründe üretimin geçmiş yıllara göre hızlandığını belirterek, hem yeni projelerin hem de kentsel dönüşümün istihdam artışında etkisi olduğunu söyledi.

Nisan ayından sonra mayıs ve diğer yaz aylarının inşaat üretimi için yoğun çalışılan dönem olduğunu dile getiren Keçeli, şu değerlendirmelerde bulundu:

"En dinamik sektörüz, hiç durmadan çalışıyoruz. Şu anda mevsim olarak da en hızlı çalıştığımız dönem. Ruhsat izni verilen daire sayısındaki artış zaten inşaat faaliyetlerinin hızlanacağına işaret ediyordu. İstihdam verileri de bunu gösterdi. Kentsel dönüşümün yanı sıra üretimin artmasının ana nedenlerinden birisi de öngörülebilirliğin artması. Hem döviz hem de maliyet artışlarına ilişkin daha öngörülebilir bir dönemdeyiz."

Türkiye Elektrik İletim AŞ'nin Su Raporlarından derlediği verilere göre, 19 Temmuz itibarıyla barajlardaki doluluk oranı yüzde 71,3 seviyesine yükseldi. Bu oran, 2024'te yüzde 61,4, geçen yıl ise yüzde 51,7 olarak kaydedilmişti.

Türkiye genelindeki tüm barajların toplam aktif su miktarı, temmuz verilerine göre 72,53 milyar metreküp olarak hesaplandı. Geçen yılın aynı döneminde 30,24 milyar metreküp olan bu miktar, barajlara giren suyun geçen yıla oranla yüzde 139,9 arttığını ortaya koydu.

Su kaynaklarındaki bu bolluk, elektrik üretimine de doğrudan yansıdı. Yılın ilk 6 ayında gerçekleşen hidroelektrik üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68 arttı.

Geçen yılın ilk yarısında 33,9 milyar kilovatsaat olan hidroelektrik üretimi, bu yılın aynı döneminde 57 milyar kilovatsaat seviyesine ulaştı. Bu verilerle birlikte, Türkiye’nin toplam elektrik üretiminde hidroelektrik santrallerin (HES) payı yüzde 32'yi aştı.

Ana havzalarda bahar bereketi yaşanıyor

Raporda, ana havza barajlarına gelen su miktarının aylık dağılımı incelendiğinde, özellikle bahar aylarındaki artış dikkati çekti.

Ocak-Temmuz döneminde barajlı santrallere gelen toplam su miktarı 72,53 milyar metreküpü bulurken, bu rakam geçen yıl 30,24 milyar metreküp seviyesindeydi. Mayıs, 19,3 milyar metreküplük su girişiyle bu yılın en bereketli ayı olurken şubat, nisan ve haziran aylarında da geçen yıla göre iki ila üç kat daha fazla su girişi sağlandığı görüldü.

Raporda yer alan verilere göre, temmuz ayının ilk 19 gününde ana havza barajlarına gelen toplam su miktarı 3 milyar 436 milyon 829 bin metreküp olarak gerçekleşti. Günlük verilere bakıldığında, en yüksek su girişi 1 Temmuz'da 217,4 milyon metreküp, en düşük su girişi ise 16 Temmuz'da 147,2 milyon metreküp oldu.

Bu su bolluğundan yararlanan ana havza barajları arasında Keban, Deriner, Altınkaya, Hirfanlı, Boyabat, Oymapınar ve Alpaslan-1 gibi kritik öneme sahip tesisler yer alıyor.

Ayrıca Adıgüzel, Alkumru, Almus, Batman, Demirköprü, Dicle, Ermenek, Garzan, Hasan Uğurlu, Karacaören, Kemer, Kılıçkaya, Kralkızı, Kuzgun, Kandil, Özlüce, Sarıyar, Tercan, Torul, Uzunçayır, Yamula ve Yedigöze barajları da su verimliliği artan başlıca santrallar arasında listeleniyor.

Bu yıl barajlara gelen su miktarı, yalnızca kurak geçen bir önceki yılı değil, 55,93 milyar metreküplük uzun yıllar ortalamasını da geride bıraktı.

Yılın ilk 7 ayında barajlara gelen su, planlanan 37,18 milyar metreküplük program hedeflerinin yüzde 195,1'ine ulaşarak beklentileri adeta ikiye katladı. Bu durum, uzun yıllar ortalamasının da yüzde 29,7 üzerine çıkarak enerji yönetiminde tarihi bir başarıya imza attı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi temmuzda aylık bazda hizmet sektöründe yüzde 1,4 artarak 112, perakende ticaret sektöründe yüzde 1,6 azalarak 111 ve inşaat sektöründe yüzde 0,6 artışla 83,5 değerini aldı.

Hizmet sektöründe temmuzda geçen aya kıyasla, son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 0,5, gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 3,7 artarken son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep yüzde 0,2 azalış gösterdi.

Perakende ticaret sektöründe son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar yüzde 0,5, mevcut mal stok seviyesi yüzde 0,1, gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 3,8 geriledi.

İnşaat sektöründe alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 3,9 arttı, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,3 azaldı.

Bakan Uraloğlu, konuya ilişkin yazılı açıklamasında, Türksat-Biruni uydusunun Türkiye'nin uydu haberleşme altyapısında yeni bir dönemin kapısını aralayacağını belirtti.

Adını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın verdiği Türksat-Biruni'nin, 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacağını aktaran Uraloğlu, "Katar ile kurduğumuz stratejik ortaklık sayesinde, Türksat filomuza yüksek veri kapasiteli yeni nesil bir uydu kazandırıyoruz. Bu proje ile hem filomuzu büyütüyor hem de ülkemizin uzaydaki etkinliğini ve küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü de artırıyoruz." ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, yüksek veri kapasiteli Ka-Bant teknolojisine sahip yeni uydunun, Türksat'ın hizmet kapasitesini önemli ölçüde artıracağına dikkati çekerek, Katar finansmanıyla hayata geçirilecek proje sayesinde, filoya yeni nesil bir uydu kazandırıldığını kaydetti. Es'hailSat ile kurdukları ortaklık kapsamında, iki şirketin uydu varlıkları, yer altyapıları, dağıtım ağları ve müşteri portföylerinin birlikte değerlendirileceğine işaret eden Uraloğlu, altyapı yatırımlarının paylaşılmasıyla kaynakları daha verimli kullanacaklarını ve Türksat-Biruni'nin ticari potansiyelini ilk günden itibaren en üst seviyeye çıkaracaklarını bildirdi. Türksat'ın kullanımına sunulacak 50 gigabayta kadar ilave kapasitesine değinen Uraloğlu, böylece ülke uydu haberleşme altyapısını daha da güçlendireceklerini vurguladı.

"Frekans ve yörünge hakları korunmaya devam edecek"

Projenin Türkiye'nin stratejik haklarını koruyarak yürütüldüğünün altını çizen Uraloğlu, 50 derece Doğu yörüngesindeki frekans ve yörünge haklarının, korunmaya devam edeceğini aktardı.

Uraloğlu, proje kapsamında herhangi bir hak devri söz konusu olmayacağına işaret ederek, "Es'hailSat tarafından üretilecek olan uydu, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde Türksat adına kayıtlı olacak. Böylece, hem mevcut haklarımızı güvence altına alacak hem de filomuza yeni nesil bir uydu kazandıracağız. Türksat-Biruni, geniş bir coğrafyada hizmet verecek. Katar ile kurduğumuz ortaklık sayesinde Orta Doğu, Kuzey Afrika, Avrupa, Orta Asya ve Sahra Altı Afrika'da çok daha güçlü bir hizmet ağı oluşturacağız. TÜRKSAT'ın teknik altyapısını Es'hailSat'ın bölgesel gücüyle birleştirerek küresel ölçekte yeni fırsatlar elde edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Yeni uydunun, birçok kritik alanda önemli katkılar sağlayacağına dikkati çeken Uraloğlu, yüksek kapasiteli geniş bant internet hizmetlerinin yanı sıra, havacılık ve denizcilik mobilite hizmetleri, kamu kurumlarımızın haberleşme ihtiyaçları ve kurumsal veri iletişimi alanlarında da daha güçlü çözümler sunacaklarını belirtti. Artan bağlantı ihtiyacına çok daha yüksek kapasiteyle cevap vereceklerine değinen Uraloğlu, Türksat-Biruni'nin Türkiye'nin uzay vizyonuna önemli katkı sağlayacağını vurguladı. Projenin Türkiye ile Katar arasındaki stratejik işbirliğini, uzay ve uydu teknolojileri alanında daha ileri seviyeye taşıyacağına işaret eden Uraloğlu, Türksat-Biruni ile ülkenin uydu haberleşmesindeki etkinliğini artırırken, küresel uydu pazarındaki konumu daha da güçlendireceklerini kaydetti.

Buna göre, Ödemeler Dengesi Finans Hesabı'nın belirli kalemleri, Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesini artırmak amacıyla yürütülen idari kayıtlara dayalı mikro veri temelli analizlerinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda revize edilecek.

Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesinin artırılmasına yönelik olarak yürütülen çalışmalar neticesinde, Efektif ve Mevduatlar kalemi altında, halihazırda istatistiklere tek taraflı yansıyan ve yerleşiklerin dış ekonomik işlemlerinden kaynaklanmayan efektif karşılığı mevduat hareketleri bir uyarlama kalemi aracılığıyla ayrıştırılarak istatistiklere yansıtılacak.

Gerçek kişi yerleşiklerin yurt dışı mevduat hareketlerinin daha sağlıklı ölçülmesi amacıyla, mevcut veri kaynağındaki yapısal kısıtları gidermek üzere işlem bazlı SWIFT verileri, veri derleme sürecine entegre edilecek.

Halihazırda istatistiklerde yer almayan finansal türev işlemleri, sözleşme bazlı veriler kullanılarak hesaplanacak ve Finans Hesabı altında ayrı bir kalem olarak istatistiklere yansıtılacak.

Söz konusu güncellemeler, 13 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanacak olan Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde Finans Hesabı kalemlerine yansıtılacak ve Net Hata ve Noksan kalemi de aynı tutarlarda revize edilecek.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 3 bin 251 hane halkı tarafından yanıtlanan temmuz ayına ilişkin "Hanehalkı Beklenti Anketi" verilerini yayımladı.

Buna göre, hane halkının temmuz ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi geçen aya göre 1,19 puan azalarak yüzde 44,94'e geriledi. Hane halkının, son bir yıl içinde fiyatlarının en çok arttığını değerlendirdiği ve gelecek 12 ay için fiyatlarının en çok artmasını beklediği ürün/hizmet grupları "gıda" ile "yakıt ve enerji" oldu.

Gıdayı, fiyatı en çok artan ürün grupları arasında değerlendiren katılımcıların payı bir önceki aya göre 0,4 puan artarak yüzde 39,7 olarak gerçekleşti. 

Gelecek 12 ay sonunda konut fiyatlarındaki artış beklentisi bir önceki aya göre 1,33 puan azalarak yüzde 32,49'a düştü.

Ankete göre, 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi bir önceki aya göre 0,31 lira artarak 52,98 lira oldu.

Katılımcıların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, ilk sırada yer alan "altın alırım" diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4 puan azalarak yüzde 40,3'e indi. İkinci sırada yer alan "ev/dükkan/arsa vb. alırım" diyen katılımcıların oranı bir önceki aya göre 1,4 puan artarak yüzde 38,5'e yükseldi.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi (FHGE), temmuzda 2,1 puan artışla 155 seviyesine yükseldi.

Finans sektöründe faaliyet gösteren 150 kuruluşun yanıtlarının, sektördeki ağırlıkları dikkate alınarak birleştirilmesiyle elde edilen anket sonuçlarına göre FHGE, temmuzda 2,1 puan artarak 155 seviyesine çıktı.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, son üç aydaki iş durumu ile gelecek üç aydaki hizmetlere olan talep beklentisinin FHGE’yi artış yönünde etkilediği, son üç aydaki hizmetlere olan talebin ise FHGE’yi azalış yönünde etkilediği görüldü.

İş durumu ve hizmetlere olan talebe ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda iş durumunda iyileşme olduğu yönündeki değerlendirmelerin bir önceki aya kıyasla güçlendiği gözlendi.

Son üç ayda hizmetlere olan talepte artış olduğu yönündeki değerlendirmelerin zayıfladığı, gelecek üç ayda hizmetlere olan talepte artış olacağı yönündeki beklentilerin ise güçlendiği görüldü.

İstihdama ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda istihdamda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda istihdamda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyir zayıfladı.

Karlılığa ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda kârlılıkta artış olduğunu bildirenler lehine olan seyrin zayıfladığı, gelecek üç ayda kârlılıkta artış olacağını bekleyenler lehine olan seyrin ise bir önceki döneme kıyasla güçlendiği gözlendi.

2026 yılı temmuz ayında, NACE Rev.2 sektör sınıflamasına göre "Finans ve Sigorta Faaliyetleri" sektöründe güven endeksleri alt sektörler itibarıyla değerlendirildiğinde, bir önceki aya göre "64-Finansal Hizmet Faaliyetleri (sigorta ve emeklilik fonları hariç)" sektöründe 3 puanlık artış görülürken, "65-Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Fonlarında (zorunlu sosyal güvenlik hizmetleri hariç)" 8,9 puanlık ve "66-Finansal Hizmetler ile Sigorta Faaliyetleri için Yardımcı Faaliyetler" sektörlerinde ise 0,4 puanlık azalış oldu.

Buna göre, şirketin gelirleri yüzde 3,9 artarak 836,3 milyar rubleye yükselirken, ortak girişimlerdeki pay dahil faiz, amortisman ve vergi öncesi düzeltilmiş karı yüzde 8,8 azalarak 430,4 milyar rubleye geriledi.

Yılın ilk yarısında şirketin net karı da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,1 azalarak 218,7 milyar rubleye düştü.

Novatek, Rus enerji pazarında özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimiyle öne çıkarken, Avrupa Birliği'nin şirkete ait Yamal LNG projesinden ithalatı bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyeye ulaşmıştı.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi.

Böylece, ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 1969'da kaydedilen 187 binlik verinin ardından yine aynı seviyeye düşmüş oldu.

Piyasa beklentisi, bu dönemde işsizlik maaşı başvuru sayısının 211 bin olması yönündeydi.

İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 208 binden 209 bine yukarı yönlü revize edildi.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı da 7 bin 250 azalışla 207 bin 500'e geriledi.

Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 11 Temmuz ile biten haftada 2 bin kişi azalarak 1 milyon 796 bine indi.

Brent petrolün dün 94,07 dolardan tamamlayan vadeli varil fiyatı, bugün saat 16.16 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 6,5 artarak 100,17 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 91,54 dolardan alıcı buldu.

Böylece Brent petrolün vadeli varil fiyatı 27 Mayıs'tan bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Fiyatlardaki yükselişte, ABD ile İran arasında tırmanan gerilimin Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatını aksatabileceği endişesi ile Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı'nda artan güvenlik riskleri etkili oldu.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz'da, Suudi Arabistan'a karşı "deniz ablukası" uygulamaya başladıklarını duyurmuş, dün gece ise geçiş yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a ait iki petrol tankerini insansız hava araçları ve füzelerle hedef aldıklarını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump da bugün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Orta Doğu'da Husilerin yeniden saldırıya geçmesi halinde ABD'nin bu durumdan İran'ı sorumlu tutacağını bildirdi.

Söz konusu saldırılar, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında taşımacılık risklerini artırırken küresel petrol arzının güvenliğine ilişkin kaygıları da derinleştiriyor.

ABD, İran'a yönelik saldırılarını sürdürürken, İran da Körfez'deki ABD üslerine yönelik misillemelerine devam ediyor.

Trump'ın İran'ın enerji altyapısını hedef alan açıklamalarına, Devrim Muhafızları Ordusu Hava ve Uzay Kuvvetleri Komutanı Mecid Musevi, bölgedeki ABD müttefiklerinin enerji altyapısını hedef alabilecekleri yönünde karşılık verdi.

Tarafların karşılıklı tehditleri, bölgedeki enerji altyapısına ilişkin güvenlik endişelerini artırıyor.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurul'un, politika faizinin yüzde 37'de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir." ifadesine yer verildi.

Duyuruda, jeopolitik gelişmeler eşliğinde artan belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarının yeniden yükselme eğilimine girdiği belirtilerek, yakın döneme ilişkin verilerin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine işaret ettiği kaydedildi.

Değerlendirmede, "Yılın kalan döneminde, TCMB’nin daha olumlu senaryolarda bile çok sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımını geçici sıkılaşmayı sona erdirecek şeklinde atacağını düşünüyoruz."

Politika faizi değişmezken, gecelik borçlanma ve borç verme arasındaki makasın 450 baz puan olarak korunmuş olduğunu vurgulayan Bürümcekçi, küresel piyasalardaki belirsizlik ve döviz talebinin seyrine bağlı olarak mevcut görünümün haftalık repo ihaleleri açılmayarak fonlamanın gecelik borç verme kanalından sağlanarak bir süre daha korunmasının beklenebileceğini belirtti.

"Para Politikası Kurulunun temmuz ayında ana eğilimde yükseliş beklentisini ifade ederek ve enerji fiyatlarında artışların devam edecek olası yansımalarına vurgu yaparak gelecek dönem enflasyon görünümü açısından ihtiyatlı bir değerlendirmede bulundu." ifadelerini kullanan Bürümcekçi, Kurulun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü dile getirdi.

"TCMB, kısa vadeli enflasyon görünümüne ilişkin daha ihtiyatlı bir tona işaret etti"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, karar metninde bir hafta vadeli repo ihalelerinin yeniden başlatılacağına ilişkin doğrudan bir yönlendirmeye yer verilmediğini kaydetti.

Gözgör, karar metninin genel olarak temkinli şahin bir çerçeveyi koruduğunu değerlendirdiklerini ifade ederek, "Kurul, enflasyonun ana eğiliminin haziran ayında sınırlı ölçüde gerilediğini belirtirken, öncü göstergelerin temmuz ayında geçici bir yükselişe işaret ettiğini vurguladı. 11 Haziran kararında enflasyon eğilimindeki iyileşme daha ön plandayken, bu ay geçici de olsa yeniden yükseliş beklentisinin metne eklenmesi ve enerji fiyatlarının tekrar artış eğilimine girdiğinin belirtilmesi, kısa vadeli enflasyon görünümüne ilişkin daha ihtiyatlı bir tona işaret ettiği kanaatindeyiz." değerlendirmesini yaptı.

İktisadi faaliyet tarafında ise önceki karar metnine kıyasla daha güvercin tonda bir değerlendirmenin öne çıktığını aktaran Gözgör, haziran ayında iç talepteki zayıf seyrin sürdüğü belirtilirken, temmuz metninde bu zayıflığın 'belirginleştiği' ifadesinin kullanılmasının, parasal sıkılaşmanın talep koşulları üzerindeki etkisinin güçlendiğine işaret ettiğini bildirdi.

Gözgör, buna karşın, jeopolitik gelişmelerin enerji maliyetleri, iktisadi faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyona etkilerinin birlikte ele alınması, TCMB’nin büyümedeki yavaşlamaya rağmen kısa vadede gevşeme alanını sınırlı gördüğünü gösterdiği kanaatinde olduklarını dile getirdi.

Özetle, iç talepteki zayıflamanın belirginleşmesinin karar metninin güvercin tarafını oluşturduğunu söyleyen Gözgör, temmuz ayında enflasyonun ana eğiliminde geçici yükseliş beklentisi, enerji fiyatlarındaki artış ve yukarı yönlü risklere yapılan vurgunun şahin dengeleyici unsurlar olarak öne çıktığını belirtti.

Gözgör, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu nedenle kararın piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli kalmasını bekliyoruz. Repo ihalelerine dönüş veya faiz indirim sürecine ilişkin açık bir yönlendirme verilmemesi kısa vadede güçlü bir güvercin fiyatlamayı sınırlasa da, enflasyon görünümündeki iyileşmeye bağlı olarak kademeli bir normalleşme ihtimalinin korunduğunu düşünüyoruz. Bu çerçevede TCMB’nin normalleşme sürecine öncelikle bir hafta vadeli repo ihalelerini yeniden başlatarak adım atabileceğini değerlendiriyoruz. Enflasyon verilerinde bir iyileşme görülmesi halinde repo ihalelerinin ağustos ayında devreye alınmasıyla ortalama fonlama maliyetinin kademeli olarak gerilemesini, ardından son çeyrekte ölçülü faiz indirimleriyle politika faizinin yılı yüzde 34 seviyesinde tamamlamasını bekliyoruz."

Tarafların karşılıklı saldırılarını sürdürmesi ve müzakere sürecine ilişkin somut bir ilerleme kaydedilmemesi fiyatlamaları zorlamayı sürdürürken, yatırımcıların bilanço sezonunda açıklanacak önemli teknoloji şirketi sonuçları öncesinde yapay zeka bağlantılı şirket hisselerine yönelmesi risk iştahını destekliyor.

Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesi, enflasyon beklentilerindeki yukarı yönlü riskleri yeniden gündeme taşıdı. Enflasyonist baskıların güçlenebileceği endişesi, merkez bankalarının daha "şahin" bir para politikası izleyebileceği öngörülerinin artmasına neden oldu. Bu durum tahvil piyasalarında satış baskısını beraberinde getirdi.

ABD'nin 2, 5, 10 ve 30 yıllık tahvil faizlerindeki yükselişler dikkati çekerken, ABD 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26 ile yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda da ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı tahminleri güçlenirken bankanın yıl sonuna kadar 2 faiz artışı yapabileceği öngörüleri öne çıkmaya başladı.

Öte yandan bir süredir geri planda kalan tarife gündemi yeniden ateşlendi. Trump, ülkesinin ithal ettiği jenerik ilaçlara iki yıl süreyle gümrük vergisi uygulanmayacağını, bu sürenin ardından vergi oranının yüzde 100'e çıkarılacağını bildirdi.

Ayrıca Trump yönetiminin, Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik "ayrımcı" uygulamalarda bulunduğunu öne sürerek, bu ülkeden ithal edilen bazı mallara yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını açıklaması yatırımcıların gündemindeki gelişmeler arasında yer aldı.

Financial Times'ın haberinde, Trump'ın şubatta yürürlüğe giren ve cuma günü süresi dolacak tüm ülkelere yönelik yüzde 10 oranındaki küresel gümrük vergisinin yerine bazı ülkelere yenilerini koymayı planladığı iddiasına yer verildi. Haberde, Trump'ın bu hafta içerisinde bazı ülkelere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen yeni gümrük vergileri uygulamaya hazırlandığı öne sürüldü.

- Alphabet ve Tesla'nın bilançoları bekleniyor

Jeopolitik risklerin para politikalarına ilişkin belirsizlikleri artırdığı ortamda, yatırımcıların gözü teknoloji ve yapay zeka bağlantılı şirketlerden gelecek finansal sonuçlara çevrildi.

Bugün açıklanacak bilançolar arasında Alphabet ve Tesla'nın finansal sonuçları öne çıkıyor. Analistler yatırımcıların şirket performanslarına ilişkin beklentilerinde iyimserliğin ağır bastığını belirterek, şirketlerin gelecek döneme ilişkin yapay zeka yatırımları ve sermaye harcaması planlarına yönelik verecekleri mesajların piyasalarda fiyatlamaların yönü açısından belirleyici olabileceğini ifade etti.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,63 ile son 2 ayın zirvesine yakın seyrederken dolar endeksi yatay görünümle 101,1'de bulunuyor. Altının ons fiyatı ise yüzde 1,2 artışla 4 bin 128 dolarda alıcı bulurken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 yükselişle 89,8 dolarda seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,89, Nasdaq endeksi yüzde 1,29 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,74 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsaları dün alıcılı bir seyir izlerken, teknoloji ve savunma hisselerindeki yükselişin genele yayılması pozitif görünümü destekledi.

İngiltere'de siyasi gelişmeler ana gündem maddesi olmaya devam ediyor. Keir Starmer döneminde askeri harcamaların yetersiz olduğu gerekçesiyle Savunma Bakanlığından istifa eden John Healey, yeni Başbakan Andy Burnham'ın kurduğu kabinede Maliye Bakanlığı görevine getirildi.

Burnham'ın hükümetin borçlanma ve harcama kurallarına uyarken "her türlü esnekliği" arayacağını söylemesinin ardından İngiltere’de tahvil piyasasında satış baskısı arttı. İngiltere'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5'in üzerinde kalmayı sürdürdü.

İngiltere'de dün açıklanan verilere göre, işsizlik mart-mayıs döneminde yüzde 4,9 oldu. İşsizlik, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,2 artarken, şubat-nisan dönemini kapsayan üç aya göre değişiklik göstermedi.

Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi'nin temmuz ayı sonuçlarını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarın açıklayacağı para politikası kararları piyasaların odağında yer alıyor. ECB'nin yarın vereceği kararın yanı sıra ECB Başkanı Christine Lagarde'ın enflasyon görünümü, enerji fiyatları ve jeopolitik risklere ilişkin değerlendirmelerinin Avrupa piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,28, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,81, Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,66 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

Asya tarafında Hong Kong hariç alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, Japonya'da dış ticaret üst üste iki aydır açık vermeye devam ediyor.

Ülkede ihracat haziranda yüzde 19,3, ithalat yüzde 25,4 arttı. İthalattaki artışın etkisiyle ülkede dış ticaret dengesi 406,9 milyar yen (yaklaşık 2,5 milyar dolar) açık verdi.

Öte yandan yarı iletken sektöründeki toparlanma bölge piyasalarında da göze çarparken, Güney Kore'de yapay zeka bağlantılı şirket hisselerinde hızlı yükselişler görüldü. Ülkede SK Hynix hisseleri yüzde 4,7, Samsung Electronics hisseleri yüzde 4,3, LG Electronics hisseleri yüzde 8,2 arttı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükselirken Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 düştü.

BIST 100 endeksi dün, satış ağırlıklı bir seyir izledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,69 değer kaybederek 13.974,14 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 yükseldi. Dolar/TL dünü 47,1890'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,2140'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise İngiltere'de enflasyon verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings Kıdemli Direktörü Morales, Fitch Ratings'in geçen hafta cuma günkü değerlendirmesinde, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" ve kredi notu görünümünü "durağan" olarak teyit etmesinin ardından, soruları yanıtladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkileri nedeniyle Türkiye için nisanda takvim dışı bir değerlendirme yayımladıklarını bildiren Morales, geçen hafta cuma günkü değerlendirmelerinin de nisandaki kararlarıyla tutarlı olduğunu söyledi.

Morales, bu dönemde Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde gerileme olduğunu ancak rezervlerin sonrasında bir miktar toparlandığını dile getirerek, "Uluslararası rezervler toparlanmış olsa da hala savaş öncesi seviyelerin altında kalmaya devam ediyor. Enflasyonist baskıların da biraz daha azaldığını gördük. Ancak elbette şu anda hala yüksek derecede jeopolitik belirsizliğin hakim olduğu bir durumdayız. Bu durumun sadece Türkiye için değil, diğer gelişmekte olan piyasalar için de enflasyon ve dış dengeler açısından etkileri olabilir." diye konuştu.

Savaşın yarattığı risklerin Türkiye dahil bölge ekonomileri için yüksek derecede siyasi belirsizlik yaratmaya devam ettiğine dikkati çeken Morales, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Öte yandan, artan belirsizliğe ve rezervlerdeki düşüşe rağmen, Türkiye'nin politika düzenlemeleri enflasyon beklentileriyle ilgili kazanımları korumak veya önemli bir tersine dönüşü engellemek yönünde. Ayrıca, pozitif dolarizasyonun yüzde 38 seviyesinde nispeten istikrarlı şekilde seyrettiğini gördük. Merkez Bankası yetkilileri ve ekonomi yönetiminin verdiği mesaj, enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme programına yönelik taahhüdün devam ettiği yönünde. Dolayısıyla, bence önemli olan bu. Devam eden küresel belirsizlikler karşısında Türkiye ekonomisinin görece dayanıklı olduğunu düşünüyoruz. Uzun vadede bakıldığında da Türkiye ekonomisi diğer ekonomilere kıyasla makroekonomik dengesizlikler karşısında dayanıklı kaldı.”

Bankacılık sektörünün sağlığı ve finansmana erişim, dış şoklara karşı direnç sağlıyor

Morales, Türkiye'de enflasyonun hala yüksek seyrettiğini ancak yavaşlama belirtilerinin de devam ettiğini belirterek, "Yüzde 30'un üzerindeki enflasyonun yavaşlamasının biraz zaman alabileceğini dikkate almak gerekiyor. Sürekli bir kararlılık ve politika güvenirliğine ilişkin tamponların ortaya konulması bu noktada çok önemli bir unsur. Bu, aynı zamanda kırılgan bir süreç." dedi.

Türkiye'de sağlıklı bankacılık sektörü ve dış finansmana erişim kapasitesinin yanı sıra enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme sürecini destekleyen politikaların önemine işaret eden Morales, reel faiz oranlarının lira cinsinden varlıkların cazibesini destekleyecek ve dolarizasyonu önleyecek seviyede olduğunu anlattı.

Morales, "Dolayısıyla, Türkiye'ye dış şoklara karşı dayanma kapasitesi kazandıran unsurlar arasında politikalardan kaynaklanan finansmana erişim imkanı ve bankacılık sektörünün sağlığı yer alıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Fitch Ratings'in cuma günkü değerlendirmesinde de belirtildiği gibi Türkiye'nin uluslararası rezervlerini özellikle izlediklerini söyleyen Morales, Türkiye'nin kredi notunda potansiyel pozitif bir karar için uluslararası rezervlerde kalıcı bir iyileşme sağlanmasının kritik önemde olduğunu vurguladı.

Morales, bu nedenle Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde kayda değer ve kalıcı bir iyileşme sağlanıp sağlanamayacağını yakından takip ettiklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Türkiye için nispeten yüksek olan dış finansman ihtiyaçlarıyla birleştirildiğinde rezervlerdeki iyileşmenin kalıcı olması çok önemli. Türkiye'nin rezervlerinin yıl sonu itibarıyla mevcut seviyenin biraz daha üzerinde olmasını bekliyoruz ama bu iyileşmenin kalıcılığı belirleyici. Ayrıca, olası bir not artışı için zaman içinde enflasyonda belirgin şekilde düşüşü destekleyecek ve ödeme dengesi riskini azaltacak sıkı politika ayarlarının sürdürülmesi de bir diğer kritik unsur. Dış şokların ve siyasi belirsizliklerin yaşanabileceği bir ortamda güveni sürdürmek için bunun önemli olduğunu düşünüyorum.”

Politika faizinin yıl sonunda yüzde 35'e çekileceği öngörülüyor

Merkez Bankasının para politikası kararlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Morales, Merkez Bankasının mevcut risk dengesini nasıl değerlendirdiğine ilişkin olabildiğince net bir ölçüt sunmaya çalıştığını ve bu öngörülebilirliğin önemli olduğunu dile getirdi.

Morales, Merkez Bankasının para politikasında gevşeme ölçüsünü belirlerken yüksek jeopolitik riskler ve enerji fiyatları üzerindeki baskıyı göz önünde bulundurduğunu ifade ederek, "Muhtemelen yılın ilerleyen dönemlerinde para politikasında bir miktar gevşeme bekliyoruz. Bu, jeopolitik risklerin azalacağı ve daha düşük enerji fiyatları varsayımına dayanıyor. Öngörümüz, Merkez Bankasının toplamda 200 baz puan indirime giderek politika faizini 2026 sonunda yüzde 35'e çekeceği yönünde." değerlendirmesinde bulundu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) mayıs ayına ilişkin "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sektör Raporu"na göre, rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince en fazla LPG ithalatı yapılan ülkeler, sırasıyla Cezayir, Rusya, Suudi Arabistan, İtalya, ABD, Nijerya, Kazakistan, Hırvatistan ve Mısır olarak kayıtlara geçti.

LPG ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,77 artarak 283 bin 155 ton olarak gerçekleşti.

Rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince bu dönemde gerçekleştirilen LPG ihracatı ise yüzde 15,82 azalarak 45 bin 910 ton oldu.

Türkiye, söz konusu dönemde Birleşik Arap Emirlikleri, Ukrayna, Bangladeş, Bulgaristan, KKTC, İngiltere, Romanya, Lübnan ve Türkiye Serbest Bölge olmak üzere 9 farklı ülke ve bölgeye LPG ihraç etti.

Satışlarda otogaz ilk sırada

LPG üretimi ise yüzde 19,69 artarak 101 bin 426 ton olarak gerçekleşti.

Dağıtıcı lisansı sahiplerince mayısta geçen yılın aynı ayına göre yapılan toplam LPG satışı 336 bin 830 ton olarak hesaplandı.

Satışlarda yüzde 85,69 pazar payıyla otogaz birinci sırada yer aldı. Bunu yüzde 11,80 ile tüplü LPG ve yüzde 2,51 ile dökme LPG satışları izledi.

TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, taklit ürünlerle mücadelenin yalnızca kamu kurumlarının değil; dijital platformların, marka sahiplerinin ve teknoloji şirketlerinin ortak sorumluluğu olduğunu belirterek, yapay zeka destekli denetim sistemleri ve Güven Damgası uygulamalarının sektörün geleceğinde kritik rol oynayacağını söyledi.

E-ticaretin son yıllarda hızla büyümesiyle birlikte tüketiciler milyonlarca ürüne birkaç tıkla ulaşabilir hale gelirken, taklit ürünlerin dijital ortamdaki görünürlüğü de arttı. Bu durum, e-ticareti sorunun kaynağı haline getirmiyor; aksine dijital platformların sunduğu şeffaf veri yapısı sayesinde taklit ürünlerle mücadelede önemli avantajlar sağlıyor.

Taklit ürün ticareti dijitalleşmeyle farklı bir boyut kazandı

TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, dijital ticaretin doğru teknolojilerle yönetildiğinde kayıt dışılığı azaltan ve denetimi güçlendiren bir yapı sunduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Taklit ürün ticareti bugün yalnızca fiziksel mağazaların değil, dijital dünyanın da önemli gündemlerinden biri. Bu hacmin ne kadarının e-ticarete kaydığına ilişkin net bir veri bulunmasa da dijitalleşmeyle birlikte çevrimiçi görünürlüğün arttığını söylemek mümkün. Ancak e-ticaret sorunun kaynağı değil; doğru denetim mekanizmalarıyla çözümün en güçlü parçalarından biri olabilir. Dijital platformlar, sahip oldukları şeffaf veri yapısıyla geleneksel satış kanallarına kıyasla çok daha etkin takip ve analiz imkanı sunuyor.

Yapay Zeka, Sahte Ürünleri Daha Satışa Çıkmadan Tespit Edebilir

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte taklit ürünlerle mücadelede yeni nesil çözümler de devreye giriyor. Yapay zeka destekli ürün ve satıcı analizleri, risk odaklı denetim mekanizmaları, marka doğrulama sistemleri ve kurumlar arası veri paylaşımının güçlendirilmesi, taklit ürünlerle mücadelede önemli katkılar sağlayacaktır. Kamu kurumları, dijital platformlar, marka sahipleri ve teknoloji şirketlerinin birlikte hareket ettiği çok paydaşlı bir model, hem tüketiciyi hem de sektörün geleceğini koruyacaktır.” dedi.

Ucuz Fiyat Algısı Tüketiciyi Yanıltabiliyor

Ekonomik koşullar ve fiyat odaklı alışveriş alışkanlıklarının tüketicileri zaman zaman riskli satış kanallarına yönlendirebildiğine dikkat çeken Akdal, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan yönlendirmeli satışlarda dikkatli olunması gerektiğini ifade ederek, “Dijitalleşme ürünlere erişimi kolaylaştırırken satıcılar için de yeni alanlar oluşturuyor. Özellikle sosyal medya üzerinden yönlendirilen satışlar ve düşük fiyat arayışı tüketicileri zaman zaman riskli alışverişlere yöneltebiliyor. Bu noktada tüketicilerin güvenilir satıcılardan alışveriş yapması ve platformların doğrulama süreçlerini sürekli geliştirmesi büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.

Güven Damgası ve ETBİS Kaydı Güvenilir E-Ticaretin En Önemli Göstergeleri Arasında

E-ticarette güven ortamının güçlendirilmesi için yürürlüğe alınan düzenlemelerin sektöre önemli katkılar sunduğunu belirten Akdal, Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Güven Damgası uygulamasının tüketiciler açısından önemli bir referans olduğunu vurgulayarak, “Güven Damgası, belirli güvenlik ve hizmet kalitesi standartlarını karşılayan e-ticaret sitelerini ayırt etmek için önemli bir gösterge niteliğinde. Ayrıca tüketicilerin alışveriş yapacakları e-ticaret sitelerinin Ticaret Bakanlığı'nın ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydını kontrol etmeleri de güvenli alışveriş açısından önemli bir kriter. Güven Damgası ile birlikte ETBİS kaydı da işletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösteren önemli referanslar arasında yer alıyor. Biz de ideasoftolarak kullanıcılarımızı Güven Damgası almaya teşvik ediyoruz. Güveni merkeze alan bir e-ticaret ekosisteminin sektörün sürdürülebilir büyümesi için vazgeçilmez olduğuna inanıyoruz.” şeklinde konuştu.

“Güven Büyürse E-Ticaret De Büyür”

Taklit ürünlerle mücadelenin yalnızca hukuki yaptırımlarla değil; teknoloji, bilinçli tüketici ve güçlü iş birlikleriyle başarıya ulaşabileceğini belirten Sinan Akdal, güvenin sektörün en değerli sermayesi olduğunun altını çizerek sözlerini şöyle tamamladı: “E-ticaret ekosisteminin sağlıklı büyümesi için güven ortamını güçlendirecek her adım sektörün tamamına değer katacaktır. Güvenin arttığı bir dijital ticaret ortamı, hem tüketiciyi hem de dürüst üretici ve satıcıları korurken Türkiye e-ticaretinin sürdürülebilir büyümesine de önemli katkı sağlayacaktır.” 

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs 2026 dönemine ilişkin Uluslararası Yatırım Pozisyonu verilerini açıkladı.

Buna göre, mayıs ayı itibarıyla Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, bir önceki aya göre yüzde 0,5 azalışla 403,7 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 2,4 azalışla 795,4 milyar dolar oldu. Rezerv varlıklar, 6,3 milyar dolar azalarak 159,2 milyar dolara geriledi.

Böylece ülkenin UYP'si mayıs ayı itibarıyla eksi 391,7 milyar dolar oldu.

Varlık kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 0,9 artarak 80,1 milyar dolar, diğer yatırımlar kalemi yüzde 2,3 artarak 154,2 milyar dolar, bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları da yüzde 4,6 artarak 49,4 milyar dolara çıktı.

Portföy yatırımları alt kalemlerinden Hisse Senetleri ve Yatırım Fonu Payları bir önceki aya göre yüzde 8,6 azalarak 47,2 milyar dolara geriledi.

Yükümlülükler alt kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 6,8 azalışla 230,4 milyar dolar, Portföy yatırımları kalemi yüzde 2,9 azalarak 149,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 0,4 artarak 415,3 milyar dolar oldu.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerinden derlediği bilgilere göre, Mayıs 2025'te 19 trilyon 345 milyar 925,4 milyon lira olan toplam nakdi kredi (nakdi+takipteki kredilerin toplamı) hacmi, bu yılın mayıs ayında 26 trilyon 775 milyar 328,8 milyon liraya yükseldi. Kredi bakiyesindeki yıllık değişim yüzde 38 oldu.

Sektör bazında bakıldığında, nakdi kredilerde en büyük payı yüzde 23 ile imalat sanayisi aldı. Bu yılın mayıs ayı itibarıyla imalat sanayisine 6 trilyon 53 milyar 21,9 milyon liralık nakdi kredi kullandırıldı.

İmalat sanayisi başlığı altında 796 milyar 26 milyon 877 bin lira ile en fazla kredi kullandırılan sektör ise tekstil ve tekstil ürünleri oldu. Tekstil ve tekstil ürünlerini, 778 milyar 969 milyon 398 bin lira ile gıda, meşrubat ve tütün ile 695 milyar 672 milyon 246 bin lira ile ulaşım araçları takip etti.

İmalat sanayisinin ardından nakdi kredilerde en fazla pay alan sektör, yüzde 17'lik pay ve 3 trilyon 95 milyar 198 milyon 128 bin lira ile "toptan ve perakende ticaret, motorlu araçlar servis hizmetleri ile kişisel ve hane halkı ürünleri" oldu.

Söz konusu kredi tutarının 1 trilyon 786 milyar 97 milyon 43 bin lirası "toptan ticaret ve komisyonculuk", 896 milyar 264 milyon 173 bin lirası "perakende ticaret ve kişisel ürünler" ve 412 milyar 836 milyon 521 bin lirası da "motorlu araçlar ve yakıtlarının perakende satışı" alt sektörlerine kullandırıldı.

Nakdi kredilerde değer bazında en fazla artış imalat sanayisinde

BDDK verilerine göre, bu yılın mayıs ayı itibarıyla sektörel bazda kullandırılan toplam nakdi kredilerde geçen yılın aynı ayına göre değer bazında en fazla artış, 1 trilyon 531 milyar 555 milyon 50 bin lira ile imalat sanayisinde gerçekleşti. Söz konusu sektörde kredi hacmi oransal anlamda yüzde 34 arttı.

İmalat sanayisini, yüzde 39 artışla 874 milyar 875 milyon 226 bin lira artan "toptan ve perakende ticaret, motorlu araçlar servis hizmetleri ile kişisel ve hane halkı ürünleri sektörü" izledi. İnşaat sektörü ise yüzde 47'lik artışla 554 milyar 660 milyon 316 bin lira ile üçüncü sırada yer aldı.

Geçen yıl toplam nakdi kredi miktarında en fazla oransal değişimin yaşandığı sektör ise yüzde 64,9 artışla savunma ve kamu yönetimi ve zorunlu sosyal güvenlik oldu. Söz konusu dönemde düşüş yaşayan bir sektör olmadı.

KOBİ'lere 7 trilyon 26,6 milyar lira kredi desteği sağlandı

Mayıs ayı itibarıyla KOBİ'lere sağlanan kredi hacmi 7 trilyon 26 milyar 625 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Kredilerin dağılımına bakıldığında, bankalar tarafından mikro işletmelere 1 trilyon 866 milyar 179 milyon lira, küçük işletmelere 1 trilyon 846 milyar 742 milyon lira ve orta büyüklükteki işletmelere 3 trilyon 313 milyar 703 milyon lira nakdi destek verildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre, YD-ÜFE, haziranda bir önceki aya göre yüzde 0,46, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,85, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 30,33 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 32,07 yükseldi.

Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 45,13, imalatta yüzde 30,08 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 30,85, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 31,79, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 33,96, enerjide yüzde 61,56 ve sermaye mallarında yüzde 20,69 yükseliş gerçekleşti.

Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 0,26, imalatta yüzde 0,47 artış olarak kayıtlara geçti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2,32, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 1,02, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,75, sermaye mallarında yüzde 0,84 artış, enerjide yüzde 13,08 azalış görüldü.

YD-ÜFE'nin aylık ve yıllık değişim oranları şöyle:

Buna göre endeks, mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,44, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 18,01, Mayıs 2025'e göre yüzde 36,65 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 34,20 yükseldi.

Ana gruplarda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 0,35, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,04 artış kaydedildi.

Geçen yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 39,29, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 21,52 yükseliş görüldü.

Alt gruplar

Yıllık Tarım-GFE'ye göre 9 alt grup daha düşük, 2 alt grup daha yüksek değişim gösterdi.

Mayısta yıllık bazda artışın en az olduğu alt gruplar, yüzde 20,51 ile malzemeler, yüzde 22,72 ile tarımsal ilaçlar oldu. Yıllık artışın en yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 40,75 ile enerji ve yağlayıcılar, yüzde 63,56 ile gübre ve toprak geliştiriciler olarak kayıtlara geçti.

Aylık Tarım-GFE'ye göre 2 alt grup daha düşük ve 9 alt grup daha yüksek değişim sergiledi.

Mayısta bir önceki aya göre enerji ve yağlayıcılarda yüzde 4,39 azalış görülürken, yüzde 0,18 ile veteriner harcamaları da en az artış gösteren alt grup oldu.

Buna karşılık, aylık artışın en yüksek olduğu alt gruplar, yüzde 2,22 ile bina bakım masrafları, yüzde 3 ile makine bakım masrafları olarak hesaplandı.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), haziran ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerini açıkladı.

Buna göre, ülkede üretici fiyatları haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,8 artarken, aylık bazda yüzde 0,3 geriledi. Piyasa beklentisi, üretici fiyatlarının haziranda yıllık bazda yüzde 1,9 yükseleceği yönündeydi. Almanya'da üretici fiyatları, mayısta yüzde 2,2 artışla 2023 Mayıs'tan beri en hızlı artışı kaydetmişti.

Üretici fiyatlarında haziranda görülen artışın temel nedeni ara malları fiyatlarının yüzde 5,1 yükselmesi oldu. Enerji fiyatları ise haziranda yıllık bazda yüzde 0,4 artarken, aylık bazda yüzde 1,8 geriledi.

Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı enerji krizi sonrası fiyatlarda keskin artış yaşanmış ancak ABD-İran arasında haziranda varılan mutabakatın ardından düşüş görülmüştü.

Almanya'da enerji fiyatları hariç tutulduğunda üretici fiyatlarındaki artış yıllık bazda yüzde 2,4 ve aylık bazda yüzde 0,2 olarak hesaplandı.

Verimlilik; yalnızca maliyetleri azaltan bir yaklaşım değil, işletmelerin büyümesini, rekabet gücünü ve sürdürülebilirliğini destekleyen stratejik bir yönetim anlayışını ifade ediyor. Sanayide sürdürülebilirlik anlayışı da bu doğrultuda değişiyor. Yeni dönemde işletmeler için sürdürülebilir dönüşüm yalnızca yeni makine veya yenilenebilir enerji yatırımlarıyla değil; mevcut üretim süreçlerinde oluşan kayıpların azaltılması, enerji ve hammadde kullanımının optimize edilmesi ve mevcut kapasitenin ve kaynakların daha verimli kullanılmasıyla mümkün görülüyor.

2009 yılından bu yana üretim tesislerine süreç geliştirme, yalın üretim, fabrika ve üretim hattı tasarımı, otomasyon, depo ve lojistik optimizasyonu alanlarında mühendislik ve danışmanlık hizmeti sunan ERASYS, bugüne kadar 60’ın üzerinde üretim tesisinde verimlilik odaklı büyük dönüşüm projeleri gerçekleştirdi. Şirket, yürüttüğü çalışmalarda işletmelerde %20’den %115’e  varan verimlilik artışı, %15’den %80’e  varan kapasite kullanım artışı ve de bunlara bağlı olarak büyük karlılık artışı sağlanabildiğini belirtiyor. 

ÜRETİMDE REKABETİN ANAHTARI YENİ YATIRIM DEĞİL, DOĞRU SÜREÇ YÖNETİMİ

Üretim tesislerinde yaşanan verim kayıplarının önemli bir bölümünün makine kapasitesinin yetersizliğinden değil, süreçlerdeki aksaklıklardan kaynaklandığını belirten ERASYS Kurucusu ve Yönetici Ortağı Hakan Cengiz: "Bugün birçok işletme rekabet gücünü artırmak için ilk çözüm olarak yeni yatırım yapmayı düşünüyor. Oysa üretim tesislerinde önemli bir verimlilik potansiyeli mevcut süreçlerin içinde bulunuyor. Plansız duruşlar, gereksiz beklemeler, hatalı malzeme akışı, yüksek stok seviyeleri ve standart dışı uygulamalar işletmelerin fark etmeden kapasite kaybetmesine neden oluyor. Doğru analiz edilen ve iyileştirilen süreçlerle, aynı makine parkı ve aynı insan kaynağıyla çok daha yüksek üretim seviyelerine ulaşmak mümkün" açıklamalarında bulundu. 

DİJİTAL DÖNÜŞÜM ÖNCE SAHADA BAŞLIYOR

Dijital dönüşüm yatırımlarının ancak doğru süreçlerle birlikte başarıya ulaşabileceğini ifade edenCengiz: "Sanayide dijitalleşme yatırımları hız kazanıyor ancak teknoloji tek başına verimlilik sağlamıyor. Üretim süreçleri standartlaştırılmadan ve yalın üretim prensipleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmadan yapılan dijital yatırımlar beklenen faydayı sağlayamayabiliyor. Önce süreçleri doğru yönetmek, ardından teknolojiyi bu yapının üzerine inşa etmek gerekiyor. Gerçek dönüşüm, süreç yönetimi ile teknolojinin birlikte ele alınmasıyla mümkün oluyor" dedi. 

Piyasa beklentileri TÜFE'nin bu dönemde aylık bazda yüzde 0,1 azalması yönündeydi. TÜFE, mayısta aylık yüzde 0,5 artmıştı. Ülkede TÜFE haziranda yıllık bazda ise yüzde 3,5 arttı. Piyasa beklentileri TÜFE'nin yıllık bazda yüzde 3,8 artması yönündeydi. Yıllık enflasyon mayısta yüzde 4,2 olarak kaydedilmişti.

Enerji maliyetleri düştü

Enerji maliyetleri martta aylık yüzde 10,9, nisanda yüzde 3,8 ve mayısta yüzde 3,9 artmasının ardından haziranda yüzde 5,7 düştü.

Enerji endeksindeki düşüş, barınma ve gıda dahil diğer kalemlerdeki artışları dengeleyerek, aylık bazda TÜFE'deki gerilemenin en büyük belirleyicisi oldu.

Enerji endeksi haziranda yıllık bazda ise yüzde 15,7 arttı. Barınma maliyetleri haziranda aylık yüzde 0,1 ve yıllık yüzde 3,3 yükseldi. Gıda endeksi de aynı dönemde aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 3 arttı.

Çekirdek enflasyon yatay seyretti

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise haziranda aylık bazda yatay seyrederken, yıllık bazda yüzde 2,6 arttı.

Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,8 olması yönündeydi. Çekirdek TÜFE mayısta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,9 artmıştı.

Orta Doğu'da taraflar arasında karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi pay piyasalarında düşüş eğiliminin devam etmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı da "ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz." açıklamasında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini söyledi.

Diğer taraftan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'nın güney koridorunda ülkeye ait 2 tankerin İran'a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını, 1 mürettebatın hayatını kaybettiğini, 8 personelin yaralandığını duyurdu.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin çelişkili açıklamalar yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oluyor. Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman'ı da kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi taraflar arasındaki diplomatik süreci tehlikeye attı.

Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda artan endişelere yol açıyor.

ABD ve İran arasındaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri de piyasalarda risk algısının artmasına yol açıyor.

Yapay zeka hisselerindeki yükselişin aşırıya kaçtığına dair endişeler piyasalara yön vermeye devam ediyor. Yarı iletken piyasasındaki devam eden dalgalanmalar, teknoloji sektörünün yukarı yönlü istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.

Öte yandan ABD'de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor.

Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD'de TÜFE’nin değişim göstermesi beklenmiyor. Söz konusu veri ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.

Diğer taraftan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, New York İşletme Ekonomisi Derneği'nde yaptığı konuşmada, bu hafta çekirdek enflasyon verisinin yine yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini söyledi.

Fed Başkanı'nın bugün Kongre'de para politikası raporuna ilişkin yapacağı ilk sunumda piyasaların odağında bulunuyor.

Ayrıca bilanço döneminin başlamasıyla birlikte piyasalardaki oynaklığın yüksek kalabileceğini ve açıklanacak şirket sonuçlarına bağlı olarak hisse bazlı ayrışmaların öne çıkabileceği tahmin ediliyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD'li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcıların gündeminde olacak.

Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı. Buna göre, ABD federal hükümeti, haziranda 120 milyar dolarla beklentilerden az bütçe açığı kaydetti.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını şiddetlendirmesi Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının artırdığı arz endişeleriyle 12 Haziran'dan bu yana ilk defa 85 doların üzerini gören Brent petrolün varil fiyatı dünkü kapanışa göre yüzde 1,6 artarak 84,2 dolara çıktı.

Brent petrolün varil fiyatının 85 doları aşmasıyla Fed’in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaların güçlenmesi pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, ABD'nin İran'a yönelik yenilenen askeri saldırıların küresel ham petrol arzında aksamalara ilişkin endişeleri artırdığını belirterek, bu durumun enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığını ve küresel faiz oranlarına ilişkin görünüm üzerindeki belirsizliği artırdığını söyledi.

Petrol fiyatlarından kaynaklı artan enflasyonist endişelerle dün 7 baz puan artarak yüzde 4,63'e çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yatay seyirle yüzde 4,63'te seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 101,2 seviyesine indi. Dün yüzde 2,6 değer kaybederek 24 Haziran'dan bu yana en hızlı günlük düşüşünü kaydeden altının onsu söz konusu düşüşün yatırımcılara alım fırsatı sunmasıyla yeni günde yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.

New York borsası negatif seyretti

New York borsasında ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim ve teknoloji hisselerindeki satış baskısını artmasıyla dün negatif bir seyir izlendi. Yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,3, Sandisk hisseleri yüzde 12,6, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 4,2 ve Intel hisseleri yüzde 6,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları alış ağırlıklı seyretti

Avrupa borsalarında, artan jeopolitik gerilimlere karşın alış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Telekomünikasyon hisselerindeki güçlü seyir Avrupa borsalarındaki kayıpların telafi edilmesinde katkıda bulundu. Petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle enerji şirketlerinin hisselerinde de yükselişler görüldü. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler Avrupa borsalarındaki iyimserliği sınırladı.

Avrupa'da tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkıyor. İngiltere'nin 2 yıllık tahvil faizi dün 13 baz puan artarak yüzde 4,34'e çıktı. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Rusya'nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisi olan Yamal LNG'den bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal ettiği bildirildi.

AB, Avrupa ülkelerine yönelik siber casusluk ve sabotaj faaliyetleri yürüten Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı.

AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan ve yeni güvenceler getiren düzenlemeyi onayladı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya piyasalarında da satış baskısını artırdı. Makroekonomik veri tarafında Çin'in haziran ayına ilişkin ihracatı yüzde 27 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, bir önceki aya göre kaydadeğer bir hızlanma gerçekleştirdi. Ülkede, ihracat mayıs ayında yüzde 19,4 artmıştı.

Öte yandan Güney Kore Merkez Bankası'nın perşembe günkü faiz kararı toplantısında artan enflasyonist baskılardan dolayı politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayına ilişkin enflasyon yüzde 3,2 ile son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Ülkede enflasyon 4 aydır Güney Kore Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik enflasyon hedefinin üzerinde seyrediyor.

Japonya'da mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisandan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,5 geriledi. Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,0160'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,0320'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

Buna göre, üretimde kullanılan aksam ve yedek parçalar gözetim uygulaması kapsamından çıkarılırken, bu ürünlerde uygulanan İlave Gümrük Vergisi (İGV) yüzde 15 seviyesine düşürüldü. Ayrıca, söz konusu ürünler Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) Ürün Güvenliği Denetimi kapsamı dışına alındı.

Düzenlemeyle özellikle yerli üretim bandında ihtiyaç duyulan ham madde, aksam ve parçaların ithalatındaki bürokratik süreçlerin azaltılması ve maliyet yükünün hafifletilmesi hedefleniyor.

"Sektörün rekabet gücü önemli ölçüde artacak"

Oyuncak ve Spor Malzemeleri Sanayicileri ve İhracatçıları Derneği (OYSİD) Yönetim Kurulu Başkanı Ender Mıcık, konuya ilişkin açıklamasında, atılan bu adımın oyuncak sektöründe üretimi ve ihracatı destekleyecek tarihi bir karar olduğunu söyledi.

Mıcık, yapılan değişiklikle üç temel alanda kolaylık sağlandığını belirterek, "Düzenleme, özellikle katma değerli üretim yapan yerli oyuncak sanayicilerimizin maliyetlerini azaltacak, üretim süreçlerini hızlandıracak ve sektörün uluslararası rekabet gücünü önemli ölçüde artıracaktır." diye konuştu.

Oyuncak sektörünün dış ticaret verilerine değinen Mıcık, sektörün yaklaşık 400 milyon dolar ithalat ve 60 milyon dolar ihracat hacmiyle, yıllık 350 milyon dolar civarında cari açık verdiğine dikkati çekti.

Mıcık, atılan bu yeni adımın stratejik önemi olduğuna işaret ederek, "Kararın yerli üretimin güçlenmesine, katma değerli oyuncak üretiminin artmasına, ithalatın azalmasına ve ihracatın yükselmesine zemin hazırlayacağına inanıyoruz." ifadesini kullandı.

"Nihai ürün vergileri korunuyor"

Üreticilere sağlanan bu kolaylıklara rağmen, yerli üreticiyi korumak adına bitmiş (nihai) oyuncak ithalatındaki politikaların sürdüğüne dikkati çeken Mıcık, nihai oyuncak ithalatında uygulanan yüzde 25 İlave Gümrük Vergisi ile ilgili herhangi bir artış yapılmadığını, mevcut uygulamanın aynen devam ettiğini aktardı.

Mıcık, sektörün taleplerine Bakanlığın çözüm odaklı yaklaştığını dile getirerek, düzenlemenin bunun bir sonucu olduğunu, Türkiye'nin oyuncak sektöründe üretim ve ihracat odaklı yeni bir dönemin başlangıcı olacağını kaydetti.

Dün 83,86 dolara kadar çıkan Brent petrolün varil fiyatı günü 83,30 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 12.02 itibarıyla önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,8 artışla 87,32 dolara yükseldi. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 81,11 dolardan işlem gördü.

Axios'un haberine göre, ABD'de Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörler, Rusya'ya yönelik yaptırımları öngören yasa tasarısı etrafında yeniden uzlaşı sağlıyor.

Senato, daha önce Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ile Demokrat Senatör Richard Blumenthal tarafından hazırlanan yaptırım tasarısını gündemine almaya yaklaşmış, ancak ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçi senatörlerden beklemelerini isteyerek yönetimine Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin üzerindeki baskıyı artırması için süre tanımıştı.

Graham, Blumenthal, Jeanne Shaheen ve Roger Wicker, 10 Temmuz'da yaptıkları ortak açıklamada ise güncellenen yaptırım tasarısının ilerletilmesi konusunda Trump yönetimiyle mutabakata vardıklarını duyurdu.

İlk tasarıda, Çin dahil Rus petrolü ve doğal gazını satın almaya devam eden ülkelere yüzde 500'e varan gümrük vergileri uygulanması öngörülürken, güncellenen metinde yaptırımların kapsamı daraltıldı.

Piyasalarda, Rus petrolünün başlıca alıcılarını hedef alabilecek yeni ABD yaptırımlarının küresel petrol arzını sıkılaştırabileceği ve fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Öte yandan, İran'dan Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelen açıklamalar da fiyatları destekledi.

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın "ABD'nin saldırılarıyla asla açılmayacağını" belirterek, boğazın yeniden açılmasının tek yolunun "İran halkının haklarına saygı gösterilmesi" olduğunu söyledi.

Ekreminiya ayrıca, eski İran lideri Ali Hamaney ile savaşta hayatını kaybedenlerin intikamını almakla yükümlü olduklarını ifade etti.

Bu açıklamalar, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda enerji arzına yönelik risk algısını artırarak petrol fiyatlarını destekledi.

Türkiye'nin yerli üretimini haksız dış rekabete karşı korumasının son derece önemli olduğunu belirten Çınar, gümrük vergilerinin tek başına bir sanayileşme politikası olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Çınar, “Türkiye elbette yerli üreticisini korumalıdır. Dünyada korumacılığın hızla yükseldiği, ülkelerin kendi sanayilerini ve stratejik sektörlerini güvence altına almaya çalıştığı bir dönemde bizim bunun dışında kalmamız düşünülemez. Ancak burada çok önemli bir ayrım yapmalıyız. İthalatı pahalılaştırmak ile yerli üretimi güçlendirmek aynı şey değildir” dedi.

“KORUMA, ÜRETİCİ İÇİN KONFOR ALANINA DÖNÜŞMEMELİ”

İlave gümrük vergilerinin kısa vadede yerli üreticiye fiyat avantajı sağladığını ifade eden Çınar, uzun süreli ve performansa bağlı olmayan koruma politikalarının sanayide rekabet gücü sorununu çözmeyebileceğine dikkat çekti.

Çınar şöyle devam etti:

“Bir ürüne yüzde 20 veya yüzde 30 ilave vergi getirdiğinizde ithal ürünün maliyetini yükseltirsiniz. Böylece yerli üreticiye bir alan açarsınız. Buraya kadar doğru. Ancak asıl soru bundan sonra başlamaktadır. Yerli üretici bu süre içerisinde yatırım yapıyor mu? Kapasitesini artırıyor mu? Teknolojisini geliştiriyor mu? Verimliliğini yükseltiyor mu? İhracata yöneliyor mu? Eğer bunlar gerçekleşmiyorsa biz üreticiyi değil, mevcut maliyet yapısını koruyor olabiliriz.”

“TÜRKİYE ÜRETMEK İÇİN DE İTHALAT YAPIYOR”

Türkiye'nin ithalat yapısının dikkatle analiz edilmesi gerektiğini belirten Çınar, ithalatın önemli bölümünün sanayinin ihtiyaç duyduğu ham madde ve ara mallarından oluştuğunu vurguladı.

“Türkiye'nin ithalat meselesini sadece ‘yabancı ürün geliyor, yerli ürün satılmıyor’ şeklinde okumak büyük bir hata olur. Türkiye aynı zamanda üretmek için ithalat yapan bir ülkedir. Sanayicimiz birçok sektörde ham maddeyi, ara malını, teknolojik parçayı ve üretim ekipmanını dışarıdan temin ediyor. Dolayısıyla ithalata getirilen her yeni maliyetin ihracat üzerindeki etkisini de hesaplamak zorundayız.”

Çınar, yanlış ürün gruplarında veya yeterli yerli üretim kapasitesi bulunmadan uygulanan koruma tedbirlerinin Türk sanayicisinin maliyetlerini artırabileceği uyarısında bulundu.

“İthalatı pahalılaştırayım derken ihracatı pahalılaştırabiliriz. Bence bugün üzerinde en fazla düşünmemiz gereken risk budur.”

“KORUMA BİR HAK DEĞİL, SANAYİLEŞME SÖZLEŞMESİ OLMALI”

Türkiye'nin yeni bir koruma modeline ihtiyacı olduğunu ifade eden Çınar, “şartlı ve süreli koruma” modelinin tartışılması gerektiğini söyledi.

Çınar, “Devlet üreticiye ‘Seni üç yıl koruyorum ancak bu sürenin sonunda kapasiteni artırmanı, yatırım yapmanı, yerlilik oranını yükseltmeni, maliyetlerini düşürmeni ve mümkünse ihracata başlamanı bekliyorum’ diyebilmelidir. Koruma süresinin sonunda performans ölçülmelidir” değerlendirmesinde bulundu.

Yatırım yapan, istihdam oluşturan ve ihracata yönelen üreticinin desteklenmeye devam edilmesi gerektiğini belirten Çınar, sadece yüksek gümrük duvarlarının arkasında faaliyet gösteren işletmeler için ise koruma politikalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“GÜMRÜK DUVARLARI FABRİKAYI KORUYABİLİR AMA FABRİKA KURMAZ”

Dışyönder Başkanı Dr. Hakan Çınar açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Gümrük duvarları fabrikayı koruyabilir ama fabrika kurmaz. Türkiye'nin sanayi politikasının temel hedefi ithalatı sürekli daha pahalı hale getirmek değil, Türkiye'de üretimi daha rekabetçi hale getirmek olmalıdır.

Enerji maliyetini, finansmana erişimi, teknoloji açığını, ölçek sorununu ve verimlilik problemini çözmeden yalnızca gümrük vergilerini yükselterek kalıcı bir sanayi politikası oluşturamayız.

Yerli üreticimizi mutlaka koruyalım. Ancak korurken dönüştürelim, büyütelim ve dünyayla rekabet edebilir hale getirelim. Çünkü Türkiye'nin ihtiyacı korunan fabrikalar değil, dünya ile rekabet eden fabrikalardır.”

DÜZENLEME HANGİ ÜRÜNLERE EK YÜK GETİRDİ 

Yeni düzenlemede otomotiv ve yedek parça, elektrik-elektronik, soğutma sistemleri, LED, kablo ve bağlantı ekipmanları, plastik-kauçuk, lityum akümülatörler, lastikler, el aletleri, makine-sanayi ekipmanları ve oyuncaklar gibi geniş bir ürün grubunda ilave gümrük vergileri güncellendi; bazı oranlar yüzde 30'a kadar çıkıyor. Ayrıca 18 ürün grubunda gözetim düzenlemesi yapıldı ve PET resin ithalatında ton başına 120 dolar korunma önlemi getirildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin ticaret satış hacim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, ticaret satış hacmi mayısta bir önceki aya göre yüzde 0,7 yükseldi. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 2,9, perakende ticaret satış hacmi yüzde 2,4 artarken toptan ticaret satış hacmi ise yüzde 0,6 geriledi.

Ticaret satış hacmi, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,4, motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 1,7, toptan ticaret satış hacmi yüzde 7,8 azalırken perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 13,7 yükseldi.

Buna göre mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış toplam ciro endeksi, mayısta aylık bazda yüzde 3,1 arttı.

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi, aynı ayda yıllık bazda yüzde 32,9 yükseliş gösterdi.

Sanayi ve inşaat endeksleri

Sanayide takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, mayısta yıllık bazda yüzde 36,6 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi ciro endeksi de söz konusu ayda bir önceki aya göre yüzde 2,5 yükseliş kaydetti.

İnşaat sektöründe takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, mayısta yıllık bazda yüzde 23, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış inşaat ciro endeksi ise nisan ayına kıyasla yüzde 5,6 arttı.

Ticaret ve hizmet endeksleri

Takvim etkisinden arındırılmış ticaret ciro endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,8, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ticaret ciro endeksi de bir önceki aya kıyasla yüzde 3 artış gösterdi.

Hizmet sektöründe takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 34,8, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış hizmet ciro endeksi bir önceki aya göre yüzde 3,6 yükseldi.

Toplam ihracattan yüzde 12,6 pay alan sektör, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,6 artış kaydederken, Haziran ayında 3,29 milyar dolarlık ihracatla yılın en güçlü aylık performansını ortaya koydu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından açıklanan Haziran ayı ihracat verileriyle birlikte Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörünün 2026 yılı ilk yarı performansı netleşti. Sektör, yılın ilk 6 ayında 17,1 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirerek Cumhuriyet tarihinin en yüksek ilk yarı ihracat seviyesine ulaştı.

2024 yılının ilk 6 ayında 15,78 milyar dolar, 2025 yılının aynı döneminde ise 15,75 milyar dolar ihracat gerçekleştiren Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörü, 2026 yılının ilk yarısında güçlü bir toparlanma grafiği ortaya koydu. Sektör ihracatı, 2025 yılının ilk yarısına göre yüzde 8,6, 2024 yılının aynı dönemine göre ise yüzde 8,4 artış gösterdi.

Yılın ilk aylarında daha sınırlı bir seyir izleyen sektör ihracatı, Nisan ayı itibarıyla toparlanma sürecine girdi. Nisan ayında 3,10 milyar dolar, Haziran ayında ise 3,29 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren sektör, yılın ikinci çeyreğinde ihracat performansını belirgin şekilde yukarı taşıdı.

Haziran ayı yılın en güçlü performansı oldu

Kimya sektörü açısından yılın en dikkat çekici verisi haziran ayında kaydedildi. Haziran 2026’da 3,29 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren sektör, 2026 yılının en yüksek aylık ihracat rakamına ulaştı. Bu rakam, aynı zamanda ilk yarı ihracat rekoruna giden süreçte yılın en güçlü aylık performansı olarak öne çıktı.

Haziran ayındaki ihracat performansı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 26,9, 2024 yılının haziran ayına göre ise yüzde 48,5 artışa işaret etti. Böylece sektör, yılın ikinci yarısına daha güçlü bir ihracat zeminiyle girdi.

Türkiye’nin 2026 yılı ilk 6 ay toplam ihracatı 136 milyar dolar olarak gerçekleşirken, Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörü 17,1 milyar dolarlık ihracatıyla toplam ihracattan yüzde 12,6 pay aldı. Sektör, bu performansıyla Türkiye ihracatının ana taşıyıcı sektörlerinden biri olma konumunu sürdürürken, en çok ihracat gerçekleştiren ikinci sektör konumunu da korudu.

Aracı: “Kimya sektörümüz ilk yarıda tarihi bir ihracat seviyesine ulaştı”

2026 yılı ilk yarı ihracat performansını değerlendiren İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İKMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Vefa İbrahim Aracı, kimya sektörünün Türkiye ihracatındaki stratejik ağırlığını koruduğunu belirterek şunları söyledi:

“Kimya sektörümüz, 2026 yılının ilk yarısında 17,1 milyar dolarlık ihracata ulaşarak bugüne kadarki en yüksek ilk 6 ay ihracat performansını ortaya koydu. Özellikle Nisan ayı itibarıyla başlayan toparlanmanın Nisan ve Haziran aylarında yüksek ihracat rakamlarıyla desteklenmesi, sektörümüz açısından önemli bir gösterge. Haziran ayında ulaştığımız 3,29 milyar dolarlık ihracat, yılın ikinci yarısına daha güçlü bir moralle başlamamızı sağladı.”

Aracı, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Göreve geldiğimiz Nisan ayından bu yana kimya sektörünün alt gruplarını ilgilendiren 7 komite toplantısı gerçekleştirdik. Bu toplantılarla sektörümüzün sahadaki ihtiyaçlarını doğrudan dinleyen, sorunları ilgili Bakanlıklarımızla güçlü bir diyalog içinde ele alan bir çalışma anlayışıyla ilerliyoruz. Ticaret Bakanlığımız, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız başta olmak üzere kamu kurumlarımızla kurduğumuz yakın temas, sektörümüzün çözüm bekleyen başlıklarının daha hızlı gündeme taşınması açısından büyük önem taşıyor.”

Kimya sektörünün üretim gücü, pazar çeşitliliği ve sanayinin farklı alanlarına sağladığı girdiyle Türkiye ekonomisi açısından stratejik bir rol üstlendiğini ifade eden Aracı, ihracatçıların rekabet gücünü artıracak başlıklara odaklandıklarını belirtti.

Kimya Teknoloji Merkezi yeniden ele alınıyor

İKMİB’in sektöre yönelik teknik kapasiteyi güçlendirme hedefiyle hayata geçirilen Kimya Teknoloji Merkezi’ne ilişkin çalışmaların da gündemlerinde önemli bir yer tuttuğunu belirten Aracı, merkezin mevcut yapısını kapsamlı şekilde değerlendirdiklerini söyledi.

Aracı, “Göreve geldiğimizde Kimya Teknoloji Merkezi’nin mevcut fizibilitesi, kullanım kapasitesi ve sürdürülebilirlik yapısı açısından yeniden ele alınması gereken bir tabloyla karşılaştık. Bu nedenle merkezi, sektörümüze gerçek anlamda fayda sağlayacak, görünürlüğü artmış ve finansal sürdürülebilirliği güçlendirilmiş bir yapıya kavuşturmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu süreçte Bakanlıklarımız, kamu kurumlarımız ve üniversitelerimizle istişare halinde ilerliyoruz” dedi.

“İlk yarıdaki rekor tablo yılın kalanı için güçlü bir motivasyon sağlıyor”

Küresel ticarette belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde kimya sektörünün rekor ilk yarı performansı sergilediğine dikkat çeken Aracı, yılın ikinci yarısında mevcut ivmeyi korumak için ihracatçı firmalarla yakın temas içinde çalışmaya devam edeceklerini söyledi.

Aracı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

“Bugün ulaştığımız rakamlar, sektörümüzün üretim gücünü, ihracat refleksini ve küresel pazarlardaki konumunu bir kez daha ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde hedefimiz, bu ivmeyi kalıcı hale getirmek, ihracatçılarımızın önündeki engelleri azaltmak, ihracata dönük yabancı yatırımların ülkemize kazandırılmasına yönelik çalışmalarımızı hız kesmeden sürdürmek ve kimya sektörünün Türkiye ihracatındaki stratejik payını daha da güçlendirmek olacak. Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan ve ihracatçılarımızın finansmana erişimini destekleyen yeni adımların da sektörümüz için önemli bir moral oluşturacağına inanıyoruz. İlk yarıdaki rekor tablo, yılın kalanı için bize güçlü bir motivasyon sağlıyor.”

"Türkiye, NATO'nun güvenliğine somut katkı sunan ülkelerin başında geliyor"

Türkiye açısından zirvenin, ülkenin NATO içindeki stratejik konumunu ve savunma sanayiinde ulaştığı kabiliyet seviyesini uluslararası ölçekte bir kez daha ortaya koyduğunu vurgulayan Aliş, şu değerlendirmelerde bulundu: 

"Türkiye; jeopolitik konumu, sahadaki operasyonel tecrübesi, güçlü ordusu, gelişen mühendislik alt yapısı ve son yıllarda büyük ivme kazanan yerli ve millî savunma sanayiiyle ittifakın güvenliğine somut katkı sunan ülkelerin başında gelmektedir. Bu nedenle zirve, Türkiye'nin yalnızca güvenlik politikaları açısından değil, aynı zamanda savunma teknolojileri, üretim kapasitesi ve ihracat potansiyeli açısından da merkez ülkelerden biri olduğunu göstermektedir"

"Yeni dönemin odağında ortak üretim ve teknoloji paylaşımı var"

Savunma sanayii bakımından NATO Zirvesi'nin en önemli çıktılarından birinin ortak üretim, ortak tedarik, teknoloji paylaşımı ve uzun vadeli proje ortaklıkları için yeni bir zemin oluşturması olduğunu belirten Aliş, güvenlik ihtiyaçlarının artık yalnızca tekil ürünlerle karşılanamayacağını söyledi. Aliş, "Günümüzde güvenlik ihtiyaçları artık tekil ürünlerden ibaret değildir; entegre sistemler, sürdürülebilir tedarik zinciri, mühimmat sürekliliği, platform uyumluluğu, yüksek teknoloji üretimi ve hızlı ölçeklenebilir kapasite aynı anda değerlendirilmektedir. Bu çerçevede Türkiye savunma sanayii, sahip olduğu esnek üretim kabiliyeti, mühendislik birikimi ve sahadan beslenen ürün geliştirme yaklaşımıyla NATO ülkeleri için güçlü bir çözüm ortağı konumundadır" diye konuştu. 

Aliş, önümüzdeki dönemde NATO üyesi ve müttefik ülkeler arasında kara, hava ve deniz platformlarına yönelik sistem entegrasyonu, insansız sistemler, akıllı mühimmat, hava savunma bileşenleri, silah sistemleri, elektronik ve mekatronik çözümler, bakım-onarım-modernizasyon faaliyetleri ve müşterek üretim modelleri alanlarında yeni fırsatların doğacağına inandıklarını belirtti.

"Türk savunma sanayiinin ulaştığı seviye güçlü bir vizyonun sonucudur"

Türk savunma sanayiinin bugün ulaştığı seviyenin, yıllar içerisinde kararlılıkla inşa edilen güçlü ekosistemin bir sonucu olduğunu ifade eden Aliş, şunları söyledi: 

"Başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, hükümetimizin ortaya koyduğu yerli ve millî savunma sanayii iradesi; Savunma Sanayii Başkanlığımızın koordinasyonu, yönlendirmesi ve sektöre kazandırdığı stratejik perspektifle birlikte bugün Türkiye'yi küresel ölçekte saygın, güvenilir ve rekabetçi bir savunma sanayii aktörü haline getirmiştir. Bu vizyon sayesinde Türk şirketleri artık yalnızca ürün sağlayan değil; teknoloji geliştiren, sistem kuran, platformlara entegre çözümler sunan ve uluslararası iş birliklerinde aktif rol üstlenen yapılar haline gelmiştir. Bu büyük dönüşüme liderlik eden tüm kurumlarımıza ve emeği geçenlere şükranlarımızı sunuyoruz"

SARSILMAZ'ın bu ekosistemin önemli bir parçası olarak Türkiye'nin savunma sanayii vizyonuna katkı sunmayı millî bir sorumluluk olarak gördüğünü vurgulayan Aliş, üretimden mühendisliğe, Ar-Ge'den sistem entegrasyonuna ve uluslararası iş birliklerine kadar sahip oldukları kabiliyetleri ülkenin stratejik hedefleri doğrultusunda geliştirmeye devam ettiklerini söyledi.

Uraloğlu, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğünün Haziran 2026 dönemine ait hava yolu uçak, yolcu ve yük verilerine ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Söz konusu ayda yolcu ve çevre dostu havalimanlarında iniş-kalkış yapan uçak sayısının, iç hatlarda 91 bin 987, dış hatlarda ise 84 bin 961 olduğunu kaydeden Uraloğlu, böylece toplam uçak trafiğinin üst geçişlerle 221 bin 826'ya ulaştığı bilgisini paylaştı.

Uraloğlu, haziran ayında hizmet verilen uçak trafiğinin 2025'in aynı ayıyla kıyaslandığında, iç hat uçak trafiğinde yüzde 2,1 artış meydana geldiğini de ifade etti.

İç hat yolcu trafiğinin geçen ay 9 milyon 374 bin 831, dış hat yolcu trafiğinin de 13 milyon 541 bin 166 olarak gerçekleştiğini belirten Uraloğlu, haziranda havalimanlarında direkt transit yolcularla toplam 22 milyon 924 bin 169 yolcuya hizmet verildiğini bildirdi.

Uraloğlu, yük trafiğinin geçen ay iç hatlarda 85 bin 636 ton, dış hatlarda 399 bin 307 ton olmak üzere toplam 484 bin 943 tona ulaştığını da kaydetti.

"Toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,6 artış oldu"

Havalimanlarına iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin, ocak-haziran döneminde iç hatlarda 471 bin 870, dış hatlarda 404 bin 197 olduğunu, böylece üst geçişlerle trafiğin toplam 1 milyon 113 bin 986'ya ulaştığını ifade eden Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Türkiye geneli havalimanları iç hat yolcu trafiğinin 50 milyon 2 bin 867, dış hat yolcu trafiğinin 61 milyon 903 bin 797 olduğu 6 aylık dönemde direkt transit yolcularla toplam 111 milyon 960 bin 564 yolcuya hizmet verildi. Haziran sonunda hizmet verilen yolcu trafiği 2025'in aynı dönemi ile kıyaslandığında direkt transit dahil olmak üzere toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,6 artış oldu. Söz konusu dönemde havalimanları yük trafiği ise iç hatlarda 440 bin 880 ton, dış hatlarda 2 milyon 58 bin 823 ton olmak üzere toplamda 2 milyon 499 bin 704 tona ulaştı."

Uraloğlu, Türkiye'nin mega projelerinden İstanbul Havalimanı'nda ise haziranda uçak trafiğinin iç hatlarda 10 bin 646, dış hatlarda 35 bin 22 olmak üzere toplam 45 bin 668'e ulaştığını kaydetti.

İstanbul Havalimanı'nda iç hatlarda 1 milyon 545 bin 275, dış hatlarda 5 milyon 574 bin 563 olmak üzere toplam 7 milyon 119 bin 838 yolcuya hizmet verildiğini bildiren Uraloğlu, "Ocak-haziran döneminde ise söz konusu havalimanında iç hatlarda 58 bin 271, dış hatlarda 204 bin olmak üzere toplam 262 bin 271 uçak trafiği gerçekleşti. İç hatlarda 8 milyon 235 bin 298, dış hatlarda 31 milyon 686 bin 815 olmak üzere toplam 39 milyon 922 bin 113 yolcu trafiği oluştu." ifadesini kullandı.

"Sabiha Gökçen'de 23 milyon 525 bin 494 yolcu trafiğine hizmet verildi"

Uraloğlu, İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'na haziranda iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin iç hatlarda 10 bin 646, dış hatlarda 35 bin 22 olmak üzere toplam 45 bin 668'e ulaştığı ve yolcu trafiğinin iç hatlarda 1 milyon 545 bin 275, dış hatlarda 5 milyon 574 bin 563 olmak üzere toplam 7 milyon 119 bin 838'i bulduğu bilgisini de paylaştı.

Sabiha Gökçen Havalimanı'nda 6 aylık süreçte iç hatlarda 60 bin 363, dış hatlarda 75 bin 172 olmak üzere toplam 135 bin 535 uçak trafiği gerçekleştiğini ifade eden Uraloğlu, iç hatlarda 10 milyon 850 bin 625, dış hatlarda 12 milyon 674 bin 869 olmak üzere toplam 23 milyon 525 bin 494 yolcu trafiğine hizmet verildiğini de kaydetti.

Uraloğlu, "İstanbul Havalimanı ile Sabiha Gökçen Havalimanı yılın ilk yarısında 63 milyon 447 bin 607 yolcuya hizmet verdi. İstanbul'daki iki havalimanımız, yılın ilk yarısında 78 ilin nüfusundan fazla yolcuyu ağırladı. Ayrıca İstanbul Atatürk Havalimanı'nda da uçak trafiği haziranda 2 bin 377, 6 aylık dönemde ise 12 bin 865 olarak gerçekleşti." değerlendirmesinde bulundu.

"Turizm merkezleri 6 ayda 23 milyon 358 bin 57 yolcu ağırladı"

Turizm merkezlerindeki havalimanlarında iç hatlarda 71 bin 568, dış hatlarda 91 bin 168 olmak üzere toplam 162 bin 736 uçak trafiği gerçekleştiğini ifade eden Uraloğlu, şu bilgileri paylaştı:

"Bu havalimanlarında hizmet sunulan yolcu sayısı 6 ayda iç hatlarda 9 milyon 294 bin 255, dış hatlarda 14 milyon 63 bin 802 olmak üzere toplam 23 milyon 358 bin 57'ye ulaştı. 6 aylık dönemde, İzmir Adnan Menderes Havalimanı'nda 5 milyon 994 bin 584, Antalya Havalimanı'nda 13 milyon 654 bin 494, Muğla Dalaman Havalimanı'nda ise 1 milyon 848 bin 682 yolcuya hizmet verildi. Muğla Milas-Bodrum Havalimanı'nda toplam 1 milyon 519 bin 84 yolcuya hizmet verilirken, Gazipaşa Alanya Havalimanı'nda toplam 341 bin 213 yolcu trafiği gerçekleşti."

ANKARA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 14,2 yükseldi.

Endeks, Mayıs 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 8,8, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,3, yakıtlarda yüzde 52,5, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 12 arttı.

İthalat birim değer endeksi de mayısta yıllık bazda yüzde 14,2 artış kaydetti.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 2,4 azalırken yakıtlarda yüzde 49, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 4,3, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 6,4 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 20,8 azaldı. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 16, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 19,9, yakıtlarda yüzde 20,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 21,4 düşüş kaydetti.

İthalat miktar endeksi mayısta yıllık bazda yüzde 21,8 geriledi. Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,2, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 6,9, yakıtlarda yüzde 3,8 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 23,1 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, nisanda 146 iken mayısta yüzde 1,2 artarak 147,7 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Mayıs 2025'te 163,2 iken Mayıs 2026'da yüzde 5,5 azalışla 154,1 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, nisanda 123,4 iken mayısta yüzde 6 azalışla 116 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl mayısta 133,8 iken bu yılın aynı ayında yüzde 10 azalışla 120,3 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Mayıs 2025'te 89,5 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 0,1 puan artışla Mayıs 2026'da 89,6 olarak kaydedildi.

Uraloğlu, Türkiye'nin ev sahipliğinde 7-8 Temmuz'da Ankara'da gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ndeki hava trafiğine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Zirve kapsamında Ankara semalarında yoğun hava trafiğinin başarıyla yönetildiğini belirten Uraloğlu, 6 Temmuz'da Esenboğa Havalimanı ve Ankara Havalimanı'nda, 20 iniş 6 kalkış olmak üzere toplam 26 uçuş hareketi gerçekleştiğini söyledi.

Uraloğlu, zirvenin ilk günü olan 7 Temmuz'da yoğun trafiğin devam ettiğine dikkati çekerek, iki havalimanından 52 iniş 5 kalkış olmak üzere toplam 57 uçuş hareketinin tamamlandığını ifade etti.

Zirvenin son gününde havalimanlarından kalkışların yoğunlaştığı bilgisini veren Uraloğlu, şunları kaydetti:

"8 Temmuz'da iki havalimanında, 11 iniş 51 kalkış olmak üzere toplam 62 uçuş hareketi gerçekleşti. Böylece NATO Ankara Zirvesi kapsamında 3 günlük dönemde, Ankara Esenboğa Havalimanı ve Ankara Havalimanı'nda 83 iniş 62 kalkış olmak üzere 145 uçuş yapıldı. Ankara Havalimanı'nda bu dönemde 44 iniş 38 kalkış olmak üzere toplam 82 uçuş, Esenboğa Havalimanı'nda 39 iniş 24 kalkış toplam 63 uçuş sorunsuz tamamlandı. Uluslararası standartlarda sunduğumuz hava trafik hizmetleri ve güçlü operasyonel koordinasyonumuzla NATO Ankara Zirvesi kapsamındaki uçuş operasyonlarını emniyetli ve kesintisiz şekilde sürdürdük."

Ankara Havalimanı'nda pist 3 bin metre uzunluğa ve 60 metre genişliğe çıkarıldı

Ankara Havalimanı, kapsamlı bir modernizasyon çalışmasının ardından 'ANK' koduyla hem ulusal hem de uluslararası operasyonlara hizmet vermesi amacıyla 15 Haziran'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açılmıştı.

Çalışmalarla bu havalimanı sadece askeri bir meydan olmaktan çıkarak geniş gövdeli uçakların inebileceği ve küresel liderlerin ağırlanacağı uluslararası bir havacılık merkezine dönüştü.

Kapsamlı dönüşüm süreci, yüksek koordinasyon ve yoğun çalışma temposuyla yalnızca 8 ayda tamamlandı.

Havalimanındaki çalışmalar kapsamında 2 bin 450 metre uzunluğunda ve 42 metre genişliğindeki pist, 3 bin metre uzunluğa ve 60 metre genişliğe çıkarıldı. Böylece geniş gövdeli uçakların emniyetli şekilde iniş ve kalkış yapabileceği altyapı oluşturuldu.

Pist başlarına toplam 15 bin metrekare büyüklüğünde iki dönüş cebi inşa edilirken toplam 160 bin metrekarelik yeni apron alanıyla yaklaşık 44 uçağın eş zamanlı olarak park edebileceği kapasiteye ulaşıldı. Çalışmalar kapsamında 4 bin 800 metrekare kapalı alana sahip Devlet Konukevi ile 310 araçlık açık otopark da hizmete hazır hale getirildi.

Bakanlık, yılın üçüncü çeyreğine ilişkin Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni açıkladı.

Buna göre, ihracat beklenti endeksi, bu dönemde bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan arttı. Yılın ikinci çeyreğinde 99,1 olan endeks, üçüncü çeyrekte 101,5 seviyesine yükseldi.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise 4 puan azalış gösterdi.

Söz konusu endeksi, bir önceki çeyreğe göre gelecek 3 aya ilişkin ihracat beklentisi, ihracat sipariş beklentisi ve son 3 aya ilişkin ihracat sipariş düzeyi artış yönünde, şu anda kayıtlı ihracat sipariş düzeyine ilişkin değerlendirmeler ise azalış yönünde etkiledi.

İthalat beklenti endeksi

Bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksi de bir önceki çeyreğe göre 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesinde gerçekleşti. Endeks geçen yılın aynı dönemine göre ise 12,1 puan azaldı.

Endekse, bir önceki çeyreğe kıyasla gelecek 3 aya ilişkin birim fiyatı beklentisi ve şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi azalış, gelecek 3 aya ilişkin ithalat beklentisi ve son 3 aydaki ithalat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler ise artış yönünde etki etti.

Bakan Bolat anketi değerlendirdi

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yazılı açıklamasında, yılın üçüncü çeyreğine dair Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni değerlendirdi.

Bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ihracat beklenti endeksinin, bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan artarak 101,5'e yükseldiğine işaret eden Bolat, "Endeksin 100'ün üzerinde olması ihracata yönelik beklentilerin artış yönünde olduğunu göstermektedir. Önümüzdeki üç aylık dönemde ihracatçı firmaların ilk kez ihracat yapmayı planladıkları ülkeler arasında ABD ilk sırada yer alırken Avustralya ikinci sırada, Mısır ise üçüncü sırada yer almıştır." değerlendirmesinde bulundu.

Bolat, bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksinin bir önceki çeyreğe göre 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesinde gerçekleştiğine dikkati çekerek, beklentilerdeki bu görünümün, dış ticaret performansındaki dayanıklı seyrin gelecek dönemde de süreceğine işaret ettiğini bildirdi.

İhracatın haziranda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 21,9 artışla 24 milyar 940 milyon dolar olduğunu vurgulayan Bolat, şunları kaydetti:

"Haziranda tüm zamanların en yüksek üçüncü aylık ihracatı kaydedildi. Böylece ilk 6 aylık mal ihracat rakamı yüzde 3,6 artışla 136,06 milyar dolara yükseldi. Son 12 aylık ihracat ise 277 milyar 940 milyon dolara ulaşarak yeni bir rekora imza atmıştır. Küresel ekonomide ağırlaşan rekabet koşulları, artan jeopolitik gerilimler ve korumacılık, zayıf dış talep ve yakın coğrafyamızdaki gelişmelere rağmen ihracatımızın 278 milyar dolar eşiğine dayanması ihracatçılarımızın dinamizmini ve ülkemizin üretim kapasitesini yansıtmaktadır. Yıl sonu Orta Vadeli Program hedefimiz olan 282 milyar dolara ulaşmak için tüm gücümüzle çalışmaya devam ediyoruz. Bu gelişmeler sonucunda, 2026 yılında cari işlemler açığının GSYH'ye oranının tarihsel ortalamaların altındaki seyrini sürdüreceği öngörülmektedir."

ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri hamleler Orta Doğu'da barış ikliminin kalıcılığının sorgulanmasına yol açarak piyasalarda jeopolitik risk algısının sürmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin bittiğini belirterek, "Artık onlarla anlaşmak istemiyorum." ifadesini kullanmasıyla piyasalarda artan tedirginlikler, ABD güçlerinin İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlemesiyle üst seviyeye taşındı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaklaşık 90 askeri hedefi vurarak "İran'a karşı ek bir saldırı turunu tamamladığını" duyurdu.

Diğer yandan Trump, kısa süre önce yaptığı açıklamada İran'ın ABD ile bir anlaşma yapmayı "çok istediğini" belirtti. Söz konusu gelişme jeopolitik kaygıları bir nebze azalttı.

Ancak jeopolitik risklerin tam anlamıyla ortadan kalkmamasının fiyatlamalar üzerindeki negatif etkileri belirginleşmeye devam ederken gerilimler sonucu petrol fiyatlarında hızlı yükselişler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı dün 22 Haziran'dan bu yana ilk kez 80 doları gördü.

Dünya enerji piyasaları açısından petrol tedarikinin en kritik güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sayısındaki sert düşüş dikkati çekti. Önceki gün 14 tankerin geçiş yaptığı boğazdan dün yalnızca 7 tankerin geçmesi, bölgedeki artan jeopolitik risklerin enerji taşımacılığı üzerindeki etkisini ortaya koydu.

Analistler, piyasalarda birkaç farklı platform üzerinden boğazdaki gemi hareketliliğinin takip edildiğini belirterek, bazı gemilerin sinyalizasyon sistemlerini kapatarak seyretmesi nedeniyle tanker geçiş verilerinin farklılık gösterebileceğini ifade etti.

Öte yandan dün yayımlanan Fed tutanakları, banka yetkililerinin çoğunun, yapay zeka kaynaklı güçlü talep, Orta Doğu'daki savaş veya tarife etkileri nedeniyle enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi halinde faiz artırılmasının gerekli olabileceğini belirttiğini gösterdi.

Tutanaklarda, tüm yetkililerin son toplantıda politika faizinin mevcut aralığının korunmasını desteklediği bildirildi. Ayrıca tutanaklarda, bazı yetkililerin yapay zeka kaynaklı güçlü talebin enflasyonu yüksek tutabilecek etmenler arasında yer aldığı görüşünü savunduğu bildirildi.

Bu arada Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nu güncelledi. Fon küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1'den yüzde 3'e düşürdü. IMF Raporu'nda Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği bildirildi.

Altının onsu düşüşünü 3. işlem gününe taşıdı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan yükselişle yüzde 4,58'e çıkarken, yeni işlem gününde yatay seyrediyor.

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesiyle merkez bankalarına yönelik şahin duruş beklentilerinin pekişmesi altının ons fiyatında baskı unsuru olarak öne çıkıyor. Altının onsu dün yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 77 dolara indi ve gerilemesini 3. işlem gününe taşıdı. Altının onsu yeni işlem gününde de yüzde 0,3 değer kaybıyla 4 bin 67 dolardan alıcı buluyor.

Dolar endeksi ise 100,9 seviyesinde yatay seyrederken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 78,6 dolarda bulunuyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,28 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,09 düştü. Nasdaq endeksi yüzde 0,2 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları dün Orta Doğu'da gerilimlerin daha fazla tırmanabileceği endişeleriyle satıcılı seyretti.

Trump'ın açıklamaları Avrupa borsalarında risk iştahını bozdu. Petrol fiyatlarındaki yükselişler enflasyon riskleriyle bölge piyasalarındaki düşüşlerde etkili oldu. Artan petrol fiyatları enerji şirketleri hisselerini destekledi.

Öte yandan Trump'ın İspanya'ya yönelik "Artık herhangi bir ticari iş yapmak istemiyoruz." açıklaması sonrası İspanya'da IBEX 35 endeksi düşüşlerde öncü oldu. Bölge tahvil faizlerinde artış görülürken, İngiltere Merkez Bankasını (BoE) yıl sonuna kadar 1 kez faiz artışı yapacağına yönelik beklentiler güçlendi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsaları Japonya hariç negatif seyrediyor

Asya tarafında Japonya hariç satış ağırlıklı bir seyir izlenirken yarı iletken sektöründeki toparlanma eğilimi dikkati çekiyor.

Analistler, yapay zeka şirketi OpenAI'ın yeni modellerini kullanıma sunmaya hazırlanmasının, bu alandaki gelişmelerin hız kesmeden sürdüğünü gösterdiğini ve yatırımcı ilgisinin canlı kalmasına katkı sağladığını belirtti.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Çin'de enflasyon haziranda yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 4,1 ile tahminlere paralel artış kaydetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselirken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,73, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,15 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,81 geriledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan zirveye ilişkin mesaj

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 değer kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,33 yükseldi.

Dolar/TL dünü 46,8450'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,8710'dan işlem görüyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ardından basın toplantısı düzenledi. Erdoğan, "Zirveye tüm müttefikler lider düzeyinde iştirak etti. Bunu Türkiye'ye duyulan güvenin ve diplomasimizin saygınlığının yeni bir ispatı olarak görüyoruz." dedi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları, 2. el konut satışları, Almanya'da dış ticaret dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.250 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a ait 80'den fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. Paylaşımda kuvvetlerin konuşlu ve hazır durumda kalmaya devam ettiği vurgulandı.

İran cephesinden gelen açıklamada ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD saldırılarının mutabakat zaptını ihlal ettiğini belirterek, zorbalık ve baskıyla sonuca ulaşılamayacağını ifade etti.

Bölgede tansiyonun yeniden artmasıyla petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, dün, yüzde 5,2 artışla 75,8 dolara çıkarak 29 Nisan'dan bu yana en hızlı günlük yükselişini kaydetti. Brent petrol yeni günde de varil başına yüzde 0,2 yükselişle 75,9 dolarda bulunuyor.

Bölgede barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatlarının, enflasyon görünümü ve buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Söz konusu gelişmeler, Fed'in şahin adımlara başlayacağı tarihe ilişkin piyasa beklentilerinin öne çekilmesine neden oluyor. Saldırıların ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül ayında faiz artışı yapabileceği ihtimalleri yüzde 77'ye yükseldi. Bankaya ilişkin tahminler 2027 yılında da bir faiz artırımı olabileceğine işaret etti.

Bu gelişmelerin paralelinde yatırımcılar bugün yayımlanacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı. Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlanmasına yardımcı olabileceğini kaydederek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini ifade etti.

Öte yandan artan çip maliyetleri teknoloji ve yarı iletken sektörünü baskılamaya devam ederken, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, bu baskıyı artırdı.

Analistler, bu gelişmenin ABD'li çip üreticilerinin rekabet avantajı ve yapay zeka altyapısı yatırımlarına ilişkin endişeleri artıran bir unsur olarak kabul edilebileceğini kaydetti. Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Tahvil faizleri yükseldi, altın geriledi

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 10 baz puan yükselişle yüzde 4,56'ya çıkarken, yeni işlem gününde yüzde 4,55 seviyesinde dengelendi.

Parasal duruşun daha fazla sıkılaştırabileceği endişeleriyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 101,2'ye yükseldi. Dolar endeksi yeni günde yüzde 0,1 düşüşle 101,1'de bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,4 değer kaybederek 4 bin 106 dolardan günü tamamladı. Altının onsu yeni işlem gününde ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 125 dolardan alıcı buluyor.

Kurumsal tarafta çip şirketlerindeki satış dalgası göze çarparken Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,5, Lam Research'ün hisseleri yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials'ın hisseleri yüzde 6,5, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Qualcomm'un hisseleri yüzde 1,9 ve Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,45, Nasdaq endeksi yüzde 1,16 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,25 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları İngiltere hariç negatif seyretti

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç satıcılı bir seyir izlerken, bölge gündeminde jeopolitik gelişmeler ve Fed'in toplantı tutanakları yer alıyor. İngiltere'de enerji hisselerine yönelik talep artışı ülkede piyasaları desteklerken ülkede siyasi gelişmeler de yakından izlendi.

Aşırı sağcı Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, aldığı bağışları bildirmediğinin ortaya çıkmasının ardından milletvekilliğinden istifa ettiğini ancak kendisinden boşalan koltuk için yapılacak seçimde yeniden yarışacağını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, gelişmiş yapay zeka modellerinin siber saldırıları daha hızlı ve etkili hale getirmesiyle artan risklere karşı önlemler içeren eylem planı hazırladı.

AB Komisyonundan yapılan açıklamada, yeni nesil gelişmiş yapay zeka modellerinin siber güvenlik anlayışını yeniden şekillendirdiğine işaret edildi. Açıklamada, "Yapay zeka, güvenlik açıklarını tespit etmek, saldırıları otomatikleştirmek ve siber olayların ölçeği ile hızını benzeri görülmemiş düzeyde artırmak amacıyla kötüye kullanılabiliyor." ifadelerine yer verildi.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da sanayi üretimi mayısta aylık yüzde 0,9 ile tahminlerin üzerinde arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise yıllık bazda değişim göstermedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,37 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 düştü.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya tarafında karışık bir seyir öne çıkarken, çip şirketlerine yönelik gelişmeler ve Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji arzını tehdit etmesi fiyatlamalarda belirleyici oluyor.

Çinli DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, Çin ve Hong Kong borsalarında pozitif bir görünümün oluşmasını destekledi. Çin'in en büyük yarı iletken üreticisi SMIC'in hisseleri yüzde 7,2 arttı.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya'da mayıs cari işlemler dengesi 3 trilyon 968,3 milyar yen (yaklaşık 24,45 milyar dolar) fazla verdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,66 ve Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 4,35 düşerken Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,46 yükseldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kazancıyla 14.497,37 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 düştü. Dolar/TL dünü 46,8550'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışına önceki kapanışa paralel seyrediyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erdoğan, "F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil. Bunu Amerika ile daha önce de görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da "Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi. (CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim." diye konuştu.

Analistler, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışının bugün de yakından takip edileceğini belirtti.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanakları, ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ortalama varil fiyatının ise 76,26 dolar olacağı değerlendiriliyor. EIA, WTI için geçen ay fiyat tahminini 88,32 dolar olarak belirlemişti.

EIA, gelecek yıl için ortalama varil fiyatı tahminini Brent petrol için 64,76 dolar, WTI için ise 60,76 dolar olarak belirledi.

Petrol fiyatlarına yönelik görünümde, ABD ile İran arasında 18 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinde görülen artış etkili oldu.

Görünümü destekleyen diğer unsurlar arasında bazı Basra Körfezi üreticilerinin sevkiyatlarını Hürmüz Boğazı'nı kullanmadan alternatif güzergahlara yönlendirebilmesi, başta Kuzey ve Güney Amerika olmak üzere Orta Doğu dışındaki üreticilerin ham petrol ihracatını artırmasıyla ABD ve bazı OECD ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden piyasaya arz sağlaması yer aldı.

Petrol akışının yeniden başlamasıyla Orta Doğu'daki ham petrol üretiminde önceki tahminlere kıyasla daha sınırlı kesintiler yaşanmasının beklendiği belirtildi.

Buna göre, üretim kesintilerinin haziranda günlük ortalama 8,3 milyon varil seviyesinde gerçekleştiği, bunun mayısta görülen günlük 11,2 milyon varillik zirvenin altında kaldığı ifade edildi.

Ham petrol üretimi ve ticaretinin büyük bölümünün yıl sonuna kadar çatışma öncesindeki seviyelere yaklaşması beklenirken yılın dördüncü çeyreğinde günlük ortalama 1,4 milyon varillik üretimin devre dışı kalmaya devam edeceği, bu üretim kapasitesinin büyük bölümünün ise 2027'nin ilk çeyreğinde yeniden devreye alınacağı öngörüldü.

Öte yandan, rapora göre, küresel petrol stoklarının yılın ikinci çeyreğinde günlük ortalama 5,1 milyon varil, üçüncü çeyreğinde ise günlük ilave 2,2 milyon varil azaldığı tahmin ediliyor.

Ancak üçüncü çeyreğin büyük bölümünü kapsayacak geçiş sürecinin ardından petrol piyasalarının yeniden arz fazlası görünümüne dönmesi bekleniyor. Bu kapsamda, küresel petrol stoklarının 2026'nın dördüncü çeyreğinde günlük ortalama 2,7 milyon varil, 2027 genelinde ise günlük ortalama 5 milyon varil artacağı değerlendiriliyor.

Raporda, arzın tüketimden daha hızlı artmaya devam etmesi nedeniyle tahmin dönemi boyunca petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskının sürmesi bekleniyor.

Küresel petrol talebi daralma eğilimine girdi

Talep tarafında ise yükselen yakıt fiyatları, yaşanan yakıt arzı sıkıntıları ve hükümetlerin yakıt tüketimini sınırlandırmaya yönelik önlemlerinin son aylarda petrol talebini azalttığı, bunun da küresel petrol stoklarındaki düşüşü sınırladığı değerlendiriliyor.

Raporda, küresel petrol tüketiminin bu yıl günlük ortalama 1,2 milyon varil azalmasının beklendiği, söz konusu düşüşün 800 bin varillik bölümünün OECD dışı ülkelerden kaynaklanacağı tahmin edildi.

Bunun yanı sıra petrol fiyatlarının gerilemesi ve arz akışlarının tamamen normale dönmesiyle petrol talebinin gelecek yıl yeniden toparlanacağı öngörülüyor. Buna göre, küresel petrol tüketiminin 2027'de günlük 2 milyon varil artarak 104,8 milyon varile ulaşması ve 2025 ortalamasının günlük 800 bin varil üzerine çıkması bekleniyor.

- ABD'nin ham petrol üretiminde sınırlı artış beklentisi

Öte yandan, ABD'de günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 780 bin varil olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Bu miktar, önceki raporda 13 milyon 720 bin varil olarak tahmin edilmişti.

Gelecek yıl ise üretimin günlük ortalama 14 milyon 30 bin varil olacağı öngörülüyor. Önceki raporda bu tahmin 14 milyon 150 bin varil seviyesindeydi.

Bu yıl küresel petrol arzının ise günlük ortalama 101 milyon 890 bin varil, küresel petrol tüketiminin ise 102 milyon 780 bin varil seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Gelecek yıl ise küresel arzın günlük ortalama 109 milyon 840 bin varile, tüketimin ise 104 milyon 810 bin varile ulaşması bekleniyor. ​​​​​​​

Enflasyon rakamları açıklandı, memur maaşlarına yapılacak artış netleşti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Haziran 2026 enflasyon verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haziran ayında aylık yüzde 0,99, yıllık bazda ise yüzde 32,11 olarak gerçekleşti. Yılın ilk altı aylık enflasyonu yüzde 17,76, on iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 32,03 oldu. Açıklanan veriler memur maaş artışlarını da belirlerken, sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının ve emeklilerin alım gücü yeniden kamuoyunun gündemine taşındı. 

Sağlık Hizmetleri Sendikası (Sahim-Sen) Genel Başkanı Özlem Akarken, açıklanan rakamların ekonomik göstergeler açısından önemli olduğunu ancak sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının başta olmak üzere kamu çalışanları ve emeklilerinin  günlük yaşamında hissedilen gerçek tabloyu tam olarak yansıtmadığını belirtti.

Maaş artışı tek başına refah anlamına gelmiyor

Temmuz ayında yapılan maaş düzenlemelerinin çalışanların ve emeklilerin ekonomik sorunlarını kalıcı olarak çözmeye yetmeyeceğini ifade eden Özlem Akarken, "Sağlık ve sosyal hizmet çalışanları 24 saat esasına göre, büyük fedakârlıklarla hizmet üretiyor. Ancak maaş artışlarının yalnızca enflasyon farkıyla sınırlı kalması gerçek refah sağlamıyor. Sürekli yükselen kira bedelleri, gıda fiyatları, ulaşım giderleri ve çocukların eğitim masrafları karşısında çalışanlarımızın alım gücü her geçen ay biraz daha azalıyor." dedi.

Nöbet ücretleri de geçim yükünü karşılamıyor

Sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının en önemli ekonomik sorunlarından birinin nöbet ücretleri olduğunu belirten Özlem Akarken, özellikle gece nöbeti tutan sağlık çalışanlarının ekonomik açıdan daha fazla desteklenmesi gerektiğini belirterek, ‘‘Sağlık ve sosyal  hizmei kesintisiz devam eden bir kamu hizmetidir. Gece gündüz demeden görev yapan sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarımızın nöbet ücretleri, günümüz ekonomik koşullarını karşılamaktan uzak kalmıştır. Fazla mesai uygulamaları sosyal hizmet alanında çalışanlar içinde bedenen ve ruhen yıpranmaya neden olmaktadır. Bir kurumda farklı statüdeki kamu personelinin ücretleri ise maalesef hak edilen liyakat usulüne eğitime göre  uygun değildir. Artan yaşam maliyetleri dikkate alınarak nöbet ücretleri ve ek ödemeler fazla mesai ücretleri  yeniden düzenlenmelidir." ifadelerini kullandı.

Barınma sorunu sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarının en büyük gündemlerinden biri

Özellikle büyükşehirlerde görev yapan sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının en önemli sorunlarından birinin barınma maliyetleri olduğuna dikkat çeken Akarken, kira giderlerinin maaşlar üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi.

Özlem Akarken, "Bugün birçok sağlık ve sosyal hizmet  çalışanımız maaşının önemli bölümünü kiraya ayırmak zorunda kalıyor. Özellikle büyükşehirlerde görev yapan hemşirelerimiz, ebelerimiz, teknikerlerimiz diğer sağlık personelimiz ve sosyal hizmet kurumlarında çalışan kamu personelleri  için barınma sorunu artık ekonomik bir mesele olmanın ötesinde mesleğin sürdürülebilirliğini etkileyen önemli bir problem hâline geldi." Diye konuştu.

Ekonomik kaygılar sağlık ve sosyal  hizmetini de etkiliyor

Sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarının yalnızca ekonomik değil, psikolojik olarak da ağır bir yük altında görev yaptığını belirten Akarken, "Geçim kaygısıyla yaşayan bir sağlık ve sosyal hizmet  çalışanından yüksek motivasyon ve verimli hizmet beklemek gerçekçi değildir. Ekonomik sorunlar çalışanların mesleki motivasyonunu, kurum bağlılığını ve hizmet kalitesini doğrudan etkiliyor. Sağlık ve sosyal hizmet sisteminin güçlü kalabilmesi için önce onu ayakta tutan çalışanların yaşam koşullarının güçlendirilmesi gerekiyor." İfadelerini kullandı.

Sağlık ve sosyal hizmet  çalışanları enflasyona değil, insanca yaşam koşullarına göre değerlendirilmeli

Sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının ekonomik refahının yalnızca maaş artışlarıyla değil, bütüncül sosyal politikalarla desteklenmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Yalnızca dönemsel maaş artışlarının yeterli olmadığını belirterek sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının refahını artıracak kalıcı düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Özlem Akarken, "Sağlık ve sosyal hizmet çalışanları ve emeklileri olarak beklentimiz yalnızca enflasyon oranında maaş artışı değildir. Refah payını içeren, alım gücünü koruyan, nöbet ücretlerini güncelleyen, ek ödemeleri güçlendiren ve sosyal hakları geliştiren bütüncül düzenlemelere ihtiyaç duyuyoruz. Çünkü güçlü bir sağlık ve sosyal  hizmet  sistemi, ekonomik kaygılardan uzak, huzur içinde görev yapan sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarıyla mümkündür. Çalışanla beraber emeklilerin verdiği   hizmetlerde göz önünde bulundurulup düzenlemeler bu çizgide yapılmalıdır." dedi.

İstanbul Sanayi Odasının (İSO) 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasından derlediği verilere göre, madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 27,2 ile sektörler bazında en yüksek satış karlılığını elde ederek İSO 500 kapsamındaki faaliyet alanları arasında ilk sıraya yerleşti.

Vergi öncesi dönem karı (zararı) ile net satışlar arasındaki ilişkiyi gösteren satış karlılığı göstergesinde madencilik ve taş ocakçılığı sektörünü yüzde 25 ile tütün ürünleri imalatı, yüzde 16,5 ile temel eczacılık ürünleri ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı izledi. İçeceklerin imalatı yüzde 15,4, fabrikasyon metal ürünleri imalatı ise yüzde 11,2 satış karlılığı elde etti.

Böylece, madencilik ve taş ocakçılığı sektörü yüzde 27,2'lik satış karlılığıyla, yüzde 3,4 seviyesindeki İSO 500 ortalamasını yaklaşık 8 kat aşarak listenin zirvesinde yer aldı.

Altın fiyatları geçen yıl yatırımcısına yüzde 64,2 getiri sağlayarak 1979'dan bu yana en yüksek yıllık kazancını kaydetti. Yıla 2 bin 623 dolardan başlayan ons altın, yıl boyunca peş peşe rekorlar kırarak aralıkta 4 bin 549,94 dolara kadar yükseldi ve yılı 4 bin 313 dolardan tamamladı.

Uzmanlar, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim süreci, merkez bankalarının güçlü altın alımları, jeopolitik riskler ve yatırımcıların güvenli liman talebinin geçen yıl altın fiyatlarındaki yükselişi desteklediğine işaret ederken, bu süreçte yükselen altın fiyatlarının altın üreticilerinin gelir ve karlılıklarını da önemli ölçüde artırdığı değerlendiriliyor.

Altın fiyatlarındaki düzeltme yakından izleniyor

Öte yandan, altın fiyatlarında bu yıl görülen geri çekilme, 2025'teki yüksek karlılık oranlarının korunmasını zorlaştırabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Altının ons fiyatı 2026'ya 4 bin 313 dolardan başladıktan sonra ocakta 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ve şubatta çift haneli yükselişler kaydeden altın, yılın ilk aylarında güçlü performans sergiledi.

Marttan itibaren altın fiyatlarında düzeltme hareketleri yaşanırken, ons altın yılın ilk yarısını yüzde 7,1 kayıpla tamamladı.

Bu durum, geçen yıl rekor karlılık elde eden madencilik sektörünün performansına ilişkin soru işaretlerini artırırken, sektör temsilcileri finansal performansın yalnızca emtia fiyatlarına bağlı olmadığını, operasyonel verimlilik, maliyet yönetimi ve teknolojik yatırımların da şirket sonuçlarında belirleyici rol oynadığını belirtiyor.

Yüksek altın fiyatları 2025'te madencilik sektörünü zirveye taşıdı

AA muhabirine konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz, İSO 500'de madenciliğin karlılık lideri olmasında 2025'te altın fiyatlarında yaşanan yükselişin etkisinin yadsınamaz derecede büyük olduğunu söyledi.

Yılmaz, küresel ölçekte tırmanan jeopolitik riskler, merkez bankalarının yoğun altın alımları ve reel faiz beklentileriyle altının önemli ivme yakaladığını belirterek, "2025'te altın fiyatlarında görülen tarihi yükseliş, yerli üreticilerimizin kar marjlarını doğrudan yukarı çekti ve madencilik sektörünü yüzde 27,2'lik net satış karlılığıyla İSO 500'ün zirvesine taşıdı." dedi.

Öte yandan madencilik sektöründeki güçlü karlılığı yalnızca emtia fiyatlarındaki yükselişle açıklamanın eksik kalacağını vurgulayan Yılmaz, "Piyasa koşulları arkamızdan çok güçlü bir rüzgar estirdi ancak kalıcı başarıyı getiren unsur, son yıllarda kararlılıkla gerçekleştirdiğimiz verimlilik odaklı yatırımlar ve güçlü maliyet disiplini oldu." diye konuştu.

Sektörün kar marjı fiyat şoklarına karşı dayanıklı

Yılmaz, son aylarda altın fiyatlarında bir düzeltme hareketi yaşandığını anımsatarak, "Bu pencereden bakınca, 2025'teki olağanüstü karlılık seviyelerinin aynı şekilde, adeta otomatik olarak devam edeceğini düşünmek gerçekçi olmaz. Ancak madencilikte karlılık denklemi sadece fiyattan ibaret değil." değerlendirmesinde bulundu.

Sektörde karlılığı etkileyen üretim maliyetleri, cevher kalitesi ve enerji giderleri gibi birçok değişken bulunduğunu belirten Yılmaz, "Fiyatlar düştüğünde kar marjları elbette bir miktar esner. Ancak teknolojiye yatırım yapan, maliyetlerini etkin yöneten yerli üreticilerimiz bu süreci de başarıyla göğüsleyebilir." ifadelerini kullandı.

Yılmaz, küresel ölçekte altına yönelik uzun vadeli stratejik talebin devam ettiğini vurgulayarak, "Fiyatlarda kısa vadeli dalgalanmalar yaşansa da verimli çalışan yerli üreticilerimiz için güçlü performansın devam edeceğini öngörüyoruz." dedi.

Altın madenciliğinde karlılığı belirleyen temel unsurların fiyat ve üretim maliyetleri olduğuna işaret eden Yılmaz, "Bir maden şirketinin uzun vadeli finansal direncini ve kalıcı rekabet gücünü üretim maliyetleri belirler. Dünyada sürdürülebilir üretim maliyetleri pandemiden bu yana yapısal olarak yükseldi. Buna karşın Türkiye'deki üreticilerimiz verimlilik yatırımlarıyla bu süreci oldukça iyi yönetiyor." görüşünü paylaştı.

Yılmaz, altın madenciliğinin kar marjının olası fiyat şoklarını absorbe edebilecek bir yapıya sahip olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Altın madenciliğinin kar marjı olası sarsıntılara karşı çok güçlü bir güvenlik duvarına sahip. Altın fiyatlarında ons başına 3 bin 500 dolara kadar sürebilecek bir düzeltme senaryosunda bile, yerli üreticilerimizin maliyet avantajı sayesinde satış karlılıklarının yüzde 50'nin altına düşmesini beklemiyoruz. Üretim hacmimiz arttıkça ölçek ekonomisi devreye girecek ve birim maliyetlerimiz daha da aşağı çekilecektir. Maliyetlerini etkin yöneten, verimliliğe ve teknolojiye yatırım yapan işletmelerimiz fiyat dalgalanmalarından en az hasarla çıkacak ve karlılık tablosundaki güçlü yerlerini koruyacaktır."

Bu durumun yalnızca bireysel kullanıcıları değil, teknik eğitim gören öğrenciler ve teknoloji geliştirmeye çalışan gençleri de olumsuz etkilediğine işaret eden vatandaş, teknolojik ürünlerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, uygulamanın bireysel alışveriş özgürlüğünü kısıtladığını ve teknolojik gelişime zarar verdiğini kaydetti.

Vatandaş, bireysel alışverişlerdeki limitin 150 avroya yükseltilmesi, aylık paket kotasının artırılması ve bireysel ithalata yönelik mevcut kısıtlamaların yeniden gözden geçirilmesini istedi.

Başvuruyu inceleyen KDK, düşük bedelli ve ticari mahiyet arz etmeyen bireysel gönderiler bakımından yurt dışından posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen ürünlere uygulanan muafiyet sınırlarına ilişkin düzenlemenin gerekli inceleme ve araştırma yapılarak yeniden gözden geçirilmesi için Ticaret Bakanlığına tavsiye kararı verdi.

Karardan

KDK'nin kararında, düzenlemenin, düşük bedelli ve ticari mahiyet arz etmeyen bireysel gönderiler bakımından dahi basitleştirilmiş gümrük usulünden yararlanma imkanını ortadan kaldırdığı ifade edildi.

Bu durumun tüketiciler açısından öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından değerlendirilmesi gereken sonuçlar doğurduğu aktarılan kararda, uygulamanın inceleme ve araştırma yapılarak yeniden gözden geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Kararda, tüketicilerin, ürün bedeli dışında karşılaşabilecekleri vergi, beyan, ardiye, müşavirlik, hızlı kargo operatörü hizmet bedeli ve uygunluk denetimi gibi ek yükümlülükleri önceden açık ve anlaşılır şekilde öngörebilmelerinin önem arz ettiği vurgulandı.

Küresel doğrudan yabancı yatırımlar, 2025'te yüzde 6 artarak 1,6 trilyon dolara yükselirken yatırımlardaki iki yıllık düşüş sona erdi. Buna karşın, gelişmekte olan ülkelerin yatırımlardan sağladığı kalkınma kazanımlarındaki eşitsizlik devam etti.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) Dünya Yatırım Raporu 2026 yayımlandı.

Rapora göre, küresel doğrudan yabancı yatırımlarda geçen yıl iyileşme görülmesine rağmen yatırım akışları gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında büyük eşitsizlikler gösterdi.

Dünyada doğrudan yabancı yatırımlar 2025'te yıllık bazda yüzde 6 artarak 1,6 trilyon dolara çıktı ve yatırımlardaki iki yıllık düşüş sona erdi.

Gelişmiş ülkelere doğrudan yabancı yatırım akışı yüzde 11 artarak 723 milyar dolara yükseldi. Gelişmekte olan ülkelere yönelik doğrudan yabancı yatırımlar ise yalnızca yüzde 2 artışla 901 milyar dolar oldu.

Doğrudan yabancı yatırım, gelişmekte olan ekonomiler için önemli bir dış finansman kaynağı olmaya devam ediyor ancak yatırım akışlarındaki eşitsiz büyüme bölgelerdeki kalkınmayı doğrudan etkiliyor.

ABD en fazla yabancı yatırım alan ülke

Aralarında gelişmekte olan bazı ülkelerin de yer aldığı 20 ülke, doğrudan yabancı yatırımların yüzde 80'ini çekti.

ABD, 277 milyar dolarla geçen yıl en fazla doğrudan yabancı yatırım çeken ülke olurken, bunu 151 milyar dolarla Singapur, 116 milyar dolarla Hong Kong, 105 milyar dolarla Çin ve 77 milyar dolarla Brezilya izledi.

En fazla doğrudan yabancı yatırım alan 20 ülkeyi sırasıyla İngiltere, Almanya, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri, Meksika, Hindistan, Avustralya, Suudi Arabistan, İsveç, İsrail, Rusya, Fransa, Endonezya, Vietnam ve İspanya takip etti.

Veri merkezleri doğrudan yabancı yatırımlarda ilk sırada

Doğrudan yabancı yatırımların sektörel dağılımına bakıldığında ilk sırada veri merkezleri yer aldı. Yapay zeka, enerji ve ticaret politikaları sektörel yatırım dengelerini değiştirdi.

Yapay zeka altyapısı, yarı iletkenler, kritik mineraller ve enerji dönüşümü teknolojileri küresel sıfırdan yatırımların yüzde 44'ünü oluşturdu. Bu oran 2020'de yüzde 16 seviyesindeydi.

Veri merkezlerine yönelik doğrudan yabancı yatırımlar geçen yıl 235 milyar dolar olurken, petrol ve gaz sektöründeki yatırım hacmi 38 milyar dolar, yarı iletkenler sektöründeki yatırım hacmi ise 13 milyar dolar olarak kaydedildi.

Yatırımlara ilişkin görünüm zorlu

UNCTAD'a göre, doğrudan yabancı yatırımlarda 2026'ya ilişkin görünüm zorlu olmayı sürdürüyor.

Ticaret politikalarındaki belirsizlikler, jeopolitik gerilimler, yüksek finansman maliyetleri ve ekonomik parçalanma yatırım kararlarında etkili oluyor.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı Sanayi Ürün İstatistikleri verilerine göre, 2025 yılında girişimlerin ürettiği ürünlerden yapılan satışlar 24 trilyon lirayı aşarken, en yüksek payı gıda ürünleri imalatı aldı. Aynı veriler, yüksek teknoloji sınıfındaki ürünlerin toplam satışlar içerisindeki payının ise yüzde 3,6 seviyesinde olduğunu ortaya koydu. Sanayi üretimindeki bu güçlü performans, Türkiye'nin üretim kapasitesini koruduğunu gösterirken, önümüzdeki dönemde sürdürülebilir büyümenin yüksek katma değerli üretimle desteklenmesi kritik önem taşıyor.

Küresel ekonomide jeopolitik risklerin zaman zaman azalıp, zaman zaman arttığı, tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği ve ülkelerin üretim kabiliyetlerini güçlendirmeye odaklandığı bir dönemde, teknoloji yoğun sektörlerin ekonomiler üzerindeki etkisi her geçen gün artıyor. Özellikle savunma, havacılık, otomotiv, makine, elektronik ve sağlık teknolojileri gibi alanlarda yaşanan dönüşüm, ülkelerin rekabet gücünü de yeniden tanımlıyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan GNC Makina Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinkaya, üretim hacmindeki artışın önemli olduğunu ancak uzun vadeli kalkınmanın üretimin niteliğiyle doğrudan ilişkili olduğunu söyledi.

"24 trilyon liralık üretim hacmi Türkiye'nin güçlü sanayi altyapısını ortaya koyuyor. Ancak sürdürülebilir büyümenin devamı için üretim miktarını artırmanın yanında yüksek teknolojili üretimin toplam sanayi içindeki payını da yükseltmemiz gerekiyor. Bugün bu oran yüzde 3,6 seviyesinde. Son yıllarda olumlu bir artış eğilimi olsa da küresel rekabette daha güçlü bir konuma ulaşabilmek için bu payın çok daha yukarı taşınması gerektiğine inanıyoruz. Çünkü küresel rekabet artık üretim miktarından çok teknoloji geliştirme kapasitesiyle şekilleniyor. Türkiye'nin sürdürülebilir büyümesini desteklemek ve uluslararası rekabet gücünü artırmak için yüksek teknolojili üretimin sanayi içindeki payını daha güçlü bir noktaya taşımamız gerekiyor.”

Sanayide yeni rekabet teknoloji geliştirme kapasitesi üzerinden şekilleniyor

Dünyada üretim merkezleri arasındaki rekabetin giderek teknoloji odaklı hale geldiğini belirten Çetinkaya, yalnızca üretim kapasitesini artırmanın yeterli olmayacağını ifade etti.

"Bugün gelişmiş sanayi ülkelerine baktığımızda büyümeyi destekleyen temel unsurun yüksek teknoloji üretimi olduğunu görüyoruz. İhracatın niteliğini artıran, küresel pazarlarda fiyat rekabetinden sıyrılmayı sağlayan ve şirketleri daha dayanıklı hale getiren unsur da bu dönüşüm. Türkiye'nin de sahip olduğu üretim tecrübesini teknoloji geliştirme kapasitesiyle daha güçlü şekilde desteklemesi gerekiyor."

Üretimde dönüşüm uzun vadeli bir sanayi politikası gerektiriyor

Sanayide yüksek teknolojiye geçişin yalnızca özel sektör yatırımlarıyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini söyleyen Gökhan Çetinkaya, küresel rekabette öne çıkan ülkelerin bu dönüşümü kamu politikalarıyla desteklediğine dikkat çekerek Çin örneğine değindi. Çin’in yıllık 1 trilyon doları aşan Ar-Ge yatırımıyla dünyada bu alana en fazla kaynak ayıran ülke haline geldiğini hatırlatan Çetinkaya, yüksek üretim kapasitesinin yanı sıra Ar-Ge harcamalarındaki bu güçlü konumun bütüncül yaklaşımın önemini ortaya koyduğunu belirterek, eğitimden Ar-Ge'ye, nitelikli insan kaynağından üniversite-sanayi iş birliklerine kadar kapsamlı bir strateji gerektiğini ifade etti.

Çetinkaya sözlerini şöyle tamamladı:

"Türkiye güçlü üretim kültürü inşa etmeye çalışan bir ülke. Bunu yüksek teknoloji odaklı bir üretim modeliyle destekleyebilirsek, küresel değer zincirindeki konumumuzu da güçlendirebiliriz. Önümüzdeki dönemde sanayide başarıyı belirleyecek unsur yalnızca üretim miktarı değil; bilgi üretme, teknoloji geliştirme ve bunları ekonomik değere dönüştürebilme kapasitesi olacak."

Hububat ve yem bitkileri tohumculuğunda Türkiye'de üretilen her dört tohumdan birinin TİGEM tarafından üretildiğini belirten Gezginç, ürettikleri tohumları paketleyerek bayiler aracılığıyla çiftçilerin hizmetine sunduklarını söyledi.

Gezginç, TİGEM'in 24 tohum hazırlama ve paketleme tesisi olduğunu hatırlatarak, yaklaşık 300 tohum satış bayisi aracılığıyla tohumları Türkiye'nin dört bir yanındaki çiftçilere ve üreticilere ulaştırdıklarını kaydetti.

Konuşmasında bölgesel gelişmelere de değinen Gezginç, Türkiye'nin çevresindeki çatışma ve savaşların tarımsal üretimde yerli ve sürdürülebilir tohum üretiminin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirtti.

Gezginç, olası bir kriz durumunda dışarıdan tohum tedarikinde aksama yaşanması ihtimaline dikkati çekerek, "Allah muhafaza, bizim ülkemize de herhangi bir sebepten tohum tedarik edemez olur isek ne olur? Hiçbir şey olmaz Allah'ın izniyle bizler varız, sizler varsınız. TİGEM Türkiye'nin bütün hububat tohumunu tek başına üretebilecek kapasitede. Bugün dünyada gıda anlamında kendine yeten 7-8 ülkeden biriyiz." dedi.

Tarımın stratejik önemine vurgu yapan Gezginç, "TİGEM hiç kimsenin malı değildir. TİGEM bu vatanın, bu devletin bir gururudur ve bizzat ilk sizlerin malıdır. TİGEM bir kamu iktisadi teşebbüsüdür. Yani biz sizin anladığınız anlamda devlet memuru bile değiliz. TİGEM kendi emeğiyle ayakta durmaya çalışan ve bu ülkeye hizmet eden bizatihi sizin kendi malınızdır. TİGEM'in içindeki her karış toprak, bu milletin evlatlarınındır." ifadelerini kullandı.

Toplantı, basına kapalı gerçekleştirilen soru-cevap oturumuyla devam etti.

Piyasalara yönelik araştırmalar yapan Frankfurt merkezli Sentix, temmuz ayına ilişkin Avro Bölgesi Genel Yatırımcı Güven Endeksi verilerini açıkladı.

974 yatırımcının katılımıyla gerçekleştirilen anket sonuçlarına göre, haziran ayında eksi 13,4 puan olan endeks, temmuzda 10,3 puanlık artışla eksi 3,1 puana yükseldi.

Piyasa beklentisi, endeksin bu ay eksi 3,4 puan seviyesine geleceği yönündeydi.

Yatırımcıların gelecek 6 aya yönelik öngörülerini ölçen Beklentiler Endeksi eksi 6,5 puandan 9,3 puana, Mevcut Durum Endeksi ise eksi 20 puandan eksi 14,8 puana çıktı.

"Ekonomik görünüm belirgin şekilde aydınlanıyor"

Sentix Genel Müdürü Patrick Hussy, konuya ilişkin değerlendirmesinde, finans piyasası uzmanlarının temmuzda Avro Bölgesi ekonomisine yönelik daha iyimser olduğunu vurguladı.

Hussy, "Avro Bölgesi'nde ekonomik görünüm belirgin şekilde aydınlanıyor. Özellikle Almanya, son dönemde alınan politika kararlarının güven tazelemesi ve moralleri ciddi şekilde yükseltmesiyle bölge ekonomisine rüzgar sağlıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Küresel ölçekte de geniş tabanlı bir toparlanmanın göze çarptığına dikkati çeken Hussy, tüm ekonomik bölgelerin büyüme kaydettiğini, daha önce küresel büyümenin önünde "fren" vazifesi gören Avro Bölgesi ve Almanya'nın da artık bu iyileşmeye katkıda bulunduğunu ifade etti.

Hussy, bu durumun dinamik bir küresel ekonomik toparlanmanın işareti olduğunu aktardı.

Sentix endeksi, Orta Doğu'da yaşanan İran merkezli çatışmaların ardından üst üste iki ay boyunca sert düşüşler kaydetmişti. Temmuz ayında ise hem mevcut durum değerlendirmelerinde hem de geleceğe yönelik beklentilerde gözle görülür bir toparlanma yaşanması dikkati çekti.

Öte yandan, Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da hükümet ortağı olan koalisyon partileri, durgun seyreden ekonomiyi canlandırmak ve ülkenin küresel ekonomik konumunu uzun vadede güçlendirmek amacıyla 30'dan fazla maddeden oluşan geniş kapsamlı ekonomik paketi hayata geçirmeyi planlıyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgiye göre, geçen yıl ilk yarıda 13 milyar 92 milyon dolar ihracat yapan Ege, bu yılın aynı döneminde 495 milyon dolar daha fazla gelir sağladı.

Bölgenin dış satımının yüzde 53'ünü tek başına İzmir gerçekleştirdi. İhracattaki belirleyici konumunu koruyan İzmir'i Denizli ve Manisa izledi. Muğla, Aydın, Kütahya, Afyonkarahisar ve Uşak da ihracatlarını artırarak bölge ekonomisine katkı sundu.

Veriler, Ege Bölgesi'nin ihracatında sanayi ağırlıklı üretim yapan illerin dış satım artışında belirleyici rol üstlendiğini ortaya koydu. Tarım sektörü ihracatı kuraklık ve ilkbaharda yaşanan zirai dondan olumsuz etkilenirken, sanayi ürünlerindeki güçlü performans bölgenin toplam ihracatını büyütmeye devam etti.

Küresel talepteki yavaşlamaya rağmen Ege Bölgesi yılın ilk yarısını dış ticarette artıda kapatmayı başardı.

Bölgenin lokomotifi İzmir

İzmir, ocak-haziran döneminde 7 milyar 162 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,8 arttı. İhracat artışında kimyevi maddeler ve mamulleri, otomotiv endüstrisi, su ürünleri ve hayvansal mamuller, çimento-cam-seramik, tütün ile çelik sektörleri etkili oldu.

Zeytin ve zeytinyağı, hububat, kuru meyve, madencilik ürünleri ve tekstil ham maddelerinde gerileme yaşandı.

Denizli sanayi üretimiyle büyümeyi sürdürdü

Denizli 2 milyar 448 milyon 615 bin dolarlık ihracatla Ege'nin ikinci büyük ihracatçısı oldu. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,2 yükseldi.

Elektrik ve elektronik, demir ve demir dışı metaller, tekstil, mobilya, kimyevi maddeler ile su ürünleri sektörlerindeki artış büyümede rol oynadı.

Manisa, 2 milyar 248 milyon 755 bin dolarlık ihracat gerçekleştirmesine rağmen bölgede ihracatı gerileyen tek il oldu. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,5 azaldı.

Düşüşteki en önemli etken, ilin lokomotif sektörlerinden elektrik ve elektronik ürünlerindeki yüzde 35,6'lık gerileme oldu. Makine ve aksamları ihracatındaki düşüş de tabloyu olumsuz etkiledi. Otomotiv endüstrisi, iklimlendirme sanayisi, hububat, su ürünleri ve kimyevi maddeler dış satımında artış kaydedildi.

Uşak en yüksek artış oranına ulaştı

Ege Bölgesi'nde ihracatını oransal olarak en fazla artıran il Uşak oldu.

Kentin ihracatı yüzde 15,3 yükselerek 160 milyon 494 bin dolara çıktı, tekstil ham maddeleri, deri ve deri mamulleri, halı ile kimyevi maddeler kentin ihracatında öne çıktı.

Muğla'nın ihracatı yılın ilk yarısında yüzde 9,6 artarak 642 milyon 15 bin dolara ulaştı. Türkiye'nin önemli kültür balığı üretim merkezlerinden Muğla, su ürünleri ihracatındaki güçlü performansını sürdürdü. Su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü 473 milyon 301 bin dolarla ilin dış satımının büyük bölümünü oluşturdu. Yaş meyve sebze, makine ve çimento sektörleri de büyümeye katkı verdi.

Aydın'ın ihracatı yüzde 5,9 artışla 493 milyon 672 bin dolara yükseldi. Kuru meyve ve mamulleri, otomotiv endüstrisi, madencilik ürünleri ile yaş meyve sebze sektörleri ihracatta öne çıktı.

İhracatını yüzde 6,4 artırarak 217 milyon 161 bin dolara taşıyan Kütahya'da kentin geleneksel ihracat kalemlerinden demir ve demir dışı metaller sektöründeki artış, ihracat performansını destekledi. Kimyevi maddeler ve makine sektörlerinde de artış kaydedildi.

Afyonkarahisar, yılın ilk yarısında 213 milyon 683 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 arttı, doğal taş ihracatı dış satımda belirleyici olmayı sürdürdü.

Türkiye'nin sanayi merkezlerinden Kocaeli, yılın ilk altı aylık döneminde sergilediği ihracat grafiğiyle ülke ekonomisine katkı sunmaya devam ediyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlenen bilgiye göre, ocak-haziran döneminde 12 milyar 747 milyon 401 bin dolarlık dış satım gerçekleştiren şehir, geçen yılın aynı döneminde 11,6 milyar dolar olan ihracatını yüzde 9,5 artırdı.

Yıla 1 milyar 712 milyon 921 bin dolarlık ihracatla başlayan Kocaeli, özellikle haziranda ulaştığı 2 milyar 481 milyon 630 bin dolarlık dış satımla yılın en yüksek aylık performansını sergiledi. Haziranda geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23,1'lik ihracat artışı kaydedildi.

Kocaeli, bu sonuçlarla Türkiye'nin en fazla ihracat yapan illeri sıralamasında İstanbul'un ardından ikinci sırada yer aldı.

Kent, 9,1 milyar dolarlık ihracat yapan Bursa ve dış satımı 9 milyar doları aşan Ankara gibi diğer büyük sanayi kentlerini geride bıraktı.

Kocaeli sanayisinin lokomotifi olan otomotiv endüstrisi, 6 milyar 112 milyon 869 bin dolarlık ihracatıyla sektörel bazda liderliğini korudu. Bu sektörü, yüzde 28 gibi dikkati çeken büyüme kaydederek 3 milyar 446 milyon dolarlık ihracat hacmine ulaşan kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü takip etti.

Şehrin ihracat kalemlerinde yüksek katma değerli ve teknolojik ürünlerin ağırlığı hissedilirken demir ve demir dışı metaller sektörü 793 milyon dolar, elektrik ve elektronik sektörü ise yüzde 47'lik artışla 658 milyon dolar seviyesine yükseldi.

Ayrıca çelik sektörünün 646 milyon dolarlık ihracat katkısı sağladığı altı aylık süreçte gemi, yat ve hizmetleri sektörü yüzde 74'lük artış hızı sergileyerek 65 milyon dolarlık dış satıma imza attı.

İhracat rotasında Avrupa öne çıktı

Küresel pazardaki etkinliğini her geçen gün artıran Kocaeli, 2026 yılının ilk yarısında 185 farklı ülke ve serbest bölgeye ihracat gerçekleştirerek pazar ağını genişletti.

Şehrin en büyük dış ticaret partneri, 1 milyar 320 milyon dolarlık alımla Birleşik Krallık oldu. Avrupa pazarındaki hakimiyetini sürdüren sanayi kenti, Slovenya'ya 1 milyar 157 milyon dolar, Almanya'ya da 1 milyar 147 milyon dolarlık satış yaptı.

İtalya'nın 967 milyon dolar ve İspanya'nın 856 milyon dolarlık pay aldığı bu dönemde, Fransa'ya yapılan ihracat yüzde 25,5 artarak 717 milyon dolara, Romanya'ya yapılan dış satım ise 644 milyon dolara ulaştı.

Kocaeli, ABD pazarında ise yüzde 17,1'lik gelişim göstererek 522 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Taslağın, ilgili kurum ile kuruluşların görüşüne açıldığı ve söz konusu düzenlemelerle, tedarik zincirinin güçlendirilmesi, yerel ticareti rahatlatacak adımların atılması ve kadın emeğinin ekonomik değerinin artırılmasının hedeflendiği belirtilen açıklamada, tedarik zincirini güçlendirmek için yönetmeliğin adının üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkileri yansıtacak şekilde değiştirilerek "Tedarik Zincirinde Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik" olacağı ifade edildi.

Sorgulama ekranı oluşturulacak

Tereddütleri ortadan kaldıracak şekilde üretici ve tedarikçi kavramlarının yönetmeliğin amaç ve kapsam kısımlarına eklenmesinin planlandığının altı çizilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Ayrıca 'üretici', 'tedarikçi' ve '30 gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünü' tanımlarının revize edilmesi, ticari faaliyetlerdeki ödeme sürelerinin daha hızlı ve kesin şekilde belirlenebilmesi amacıyla, KOBİ tespit süreçlerini kolaylaştıracak şekilde, Ticaret Bakanlığımız bünyesinde bir sorgulama ekranı oluşturulacak. 2025 yılının Kooperatifler Yılı ilan edilmesi hasebiyle, zincir market raflarında ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan kooperatiflerin yöresel ürünlerine öncelik verilerek, kadın emeğinin doğrudan desteklenmesi ve kadınların ekonomik hayata katkılarının artırılması planlanmaktadır."

Öte yandan açıklamada, bu değişikliklerin yanı sıra en temel gıda maddelerinden ekmeğin daha uygun fiyatlarla vatandaşlarla buluşabilmesi için kitlesel ekmek üretimi yapabilen büyük ekmek fırınlarına yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

Avrupa genelini kapsayan Stoxx Europe 600 endeksi, 30 Haziran'da 641,73 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 8,4 değer kazandı. Endeks, ilk yarıyı yıl içi zirvesinin yüzde 0,3 altında tamamlarken dip seviyesinden 30 Haziran kapanışına kadar yüzde 14,8 yükseldi.

İtalya'da FTSE MIB endeksi, aynı dönemde 51.682,43 puana çıkarak yüzde 15 yükseldi ve Avrupa'nın önde gelen endeksleri arasında en yüksek getiriyi sağladı.

FTSE MIB, yıl içindeki en düşük seviyesini 23 Mart'ta 41.616,11 puanla, en yüksek seviyesini ise 19 Haziran'da 53.188,37 puanla kaydetti. Endeks, ilk yarıyı zirvesinin yüzde 2,8 altında tamamlarken dip seviyesinden yüzde 24,2 yükseldi.

İspanya'da IBEX 35 endeksi, 2025 yılını 17.307,80 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran'da 19.471,90 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 12,5 değer kazandı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi 10.497,12 puana çıkarak yılın ilk yarısında yüzde 5,7 yükseldi.

Fransa'da CAC 40 endeksi de 2025 yılını 8.112,02 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran'da 8.403,99 puana yükseldi. Endeks, yılın ilk yarısında yüzde 3,6 değer kazandı.

Aynı dönemde Almanya'da DAX endeksi ise 24.995,81 puana ulaşarak yüzde 2,1 arttı.

Enerji şoku Avrupa piyasalarını baskıladı

Orta Doğu'da şubat sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin durması, enerjiye bağımlı Avrupa piyasaları için yılın ilk yarısındaki en güçlü şoku oluşturdu.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık 5'te birinin geçtiği Boğaz'da sevkiyatların aksaması, bölgede petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açtı.

Enerji ithalatına bağımlı Avrupa ekonomileri bu gelişmeden olumsuz etkilenirken hava yolu, otomotiv, kimya, ulaştırma ve tüketim şirketlerinin maliyet beklentileri bozuldu.

Petrol ve doğal gaz üreticileri ise yükselen enerji fiyatlarının etkisiyle bölge endekslerinden pozitif ayrıştı.

Deniz taşımacılığında sigorta maliyetlerinin artması, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi ve tedarik sürelerinin uzaması da Avrupa'daki üretici şirketler üzerinde ilave maliyet baskısı oluşturdu.

ABD ile İran arasında haziranda sağlanan geçici mutabakatın ardından petrol fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere yaklaşması, enflasyon endişelerinin azalmasına ve Avrupa borsalarında risk iştahının yeniden artmasına yardımcı oldu.

Bununla birlikte ateşkesin kırılgan yapısı, Boğaz'daki mayın riski ve deniz trafiğinin tam kapasiteye ulaşmaması, jeopolitik risk priminin ilk yarı sonunda tamamen ortadan kalkmasını engelledi.

Avrupa Merkez Bankası faiz artırdı

Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü bozması, Avrupa Merkez Bankasının haziran toplantısında üç temel politika faizini 25 baz puan artırmasına neden oldu.

Kararın ardından mevduat faizi yüzde 2,25'e, ana refinansman faizi yüzde 2,40'a ve marjinal fonlama faizi yüzde 2,65'e yükseldi.

Banka, 2026 yılı enflasyon tahminini yüzde 3 olarak açıklarken ekonomik büyüme görünümüne ilişkin aşağı yönlü risklere dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının 17 Haziran'da politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakması ve bazı banka yetkililerinin yılın kalan döneminde faiz artırımına ihtiyaç duyulabileceğine işaret etmesi de küresel tahvil getirileri üzerinden Avrupa hisselerindeki oynaklığı artırdı.

Savunma harcamaları Avrupa hisselerini destekledi

Avrupa borsaları 2026'ya güçlü bir başlangıç yaparken Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinin savunma kapasitelerini genişletme planları, bölgedeki savunma ve havacılık şirketlerinin hisselerini destekledi.

Almanya'nın altyapı ve savunma harcamalarını artıracağına yönelik beklentiler, mühendislik, inşaat ve sanayi şirketlerine de olumlu yansıdı. Kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi hızlandıracağı beklentisi, özellikle yılın ilk aylarında DAX endeksinin rekor seviyelere ulaşmasına katkıda bulundu.

Savunma şirketlerinin artan sipariş hacimleri ve Avrupa ülkelerinin uzun vadeli askeri modernizasyon programları sektörün gelir beklentilerini güçlendirirken yılın ilerleyen dönemlerinde yüksek değerlemelere ulaşan bazı şirketlerde kar satışları görüldü.

ABD tarifeleri ihracatçı şirketleri etkiledi

ABD'nin ticaret politikaları, Avrupa piyasalarının ilk yarının başındaki ana gündem maddelerinden biri oldu.

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat'ta Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kapsamında uyguladığı tarifelerin büyük bölümünü iptal etti. Kararın ardından ABD yönetimi, çoğu ülkeden yapılan ithalata 150 gün süreyle yüzde 10 ek gümrük vergisi getirdi.

ABD yönetiminin Avrupa Birliği ile daha önce varılan ticaret anlaşmasındaki tarife üst sınırına bağlı kalacağını ve bölgeden yapılan ithalatın büyük bölümünde vergi oranının yüzde 15'i aşmayacağını açıklaması, ticaret kaynaklı baskıyı kısmen azalttı.

Bununla birlikte Çin'de büyüyen elektrikli araç pazarı ve artan rekabet, Avrupalı otomotiv şirketleri üzerinde baskı unsuru olmayı sürdürdü.

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı'na bağlı Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM), "Toplumun Görünümü 2025 — Demografik ve Toplumsal Dönüşüm" raporunu yayımladı. Resmi verilere dayanan rapor; nüfus, aile, eğitim, sağlık ve gelir dağılımı başlıklarında Türkiye'nin geldiği noktayı ortaya koyuyor.

Raporun en çarpıcı bulgusu doğurganlıkta yaşanan tarihi düşüş. Toplam doğurganlık hızı 2025'te 1,42'ye gerileyerek Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesine indi. Bu değer, nüfusun kendini yenilemesi için gereken 2,10 eşiğinin belirgin biçimde altında. Uzmanlar, bu eğilimin sürmesi halinde Türkiye'nin önümüzdeki on yıllarda nüfus kaybı riskiyle karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.

Yaşlanma da hız kazanmış durumda. 65 yaş ve üstü nüfusun toplam içindeki payı %11'e ulaştı; Türkiye artık genç değil, hızla yaşlanan bir ülke. Rapor, "demografik fırsat penceresi" olarak bilinen ve çalışabilir nüfusun yüksek olduğu dönemin 2030'ların ortasında kapanmaya başlayacağı uyarısını yapıyor.

Değişim aile yapısında da belirgin. Ortalama hanehalkı büyüklüğü 2010'daki 3,84 kişiden 2025'te 3,08'e geriledi; tek kişilik haneler artık her beş haneden birini oluşturuyor. Boşanmış nüfus 2010'daki 1,56 milyondan 3,57 milyona yükselerek on beş yılda iki katından fazla arttı.

Eğitimde ise kuşaklar arası çarpıcı bir sıçrama var. 25-29 yaş grubunda üniversite mezunu oranı 2008'de yalnızca %11,8 iken 2024'te %45,9'a çıktı — tek bir kuşakta yaklaşık dört kat. Buna karşılık rapor, eğitim ve gelir fırsatlarının bölgeler ve toplumsal kesimler arasında hâlâ derin biçimde eşitsiz dağıldığını vurguluyor: En zengin %20'lik kesim toplam gelirin %48,1'ini alırken, en yoksul %20'ye düşen pay yalnızca %6,4.

Sağlık alanında da dikkat çekici bir veri öne çıkıyor: Türkiye'de kişi başına yıllık hekime başvuru sayısı 12,2 ile OECD ortalamasının (6,5) neredeyse iki katı; bu, dünyada Güney Kore'den sonra en yüksek ikinci değer.

TODAM tarafından hazırlanan rapor, Türkiye'nin demografik ve toplumsal dönüşümünü bütüncül bir çerçevede ele alan kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor. Raporun tamamına İLKE Vakfı'nın internet sitesinden ulaşılabiliyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) kamuoyunda "varlık barışı" olarak bilinen yurt dışında bulunan varlıkların Türkiye'ye getirilmesi ve bazı vergi düzenlemelerinin uygulamalarına açıklık getirildi.

GİB'in Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliği"ne göre, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye'ye getirilmesi ile yurt içinde bulunmakla birlikte işletme kayıtlarında yer almayan varlıkların kayıt altına alınmasına ilişkin bildirim, vergilendirme ve uygulama süreçleri belirlendi.

Buna göre, yurt dışındaki varlıkların 31 Temmuz 2027'ye kadar Türkiye'deki banka veya aracı kurumlara bildirilmesi mümkün olacak. Gerçek ve tüzel kişilerce yapılacak bu bildirimler, yetkili kılınmış vekiller veya kanuni temsilciler tarafından da gerçekleştirilebilecek.

Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin bildirim sahibinden yüzde 5 oranında peşin olarak tahsil edecekleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın 15'inci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edecek.

Söz konusu varlıkların, vadeli hesaplarda, Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde indirimli vergi uygulanacak.

Ayrıca, Resmi Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yurt dışında yaşayan ve belirli şartları sağlayarak Türkiye'ye yerleşen gerçek kişilere tanınan, yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlarının 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna edilmesine ilişkin düzenlemeden yararlanma şartları, başvuru süreci ve uygulama esasları da belirlendi.

Nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personele ilişkin ücret istisnası

Yayımlanan diğer Tebliğler ile de yatırım, üretim, ihracat, uluslararası ticaret, yüksek katma değerli hizmetler ve kayıtlı ekonominin güçlendirilmesine yönelik uygulamaların çerçevesi de netleştirildi.

Nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan nitelikli personele ilişkin ücret istisnasının usul ve esasları düzenlendi. Şartları sağlayan çalışanların ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katına kadar olan kısmına ve İstanbul Finans Merkezi ile belirli endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezlerinde çalışanlar için ise brüt asgari ücretin 5 katına kadar istisna uygulanmasına ilişkin işlemler belirlendi.

Teknogirişim şirketlerinin çalışanlarına bedelsiz veya indirimli olarak sağladıkları pay senetlerine ilişkin gelir vergisi istisnasına yönelik uygulamalar ile istisna tutarının hesaplanması, pay senetlerinin elde tutulma süreleri payların belirlenen sürelerden önce elden çıkarılması halinde uygulanacak vergisel sonuçlar ayrıntılı şekilde açıklandı.

Kurumlar vergisindeki yeni teşviklerin uygulama esasları belirlendi

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile yeni teşvik ve düzenlemelerin uygulamanmasına ilişkin kurallar da tespit edildi.

Bu kapsamda tebliğde, transit ticaretten veya yurt dışında gerçekleştirilen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden elde edilen kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi indiriminin kapsamı ve şartlarına, nitelikli hizmet merkezlerinin yurt dışından elde ettikleri kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi indiriminin usul ve esaslarına yer verildi.

Sanayi sicil belgesine sahip üretici kurumlar ile zirai üretim yapanların kazançlarına kurumlar vergisi oranının yüzde 12,5 uygulanmasına ilişkin işlemlere açıklık getirildi.

Serbest bölgelerde üretim yapan mükelleflerin, imal ettikleri ürünlerin bölge içine ve diğer serbest bölgelere satışından elde ettikleri kazançların da kurumlar vergisi istisnasından yararlanmasına ilişkin esaslar düzenlendi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, haziranda 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 32,03, yurt içi üretici fiyatları yüzde 27,26 yükseldi.

Aylık bazda TÜFE yüzde 0,99, Yİ-ÜFE yüzde 1,8 artış gösterdi.

TÜFE, haziranda geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,76, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 32,11 yükseliş kaydetti.

Yİ-ÜFE'de Aralık 2025'e göre yüzde 16,09, geçen yılın haziran ayına kıyasla yüzde 28,09 artış gerçekleşti.

Haziran enflasyon verilerinin açıklanmasıyla kira artış oranı da belli oldu. Temmuzda ev ve iş yerleri için uygulanacak kira artış oranı yüzde 32,03 olarak belirlendi.

Beklentiler

Haziranda TÜFE'nin yüzde 1,04 artacağını öngörmüştü. Bu ortalamaya göre yıllık enflasyonun yüzde 32,17 olacağı hesaplanmıştı.

TÜFE ve Yİ-ÜFE oranları şöyle:

Yİ-ÜFE, haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 1,80, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 16,09, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,09 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 27,26 yükseldi.

Sanayinin 4 sektörünün yıllık değişimleri incelendiğinde, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 53,50, imalatta yüzde 29,65, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 4,12 ve su temininde yüzde 29,26 artış gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 27,89, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 28,97, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 31,42, enerjide yüzde 24,93 ve sermaye mallarında yüzde 23,01 yükseliş kaydedildi.

Sanayinin 4 sektörünün aylık değişimlerinde ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 8,30, imalatta yüzde 1,01, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 7,10 ve su temininde yüzde 1,97 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara malında yüzde 1,88, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,24, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,41, enerjide yüzde 3,04 ve sermaye mallarında yüzde 1,66 yükseliş oldu.

TÜFE'de haziranda bir önceki aya göre yüzde 0,99, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,76, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 32,11 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 32,03 artış görüldü.

Ana harcama grupları itibarıyla haziranda bir önceki aya göre düşüş gösteren gruplar yüzde 0,18 ile giyim ve ayakkabı, yüzde 0,05 ile ulaştırma oldu. Söz konusu dönemde, en yüksek artışın yaşandığı ana grup ise yüzde 3,46 ile alkollü içecekler ve tütün olarak hesaplandı.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimlerine bakıldığında, ulaştırmada yüzde 0,05 azalış görülürken, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,17, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda da yüzde 2,30 artış gerçekleşti.

İlgili ana grupların aylık değişime katkıları ise ulaştırmada eksi 0,01, gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,04 ve konutta 0,27 yüzde puan oldu.

Yıllık değişimler

Haziranda, geçen yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup, yüzde 14,18 ile giyim ve ayakkabı olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 46,10 ile eğitim olarak tespit edildi.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 35,45, ulaştırmada yüzde 31,15, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 45,14 artış görüldü.

İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,61, ulaştırmada 5,19, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 5,92 yüzde puan oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan 26'sında düşüş gerçekleşirken, 10 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı, 138 alt sınıfın endeksinde ise artış kaydedildi.

Sektörlere ve alt gruplara göre aylık ve yıllık değişimler şöyle:

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, haziranda bir önceki aya göre yüzde 1,66, geçen yılın aralık ayına kıyasla yüzde 16,84, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,18 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 31,49 artış şeklinde oldu.

Özel kapsamlı tüketici fiyatları endeksi göstergelerine bakıldığında, haziranda aylık bazda en az yükseliş yüzde 0,79 ile "Yönetilen-yönlendirilen fiyatlar hariç TÜFE" göstergesinde oldu.

Yıllık bazda en yüksek artış ise yüzde 33,51 ile "Mevsimlik ürünler hariç TÜFE" göstergesinde kaydedildi.

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri şöyle:

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz: Enflasyondaki aşağı yönlü ana eğilimin devam etmesi beklenmektedir

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, NSosyal hesabından haziran ayı enflasyon verilerine ilişkin yaptığı paylaşımda, ekonomi programının temel önceliği olan enflasyonla mücadelede kararlı ve bütüncül politikalarla ilerlemeye devam ettiklerini bildirdi.

Tüketici enflasyonunun haziran ayında yüzde 0,99 olarak gerçekleştiğini, yıllık enflasyonun yüzde 32,11 seviyesine gerilediğini hatırlatan Yılmaz, "Aylık enflasyon oranının gerilemesinde, özellikle gıda ve hizmet kalemlerinde gözlenen gelişmeler belirleyici olmuştur. Taze sebze ve meyve fiyatlarındaki düşüşün sürmesi gıda enflasyonundaki olumlu görünümü desteklemiştir." değerlendirmesini yaptı.

Yılmaz, hizmet sektöründe ise fiyat artışının geçen aya göre zayıflarken yıllık bazda da gerilediğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Jeopolitik gelişmeler kaynaklı yaşanan enerji şokunun etkisiyle önceki dönemde artan ulaştırma hizmetleri fiyatları, akaryakıt fiyatlarındaki düşüş ve bayram kaynaklı etkilerin de ortadan kalkmasıyla haziran ayında ılımlı bir görünüm sergilemiştir. Kira enflasyonu ise yıllık bazda düşüş eğilimini sürdürmüştür. Yılın ikinci yarısında dezenflasyon sürecini destekleyen unsurların daha belirgin hale gelmesini bekliyoruz. Küresel koşullardaki normalleşme eğilimi ve jeopolitik gerilimlerin azaltılmasına yönelik barış ve diplomasi adımlarının enerji ve emtia fiyatları üzerindeki baskıları sınırlaması, dışsal maliyet koşullarına ilişkin görünümü desteklemektedir. Bunun yanı sıra, geçtiğimiz yıl tarımsal üretim ve gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturan kuraklık ve don gibi olumsuz iklim koşullarının ardından bu yıl daha elverişli bir görünümün öne çıkması, tarımsal arz koşullarındaki iyileşme kanalıyla gıda enflasyonunu destekleyebilecektir. Türk lirasındaki oynaklığın düşük seyretmesi ve öngörülebilirliğin artması da fiyatlama davranışları ve beklenti kanalı üzerinden dezenflasyon sürecine katkı sağlamaktadır.

Jeopolitik gelişmelere bağlı enerji ve emtia fiyatlarındaki oynaklıklar dezenflasyon sürecinde zaman zaman yavaşlamalara yol açabilmektedir. Söz konusu şoklara rağmen eşgüdüm içerisinde yürüttüğümüz para, maliye ve gelirler politika bileşiminin sağladığı makro finansal istikrar sayesinde enflasyondaki aşağı yönlü ana eğilimin devam etmesi beklenmektedir."

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, bu doğrultuda verimlilik artışını merkeze alan, yüksek katma değerli üretimi teşvik eden, yatırım, üretim ve ihracat odaklı büyüme anlayışını destekleyen politikaları kararlılıkla sürdürerek, Türkiye ekonomisinin rekabet gücünü artıracak ve sürdürülebilir büyüme kapasitesini güçlendirecek yapısal dönüşüm adımlarını güçlü bir iradeyle hayata geçirmeye devam edeceklerini vurguladı.

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek: Dezenflasyon süreci yeniden başladı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de NSosyal'deki hesabından haziran ayı enflasyon verilerine ilişkin paylaşım yaptı.

Haziranda aylık enflasyonun yüzde 0,99 olduğuna işaret eden Şimşek, "Arz şoklarıyla artan küresel enerji fiyatları nedeniyle kesintiye uğrayan dezenflasyon süreci yeniden başladı. Yıllık enflasyon, haziranda bir önceki aya göre 0,5 puan gerileyerek yüzde 32,1 oldu." değerlendirmesinde bulundu.

Şimşek, taze meyve ve sebze fiyatlarındaki olumlu seyrin etkisiyle gıda fiyatlarının aylık yüzde 0,2 artmasının ve akaryakıt fiyatlarının düşmesinin de enflasyon görünümünü desteklediğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Yılın kalanında emtia fiyatlarında normalleşme, kural bazlı fiyatlama uygulamaları, kira enflasyonunda aşağı yönlü eğilim ve ılımlı talep görünümünün katkısıyla dezenflasyonun devam etmesini bekliyoruz. Kalıcı fiyat istikrarı hedefimiz doğrultusunda politikalarımızı sürdürüyoruz."

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlamasıyla bu yılın ilk yarısında emtia piyasasında sert dalgalanmalar görüldü. Bu dalgalanmalardan başta değerli metaller olmak üzere tüm emtialar etkilendi.

Bu yılın ilk ayında rekor kıran altın, gümüş ve platin fiyatlarında savaşın başlamasıyla ibre tersine dönerken, paladyum da bu düşüş eğiliminden nasibini aldı.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin Fed'e yönelik "şahin" beklentileri artırması değerli metal fiyatlarındaki sert düşüşün en önemli nedeni olarak öne çıktı.

Orta Doğu'daki gerilimin, ticaret politikasına dair belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da artırabileceği endişesini güçlendirdi.

Enflasyonist endişelerle tahvil faizlerinde görülen yükseliş de emtia fiyatları üzerinde baskı oluşturdu. Yatırımcıların risklerden kaçınma ve likiditeye dönme isteği de doların güçlenmesine neden oldu. Öte yandan, jeopolitik risklerden dolayı küresel ekonomik aktivitenin zarar görebileceğine yönelik endişeler endüstriyel alanda kullanılan gümüş, platin ve paladyumda sert düşüşlere neden oldu.

Diğer taraftan geçen ay Fed, politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutmasına karşın faiz artırım sinyali vermesi, enflasyon ve faiz oranlarına ilişkin tahminlerde yukarı yönlü revizyonlara gitmesi ve Fed Başkanı Kevin Warsh'un fiyat istikrarı vurgusuyla bankanın bu yıl faiz artırımına gideceğine kesin gözüyle bakılması da değerli metal fiyatlarında sert düşüşlere neden olan önde gelen etkiler arasında yer aldı.

Bu gelişmelerle para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Yılın başlarında Fed'in bağımsızlığına ilişkin endişeler de değerli metal fiyatları için destekleyici olmuştu.

Ancak Fed Başkanı Kevin Warsh'un ilk faiz kararı toplantısındaki "fiyat istikrarı" vurgusu bankanın bağımsızlığına dair endişelerin azalmasını sağladı ve bu durum altın başta olmak üzere değerli metal fiyatları üzerinde satış baskısı oluşturdu.

Gümüş sanayi metalleriyle olan bağı nedeniyle küresel büyüme endişelerine daha duyarlı hareket ederek altına göre daha sert kayıp yaşadı.

Öte yandan Dünya Platin Yatırım Konseyi (WPIC) raporuna göre, platinde bu yılın ilk çeyreğinde arz fazlası bekleniyor. Bu fazlalığın temel nedeni, maden üretimindeki artış ve yatırım talebindeki düşüş oldu.

Çin'in otomotiv sektöründeki yapısal değişim, elektrikli araçların hızla pazar payı kazanması ve geleneksel içten yanmalı motorlardaki katalitik konvertörlerde kullanılan paladyuma yönelik uzun vadeli talep beklentilerini düşürmesiyle birlikte paladyum fiyatları da geriledi.

Altın rekorlardan geri döndü

Bu yıla 4 bin 313 dolardan başlayan altının onsu ocak ayında 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 12,4 değer kazancıyla 4 bin 849 dolardan tamamlayan ons altının bu yükselişi şubatta da devam etti.

Altının onsu şubat ayını yüzde 8,5 değer kazanarak 5 bin 263 dolardan tamamladı. Orta Doğu'da yaşanan söz konusu gelişmelerle değer kaybetmeye başlayan altının onsu martta 4 bin 99 dolara kadar gerilese de bu ayı yüzde 11,32 düşüşle 4 bin 667 dolardan bitirdi. Mart ayında yaşanan bu düşüş 2008 krizinden bu yana en sert aylık gerileme olarak kayıtlara geçti.

Nisanda yüzde 1 değer kaybeden altının onsu, mayıs ayında da yüzde 1,77 geriledi ve mayıs ayını 4 bin 540 dolardan tamamladı. Altının onsu haziran ayını yüzde 11,7 düşüşle 4007 dolardan tamamladı. Böylece altının onsu yılın ilk yarısında yüzde 7,1 değer kaybetmiş oldu.

Söz konusu sebepler gümüş fiyatlarında da etkili oldu. Finansal bir varlık olmasının yanı sıra güneş paneli yapımı başta olmak üzere endüstriyel alanda önemli bir role sahip olması gümüş fiyatlarındaki oynaklığın artmasına neden oldu.

Yıla 71 dolardan başlayan gümüşün onsu ocak ayında 121,7 dolara kadar çıkarak rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 17,2 artışla 83,3 dolardan tamamlayan gümüşün onsu, yükselişini şubat ayında da sürdürdü.

Şubat ayını yüzde 12,6 artışla 93,8 dolardan tamamlayan ons gümüş, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle mart ayında sert geriledi. Mart ayında 61 dolara kadar gerileyen gümüşün onsu bu ayı yüzde 19,9 azalışla 75,1 dolardan, nisan ayında yüzde 1,8 düşüşle 73,7 dolardan tamamladı.

Gümüşün onsu, mayıs ayı sonunda tekrar toparlanarak yüzde 2,1 artışla 75,3 dolara çıkmasına karşın haziran ayında 22,1 azalışla 58,7 dolara geriledi.

Gümüş, yılın ilk yarısını da yüzde 17,4 kayıpla tamamladı.

Yıla 2 bin 54 dolardan başlayan platinin onsu ise küresel arza yönelik devam eden sıkıntılarla ocak ayında 2 bin 923,3 dolarla rekor kırdı.

Ocak ayını yüzde 6,2 yükselişle 2 bin 182,2 dolarla tamamlayan platinin onsu şubat ayını da yüzde 8,5 artışla 2 bin 366,5 dolardan tamamladı. Mart ayında sert düşen platin bu dönemi artan jeopolitik riskler ve güçlenen dolarla yüzde 17,2 düşüşle 1960,1 dolarla bitirdi.

Platinin onsu, nisan ayında yüzde 1,6 artışla 1991,4 dolara çıkarken, mayıs ayında tekrar düşüşe geçerek 1.922,6 dolara geriledi.

Platin haziran ayını yüzde 19,2 azalışla 1553 dolardan tamamlarken, yılın ilk yarısında yüzde 24,4 değer kaybetti.

Yıla 1603 dolardan başlayan paladyumun onsu ise ocak ayında yüzde 7 artışla 1713,3 dolara, şubat ayında yüzde 4,4 yükselişle 1788,7 dolara çıktı.

Mart ayında yüzde 17 gerilemeyle 1484,8 dolara düşen paladyumun onsu nisan ayında hafif bir toparlanmayla yüzde 3,3 artışla 1533,9 dolara çıktı. Mayıs ayında ise yüzde 11,4 kayıpla 1359,6 dolara inen paladyumun onsu, haziran ayında 10,8 azalışla 1212 dolara indi.

Paladyum, yılın ilk yarısında da yatırımcısına yüzde 24,2 kaybettirdi.

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, yılbaşında geçen yıla göre gümüşte performansın daha düşük olmasını beklediklerini anımsattı.

Özellikle geçen sene faiz indirimleri hikayesinin ön plana çıktığını belirten Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu durumun ekonomik büyümede toparlanmaya yol açacağı beklentisi vardı. Bu nedenle de gümüş talebinde ciddi bir toparlanma olması bekleniyordu. Bunun fiyatlara da yansıdığını gördük ama savaşla birlikte özellikle enflasyonun yüksek gelmesi ve bunun faizleri bir süre daha yüksek kalmaya, sabit kalmaya veya hatta belki faiz artırımına gideceği beklentisi küresel büyümeye yönelik beklentileri de aşağıya düşürdü. Hatta raporlarda da zaten aşağı yönlü revizyonlar olduğunu gördük."

Faizlerin bir süre daha yüksek kalacağını kaydeden Ergezen, "Faiz indirimleri yeniden başlamadan veya faiz indirimlerinin yeniden başlayacağına yönelik beklentiler oluşmadan gümüş fiyatlarında yukarı yönlü yeni bir güçlü yükseliş trendi görmek oldukça zor." dedi.

Ergezen, gümüşte yükselişler olması durumunda bu yükselişlerin kar satışlarıyla karşılaşabileceğini vurgulayarak, özellikle faiz artırımlarının da olacağı endişelerinin gümüş tarafındaki baskının ons altına göre daha fazla olmasına yol açtığını belirtti.

"Gümüşte tepki alımları olabilir"

Gümüş fiyatlarında belki tepki alımları görebileceklerine işaret eden Ergezen, bu kadar faiz artırımlarının fiyatlandığı bir noktada artık yavaş yavaş kötü haberlerden ziyade iyi haberlerin fiyatlanmaya başlamasının daha muhtemel olduğunu söyledi.

Ergezen, henüz fiziki talebin artacağını söylemenin zor olduğunu dile getirerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Fiziki talebin artmayacağını söylersek burada o zaman şöyle bir hikaye geliyor, yükselişler görebiliriz ama bu yükselişler ciddi bir yükseliş trendi olmayacaktır. Ne zaman ki yeniden faiz indirimlerinin fiyatlanacağı veya beklentilerin arttığı bir piyasa görürüz o zaman yavaş yavaş yukarı yönlü hareketler görülebilir. Ben kısa vadede 120 dolar seviyesinin kolay kolay görüleceğini düşünmüyorum. Burada yükselişin 80 dolar bandında son bulması oldukça muhtemeldir."

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,99, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 1,8 artış gösterdi. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 32,11, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 28,09 olarak kayıtlara geçti.

Aylık bazda TÜFE yüzde 0,99, Yİ-ÜFE yüzde 1,8 artış gösterdi. TÜFE, haziranda geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,76, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 32,11 yükseliş kaydetti. Yİ-ÜFE'de Aralık 2025'e göre yüzde 16,09, geçen yılın haziran ayına kıyasla yüzde 28,09 artış gerçekleşti.

Ekonomist Haluk Bürümcekçi, yaptığı değerlendirmede, küresel piyasalardaki belirsizliğin azalması ve yerleşik döviz talebinin sınırlı kalmasına bağlı olarak mevcut görünümün, yani haftalık repo ihaleleri açılmayarak fonlamanın gecelik borç verme kanalından sağlanması kararının, yakın vadede değişmesinin beklenebileceğini söyledi.

Bu doğrultuda, 23 Temmuz’da gerçekleşecek TCMB Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizi ve koridor genişliklerinin mevcut durumunda korunmasının beklendiğini belirten Bürümcekçi, "Toplantı sonrası fonlamanın haftalık repo ihaleleri kanalı ile yüzde 37'den sağlanması başlatılabilir. Yılın kalan döneminde TCMB’nin 200-300 baz puanlık oldukça sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu düşünüyoruz. " dedi.

Bürümcekçi, gıda enflasyonunun işlenmiş gıda grubu yukarı çektiğini ifade etti.

"Vadeli petrol fiyatlarının ima ettiği patikayı dikkate alarak belirlediğimiz yıl sonu TÜFE tahmin aralığını yüzde 28-30 olarak korurken, enflasyonun bu aralık alt sınırına yakın gerçekleşmesi olasılığının küresel gelişmeler nedeni ile arttığını düşünüyoruz." ifadelerini kullanan Bürümcekçi, ileriki dönemde enflasyonun seyrinde, başta petrol olmak üzere küresel çapta emtia fiyatlarının ne yönde seyredeceğinin dışsal koşullar açısından ana belirleyicilerden biri olmaya devam edeceğini söyledi.

Bürümcekçi, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu yıl da mevcut kur rejiminin devamı ile kur artışlarının enflasyonun ılımlı altında seyretmeye devam edeceği piyasaların temel varsayımlardan biri olmaya devam etmekte, bu açılardan TCMB rezervlerinin görünümü kritik faktör olarak takip edilmektedir. Yılın ilk çeyreğinde asgari ücret ve diğer fiyat ayarlamaları kapsamında aylık enflasyon eğilimlerinde yükseliş gözlenirken, ikinci çeyrekte de küresel gelişmeler dezenflasyon sürecini kesintiye uğratmıştı. Milli gelir ve diğer öncü aktivite verilerinin yansıttığı üzere iç talebin dezenflasyonist katkısının ilk ve ikinci çeyrekte artıyor görünmesini olumlu bir gelişme olarak not ederken, başta petrol olmak üzere enerji ve diğer emtia fiyatlarında son dönemde gözlenen geri çekilmenin kalıcı olması durumunda maliyet kanalı üzerinden gözlenen enflasyon baskısı da azalacaktır."

"TCMB'nin 23 Temmuz’da repo ihalelerine yeniden başlamasını bekliyoruz"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör de açıklanan verinin, beklentilerinin hafif üzerinde, piyasa konsensüsü olan yüzde 0,98'e paralel gerçekleştiğini kaydetti.

Çekirdek enflasyon göstergelerinde ise manşet TÜFE’nin üzerinde yükselişin dikkati çektiğini ifade eden Gözgör, "TÜFE (B) endeksi aylık yüzde 1,66 artışla yıllık yüzde 31,18’e, TÜFE (C) endeksi ise aylık yüzde 1,46 artışla yıllık yüzde 29,84’e geriledi." dedi.

Gözgör, harcama grupları bazında incelendiğinde, konut grubunun aylık enflasyona 0,27 puan ile en yüksek katkıyı sağlarken, yaz ve tatil sezonu etkisiyle lokanta ve konaklama grubu 0,23 puan, mobilya ve ev bakım grubu ise 0,15 puan katkı verdiğini bildirerek, buna karşılık, gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yataya yakın, giyim ve ayakkabı ile ulaştırma tarafında aylık enflasyonu aşağı çeken görünüm izlendiğini aktardı.

Mevsimsel etkiler nedeniyle çekirdek enflasyon göstergelerinde aylık bazda manşet enflasyonun üzerinde artışlar görülse de önümüzdeki aylarda bu görünümün kademeli olarak normalleşmesini beklediklerini vurgulayan Gözgör, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin azalması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıyla birlikte petrol fiyatlarında yaşanan geri çekilmeyi enflasyon görünümü açısından olumlu değerlendiriyoruz. Geçtiğimiz ay dikkat çektiğimiz tarımsal üretimde yaz aylarında beklenen artışın gıda enflasyonunu destekleyerek enflasyonda daha ılımlı bir görünümün oluşmasına katkı sağlayabileceğini değerlendiriyoruz. Ancak, Temmuz ayı başında otoyol ücretleri ile sağlık hizmetlerine yapılan fiyat ayarlamalarının kısa vadede enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğini düşünüyoruz. Sağlık harcama fiyat düzenlemelerinin temmuz ayı enflasyonunu yaklaşık 0,32 baz puan artırmasını bekliyoruz."

Gözgör, bu çerçevede bu ay gerçekleştirilecek TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizinin yüzde 37 seviyesinde korunacağını tahmin ettiklerini kaydederek, "Bununla birlikte, 1 Mart'ta ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanmasının, likidite yönetiminin sadeleşmesi ve fonlama kompozisyonunun normalleşmesi açısından önemli bir adım olacağını değerlendiriyoruz. Faiz indirim sürecinin ise 10 Eylül PPK toplantısında 100 baz puanlık ilk indirimle yeniden başlayabileceğini öngörüyoruz. Bu doğrultuda yıl sonu TÜFE beklentimizi yüzde 28,8, yıl sonu politika faizi beklentimizi ise yüzde 34 seviyesinde korumaya devam ediyoruz." diye konuştu.

Toplantıda konuşan Gültepe, haziran ayını yoğun bir tempoda geçirdiklerini ifade ederek, reeskont kredilerinde günlük limitin 5 milyar liraya yükseltildiğini hatırlattı ve reeskont limitinin yükseltilmesinin rekabetçilik için önemli olduğunu vurguladı.

Gültepe, geçen hafta gerçekleştirilen TİM 33. Olağan Genel Kurulu sonucunda ikinci kez TİM Başkanlığı görevine seçilmenin onurunu yaşadığını ve kendisine duyulan güven için teşekkür ettiğini söyledi.

İlk dört yılın dördünü de rekorla kapattıklarını dile getiren Gültepe, şunları kaydetti:

"Sadece rekor kırmak yetmiyor. Tıpkı bu ay olduğu gibi çift haneli artışları gerçekleştirecek hamleleri yapmamız gerekiyor. Çünkü biliyoruz ki; dünya değişiyor, ticaret değişiyor. Rekabetin kuralları değişiyor. Dolayısıyla biz de aynı hızla kendimizi yenilemek durumundayız. Önümüzdeki dönemde, ihracatın katma değerini yükseltecek, firmalarımızın rekabet gücünü artıracak, yeni pazarlara erişimimizi kolaylaştıracak, Türkiye markasını küresel ölçekte daha da güçlendirecek projelere odaklanacağız. Özetle, Türkiye’yi ihracatta ilk 10 ülke arasına çıkarma hedefiyle çalışmaya devam edeceğiz. Haziran ayı verileriyle birlikte, yılın ilk altı ayının genel fotoğrafı netleşti. Bu dönemde, küresel ekonomide yaşanan zorlukları hep beraber yakından izliyoruz. Bölgesel gerilimler, ticaret savaşları, sıcak çatışmalar, artan koruyucu politikalar ticaretin yönünü ve hızını doğrudan etkiliyor. Ancak bütün bu olumsuz tabloya rağmen değişmeyen tek bir gerçek var. Türk ihracatçısı üretmekten, yeni pazar aramaktan ve ülkesine döviz kazandırmaktan vazgeçmiyor."

"2025'in aynı dönemine göre yüzde 21,8 artıdayız"

Gültepe, haziran ayında yaklaşık 25 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiklerini belirterek, "2025’in aynı dönemine göre yüzde 21,8 artıdayız. Mayıs ayındaki yüzde 10’a yakın düşüşün ardından bu geri dönüş son derece önemli. Böylece 6 aylık ihracatımız 136 milyar dolar oldu. 12 aylık ihracatımız ise 278 milyar dolara yaklaştı. 6 aylık ihracatta yüzde 3,6, 12 aylık ihracatta yüzde 4,1 artıdayız." diye konuştu.

İhracattaki ilk 5 sektöre ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Gültepe, otomotiv endüstrisinin 3,8 milyar dolarla ihracatta ilk sırada, kimyevi maddeler ve mamulleri sektörünün 3,3 milyar dolarla ikinci sırada, çelik sektörünün 1,75 milyar dolarla üçüncü sırada, elektrik ve elektronik sektörünün 1,66 milyar dolarla dördüncü sırada, hazır giyim ve konfeksiyon sektörünün de 1,4 milyar dolarla beşinci sırada yer aldığını kaydetti.

"Haziran’da 915 firmamız ilk kez ihracat yaptı"

Gültepe, haziran ayında 59 ilin ihracatını artırdığını söyleyerek, "Elazığ, Isparta, Tekirdağ, Adana ve Kocaeli, bugüne kadarki en yüksek ihracatlarını gerçekleştirdi. Haziran’da 915 firmamız ilk kez ihracat yaptı. Bu firmalarımızın ihracatımıza katkısı 103 milyon dolara yaklaştı. Parite uzun zaman sonra ihracatımızı negatif etkiledi. Tam 14 ay sonra ilk kez, yaklaşık 12 milyon dolarlık parite kaynaklı kayıp yaşadık." ifadelerini kullandı.

Barış umutlarının artmasıyla, Körfez Bölgesi ülkelerine ihracatta pozitif bir tablonun olduğunu belirten Gültepe, "Haziranda bu ülkelere ihracatımız yüzde 41 artışla 2 milyar 641 milyon dolara yükseldi. Bölgedeki tüm ülkelere ihracatımızda ibre yeşile döndü." şeklinde konuştu.

Gültepe, kalıcı barışın sağlanması halinde, Körfez Bölgesi ülkelerine gerçekleştirilen ihracatta yılın ikinci yarısında daha da pozitif bir tablo oluşacağını öngördüklerini söyleyerek, "Ticaret diplomasisine ara vermeden devam ediyoruz. Haziranda TİM ve İhracatçı Birlikleri olarak; 9 ticaret heyeti, 32 fuar katılımı, 4 UR-GE faaliyeti gerçekleştirdik. Temmuz’da Birleşik Krallık ve Uganda’da heyetler gerçekleştireceğiz." açıklamalarında bulundu.

Bu yılın temmuz ayından geçerli olmak üzere, kamu görevlileri ile memur emeklilerinin tamamının aylık ve ücretlerinde yüzde 7 oranında artış öngörülmüştü.

Bu yılın ilk altı aylık döneminde enflasyon yüzde 17,76 oldu. Bu orandan kaynaklı olarak ilave yüzde 6,52 artışla birlikte, kamu görevlileri ile memur emeklilerinin aylık ve ücretlerinde bu aydan geçerli olmak üzere yüzde 13,52 artış yapıldı.

Aynı dönemde, SSK ve Bağ-Kur emekli aylıklarında ise yüzde 17,76 artış gerçekleşti.

Böylece, aile yardımı ödeneği dahil en düşük memur maaşı 61 bin 890 liradan 70 bin 224 liraya, en düşük memur emekli aylığı 27 bin 772 liradan 31 bin 527 liraya yükseldi.

Bu artışlar neticesinde, Temmuz 2026 itibarıyla bazı kamu görevlilerinin net görev aylığı şöyle belirlendi:

(*) Maaş hesaplamalarına, bölgesel ödemeler, ek ders ücreti, vekalet ücreti, döner sermaye ödemesi ve yabancı dil tazminatı gibi ödemeler dahil edilmedi, aile ve çocuk yardımı ödeneği ise dahil edildi. Aile ve çocuk yardımı ödeneği hesabında, çalışmayan eş ve 2 çocuk (0-6 yaş grubu ve diğer) esas alındı.

Japon mühendislik geleneğini, fonksiyonel tasarım anlayışı ve ileri teknolojiyle buluşturan dünyanın en köklü teknoloji markalarından Toshiba, Türkiye'de beyaz eşya ve küçük ev aletleri kategorilerinde pazara girişine ilişkin ayrıntıları İstanbul'da düzenlenen etkinlikte paylaştı.

Etkinlikte markanın ürün gamı ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Türkiye pazarında buzdolabı, çamaşır, bulaşık makineleri, mikrodalga fırın ve küçük ev aletleri kategorilerinde kullanıcıların farklı ihtiyaç ve yaşam tarzlarına hitap eden geniş bir ürün yelpazesi sunacak marka, ilk aşamada 30'un üzerinde farklı ürünü Türkiye'de kullanıcılarla buluşturacak.

Toshiba'nın Türkiye'deki yeni yapılanması Midea'nın global üretim gücü, AR-GE yetkinliği ve teknolojik uzmanlığıyla desteklenecek.

Türkiye'de satışlarını başta çok markalı konsept mağazalar olmak üzere güçlü perakende iş ortakları üzerinden gerçekleştirecek marka, böylelikle etkili dağıtım ağıyla pazardaki erişimini hızla genişletmeyi hedefliyor.

Satış sonrası hizmetlerde de güçlü bir altyapı kuran ve Türkiye genelinde 81 ilde 170 servis noktasıyla faaliyet gösterecek Toshiba, yaygın servis ağı sayesinde 48 saat içinde kurulum desteği sunacak.

"Kalitenin pazarda önemli bir kitlede karşılık bulacağını çok net düşünüyoruz"

Midea Türkiye Bölgesi Üst Yöneticisi (CEO) Aydın Kuzaltı, etkinlik kapsamında yaptığı açıklamada, Türkiye pazarındaki tüketici profilinin son dönemde ciddi bir gelişim gösterdiğini belirterek, "Artık daha ne istediğini bilen, evindeki var olan alana, mobilyaya ya da mutfağa uygun renk ve boyut beklentileri olan, fiyat-performans dengesinin çok daha farkında olan tüketicilerimiz gittikçe çoğaldı." dedi.

Kuzaltı, kendilerinin de daha bilinçli satın alma yapan bu kitleyi hedeflediklerini ifade ederek, ürünlerinin 140 yılı aşkın bir süredir Japon mühendisliği mirasından ve 95 yıllık beyaz eşya deneyiminden geldiğini, söz konusu kalitenin pazarda önemli bir kitlede karşılık bulacağını düşündüklerini anlattı.

Türkiye'nin hem uluslararası hem de yerel güçlü oyuncuların yer aldığı dinamik bir pazar olduğunu vurgulayan Kuzaltı, şöyle devam etti:

"Bu pazarda ayakları yere basan, sağlam ve özellikle e-ticaret tarafını da güçlü kullanacağımız bir giriş stratejimiz var. Güçlü bir satış ağı olan çeyiz kanallarımızı kullanarak, 3-5 yıllık dönemde Türkiye'de önemli oyunculardan biri olmayı hedefliyoruz. Bizim için en önemlisi, kısa zamanda büyük işler yapmak yerine, orta ve uzun vadede Türkiye'de kalıcı bir oyuncu olmak. Güçlü ve kalıcı bir marka olmayı hedefliyoruz."

Yaz aylarında pazara giriş yapılmasıyla evlilik ve çeyiz dönemine yönelik adımların da planlandığına işaret eden Kuzaltı, online kanal ve çeyiz satış kanallarının önemli hedef alanlarından biri olduğunu söyledi.

Kuzaltı, "Başlangıç kampanyalarını şimdilik sürpriz olarak saklayalım ancak partnerlerimizle beraber tüm stratejilerimiz hazır. Süreci destekleyecek kampanyalar mutlaka gelecek." ifadelerini kullandı.

Akca Lojistik, turizm bölgelerine yönelik sevkiyatlarının geçen yıla göre yüzde 10 arttığını açıklarken, sıcak hava nedeniyle soğuk zincir yönetiminin gıda kayıplarını önlemede kritik rol oynadığına dikkat çekiyor.

Türkiye'nin yaz sezonuna girmesiyle birlikte turizm hareketliliği, gıda tedarik zincirinde de yoğunluğu artırdı. TÜİK verilerine göre geçen yıl Türkiye'yi ziyaret eden yaklaşık 64 milyon turistin 23,6 milyonu yalnızca Temmuz-Eylül döneminde ülkeye gelirken, oteller, restoranlar ve turizm bölgelerindeki perakende satış noktalarında artan gıda talebi lojistik operasyonlarını hızlandırdı.

Akca Lojistik'in verilerine göre şirketin turizm bölgelerine yönelik sevkiyat hacmi 2025 yılında yüzde 10 artış gösterdi. Yaz aylarında özellikle yaş meyve-sebze, süt ürünleri ve sıcaklık kontrollü taşınması gereken gıdalarda operasyon yoğunluğu yükselirken, depolama, dağıtım ve soğuk zincir yönetimi sektörün en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

Akca Lojistik Genel Müdürü Enes Akça, Türkiye'nin turizmde ulaştığı büyüklüğün lojistik sektörünü doğrudan etkilediğini belirterek şunları söyledi:

"Turizm hareketliliğinin etkisini ilk hisseden sektörlerden biri lojistik oluyor. Turizm bölgelerine hizmet veren satış noktalarının gıda talebi ciddi şekilde artıyor. Biz de bu hareketliliği depolama, mikro dağıtım ve nakliye operasyonlarımızda doğrudan görüyoruz.”

Yazın En Büyük Riski: Gıda Kaybı

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,5 milyar ton, Türkiye'de ise 23-26 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başına düşen yıllık gıda israfı 102 kilogram seviyesinde seyrediyor. Verilere göre bu israfın yüzde 60'ı hanelerde, yüzde 28'i hizmet sektöründe, yüzde 12'si ise perakende sektöründe meydana geliyor.

Uzmanlara göre yaz aylarında yükselen sıcaklıklar ve artan tüketim, uygun koşullarda taşınmayan ürünlerde kayıp riskini daha da artırıyor.

Lojistik süreçlerin gıda israfının azaltılmasında kritik bir sorumluluk üstlendiğini belirten Akça, şunları söyledi:

"Bir gıda ürünü tüketiciye ulaşıncaya kadar ömrünün önemli bölümünü lojistik operasyonlarının içinde geçiriyor. Gıda, hata toleransının en düşük olduğu ürün gruplarından biri. Bir gıda ürünü bozulduğunda bunu geri döndürmek mümkün olmuyor ve ürün zayi oluyor. Bu nedenle ürünün doğru koşullarda depolanması, taşınması ve zamanında teslim edilmesi çok önemli.

Yapılan hesaplamalar, Türkiye'de gıda israfının yüzde 10 azaltılmasıyla yaklaşık 50 milyar TL tasarruf sağlanabileceğini ortaya koyuyor. Lojistik süreçleri ne kadar doğru planlar ve etkin yönetebilirsek, ürün kayıplarını o ölçüde azaltır, ülke ekonomisine de o kadar fazla katkı sağlayabiliriz.”

İzlenebilirlik Gıda Güvenliğini Destekliyor

Teknolojinin gıda lojistiğinde verimliliğin yanında ürün güvenliği açısından da önemli katkılar sağladığını belirten Enes Akça;

"Bugün lojistikte en önemli konulardan biri izlenebilirlik. Operasyonu ne kadar iyi takip ederseniz, olası risklere o kadar hızlı müdahale edebilirsiniz. Biz de bu anlayışla dijital altyapılarımız sayesinde depolarımızı, araçlarımızı ve ürün hareketlerimizi anlık olarak izliyoruz. Sıcaklık değişimlerini veya herhangi bir sapmayı anında tespit ederek gerekli aksiyonları alabiliyoruz. Süreçlerin dijital olarak yönetilmesi operasyonel verimlilik ve gıda güvenliği açısından çok önemli” dedi.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından hazırlanan "elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kayıt altına alınmasına" dair düzenlemelerde değişiklik yapılmasına dair tebliğ ve yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yeni düzenlemelerle IMEI'nin kayıt süreci ve yönetilmesi süreçlerinde teknik ve idari güncellemeler yapıldı.

Buna göre Dışişleri Bakanlığınca vergi muafiyeti tanınan yabancı misyon kimlik kartı sahipleri, cihaz kayıt başvurularını e-Devlet Kapısı üzerinden gerçekleştirecek.

Başvuru esnasında beyan edilen bilgiler, ilgili mercilerce elektronik ortamda doğrulandıktan sonra BTK'ye iletilecek. Söz konusu cihazların IMEI numaraları, ilgili misyon mensubunun kimlik kartı geçerlilik süresi boyunca "beyaz listede" tutulacak. Kimlik kartı süresi biten cihazlar, 120 günlük kullanım süresinin ardından "siyah listeye" alınarak kullanıma kapatılacak.

Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ilişkin düzenleme

Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların arızalanması nedeniyle cihazın veya ana kartının değiştirilmesi durumunda yapılacak IMEI değişim işlemleri de yeniden düzenlendi.

Bu kapsamda, ilk kayıt başvurusunu yapan kişi e-Devlet üzerinden değişim başvurusunda bulunabilecek.

IMEI değişikliği başvurularında, değişimi gerçekleştiren firma tarafından düzenlenen belgenin belirli şartları taşıması gerekecek.

Belgede, firma ünvanı ve iletişim bilgilerinin, arızaya bağlı değişim yapıldığının, eski ve yeni IMEI numaralarının, firma anteti veya kaşesinin bulunması zorunlu olacak.

Bazı başvuruların abone kayıt merkezleri üzerinden yapılmasına ilişkin hüküm de kaldırıldı.

Böylece söz konusu işlemler e-Devlet Kapısı üzerinden yürütülecek.

Artan çip maliyetlerinin etkilerinin sektör geneline yansıyabileceğine yönelik endişelerle teknoloji hisselerinde sert düşüşler öne çıkıyor.

Teknoloji şirketlerinin yapay zeka harcamalarının olumlu etkilerinin yakın vadede görülüp görülmeyeceğine dair endişeler tekrar küresel piyasalardaki risk iştahının azalmasına neden oldu.

Öte yandan Portekiz'in Sintra kentinde düzenlenen 2026 Avrupa Merkez Bankası Merkez Bankacılığı Forumu'nun kapanış günündeki politika panelinde konuşan ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, enflasyon beklentileri ile enflasyona ilişkin risklerin son haftalarda gerilediğini belirterek, "Piyasalardaki oynaklık artmadı, azaldı, tahvil getirileri yükselmedi, geriledi, enflasyon beklentileri de düştü." dedi.

Warsh, "Bu merkez bankasının yüzde 2’nin üzerinde bir enflasyon hedefiyle rahat edeceğini düşünenler varsa, sanırım hayal kırıklığına uğrayacaklar" dedi.

Jeopolitik tarafta ABD ve İran arasındaki görüşmelere ilişkin gelişmeler de yakından takip ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Katar'da devam eden barış müzakerelerine ilişkin, "Her şey olması gerektiği gibi ilerliyor ve gidişat gayet iyi." dedi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de görüşmelerin iyi gittiğini söyledi.

Makroekonomik veri tarafından ABD'de Tedarik Yönetim Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda önceki aya kıyasla 0,7 puan azalarak 53,3 değerine düştü. İmalat sektöründeki genişlemenin yavaşladığına işaret eden endekse dair piyasa beklentisi, bu dönemde 53,8 olması yönündeydi.

Ülkede, imalat sektörü PMI verisi ise haziranda 1,2 puan azalarak 53,9 oldu. ABD'de özel sektör istihdamı ise haziranda 98 bin kişi artarak beklentilerin altında kaldı.

Özel sektör istihdamında mayısta yaşanan artışa ilişkin veri ise 122 bin olarak korundu. Söz konusu dönemde istihdamda hizmet sektöründe 96 bin, üretim sektöründe 2 bin kişilik artış yaşandı.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, yatay seyirle yüzde 4,49'da, dolar endeksi önceki kapanışın hemen altında 101,3 seviyesinde seyrediyor.

ABD ile İran arasındaki görüşmelere ilişkin olarak taraflardan gelen olumlu mesajlarla Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,4 azalışla 71 dolara indi. Brent petrol şu sıralarda 70,8 dolar seviyesinden işlem görüyor.

Fed Başkanı Kevin Warsh'un enflasyon beklentileri ile enflasyona ilişkin risklerin son haftalarda gerilediğini belirtmesi, ABD’de beklentilerin altında gelen ve yavaşlama kaydeden ADP özel sektör istihdamı ve düşen petrol fiyatlarının pozitif etkisiyle altının onsu yüzde 0,8 artışla 4 bin 65 dolardan işlem görüyor.

Diğer taraftan ABD'de bugün açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin ekonominin gidişatına ilişkin net bilgi vermesi bekleniyor. Analistler, istihdamdaki sağlıklı seyrin ABD'de ekonomik aktivitenin gücüne işaret edeceğini belirterek, bu durumun Fed'e yönelik faiz beklentilerinde oynaklığa yol açabileceğini ifade ediyor.

New York borsası negatif seyretti

New York borsası, teknoloji hisselerindeki satışların etkisiyle günü düşüşle tamamladı. Yarı iletken hisselerindeki düşüşler öne çıkarken, ABD'li çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 10,6, Broadcom'un hisseleri yüzde 2,2 ve Nvidia'nın hisseleri yüzde 1,3 değer kaybetti.

Buna karşın ABD'li teknoloji şirketlerinden Meta'nın hisseleri, şirketin yeni bir bulut altyapısı kurmayı ve oluşan fazla yapay zeka işlem gücünü satmayı planladığına yönelik haberlerin ardından yüzde 8,8 değer kazandı.

Nasdaq endeksindeki düşüşte 50 seviyesinin üstünde gelmesine karşın yavaşlama kaydeden ve beklentilerin altında gelen ISM imalat sanayi PMI ve imalat sanayi PMI verileri de etkili oldu.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,03, S&P 500 endeksi yüzde 0,22 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,66 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları Almanya hariç geriledi

Avrupa borsaları, Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin belirsizliklerin devam etmesiyle dün Almanya hariç geriledi. Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesinde, haziran ayına ilişkin öncü Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık beklentilerin aksine yüzde 0,1 azalırken, yıllık yüzde 2,8 artarak beklentilerin altında gerçekleşti.

Bölgede, mayıs ayına ilişkin TÜFE aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,8 artmıştı. Böylece Avro Bölgesinde enflasyonun beklentilerin üzerinde yavaşlama kaydettiği görüldü. Bu yavaşlamada petrol fiyatlarındaki gerileme etkili oldu.

Söz konusu veriye karşın para piyasalarındaki fiyatlamalarda Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) yılın geri kalanında faiz artırımına gidebileceği öngörülüyor.

Analistler, Avro Bölgesinde enflasyonda yavaşlama olmasına rağmen hala ECB'nin yüzde 2'lik hedefinin üzerinde seyrettiğini ve yüzde 3 seviyelerine yakın seyrettiği sürece faiz artırım ihtimallerinin masada olacağını söyledi.

Avro Bölgesinde haziran ayına ilişkin imalat sanayi PMI 51,4 ile Almanya'da haziran ayına ilişkin imalat sanayi PMI 50,3 ile beklentilerin üzerinde açıklandı. Söz konusu veriler bölgede ekonomik aktivitenin bir önceki aya göre hızlandığını gösteriyor.

Bu arada İngiltere hükümetinin açıkladığı savunma yatırım planının etkisiyle Avrupa'da savunma yatırım şirketlerinde yükseliş eğilimi öne çıktı.

Diğer taraftan 2026 ECB Merkez Bankacılığı Forumu’nun kapanış gününde gerçekleştirilen "Politika Paneli"nde ekonomi, yapay zeka ve enflasyona ilişkin önemli değerlendirmelerde bulunan ECB Başkanı Christine Lagarde, küresel ekonomideki risklerin birkaç hafta öncesine kıyasla artık "çok daha geniş ölçüde dengelendiğini" belirterek, "Bir stagflasyon ortamında değiliz ve enflasyon cininin şişeden dışarı çıkmasına kesinlikle izin vermeyeceğiz." dedi.

ECB'nin son zamanlarda diğer büyük merkez bankaları arasında faiz artıran tek banka olmasına yönelik eleştirileri de yanıtlayan Lagarde, ellerinde faiz artırımı için "kusursuz bir para politikası görünümü" olduğunu belirtti.

Lagarde, enflasyon göstergelerinin açıkça yukarıyı işaret ettiği bir ortamda bu hamlenin yönetim konseyinde oy birliğiyle alınan kaçınılmaz bir karar olduğunu söyledi.

Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,38, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,15 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,79 azalırken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,18 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç negatif seyrediyor

New York borsasında teknoloji hisselerinde görülen satış baskısı yeni günde Asya piyasalarına da taşındı. Bölgede Güney Kore borsası öncülüğünde negatif bir seyir öne çıkıyor.

Güney Kore borsasında işlem gören teknoloji şirketleri SK Hynix'in hisseleri yüzde 9, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 7,3 civarında değer kaybetti. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,7, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 5,6, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 değer kaybederken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 değer kazandı.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,62 değer kazanarak 14.350,60 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,1 geriledi.

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 46,6380'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,6880'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de tarım dışı istihdam verisi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.200 ve 14.100 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Memurlar, sözleşmeliler ve memur emeklileri açıklanacak haziran ayı enflasyon rakamlarına odaklandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayı enflasyon verilerini 3 Temmuz'da saat 10.00'da kamuoyuna duyuracak.

TÜİK'in verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,71 artarken, ocak-mayıs döneminde de tüketici fiyatlarında yüzde 16,61 artış oldu. Böylece 5 aylık dönemde, maaşlara yapılan yüzde 11'lik zam oranı aşılırken, enflasyon farkı verilmesi durumu ortaya çıktı.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun, 2026-2027'deki memur maaşları ile memur emeklisi aylıklarına zammı da içeren toplu sözleşmeye ilişkin kararı uyarınca, 2026'nın ikinci 6 ayı için belirlenen yüzde 7'ye ilave olarak enflasyon farkı oranında zam yapılacak.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri de maaşlarını bu yılın ilk 6 aylık enflasyonu oranında zamlı alacak.

Bu arada, AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, haziranda TÜFE'nin aylık yüzde 1,04 artacağını tahmin ediyor.

Bazı sanayi ürünlerinin gümrük vergisiz ithalatına ilişkin tarife kontenjanları tespit edildi.

Buna göre, fermuar üretiminde kullanılan plastik zincir dişleri monte edilmiş dar şeritler, dizel üretiminde kullanılan bazı kimyasalların da aralarında bulunduğu çok sayıda sanayi ürününün ithalatına yönelik tarife kontenjanı açıldı.

Farklı miktarlardaki gümrük vergisiz kontenjanların süreleri ürünlere göre 31 Aralık 2026 ile 15 Şubat 2027 arasında değişiyor.

İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresine İlişkin Tebliğ ile bazı sanayi ürünlerinin ithalatında uygulanacak tarife kontenjanlarının dağıtımı ve başvuru esasları da düzenlendi.

Buna göre belirlenen ürünlere ilişkin açılan tarife kontenjanları, yalnızca ithale konu eşyayı kendi üretim faaliyetlerinde ham madde veya ara malı olarak kullanan sanayicilere tahsis edilecek.

Kontenjandan faydalanmak isteyen firmaların, 15 gün içinde Bakanlığın resmi internet sitesinden (www.ticaret.gov.tr) "İthalat Belge İşlemleri" uygulamasını kullanarak başvurularını tamamlamaları gerekiyor.

Birden fazla eşya grubu için kontenjan talebinde bulunacak firmaların, her ürün için ayrı başvuru yapması talep ediliyor.

Dağıtım kriterleri belirlendi

Tarife kontenjanlarının dağıtımı öncelikle "talep toplama" yöntemiyle gerçekleştirilecek. Talebin açılan kontenjandan fazla olması durumunda, firmanın üretim kapasitesi, fiili sarfiyatı, üretim miktarı ve geçmiş yıllardaki kontenjan kullanım performansları gibi kriterler dikkate alınacak.

Talep toplama dönemi sonunda kontenjan kalması durumunda başvurular "ilk gelen ilk alır" yöntemine göre değerlendirilecek.

Lisanslar devredilemeyecek

Bakanlıkça elektronik ortamda düzenlenecek ithal lisansları, 15 Şubat 2027'ye kadar geçerli olacak. İthalat işlemlerinin bizzat lisans sahibi firma tarafından yapılması gerekiyor. Bu lisanslar üçüncü kişilere devredilemeyecek.

Tebliğ hükümlerine aykırı beyanda bulunan veya sunduğu belgelerde tutarsızlık tespit edilen firmaların talepleri, eksiklikler giderilene kadar karşılanmayacak.

Üretimi az bazı ürünler için kota uygulanacak

İthalat Rejimi Kararı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ile de bazı ürünlere ilişkin askıya alma sistemi devreye sokuldu.

Bu kapsamda, Türkiye ve Avrupa Birliği'nde (AB) üretimi bulunmayan bazı sanayi ürünleri için gümrük vergilerini askıya alma, AB ve Türkiye'de üretimi bulunan ancak yetersiz ürünler için ise tarife kontenjanı (kota) uygulanması kararlaştırıldı.

Sanayicilerin ham maddelere erişimini kolaylaştırmak ve uluslararası piyasada rekabetçiliği artırmak amacıyla yapılan düzenlemede söz konusu ürünler de listelendi.

Diğer taraftan para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl bir faiz artırımına gideceğine kesin gözüyle bakılması küresel piyasalardaki risk iştahını törpüleyen en önemli sebepler arasında bulunuyor.

Öte yandan Fed Başkanı Kevin Warsh'ın bugün yapacağı açıklamalar da piyasaların odağında olacak. Ancak Warsh'ın sözle yönlendirme yapmaktan kaçınabileceği ve açıklamaların piyasaların yönünü etkilemeyebileceği öngörülüyor.

Diğer taraftan bilanço sezonu yaklaşırken şirketlerin güçlü bilançolar açıklamasının beklendiği ve bunun da piyasalarda jeopolitik gerginlikler ve faiz artırım endişelerinden kaynaklı satış baskısını dengeleyebileceği tahmin ediliyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından izleniyor. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack yapay zeka altyapısına yönelik talebin enflasyonu besleyen unsurlardan biri olabileceğini belirtti.

Hammack, "Politika açısından bakıldığında, eğer bu durum devam ederse, enflasyonu yeniden hedefe düşürmek için daha yüksek faiz oranlarına ihtiyaç duyabileceğimiz anlamına gelebilir." değerlendirmesinde bulundu.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de JOLTS açık iş sayısı, mayısta 7 milyon 594 bine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. İşe alım sayısı aynı dönemde 45 bin azalışla 5 milyon 170 bine geriledi.

Ülkede istifa ve işten çıkarılma dahil işinden ayrılanların sayısı ise bu dönemde 63 bin artarak 5 milyon 101 bine çıktı. ABD'de Conference Board Tüketici Güven Endeksi, petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle haziranda 91,2 değerine yükselmesine karşın piyasa beklentilerinin altında kaldı.

Diğer taraftan Yapay zeka girişimi Anthropic, ABD yönetiminin yapay zeka modelleri "Claude Fable 5" ve "Mythos 5" üzerindeki ihracat kontrollerini kaldırdığını bildirdi.

Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerle dün 10 baz puan artışla yüzde 4,47'ye çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün de yatay seyirle yüzde 4,47'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101,3 seviyesinde bulunuyor.

Altının onsu yüzde 0,7 azalışla 3 bin 980 dolardan işlem görüyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,3 düşüşle 73,2 dolarda seyrediyor.

Analistler, petrol piyasalarının şu anda arzın kademeli olarak normale döneceği varsayımıyla fiyatlanmasına karşın Hürmüz Boğazı'ndan geçen trafiğin henüz savaş öncesi seviyelere ulaşamadığını belirtti.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, teknoloji hisselerinde görülen yükselişlerin etkisiyle dün pozitif seyretti.

ABD'li çip üreticilerinden Nvidia'nın hisseleri yüzde 2,63, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 7,68 ve Intel hisseleri yüzde 6,01 değer kazandı.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,52 değer kazandı. S&P 500 ve Nasdaq endeksleri, Orta Doğu'daki çatışmalara rağmen 2020'den bu yana en güçlü çeyreklik performanslarını kaydetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları Fransa hariç pozitif seyretti

Avrupa borsaları, teknoloji sektöründeki yenilenen iyimserliğin etkisiyle dün pozitif seyretti.

Analistler, yatırımcıların ABD'deki büyük teknoloji şirketlerinin hisselerindeki sermaye yoğunlaşmasından uzaklaşarak portföylerini çeşitlendirme arayışında olduğunu belirterek, Avrupa piyasalarının bu rotasyonun başlıca fayda sağlayıcılarından biri olarak ortaya çıkabileceğini söyledi.

Diğer taraftan Avrupa'da şirketlere ilişkin iyimser bilanço öngörüleri de borsalardaki yükselişte etkili oldu.

Portekiz'in Sintra kentinde düzenlenen 2026 ECB Merkez Bankacılığı Forumu kapsamında CNBC'ye açıklama yapan Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, ABD ile İran'ın Orta Doğu'daki savaşı sona erdirme konusunda anlaşmalarına rağmen enerji şokunun etkilerinin sürdüğünü ve enflasyonun hedefin üzerinde kalmaya devam edeceğini söyledi.

Söz konusu açıklamalar Avro Bölgesinde bugün açıklanacak enflasyon verileri öncesinde geldi.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da ithalat fiyat endeksi, enerji maliyetlerindeki tırmanışın etkisiyle mayısta yıllık bazda yüzde 6,8 artarak son 3,5 yılın en yüksek artışına ulaştı.

İngiltere'de 1. çeyreğe ilişkin Gayri Safi Yurt İçi Hasılasına (GSYH) önceki çeyreğe göre yüzde 0,6 artarak beklentileri karşılarken, yıllık bazda yüzde 0,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti. Ülke ekonomisi böylece 2024'ün 2. çeyreğinden bu yana ilk defa yüzde 1'in altında büyüdü.

Almanya'da haziran ayına ilişkin işsizlik oranı yüzde 6,3 ile beklentiler dahilinde gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,12, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,01 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,5 değer kazanırken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,55 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları Güney Kore hariç pozitif seyrediyor

Asya borsaları bölgede açıklanan güçlü makroekonomik verilerle Güney Kore hariç pozitif seyrediyor.

Bölgede bugün açıklanan makroekonomik verilere göre Japonya'da haziran ayına ilişkin imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) 54,8, Çin'de de haziran ayına ilişkin imalat sanayi PMI 51,7 seviyesinde gerçekleşti.

Diğer taraftan Japonya'da 2. çeyrek Tankan Tüm Büyük Sanayi Sermaye Harcamaları yüzde 11,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Dolar/yen paritesi 162,8'le 40 yılın en düşük seviyelerinde seyrederken Japon politika yapıcıların döviz kuru piyasasına müdahale edebileceğine yönelik öngörüler gücünü korumaya devam ediyor.

Petrol fiyatlarının son dönemlerde savaş öncesi seviyelere kadar gerilemesi de enerji ithalatçısı bir ülke olan Japonya için avantaj sağlıyor. Bu da Japon piyasalarına avantaj sağlıyor.

Öte yandan Japonya'nın yapay zeka yatırımlarıyla ilgili taşımış olduğu potansiyel ve Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) hem büyümeyi baskılamadan hem de enflasyonu hızlandırmadan bir para politikası uygulaması Japon ekonomisinin orta vadede normale dönebileceğine yönelik öngörüleri güçlendiriyor.

Analistler, ülkede ekonomi yönetimini mali teşvikler ve büyüme potansiyelini doğru kullanarak enflasyonla mücadele ettiğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,1 değer kazanırken, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 0,8 değer kaybetti.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.121,83 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat dün yüzde 0,5 düştü.

Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 46,6600'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,6710'dan işlem görüyor.

Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini desteklemek amacıyla sadeleşme yönünde yeni adımlar attı.

Buna göre, Banka, 2023 yılında yürürlüğe alınan ve halen yüzde 2,5 oranında uygulanan döviz cinsinden mevduat/katılım fonları için Türk lirası cinsinden ilave zorunlu karşılık tesisi uygulamasını yürürlükten kaldırdı.

Yabancı para mevduat/katılım fonlarına uygulanan zorunlu karşılık oranları, vadesiz ve 1 aya kadar vadeli hesaplarda yüzde 30'dan yüzde 32'ye, daha uzun vadeli hesaplarda ise yüzde 26'dan yüzde 28'e yükseltildi.

Yeni oranlar üzerinden zorunlu karşılık tesisinin 17 Temmuz'da yapılacağı belirtildi.

Analistler, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak imalat sanayi PMI verileri, büyük merkez bankalarının başkanlarının açıklamaları ve ABD'de ADP özel sektör istihdam verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Ancak bir önemli alan daha var ki hayatın tüm alanlarını etkiliyor: iş dünyası! X, Y ve Z kuşaklarının bir arada çalışma dönemine tanık olduğumuz bugünlerde bu kriz her sektörden şirketlerin en büyük sancısı haline geldi. Bu süreci yönetmenin hatta tersine ilerleterek “faydaya” dönüştürmenin yollarını MCC Koç Fatih Elibol kendi hazırladığı eğitimlerle öğretiyor. Elibol, Y kuşağı yöneticilerle Z kuşağı çalışanları ortak paydada buluşturuyor, yüksek performansta hedef odaklı iş yapma yöntemleri ve dili geliştiriyor.

Yıllardır kurumlara liderlik, mentörlük ve kuşaklar arası iletişim eğitimleri veren MCC Koç Fatih Elibol, aslında iş hayatında yaşanan sorunların büyük bölümünün yaş farkından değil, öğrenme biçimlerindeki farklılıktan kaynaklandığını söylüyor. Elibol'un farklı sektörlerde gerçekleştirdiği eğitim ve danışmanlık çalışmalarında dikkat çektiği ortak bir tablo var: Kurumlar çoğu zaman kuşakların birbirine uyum sağlamasını bekliyor ancak birbirlerini anlamaları için gerekli ortamı oluşturmuyor. "Bir tarafta yılların deneyimiyle hareket eden yöneticiler, diğer tarafta hızla değişen dünyaya adapte olmuş genç çalışanlar var. Sorun farklı olmaları değil; farklılıklarını nasıl avantaja dönüştüreceklerini bilememeleri" diyen Elibol'a göre kurumların önündeki en önemli konu çalışanların birbirinden öğrenmesini sağlayacak sistemleri kurabilmek.

EĞİTİMLERDE ÇARPICI SONUÇLAR ÇIKTI

Fatih Elibol'un gerçekleştirdiği kuşaklar arası öğrenme ve mentörlük programlarında ortaya çıkan en dikkat çekici sonuçlardan biri, kuşakların birbirleri hakkında taşıdığı önyargılar oluyor. Yöneticiler genç çalışanları çoğu zaman sabırsız ve kuruma bağlılığı düşük olarak tanımlarken, genç çalışanlar yöneticilerini değişime kapalı ve iletişim kurmakta zorlanan kişiler olarak görüyor. Ancak eğitimler sırasında yapılan ortak çalışmalar ve yapılandırılmış geri bildirim oturumları sonrasında tarafların birbirlerini çok daha iyi anlamaya başladıkları gözlemleniyor.
Elibol'a göre sorun kişiliklerde değil, iletişim eksikliğinde yatıyor: "İnsanlar birlikte çalışıyor ama birbirlerini gerçekten tanımıyorlar. Birkaç saatlik doğru yapılandırılmış bir öğrenme ortamı bile yıllardır süren önyargıları ortadan kaldırabiliyor."

BAŞARI TANIMLARI KUŞAKLARA GÖRE DEĞİŞİYOR

Fatih Elibol'un eğitimlerinde en sık karşılaştığı konulardan biri de başarı kavramının kuşaklar arasında farklı anlamlar taşıması. Önceki kuşaklar için başarı çoğunlukla istikrar, uzmanlaşma ve kurum içinde yükselmek anlamına gelirken, yeni nesil çalışanlar için öğrenme fırsatı, esneklik, etki yaratabilmek ve yaşam kalitesi de başarı tanımının ayrılmaz parçaları haline geliyor.

Elibol, kurumların genç çalışanları elde tutmakta zorlanmasının nedenlerinden birinin de bu değişimi yeterince okuyamamak olduğunu belirtiyor. "Z Kuşağı sadece maaş istemiyor. Gelişebileceği, sesinin duyulduğu ve katkısının değer gördüğü bir ortam arıyor. Bunu sağlayabilen kurumlar yeteneği çekiyor ve elde tutuyor."

KRİTİK NOKTA: GERİ BİLDİRİM

Deneyimli yöneticiler yıllık performans görüşmelerini yeterli görürken, genç çalışanlar daha sık iletişim kurmak ve gelişimlerini anlık olarak takip etmek istiyor. Bu durum çoğu zaman yöneticiler tarafından onay ihtiyacı veya sabırsızlık olarak yorumlansa da Elibol'a göre altında çok farklı bir ihtiyaç yatıyor: "Görülmek değil, gelişmek." Bu nedenle kurumların performans sistemlerini yeni neslin öğrenme hızına uygun hale getirmesi gerektiğini vurgulayan Elibol, düzenli geri bildirim kültürünün çalışan bağlılığı üzerindeki etkisinin her geçen yıl daha da arttığını ifade ediyor.

“KUŞAKLAR ARASI ÖĞRENME KÜLTÜRÜ AKTARILMALI”

Fatih Elibol'a göre geleceğin en başarılı kurumları kuşak farklılıklarını yönetmeye çalışan değil, onları stratejik avantaja dönüştüren kurumlar olacak. Bu amaçla geliştirdiği eğitim programlarında şirketlere şu önerilerde bulunuyor:

• Mentörlük ve tersine mentörlük programları oluşturmak

• Kuşaklar arası ortak proje ekipleri kurmak

• Düzenli geri bildirim kültürünü yaygınlaştırmak

• Liderlere kuşaklar arası iletişim becerileri kazandırmak

• Öğrenme odaklı kurum kültürü oluşturmak

“ORTAK ÖĞRENME KÜLTÜRÜ OLUŞTURULMALI”

Uzun yıllar boyunca bilgi deneyimli çalışanlardan genç çalışanlara aktarıldı. Ancak yapay zekâ ve dijital dönüşüm çağında artık öğrenme çift yönlü ilerliyor. Deneyimli çalışanlar stratejik bakış açısını, liderlik deneyimini ve kurumsal hafızayı aktarırken; genç çalışanlar da yeni teknolojiler, dijital davranışlar ve değişen müşteri beklentileri konusunda organizasyonlara önemli katkılar sunuyor. MCC Koç Fatih Elibol'a göre gerçek rekabet avantajı tam da bu bilgi alışverişinin gerçekleştiği noktada ortaya çıkıyor. Önümüzdeki dönemde liderliği belirleyecek unsurun bilgi değil öğrenme kapasitesi olacağını düşünüyor: "Yapay zekâ çağında bilgiye ulaşmak artık bir ayrıcalık değil. Asıl farkı yaratacak olan, farklı kuşakların bilgeliğini aynı masada buluşturabilmek ve ortak öğrenme kültürü oluşturabilmek."

Elibol'a göre şirketlerin geleceği, deneyimin bilgeliği ile gençliğin yenilikçiliğini bir araya getirebilen liderlerin elinde şekillenecek. Bu nedenle kurumların bugün çözmesi gereken konu kuşak çatışması değil; kuşaklar arası öğrenmeyi sistematik hale getirebilmek.

ekonomim

Dış Ticaret ve Yönetim Derneği (DIŞYÖNDER) Başkanı Dr. Hakan Çınar, Avrupa Birliği'nin sanayi tabanını yeniden güçlendirmek amacıyla hazırladığı Sanayi Hızlandırıcı Yasası (Industrial Accelerator Act) kapsamındaki "Made in EU" girişimine ilişkin kamuoyunu uyardı. Kamu alımları ve devlet destekli projelerde Avrupa menşeli üretim şartı getirmeyi öngören düzenlemenin, Türkiye'nin Gümrük Birliği statüsü nedeniyle hukuki olarak kapsam içinde değerlendirilmesine rağmen, uygulamada Türk ihracatçısının aleyhine işleyecek bir mekanizmaya dönüşebileceğini belirten Çınar, "Bu düzenlemeyi sadece bir teknik mevzuat değişikliği gibi görmek büyük bir hata olur. Masada konuşulan, Türkiye'nin Avrupa değer zincirindeki konumunun bir gecede sorgulanır hale gelmesidir" dedi. 

Düzenlemenin Arka Planı

Avrupa Birliği'nde imalat sektörünün gayri safi yurt içi hasıla içindeki payı 2000 yılında yüzde 18,4 seviyesindeyken 2024'te yüzde 14,3'e kadar geriledi. Bu gerilemeyi tersine çevirmek isteyen AB 

Komisyonu, söz konusu oranı 2035 yılına kadar yüzde 20'ye çıkarmayı hedefliyor. Bu kapsamda hazırlanan taslak, başta otomotiv, çelik, alüminyum, çimento, kimya, batarya, rüzgâr türbinleri ve fotovoltaik sistemler olmak üzere stratejik sektörlerde kamu alımlarında ve destek programlarında "Avrupa'da üretilmiş olma" ve "düşük karbon" şartı arıyor. 

Türkiye Kapsamda mı, Kapsam Dışında mı?

AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Stéphane Séjourné'nin Brüksel'de duyurduğu teklife göre, AB ile serbest ticaret anlaşması ya da Gümrük Birliği bulunan ülkelerden gelen içerikler AB menşeli sayılacak. Bu düzenleme Türkiye'yi ilke olarak kapsam içine alıyor; ancak kamu alımlarında karşılıklılık ilkesinin uygulanması şart koşuluyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AB ile yürütülen istişareler sonucunda bu yasal zeminin teyit edilmesini "önemli bir adım" olarak değerlendirdi. Ancak konunun uzmanları, otomatik bir kapsama dahil oluşun söz konusu olmadığı uyarısında bulunuyor. Kapsamın nihai sınırları, ilgili düzenlemenin metni, Türkiye-AB anlaşmaları ve olası eşdeğerlik tanınmasıyla belirlenecek. 

Risk Boyutu: Otomotiv Sektörü Alarmda

DIŞYÖNDER Başkanı Çınar, riskin boyutunu somut bir örnekle açıklıyor: "Eğer bu düzenleme Türkiye'yi kapsam dışında bırakacak şekilde yasalaşırsa, Türk malı ürünler bir gecede 'ithal ürün' statüsüne düşürülür ve Avrupa ihalelerinden elenir. Bu, lafta kalan bir ihtimal değil; masada somut olarak tartışılan bir senaryo. Özellikle elektrikli araçlarda aranan yerlilik şartı, Türkiye'nin ihracat şampiyonu konumundaki otomotiv ana sanayisini doğrudan tehdit ediyor. Şimdiden hazırlık yapmayan firmalar, kapıda bekleyen bu riski çok geç fark edecek" diye konuştu. 

Avrupalı Yatırımcı da Bu Riskin İçinde

Dr. Hakan Çınar, sorunun yalnızca Türk üreticileri değil, Türkiye'deki Avrupalı yatırımcıları da doğrudan vuracağını sert bir dille vurguluyor: "Türkiye'nin ihracatının yaklaşık yüzde 42'si AB'ye gidiyor; ama bu rakamın gerisindeki gerçeği herkes görmeli: Bu ihracatın üçte ikisi, Türkiye'deki Avrupa yatırımı olan fabrikalardan çıkıyor. Yani Brüksel, kendi şirketlerini kendi eliyle cezalandırmak üzere. Son 23 yılda Türkiye'ye gelen yaklaşık 270 milyar dolarlık uluslararası yatırımın yüzde 70'i Avrupa kaynaklı. Bu yatırımcılar bir gecede mağdur edilirse, bunun faturası sadece bize değil, Avrupa'nın kendi sanayisine de çıkar. Brüksel'deki karar alıcıları bu çelişkiyi görmezden gelmeye devam ederse, bedelini iki taraf da ağır şekilde öder" dedi. 

AB İçinde de Görüş Birliği Yok

Konu, AB üyeleri arasında da tartışmalı. Fransa girişimin en güçlü destekçisi olarak öne çıkarken, Almanya ile birlikte Estonya, Finlandiya, Letonya, Litvanya, Hollanda ve İsveç gibi ülkeler yerli üretim şartının yatırımları caydırabileceği, kamu ihalelerinde maliyetleri artırabileceği ve AB'nin küresel rekabet gücünü zayıflatabileceği görüşünü savunuyor. Almanya, "Made in Europe" tanımının dar kaldığını belirterek ticaret ortaklarını da kapsayan "Made with Europe" yaklaşımının benimsenmesini öneriyor ki bu yaklaşım kabul edilirse Türk ihracatçılar için daha avantajlı bir tablo doğabilir. 

Uyum Yükü Görmezden Gelinemez

Dr. Çınar, konunun sadece "kapsama girer miyiz, girmez miyiz" sorusuna indirgenemeyeceği konusunda da uyarıyor: "Diyelim ki Türkiye kapsama dahil edildi. Bu, işin bittiği anlamına gelmiyor; aksine yeni bir yükümlülükler döneminin başladığı anlamına geliyor. Türk şirketleri artık 'Türkiye'de montaj yaptık' demekle yetinemeyecek. Menşe ispatı, tedarik zinciri şeffaflığı, kayıt tutma, ERP ve gümrük veri altyapısı gibi alanlarda AB standartlarına tam uyum şart olacak. Bu hazırlığı bugünden yapmayan, özellikle tekstil, otomotiv yan sanayi, makine ve batarya zincirinde çalışan firmalarımız, yarın Avrupa pazarının dışında kalmanın şokunu yaşayabilir. Bunu söylemek benim görevim" dedi. 

DIŞYÖNDER'den Net Çağrı: "Beklemek Bir Seçenek Değil"

Dr. Hakan Çınar, bültenini sert bir çağrıyla noktalıyor: "Hükümetimizin ve sektör kuruluşlarımızın Brüksel nezdinde sürdürdüğü diplomatik çaba elbette değerli. Ancak ihracatçılar, bu süreci masadaki diplomatlara havale edip rahat oturmamalı. Avrupa Parlamentosu'ndaki müzakerelerde taslağın hangi yöne evrileceği henüz netleşmedi. DIŞYÖNDER olarak tüm üyelerimizi ve sektördeki firmaları şimdiden menşe ve tedarik zinciri uyumu konusunda hazırlık yapmaya davet ediyoruz. Bu konuda beklemek, lüks değil; doğrudan rekabet gücümüzü kaybetmek anlamına gelir. Bu uyarıyı yapmak bizim sorumluluğumuz, gerekli adımı atmak ise artık ihracatçımızın elinde." 

Emlak İşletmeleri Sistemin Doğal Paydaşıdır
Yetki belgeli emlak işletmelerinin güvenli ödeme sürecinde etkin rol üstlenmesi gerektiğini belirten Özelmacıklı "Taşınmaz satış süreçlerinin büyük bölümünü yetki belgeli emlak işletmeleri yönetmektedir. Güvenli Ödeme Sisteminin başarılı olabilmesi için emlak işletmelerinin de sistem içerisinde etkin şekilde yer alması önem taşımaktadır. Hizmet bedellerinin de güvenli ödeme altyapısına entegre edilmesi, hem tahsilat süreçlerini güvence altına alacak hem de kayıtlı ekonomiye önemli katkı sağlayacaktır. Bu kapsamda muameleci, iş takipçisi gibi yasal olmayan faaliyetlerin de son bulması gerekir" ifadelerini kullandı.

Kayıt Dışılıkla Mücadelede Vergisel Düzenlemeler de Gündeme Alınmalı
Özelmacıklı, güvenli ödeme sisteminin tek başına kayıt dışılığı tamamen ortadan kaldırmayacağını belirterek şunları söyledi:
"Sistem ödeme güvenliğini sağlayacaktır. Ancak taşınmaz satışlarında gerçek satış bedellerinin beyan edilmesini teşvik edecek vergisel düzenlemeler de hayata geçirilmelidir. Tapu harçları düşürülerek, değer artış kazancı muafiyeti sağlanmalıdır. Ayrıca taksitli satışlar, proje satışları için çözümler geliştirilmelidir. Gönüllü uyumu artıracak düzenlemeler sistemin başarısını önemli ölçüde güçlendirecektir" dedi.

Gayrimenkul Alım Satımı, Yüksek Tutarlı Bir Değer Transferidir
Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, “Gayrimenkul alım satımı, çoğu vatandaş için hayatının en büyük finansal işlemlerinden ve servet transferlerinden biridir. Bu nedenle güven sadece tapuda değil; ilan aşamasından sözleşmeye, ödemeden tapu devrine kadar sürecin tamamında sağlanmalıdır. Altın Emlak Global olarak yetki belgeli temsilcilerimizle müşterilerimize yalnızca emlak danışmanlığı değil, güvenli işlem yönetimi de sunuyoruz. 1 Ekim 2026 tarihinde başlayacak uygulamanın, teknik hazırlıkların tamamlanmasının ardından sorunsuz şekilde hayata geçirilmesini ve sektöre güven kazandırmasını temenni ediyoruz” dedi.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis) verilerine göre, ithalat fiyatları mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,7 yükseldi. Yıllık bazdaki yüzde 6,8'lik artış ise Rusya-Ukrayna Savaşı etkilerinin sürdüğü Aralık 2022'deki yüzde 9,6'lık yükselişten sonraki en keskin artış olarak kayıtlara geçti.

Endeks, nisan ayında da yıllık bazda yüzde 5,3 artış göstermişti.

Enerji maliyetleri ana etken

Destatis açıklamasında, ithalat fiyatlarındaki bu sert yükselişin temel nedeninin yıllık yüzde 37,2 artan enerji fiyatları olduğu belirtildi. Bu oran, Ukrayna savaşı sonrasındaki arz kesintileri nedeniyle Ekim 2022'de görülen zirveden bu yana en yüksek artış oldu.

Küresel petrol ve gaz fiyatlarındaki tırmanışta, şubat ayı sonunda ABD ve İsrail ile İran arasında başlayan savaşın doğrudan etkisi bulunuyor.

Mayıs ayında ithal edilen jet yakıtı ve benzin gibi petrol ürünlerinin fiyatları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,3 artarken, ham petrol fiyatlarında yüzde 59,3'lük yükseliş görüldü.

Taş kömürü yüzde 12,7, doğal gaz ise yüzde 10,4 oranında pahalandı. Tarımsal üretimi doğrudan etkileyen ithal gübre ve azotlu bileşiklerin fiyatları da Mayıs 2025'e göre yüzde 31,4 artış gösterdi.

Enflasyon üzerindeki baskı sürüyor

Alman ekonomisinin ara malı ve ham maddede dışa bağımlı yapısı nedeniyle, ithalat fiyatlarındaki artışın kısa süre içinde genel enflasyona yansıması bekleniyor.

Ülkede tüketici fiyatları, nisan ayında yıllık yüzde 2,9 artarak son iki yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Alman hükümetinin akaryakıt vergisi indirimi desteğiyle mayıs ayında yüzde 2,6'ya gerileyen enflasyonun, haziranda yeniden yükselişe geçeceği tahmin ediliyor.

Destatis, haziran ayına ilişkin ilk enflasyon tahminini bugün açıklayacak.

Öte yandan, mayısta ihracat fiyatları da yıllık bazda yüzde 3,4, aylık bazda ise yüzde 0,5 arttı. Bu yükseliş, Şubat 2023'ten (yüzde 6,6) bu yana görülen en büyük yıllık ihracat fiyat artışı oldu.

Dünyada geçen yıl düşük karbonlu kaynaklar enerji talep artışının karşılanmasında en büyük kaynak haline geldi.

Londra merkezli Enerji Enstitüsü'nün enerji düşünce kuruluşu Ember'in danışmanlık şirketleri Kearney ve KPMG işbirliğiyle hazırladığı Dünya Enerji İstatistikleri Raporu yayımlandı.

Rapora göre, küresel enerji talebi geçen yıl yüzde 1,7 artarak 600 eksajula yükseldi ve üst üste ikinci yılda rekor seviyeye ulaştı. Fosil yakıtların nihai enerji talebindeki payı yüzde 86,2 ile kayıtlardaki en düşük seviyede gerçekleşti.

Enerji verimliliği alanındaki kazanımlar ise yüzde 2 ile küresel hedef olan yüzde 4'ün oldukça altında kaldı.

Devam eden fosil yakıt kullanımının etkisiyle dünyadaki emisyonlar yüzde 1,1 artış gösterirken, emisyon artışında bölgesel farklılıklar oluştu. Çin ve Hindistan'da emisyonlar sırasıyla yüzde 0,3 ve yüzde 0,9 artarak küresel ortalamanın altında kaldı. ABD'de ise emisyonlar yüzde 3,2 ile rekor şekilde yükseldi. Bu keskin artışta kömür santrallerinde elektrik üretiminin yüzde 13 büyümesi etkili oldu.

Elektrik talebi, enerji talebinden hızlı büyüyor

Dünyanın elektrik talebi ise 2025'te yıllık bazda yüzde 3 ile enerji talebinden daha hızlı arttı. Bu hızlı büyümede elektrikli araçlar, veri merkezleri ve yapay zeka kullanımının yaygınlaşması belirleyici faktörler oldu.

Çin yüzde 5 ile elektrik talebinin en hızlı büyüdüğü ülke olarak kayıtlara geçti.

Geçen yıl temiz enerji kaynakları, toplam enerji talebindeki artışın karşılanmasında yaklaşık yüzde 40 payla en büyük kaynaklar haline geldi. Böylece Kovid-19 dönemi hariç tutulduğunda, bu kaynaklardan sağlanan enerji arzında yeni bir dönüm noktasına ulaşıldı.

Ayrıca, artan elektrik talebinin tamamı da düşük karbonlu kaynaklardan sağlandı. Rüzgar, güneş, hidroelektrik ve nükleer enerjinin de dahil olduğu bu kaynaklar, en büyük elektrik üretim kaynağı olarak kömürü geride bıraktı.

Rüzgar ve güneşten elektrik üretimi ise 2025'te yıllık bazda yüzde 18 ile en büyük artışı kaydetti.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Alexey Likhachev, Rus haber ajansı RİA Novosti'ye yaptığı açıklamada, Akkuyu NGS'nin birinci ünitesindeki çalışmalara ilişkin bilgi verdi.

Rosatom'un temmuzda, ünitenin devreye alınmasından önceki ana test aşaması niteliğindeki "sıcak testlere" geçmeyi planladığını belirten Likhachev, bu süreçte reaktör ekipmanları ve sistemlerinin tasarım koşullarındaki güvenilirliğinin sınanacağını kaydetti.

Likhachev, testlerin başarıyla tamamlanması halinde sonbaharda yakıt yüklemeye ve üniteyi devreye almaya başlayacaklarını bildirdi.

Türkiye'nin en büyük yatırımları arasında bulunan santralin, tam kapasite devreye girdiğinde ülkenin elektrik talebinin yüzde 10'unu tek başına karşılayacağı öngörülüyor.

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, yeni araçların üretiminde geri dönüştürülmüş plastik kullanımını kademeli olarak zorunlu hale getirecek, ömrünü tamamlamış araçların ise yeniden kullanımını, geri dönüşümünü ve geri kazanımını artıracak yeni kuralları kabul etti.

AB Konseyinden yapılan açıklamada, yeni düzenlemeyle otomotiv sektörünün daha sürdürülebilir ve kaynakların verimli kullanıldığı bir yapıya kavuşturulmasının amaçlandığı, araçların tasarımından üretimine ve kullanım ömrü sonundaki işlemlerine kadar tüm süreci kapsayan yeni kurallar getirildiği belirtildi.

Açıklamada, "Kuralların yürürlüğe girmesinden 6 yıl sonra, yeni araçların üretiminde kullanılan plastiğin en az yüzde 15'inin geri dönüştürülmüş malzemeden elde edilmesi gerekecek." ifadesine yer verildi.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra yeni araçlarda kullanılan geri dönüştürülmüş plastik oranının yüzde 25'e çıkarılmasının hedeflendiği aktarılan açıklamada, bunun en az yüzde 20'sinin ise kullanım ömrünü tamamlamış araçlardan geri kazanılan malzemeden oluşmasının zorunlu olacağı belirtildi.

Açıklamada, üreticilerin araçlarının atık haline geldikleri dönem de dahil olmak üzere tüm yaşam döngüsünden mali ve organizasyonel açıdan sorumlu tutulacağı belirtilerek, bu yükümlülüğün araçların döngüsel ekonomiye uygun tasarlanmasını teşvik etmeyi, kullanım ömrünü tamamlamış araçların ücretsiz geri alınmasını ve uygun şekilde işlenmesini kapsadığı bildirildi.

Düzenlemenin, yasa dışı şekilde sökülen veya AB dışına çıkarılan kayıp araçlar sorununu da hedef aldığı kaydedilerek, kullanım ömrünü tamamladığı belirlenen araçların yalnızca yetkili tesislerde işleme alınabileceği, ikinci el araç olarak satılamayacağı veya ihraç edilemeyeceği belirtildi.

Trafiğe elverişli olmayan kullanılmış araçların ihracatının da yasaklanacağı belirtilen açıklamada, böylece AB'nin üçüncü ülkelerde çevre kirliliğine katkıda bulunmamasının ve değerli ham maddelerin Birlik içinde tutulmasının amaçlandığı vurgulandı.

Açıklamada, yeni düzenlemenin tam kapsamıyla binek otomobiller ve hafif ticari araçlara uygulanacağı, kamyonlar, motosikletler ve özel amaçlı araçların ise daha sınırlı yükümlülüklere tabi tutulacağı bildirildi.

Düzenleme, yürürlüğe girmesinden iki yıl sonra uygulanmaya başlanacak.

AB'de her yıl 6 milyondan fazla araç kullanım ömrünü tamamlarken, bu araçların yetersiz şekilde yönetilmesinin çevre kirliliğine ve önemli miktarda ham madde kaybına yol açtığı öngörülüyor.

AB'nin küresel tedarik zincirlerindeki bağımlılığını azaltmak, sanayinin rekabet gücünü artırmak ve stratejik sektörlerde üretimi Birlik içinde güçlendirmek amacıyla hazırladığı Sanayi Hızlandırma Yasası taslağı, kamu alımları, devlet destekleri ve çeşitli teşvik programlarında belirli oranlarda "Made in EU" (Avrupa'da Üretim) şartı getirilmesini öngörüyor.

Düzenleme ile özellikle temiz teknolojiler, otomotiv, batarya, çelik, kimya ve kritik ham maddeler gibi stratejik sektörlerde Avrupa üretiminin desteklenmesi hedefleniyor.

AB'nin son dönemde Çin'e olan ekonomik bağımlılığı azaltma ve üretim kapasitesini güçlendirme çabalarının bir sonucu olarak hazırlanan düzenleme, Avrupa ile yoğun ticaret ilişkileri bulunan Türkiye açısından da önem taşıyor.

"Avrupa içeriği" tanımı

Düzenlemenin Türkiye üzerindeki etkisinin, Türkiye'de üretilen ürünlerin hangi ölçüde "AB ürünü" veya "Avrupa içeriği" olarak kabul edileceğine bağlı olması bekleniyor.

Türkiye, Gümrük Birliği sayesinde otomotivden makineye, çelikten kimyaya kadar birçok sektörde Avrupa'nın üretim ve tedarik zincirlerine yüksek düzeyde entegre durumda bulunuyor. Çok sayıda Avrupalı şirket Türkiye'de üretim yaparken Türk sanayi ürünleri de AB pazarında önemli paya sahip bulunuyor.

AB Komisyonunun hazırladığı taslakta Türkiye kaynaklı üretim ve ürünlerin belirli koşullar altında "Avrupa içeriği" kapsamında değerlendirilmesine yönelik bir yaklaşım yer alıyor. Ancak iş dünyası temsilcileri, bunun yeni bir avantajdan çok mevcut konumun korunması anlamına geldiğine işaret ediyor.

Bununla birlikte, AB üyesi ülkeler ile Avrupa Parlamentosu arasında yürütülecek müzakereler sonucunda taslağın değişmesi ihtimali bulunuyor.

"Avrupa içeriği" tanımının yalnızca AB üyesi ülkelerde gerçekleştirilen üretimle sınırlandırılması halinde Türk üreticilerin bazı teşviklerden ve kamu alımlarından dolaylı olarak olumsuz etkilenebileceği belirtiliyor. Böyle bir durumda Türk şirketlerinin AB'nin sanayi teşviklerinden daha az yararlanabileceği ve bazı sektörlerde Avrupalı rakipleri karşısında rekabet dezavantajıyla karşılaşabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar, Türkiye'nin sistem dışında bırakılmasının yalnızca Türk üreticilerin değil, Türkiye'deki tedarikçilere bağımlı çok sayıdaki Avrupalı şirketin de maliyet artışlarıyla karşılaşmasına neden olacağını belirtiyor.

En büyük etki otomotivde hissedilebilir

Düzenlemenin etkisinin en yoğun hissedileceği alanların başında otomotiv sektörünün gelmesi bekleniyor.

Türkiye, Avrupa'nın önemli araç üretim merkezlerinden biri konumunda bulunurken çok sayıda küresel otomotiv üreticisinin tedarik zincirinde kritik rol oynuyor.

Türkiye'nin "Avrupa içeriği" kapsamı dışında bırakılması halinde, AB desteklerinden yararlanmak isteyen üreticilerin tedarik zincirlerini Birlik içine kaydırabileceği, bunun da Türk yan sanayi firmalarının rekabet gücünü zayıflatabileceği değerlendiriliyor.

Buna karşılık Türkiye'nin kapsam dahilinde tutulması durumunda mevcut üretim ağlarının korunacağı ve Avrupa'daki sanayi dönüşümünden Türk şirketlerinin de faydalanabileceği belirtiliyor.

Ayrıca Türkiye'nin Avrupa'nın yeşil dönüşüm ve temiz sanayi yatırımlarıyla bağlantılı projelerde daha güçlü konum elde edebileceği değerlendiriliyor.

"Türkiye'de üretilen ürünlerin Avrupa sanayi ekosistemi içinde değerlendirilmesi büyük önem taşıyor"

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Avrupa İş Konseyleri Koordinatör Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ da Türkiye'nin yaklaşık 30 yıldır Gümrük Birliği sayesinde Avrupa'nın tedarik ve değer zincirlerinin ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, "Made in EU" yaklaşımı kapsamında Türkiye'de üretilen ürünlerin Avrupa sanayi ekosistemi içinde değerlendirilmesinin büyük önem taşıdığını ifade etti.

Yalçındağ, otomotiv sektörünün bu tartışmanın etkilerinin en somut hissedileceği alanların başında geldiğine işaret ederek, otomotivin yalnızca araç üretiminden ibaret olmadığını, batarya teknolojileri, yarı iletkenler, kritik ham maddeler, yazılım, yapay zeka destekli üretim sistemleri ve enerji verimliliği gibi çok katmanlı değer zincirlerine dayandığını kaydetti.

Türkiye'nin güçlü otomotiv yan sanayisi, gelişmiş tedarikçi ağı, mühendislik kabiliyeti, elektrikli araç ekosistemi ve düşük karbonlu üretim yatırımlarıyla Avrupa'nın yeşil ve dijital dönüşümünün doğal ortaklarından biri olduğunu vurgulayan Yalçındağ, "Türkiye’de üretilen ürünlerin herhangi bir oran, engel veya ilave bariyere takılmadan Avrupa’nın sanayi ekosistemi içinde değerlendirilmesi, yalnızca Türk özel sektörü açısından değil, Avrupa’nın sanayi dönüşümü ve küresel rekabet gücü açısından da stratejik bir gereklilik." diye konuştu.

Yalçındağ, şöyle devam etti:

"Böyle bir yaklaşım, Türk firmalarının yanı sıra Türkiye’de yatırım yapan AB şirketlerini, Türkiye’den tedarik sağlayan Avrupalı üreticileri ve Avrupa’nın rekabetçi üretim kapasitesini de olumsuz etkileyebilir. Otomotivden başlayarak makine, çelik, kimya, enerji, savunma, temiz teknolojiler, dijitalleşme ve kritik tedarik zincirleri gibi birçok alanda Türkiye ile AB arasında mevcut olan işbirliği imkanlarının daraltılması, maliyetleri artırır, tedarik zincirlerinin dayanıklılığını azaltır ve Avrupa sanayisinin küresel rakipleri karşısındaki konumunu zayıflatır."

AB’nin yeni sınırlar oluşturmak yerine mevcut ekonomik entegrasyonu daha ileri taşıyacak güncellenmiş bir Gümrük Birliği ve ortak sanayi politikalarına odaklanması gerektiğini ifade eden Yalçındağ, DEİK olarak Türkiye'nin Avrupa sanayi ekosisteminin dışında bırakılmasına yönelik yaklaşımlara karşı olduklarını ve bu yöndeki görüşlerini ilgili platformlarda dile getirmeyi sürdüreceklerini belirtti.

Uluslararası Hidroelektrik Derneği (IHA) tarafından yayımlanan "2026 Dünya Hidroelektrik Görünümü" raporundan derlediği verilere göre, Türkiye, dünya genelindeki sıralamada ise Çin, Brezilya, ABD, Kanada, Hindistan, Rusya, Japonya ve Norveç'in ardından dünyanın en büyük 9'uncu hidroelektrik kapasitesine sahip ülkesi olarak kayıtlara geçti.

Rapora göre, geçen yıl dünya genelinde hidroelektrik kurulu gücü 1469 gigavata ulaşırken bunun 1269 gigavatını konvansiyonel hidroelektrik santraller, 201 gigavatını ise pompaj depolamalı hidroelektrik tesisleri oluşturdu. Geçen yıl toplam 28 gigavat yeni hidroelektrik kapasitesi devreye alınırken pompaj depolamalı santraller tarihindeki en yüksek yıllık kapasite artışını kaydetti.

Küresel hidroelektrik üretimi ise geçen yıl 4 bin 495 teravatsaat seviyesinde gerçekleşti. Bu miktar, dünya genelindeki rüzgar ve güneş enerjisi üretiminin toplamına yakın seviyeye ulaşarak hidroelektriğin halen dünyanın en büyük yenilenebilir elektrik kaynağı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Pompaj depolamalı hidroelektrik yatırımlarını hızlandırması gerekiyor

Hidroelektrik Santralları Sanayi İş İnsanları Derneği (HESİAD) Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, Türkiye'nin özellikle pompaj depolamalı hidroelektrik yatırımlarını hızlandırması gerektiğini ifade etti.

Güven, artan elektrik talebi, enerji güvenliği endişeleri ve güneş ile rüzgar enerjisi kurulu gücündeki hızlı artışın hidroelektrik yatırımlarını yeniden ön plana çıkardığını söyledi.

Küresel ölçekte geliştirme aşamasındaki hidroelektrik proje portföyüne dikkati çeken Güven, "Dünya genelinde geliştirme aşamasındaki hidroelektrik proje portföyü 1127 gigavata ulaştı. Bunun 621 gigavatını pompaj depolamalı hidroelektrik projeleri, 506 givagavatını ise konvansiyonel hidroelektrik projeleri oluşturuyor. Toplam proje portföyünün 390 gigavattan fazlası halihazırda inşaat aşamasında bulunuyor." dedi.

Güven, enerji sistemlerinin yalnızca elektrik üretimine değil, aynı zamanda esneklik, dengeleme, rezerv kapasite ve şebeke güvenliğini sağlayacak teknolojilere ihtiyaç duyduğunu belirterek, hidroelektrik santrallerinin bu hizmetleri aynı anda sunabilen nadir üretim kaynakları arasında yer aldığını dile getirdi.

Türkiye açısından ise güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarındaki artışın rezervuarlı hidroelektrik santralleri ile pompaj depolamalı tesislerin önemini daha da artırdığına işaret eden Güven, "Dünya hidroelektrik sektöründe başlayan yeni yatırım dalgası, Türkiye için de enerji dönüşümünü destekleyecek önemli fırsatlar sunuyor." ifadesini kullandı.

Güven, Türkiye'de enerji depolama yatırımlarının uzun süreli depolama sağlayan pompaj depolamalı hidroelektrik santrallerle desteklenmesi gerektiğini vurgulayarak, "Türkiye için yapılacak yatırım modelinde depolama tesisleri ile beraber sistemi destekleyecek ve uzun süreli depolama sağlayacak pompaj depolamalı santrallerin yatırım kararlarının en kısa sürede verilmesinin enerjide dışa bağımlılığın azaltılması ve depolama kapasitesinin yenilenebilir kaynaklar kanalıyla hayata geçirilmesi için çok önemli olduğunu düşünüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Buna göre, mayısta 97,2 olan endeks, haziranda yüzde 1,8 yükselerek 98,9 değerine çıktı.

Tüketici güven endeksi, haziranda aylık bazda yüzde 2,5 artarak 87,9'a yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1 artışla 102 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 1,4 yükselişle 110,5 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi, yüzde 0,3 artışla 112,8, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 1,1 artarak 83 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde yaklaşık son 5 yılın aylık verileri şöyle:

Türkiye'de geçen yıl en çok mal ve hizmet ihracatı yapan ilk 1000 firmanın açıklandığı araştırmada, Türk Hava Yolları (THY), Ford Otomotiv ve Toyota Otomotiv başı çekti.

Türkiye'nin 2025 yılı toplam mal ve hizmet ihracatı 395,9 milyar dolarla Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırmıştı. Yıl genelinde 273,3 milyar dolarlık mal, 122,6 milyar dolarlık da hizmet ihracatı yapılmıştı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından hazırlanan "Türkiye'nin İlk 1000 İhracatçısı" araştırmasının 2025 sonuçları açıklandı.

Buna göre, 2025'te en yüksek ihracat yapan ilk 1000 firmanın toplam ihracatı 182 milyar 171 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Geçen yıl en çok ihracat yapan şirket 17,8 milyar dolarla THY olurken onu 11,4 milyar dolarla Ford Otomotiv, 3,9 milyar dolarla Toyota Otomotiv izledi.

TGS Dış Ticaret 3,2 milyar dolarla dördüncü, ARCA Savunma Sanayi 2,9 milyar dolarla beşinci, Kibar Dış Ticaret 2,8 milyar dolarla altıncı, Türkiye Petrol Rafinerileri 2,7 milyar dolarla yedinci oldu.

Pegasus 2,6 milyar dolarla sekizinci, Güneş Ekspres Havacılık 2,5 milyar dolarla dokuzuncu, Star Rafineri ise 2,3 milyar dolarla onuncu sırada yer aldı.

Önceki yıla göre ilk 3 sıra değişmezken, ihracatını yüzde 392,1 artıran ARCA Savunma'nın 38'incilikten beşinciliğe yükselmesi dikkati çekti.

25 şirketin ihracatı 1 milyar doları aştı

İlk 1000 şirket arasında sadece THY ve Ford'un çift haneli rakamlarda ihracat tutarına ulaştığı görülürken toplam 25 şirketin 1 milyar dolardan fazla dış satım yaptığı belirlendi.

İlk 10 şirketin dışında sırasıyla Baykar, Arçelik, İGA Havalimanı İşletmesi, Ahlatcı Kuyumculuk, OYAK-Renault, Vestel, Mercedes-Benz Türk AŞ, Odeon Turizm, TAV Havalimanları, Bosch Sanayi ve Ticaret AŞ, Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi AŞ, Eti Maden İşletmeleri, BSH Ev Aletleri, TUSAŞ Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ, Anexservices Turizm de 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı.

23 şirketin 500-999 milyon dolar, 263 firmanın 100-499 milyon dolar, 346 işletmenin 50-99 milyon dolar, 343 şirketin ise 33-49 milyon dolar aralığında ihracat yaptığı görüldü.

Listeye İstanbul damga vurdu

İlk 1000 ihracatçı arasında 434 firmanın merkezinin İstanbul'da bulunduğu görüldü. Böylece İstanbul, listedeki firmaların yüzde 43'ünden fazlasına ev sahipliği yaparak araştırmaya damga vurdu.

İstanbul'u 87 şirketle İzmir, 60 ile Gaziantep, 58 ile Kocaeli, 57 ile Ankara, 54 ile Bursa izledi.

Mersin'den 22, Adana ve Manisa'dan 20'şer, Antalya ve Denizli'den 19'ar, Kayseri'den 15, Tekirdağ'dan 13, Hatay'dan 11, Konya'dan 9, Aydın'dan 8, Balıkesir, Eskişehir, Samsun ve Trabzon'dan 7'şer, Kahramanmaraş'tan 6, Karabük ve Sakarya'dan 5'er, Giresun ve Isparta'dan 4'er şirket listeye girdi.

Çorum, Kütahya, Muğla, Ordu, Şırnak ve Yalova'dan 3'er, Çankırı, Düzce, Elazığ, Karaman, Rize ve Uşak'tan 2'şer, Aksaray, Bilecik, Burdur, Bolu, Çanakkale, Gümüşhane, Kastamonu, Kırklareli, Kırşehir, Mardin, Osmaniye ve Zonguldak'tan ise birer firma listede kendine yer buldu.

Toplamda 49 ilden firma listeye dahil olurken 32 kentten araştırmaya şirket giremedi.

Sektörlerinin şampiyonları

Araştırmaya göre, 2025'te "çelik" sektörünün şampiyonu Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi AŞ olurken "çimento, cam, seramik ve toprak ürünlerinde" Şişecam Dış Ticaret AŞ, "demir ve demir dışı metallerde" Kibar Dış Ticaret AŞ, "deri ve deri mamullerinde" Gezer Ayakkabı, "elektrik ve elektronikte" Vestel Ticaret AŞ, "fındık ve mamullerinde" Ferrero Fındık İthalat İhracat ve Ticaret AŞ, "gemi, yat ve hizmetlerinde" Sefine Denizcilik Tersanecilik Turizm zirvede yer aldı.

Erdemoğlu Dış Ticaret AŞ "halı" sektörünün, Üniteks Tekstil Gıda Sanayi Dış Ticaret "hazır giyim ve konfeksiyonun", THY "hizmetin", Şölen Çikolata "hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamullerinin", Daikin "iklimlendirme sanayisinin", Türkiye Petrol Rafinerileri "kimyevi maddeler ve mamullerinin", Özgür Tarım "kuru meyve ve mamullerinin", Ekom Eczacıbaşı "madenciliğin", Arçelik "makine ve aksamlarının", Döhler Gıda "meyve-sebze mamullerinin" şampiyonu oldu.

"Mobilya, kağıt ve orman ürünlerinde" Kastamonu Entegre, "mücevherde" Ahlatcı Kuyumculuk, "otomotivde" Ford Otomotiv, "savunma ve havacılık sanayisinde" ARCA Savunma, "su ürünleri ve hayvansal mamullerde" Kılıç Deniz Ürünleri, "süs bitkileri ve mamullerinde" Çiçekçiler Birliği, "tekstil ve ham maddelerinde" Ak-Pa Tekstil, "tütünde" JTI Tütün Ürünleri, "yaş meyve ve sebzede" Uçak Kardeşler, "zeytin ve zeytinyağında" Verde Yağ zirvede yer aldı.

- En çok ihracat yapan ilk 10 şirket

Geçen yıl en çok ihracat yapan ilk 10 şirket ve tutarları şu şekilde:

Türkiye'nin geçen yıl rüzgar enerjisi kurulumlarında dünyada 5'inci, güneş enerjisi kurulumlarında ise 10'uncu sırada yer aldığı bilgisine yer verilen rapora göre, ülke her iki teknolojide de dünyanın lider pazarları arasında yer alıyor.

Bu kapsamda, Türkiye'de 2026-2035 döneminde toplam 25 gigavatlık yeni rüzgar enerjisi kapasitesinin devreye alınacağı öngörülüyor. Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) projelerinin söz konusu dönemde yeni rüzgar kurulumlarının yaklaşık yüzde 37'sini oluşturması bekleniyor.

Geçen yıl lisans almış yaklaşık 19 gigavatlık depolamalı rüzgar enerjisi santrali projesinin inşa edilmesiyle Türkiye'de yenilenebilir enerji kapasitesinin önemli ölçüde artacağı öngörülüyor.

Depolama teknolojilerindeki gelişmelerin rüzgar enerjisinin elektrik sistemindeki rolünü daha da güçlendirmesi beklenirken, daha yüksek oranda baz yük talebinin karşılanabilmesi için ilave rüzgar ve batarya yatırımlarına ihtiyaç duyuluyor.

Güneş enerjisi kapasitesinin 2030'a kadar iki katına çıkması bekleniyor

Türkiye geçen yıl güneş enerjisi kurulumlarında 6,4 gigavatlık yeni kapasiteyle dünyada 10'uncu sırada yer aldı. Türkiye'nin güneş enerjisi kurulu gücünün 2030'a kadar yaklaşık iki katına çıkacağı hesaplanıyor.

Geçen yıl devreye alınan yeni güneş enerjisi kapasitesinin yüzde 84'ünü, ağırlıklı olarak öz tüketim amacıyla kurulan lisanssız güneş enerjisi santralleri oluşturuyor.

Lisanssız güneş enerjisi projeleri 2026'da da yeni kurulumların ana kaynağı olmayı sürdürecek, 2028-2035 döneminde YEKA ihaleleri ve büyük ölçekli yatırımların etkisiyle lisanslı güneş santrallerinin kurulumlardaki payının artacağı da değerlendiriliyor.

Öte yandan, YEKA ihalelerinin yanında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile geliştirilen işbirlikleri güneş enerjisi yatırımlarını destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Türkiye'de batarya depolama pazarının da yakın dönemde hızla büyümesi bekleniyor. Batarya maliyetlerindeki düşüş, yenilenebilir enerji kurulu gücündeki artış ve yerli üretim kapasitesinin gelişmesiyle enerji depolama yatırımlarının ivme kazanacağı öngörülüyor.

Türkiye'nin 2035 yılına kadar 8 gigavat batarya depolama kapasitesine ulaşarak enerji dönüşümünü hızlandırması bekleniyor. Kurulacak depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 90'ını ise şebeke ölçekli projelerin oluşturması bekleniyor.

Son dönemde yapılan lisans düzenlemeleriyle yeni şebeke ölçekli depolama lisanslarının yalnızca rüzgar ve güneş santralleriyle entegre projelere verilmesi de yatırımları destekliyor.

ABD-İran görüşmelerindeki olumlu seyir ve Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin hızlanması, enerji piyasalarında çatışmalar nedeniyle oluşan jeopolitik risk primini azaltırken Brent petrol fiyatlamaları savaş öncesindeki seviyelere geriledi.

ABD'de Fed'in enflasyon göstergesi olarak yakından izlediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı.

Verinin ardından Fed'in yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceğine ilişkin beklentiler bir miktar zayıflasa da dolar endeksindeki güçlü seyir emtia fiyatlamaları üzerinde baskı oluşturmayı sürdürdü.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 10 baz puan azalışla yüzde 4,37'de kapanırken dolar endeksi güçlü duruşunu sürdürerek 101,5 seviyesine çıktı ve böylece 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti. Endeks haftalık bazda yüzde 0,5 artış kaydetti.

Değerli metallerde güçlü dolar baskısı

Değerli metallerde tamamlanan haftada, Fed'in sıkı para politikasını koruyacağına ilişkin beklentiler ve dolar endeksindeki yükseliş fiyatlamaları baskıladı.

Faizlerin yüksek seviyelerde kalacağı beklentisi, faiz getirisi bulunmayan değerli metallere yönelik talebi azaltırken dolar endeksinin güçlenmesi de bu ürünlerin diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından maliyetini artırdı.

Altının ons fiyatı hafta içinde 4 bin dolar seviyesinin altını test ederken haftayı 4 bin 81 dolar civarında tamamladı.

Gümüşün hem değerli metal hem de sanayi üretimine duyarlı bir emtia olması, satışların altına kıyasla daha sert gerçekleşmesinde etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 9, paladyumda yüzde 4,2, platinde yüzde 2,2 ve altında yüzde 1,8 geriledi.

Baz metallerde Çin talebi ve stoklar izlendi

Baz metallerde ise güçlü dolar, Çin talebine yönelik endişeler ve yüksek stok seviyeleri fiyatlamalarda etkili oldu.

Dolar endeksinin değer kazanması, dolar üzerinden fiyatlanan sanayi metallerini diğer para birimlerini kullanan alıcılar açısından daha pahalı hale getirerek satış baskısını artırdı.

Alüminyumdaki düşüşte, Orta Doğu'daki enerji ve ham madde arzına ilişkin risklerin azalması, Çin'deki yüksek üretim seviyeleri ve görünür stokların talebi karşılayabilecek düzeyde bulunması etkili oldu.

Bakırda, ABD'nin metal ithalatına yönelik olası tarife kararları öncesinde ülkeye yönlendirilen sevkiyatların COMEX depolarındaki stokları artırması ve Çin'de yüksek fiyatların fiziki alımları sınırlaması öne çıktı.

Çin'de rafine bakır üretiminin artması ve işlenmemiş bakır ithalatının gerilemesi, kısa vadeli talep görünümünü zayıflattı.

Buna karşın veri merkezi yatırımları, elektrik şebekelerinin yenilenmesi ve enerji dönüşümünün bakır talebini destekleyeceğine ilişkin beklentiler kayıpların derinleşmesini sınırladı.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada hafta içinde libre bazında fiyatlar alüminyumda yüzde 5,8, nikelde yüzde 4,2, bakırda yüzde 3,2, kurşunda yüzde 2,5 ve çinkoda yüzde 1,9 geriledi.

Brent petrol savaş öncesi seviyelerinde

Enerji grubunda ise ABD ile İran arasındaki uzlaşı süreci ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin hızlanması petrol fiyatlarını aşağı çekerken ABD'deki sıcak hava tahminleri doğal gaz fiyatlarını destekledi.

ABD ile İran arasında sürdürülen görüşmelerin olumlu seyrettiğine ilişkin haberler ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin artması, bölgeden gerçekleştirilen petrol sevkiyatının normalleşeceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.

Bu gelişmelerle birlikte çatışmalar sırasında petrol fiyatlarına eklenen arz kesintisi primi büyük ölçüde geri verilirken Brent petrol savaş öncesindeki seviyelere çekildi.

Buna karşın Boğaz'daki trafiğin tamamen normalleşmemesi, bölgedeki güvenlik risklerinin sürmesi ve görüşmelerin kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğine ilişkin belirsizlikler fiyatlardaki düşüşü sınırladı.

Güçlü dolar ve küresel petrol talebinin yavaşlayabileceğine ilişkin endişeler de Brent petrol üzerinde satış baskısı oluşturan bir diğer etken olarak öne çıktı.

Doğal gaz ise ABD'nin orta ve doğu kesimlerinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyredeceğine ilişkin tahminlerle pozitif ayrıştı.

Buna karşın ABD doğal gaz stoklarının beş yıllık ortalamanın üzerinde kalması ve üretimin güçlü seyretmesi yükselişi sınırladı.

Bununla birlikte, haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı yüzde 1,4 artarken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 8,5 geriledi.

Tarım emtialarında hava koşulları belirleyici oldu

Tarım emtialarında da ABD'nin Orta Batı bölgesindeki hava tahminleri, Hindistan'daki muson yağışları, Kuzey Yarım Küre'de devam eden hasat ve Batı Afrika'daki aşırı yağışlar fiyatlamalarda öne çıktı.

Soya fasulyesinde ABD'nin Orta Batı bölgesine yönelik sıcak ve kurak hava tahminleri ürün gelişimine ilişkin endişeleri artırırken Çin talebinin canlanabileceğine yönelik beklentiler de yükselişe katkı sağladı.

Buğdayda Kuzey Yarım Küre'de hasadın hızlanması, Karadeniz Bölgesi'nden ihracatın devam etmesi ve üretim görünümünün iyileşmesi fiyat baskısı oluşturdu.

Mısırda ABD'deki ürün koşullarının olumlu seyretmesi, Brezilya ve Arjantin'deki yüksek üretim beklentileri ile petrol fiyatlarındaki düşüşün etanol üretim marjlarını baskılaması etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar pirinçte yüzde 7,3 ve soya fasulyesinde yüzde 1,1 artarken, buğdayda yüzde 4,1 ve mısırda yüzde 0,9 geriledi.

Kahvede Brezilya'nın önemli üretim bölgelerinde önceki haftalarda görülen aşırı yağışların hasat ve ürün kalitesine ilişkin oluşturduğu endişeler etkili oldu.

Kakaoda ise Fildişi Sahili ve Gana'daki üretim bölgelerinde etkili olan aşırı yağışların sel ve bitki hastalığı riskini artırması sert yükselişe neden oldu.

Üreticilerin yüksek gübre ve tarımsal ilaç maliyetleri nedeniyle yeterli girdi kullanamaması ve yeni sezona ilişkin satışların yavaşlaması da fiziki arz endişelerini güçlendirdi.

ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar şekerde yüzde 3 ve kahvede yüzde 2,3 artarken pamukta yüzde 4,4 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 20,5 yükselişle tamamladı.

İTO tarafından 10 yıl önce kurulan Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi (BTM), girişimcilik ekosisteminin en önemli buluşmalarından biri haline gelen Sahne XL etkinliğini Fulya'daki yerleşkesinde gerçekleştirdi.

10'uncu yılın ilk Sahne XL'ı olan etkinlik "Türkiye’ye Değer" temasıyla düzenlenirken etkinlik kapsamında 12 girişim sahnede projelerini anlattı ve 35'ten fazla girişim de stant alanlarında ziyaretçilerle bir araya geldi.

Etkinliğin açılışında konuşan İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Üyesi ve BTM Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İbrahim Doğan Salman, BTM olarak kuruldukları günden bu yana bu yolculuğun her aşamasında girişimcilerin yanında olmayı en önemli görevleri olarak gördüklerini söyledi.

Salman, "Eğitimden mentorluğa, yatırımcı eşleştirmelerinden uluslararası ağlara erişime kadar sunduğumuz bu ekosistem buradaki her girişimcinin hayalini gerçeğe dönüştürmesi için sağlam bir zemin hazırlıyor ve bu emeğin bir karşılığı var. BTM çatısı altında bugüne kadar 8 binden fazla girişim ve 12 binden fazla girişimci, tamamen ücretsiz olarak desteklendi. Yatırım alan BTM girişimlerinin sayısı 143'e ulaştı. Sadece bu yıl yatırım alan girişimlerimizin toplam yatırım hacmi 11 milyon doları aştı." ifadelerini kullandı.

Girişimcilerin bugüne kadar aldığı toplam yatırımın 66 milyon dolara yükselirken, toplam değerleme tutarının da 560 milyon doları geçtiğini ifade eden Salman, "Portföy büyüklüğümüz ise 2,1 milyar dolar seviyesine ulaştı. Şunu içtenlikle söylemek isterim, bu rakamların her biri, aslında bir girişimcinin uykusuz gecelerini, cesaretini ve inancını temsil ediyor. Biz de Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi olarak işte bu çabayı ve cesareti görünür kılmak, Türkiye'de girişimcilik ekosistemini büyütmek için buradayız." diye konuştu.

"'Road To Start Summit'i İstanbul'a kazandırdık"

İbrahim Doğan Salman, girişimcilik ekosistemlerinin başarısının, uluslararası ağlarla kurduğu bağlar ve küresel pazarlara erişim kapasitesiyle de ölçüldüğüne dikkati çekerek bu anlayışla, girişimlerin dünyayla daha güçlü bağlar kurması için de adımlar attıklarını ve atmaya devam ettiklerini vurguladı.

Uluslararasılaşma çalışmalarının en önemli ayaklarından birininin ise Dubai ve Londra'da faaliyet gösteren ofislerin oluşturduğunu anlatan Salman, şöyle devam etti:

"Bu ofisler girişimlerimize yeni pazarlara ulaşma, iş geliştirme faaliyetlerini güçlendirme ve küresel ekosistemlerle doğrudan temas kurma imkanı sunuyor. Bunun yanında, başta Avrupa olmak üzere farklı ülkelerdeki girişimcilik ve inovasyon paydaşlarıyla ilişkilerimizi sürekli geliştiriyor, uluslararası platformlarda daha etkin biçimde yer alıyoruz. Bu çabalarımız doğrultusunda gururla ve mutlulukla sizlerle paylaşmak isterim ki Avrupa'nın en büyük erken aşama zirvesi olan START Summit ile birlikte Road To Start Summit'i (RTSS) İstanbul'umuza kazandırmış bulunmaktayız."

Salman, artık her yıl İstanbul'da yapılacak olan RTSS etkinlikleriyle girişimcileri İsviçre'deki büyük zirveye taşımanın gururunu yaşayacaklarını belirterek, "Böylelikle Avrupa'nın en büyük girişimcilik ve yatırım ağlarına BTM girişimcilerimizi bağlamış olacağız. Hedefimiz net, BTM girişimlerinin küresel ölçekte rekabet eden, yatırım alan ve farklı pazarlarda değer üreten başarı hikayelerine dönüşmesi. Aynı zamanda İstanbul’un girişimcilik ve inovasyondaki potansiyelini uluslararası ölçekte daha görünür kılarak, şehrimizi küresel girişimcilik haritasında çok daha güçlü bir konuma taşımak." değerlendirmesinde bulundu.

"Güçlü bir ekosistem oluşturmak için çalışıyoruz"

BTM Genel Müdürü Önder Kul ise her Sahne XL'ın aylar süren hazırlıkların, yoğun çalışmaların ve büyük emeklerin görünür hale geldiği özel bir etkinlik olarak kurgulandığını belirterek, BTM olarak kuruluşlarından bu yana girişimcilerin büyüme yolculuğuna katkı sağlayacak güçlü bir ekosistem oluşturmak için çalıştıklarını söyledi.

Kul, "Bugün geldiğimiz noktada girişimcilerimize eğitim, mentörlük, yatırımcı erişimi, iş bağlantıları, uluslararasılaşma fırsatları ve kurumsal işbirlikleri sunan kapsamlı bir yapı ortaya çıkmış durumda. Her yıl büyüyen bu yapı sayesinde girişimler daha hızlı gelişiyor, yatırımcılarla daha güçlü bağlar kuruyor ve küresel pazarlara daha emin şekilde açılıyor." dedi.

Girişimcilik ekosistemlerinin gelişimi, girişimciler kadar yatırımcıların, kurumların ve iş dünyasının dönüşüm kapasitesiyle de şekillendiğini anlatan Kul, bu anlayışla son dönemde ekosistemin farklı paydaşlarına yönelik yeni programları hayata geçirdiklerini ifade etti.

Kul, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bu çalışmalardan biri olan BTM Yatırımcı Hızlandırma Programı ile girişim sermayesi ve teknoloji yatırımları alanında bilgi sahibi olmak isteyen mevcut ve potansiyel yatırımcıları girişimcilik ekosistemiyle daha güçlü şekilde buluşturuyoruz. Program kapsamında yatırım süreçlerinden değerleme yöntemlerine, yatırım stratejilerinden portföy yönetimine kadar birçok konuda kapsamlı eğitimler sunuyoruz. Daha önce TOBB İstanbul Genç Girişimciler Kurulu ve Emlak Konut ile başarıyla yürüttüğümüz programımızı bugün artık bireysel katılımcılara da açmış bulunuyoruz. Daha fazla yatırımcının ekosisteme katılması, girişimlerin büyüme süreçlerine daha güçlü katkılar sunulması ve yatırım kültürünün yaygınlaşması açısından bu programı son derece kıymetli görüyoruz."

İçinde bulunulan dönemin teknoloji üretiminin ve dijital dönüşümün iş dünyasının geleceğini yeniden şekillendirdiği bir dönem olduğunu bildiren Kul, özellikle yapay zeka alanında yaşanan gelişmelerin, kurumların karar alma süreçlerinden üretim modellerine kadar pek çok alanda yeni fırsatlar oluşturduğunu, BTM olarak bu dönüşüme katkı sunmak amacıyla Kurumlar ve Liderler İçin Yapay Zeka ve Dijital Dönüşüm Programı'nı başlattıklarını söyledi.

"Hedefimiz, Türkiye'de doğan girişimlerin dünyanın farklı coğrafyalarında başarı hikayeleri yazmasıdır"

Önder Kul, girişimlerin dünya ile daha güçlü bağlar kurmasının da öncelikli çalışma alanları arasında yer aldığını belirterek, "Londra ve Dubai'de faaliyet gösteren ofislerimiz aracılığıyla girişimlerimizin yeni pazarlara ulaşmalarını, uluslararası yatırımcılarla buluşmalarını ve küresel iş ağlarına erişmelerini destekliyoruz. Öte yandan Uluslararası Saraybosna Üniversitesi ile yaptığımız iş birliğiyle artık BTM olarak Balkanlar coğrafyasında da bulunuyoruz. Farklı ülkelerde geliştirdiğimiz iş birlikleri ve yürüttüğümüz çalışmalar sayesinde girişimlerimizin uluslararası görünürlüğü her geçen gün artıyor. Hedefimiz, Türkiye'de doğan girişimlerin dünyanın farklı coğrafyalarında başarı hikayeleri yazmasıdır." diye konuştu.

"Türkiye'ye Değer" temasının BTM'de karşılaşılan hikayelerin ortak noktasını yansıttığını belirten Kul, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Çünkü burada her gün Türkiye'nin farklı sorunlarına çözüm üretmek için çalışan girişimcilerle karşılaşıyoruz. Bir sağlık teknolojisi geliştiren, bir üretim sürecini daha verimli hale getiren, yapay zeka alanında yeni ürünler geliştiren, ihracat kapasitesini artıracak teknolojiler üreten girişimciler görüyoruz. Her biri farklı alanlarda faaliyet gösteriyor. Her biri farklı hedefler için çalışıyor.

Ancak hepsini ortak bir noktada buluşturan güçlü bir motivasyon var, üretmek, geliştirmek, katkı sunmak, değer oluşturmak. İşte bugün burada sahneye çıkacak girişimcilerimiz de bu anlayışın temsilcileri arasında yer alıyor. Bizler BTM olarak bu yolculuklara eşlik etmekten, girişimcilerimizin büyümesine katkı sunmaktan ve ortaya çıkan başarı hikâyelerine tanıklık etmekten büyük mutluluk duyuyoruz."

Sektör temsilcilerine göre bu dönüşümün arkasında değişen aile yapısı, artan tek kişilik haneler, şehirleşme, yükselen yaşam maliyetleri ve yatırım alışkanlıklarındaki değişim bulunuyor. 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye'de ortalama hane halkı büyüklüğü 2008 yılında 4 kişi seviyesindeyken, 2025 itibarıyla 3,08 kişiye kadar geriledi. Aynı dönemde tek kişilik hanelerin oranı yüzde 20,5'e yükselirken, çekirdek ailelerin oranı artmaya devam etti. Demografik yapıdaki bu değişim, konut talebinin niteliğini de doğrudan etkiliyor.

DEĞİŞEN YAŞAM ALIŞKANLIKLARI KONUT TERCİHLERİNİ YENİDEN ŞEKİLLENDİRİYOR

Değişen yaşam biçimleri de bu dönüşümü destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Gençlerin daha geç evlenmesi, tek başına yaşamayı tercih eden profesyonellerin artması, boşanma oranlarındaki yükseliş ve üniversite ile iş nedeniyle büyük şehirlere yönelen nüfus, küçük metrekareli konutlara olan ihtiyacı artırıyor.

Bunun yanında ekonomik nedenler de tüketici tercihlerini değiştiriyor. Konut fiyatlarındaki artış, yüksek kredi maliyetleri, aidat ve enerji giderlerinin yükselmesi, daha ulaşılabilir fiyatlı ve işletme maliyetleri düşük konutlara olan ilgiyi güçlendiriyor. Özellikle yatırımcılar açısından değerlendirildiğinde ise 1+1 ve 2+1 daireler; daha düşük yatırım maliyeti, daha hızlı kiralanabilmesi ve geniş kiracı kitlesine hitap etmesi nedeniyle öne çıkıyor.

Türkiye'de yeni üretilen konutların ortalama büyüklüğünün de son yıllarda küçülmesi, sektörün bu talebe uyum sağladığını gösteriyor. Uzmanlar, önümüzdeki dönemde özellikle büyükşehirlerde geliştirilecek projelerde fonksiyonel planlanan küçük metrekareli konutların ağırlığının artacağını öngörüyor.

KONUT ÜRETİMİNİ ARTIK SADECE EKONOMİ DEĞİL, TOPLUMUN DEĞİŞEN YAPISI BELİRLİYOR

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Medar İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Konuralp Yılmaz, konut sektörünün yeni dönemde demografik değişimi çok iyi okumak zorunda olduğunu söyledi.

"Eskiden aileler daha kalabalıktı ve konut projeleri buna göre planlanıyordu. Bugün ise tek yaşayan bireylerin, yeni evli çiftlerin ve küçük ailelerin sayısı her geçen yıl artıyor. Dolayısıyla konut üretiminde de doğal olarak daha kompakt yaşam alanlarına yönelim görüyoruz. Bu değişimi yalnızca ekonomik şartlarla açıklamak eksik olur. Asıl belirleyici unsur, toplumun yaşam biçimindeki dönüşümdür. Konut geliştiricileri artık sadece bugünün talebini değil, geleceğin demografik yapısını da dikkate alıyor. İnsanlar kullanılmayan büyük alanlar yerine

fonksiyonel, merkezi konumda ve yaşam maliyetleri daha düşük evleri tercih ediyor. Özellikle büyük şehirlerde zamanın büyük bölümünü dışarıda geçiren yeni nesil için evin büyüklüğünden çok kullanım verimliliği önem kazanıyor. 1+1 ve 2+1 daireler hem satın alma maliyetinin daha ulaşılabilir olması hem de kiralama sürecinde daha geniş bir hedef kitleye hitap etmesi nedeniyle yatırımcı açısından da öne çıkıyor. Önümüzdeki dönemde şehir merkezlerinde geliştirilecek projelerde küçük metrekareli ancak iyi planlanmış konutların payının artacağını düşünüyoruz. Çünkü artık konut sektörünü yalnızca ekonomik göstergeler değil, sosyolojik dönüşüm de yönlendiriyor” ifadelerini kullandı. 

Yerli de yabancı da Ege ve Bodrum’u konuşuyor!

Bölgesel dağılımda Ege liderliğini ilan ederken Akdeniz’in yansıma payı yabancı mecralarda 14,5 puan daha yüksek gerçekleşti.

Turizm destinasyonları artık yalnızca ziyaretçi sayıları, konaklama kapasiteleri ve fiyatlarıyla değil, medya ve sosyal medyada aldıkları yansımalarla da rekabet ediyor. Haberler, kullanıcı deneyimleri ve seyahat paylaşımları, tatil merkezlerinin bilinirliğini ve destinasyon algısını doğrudan etkiliyor.

MTM Medya Takip Merkezi, yaz sezonunun hareketlenmeye başladığı 15 Mayıs–15 Haziran 2026 döneminde 10 bini aşkın medya ve sosyal medya kaynağını inceleyerek Türkiye’nin öne çıkan 33 tatil destinasyonunun medya ve sosyal medya yansıma performansını analiz etti. Toplam 943 bin yansıma üzerinden gerçekleştirilen araştırmada, destinasyonların yerli ve yabancı kaynaklı medya gündemindeki karşılıkları ayrı ayrı değerlendirildi.

Yaklaşık her 4 tatil içeriğinden 1’i Bodrum ile ilgili

213 bini aşkın yansımayla ilk sırada yer alan Bodrum’un, toplam tatil gündeminin %23’ünü tek başına oluşturduğu görülüyor. Bodrum’u Alanya, Marmaris ve Fethiye izliyor. Bu dört destinasyonun toplam yansımalardan aldığı payın %51’e ulaşması, tatil gündeminin birkaç güçlü lokasyon etrafında yoğunlaştığını gösteriyor.

Türkiye kaynaklı medya ve sosyal medya yansımalarında Bodrum’un ardından Alanya, Marmaris ve Fethiye yer alıyor. Çeşme ve Kuşadası’nın da üst sıralarda konumlanması, yerli gündemde Ege kıyılarının belirgin bir ağırlığa sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Yabancı mecralarda Bodrum, liderliğini ilan ederken Marmaris ikinci, Alanya ise üçüncü sıraya yerleşti. Listede Fethiye ve Kaş ise ilk beş destinasyon arasına girdi. Türkiye kaynaklı sıralamada beşinci olan Çeşme’nin yabancı mecralarda on ikinci sıraya gerilemesi destinasyonların yerli ve yabancı medya gündeminde farklı karşılıklar bulduğunu gösteriyor.

Akdeniz’in yabancı mecralardaki payı daha yüksek

Ege, hem Türkiye hem de yabancı kaynaklı yansımalarda bölgesel liderliğini korudu. Bununla birlikte Akdeniz destinasyonlarının toplam yansımalar içindeki ağırlığı yabancı mecralarda belirgin biçimde yükseldi. Akdeniz destinasyonları, Türkiye kaynaklı yansımaların %25’ini oluştururken yabancı kaynaklı yansımalar içindeki payları %39’a ulaştı. Böylece Akdeniz’in yabancı medya gündemindeki payı, Türkiye kaynaklı gündeme kıyasla 14,5 puan daha yüksek gerçekleşti.

Yansımaların %40’ını Muğla destinasyonları oluşturuyor

İl bazındaki dağılımda Muğla’daki tatil destinasyonları, toplam yansımaların yaklaşık %40’ını oluşturarak ilk sırada yer aldı. Antalya %25 ile ikinci olurken İzmir %15, Aydın %10 ve Balıkesir %6 pay aldı. Yabancı kaynaklı yansımalarda Muğla ve Antalya destinasyonlarının toplam payının %88’i aşması, Türkiye’nin uluslararası tatil gündeminin büyük ölçüde Muğla kıyıları ile Antalya destinasyonları etrafında şekillendiğini gözler önüne seriyor.

MTM verileri, Bodrum’un hem Türkiye hem de yabancı kaynaklı medya ve sosyal medya içeriklerinde ortak lider olduğunu; Alanya, Marmaris ve Fethiye’nin de her iki kaynak grubunda üst sıralarda yer aldığını gösteriyor. İlk dört sıradaki bu ortaklığın ardından Türkiye’de Ege, yabancı mecralarda ise Akdeniz destinasyonları öne çıkarken, toplam yansımaların yüzde 70’ten fazlasının sosyal medyada üretilmesi tatil gündeminin başlıca taşıyıcısının sosyal medya platformları olduğunu ortaya koyuyor.

Son 30 Yılın En Büyük Daralması Yaşanıyor

Türkiye ekonomisindeki sıkı para politikaları, yükselen faizler ve değişen tüketici öncelikleri birçok sektörü olduğu gibi boya sektörünü de etkiliyor. Ancak sektör temsilcilerine göre yaşanan tablo klasik bir talep kaybından çok, ertelenen ihtiyaçlardan kaynaklanıyor. Bianca Boya Kurucu Ortağı Veysel Feyzoğlu, son yıllarda yaşanan değişimin yalnızca ekonomik göstergelerle açıklanamayacağını belirterek, tüketicinin harcama davranışının da köklü şekilde değiştiğine dikkat çekerek, “Geçmişte bir evin boyanmasında malzeme maliyeti ile işçilik maliyeti birbirine yakındı. Bugün işçilik maliyetleri çok daha hızlı arttı. Tüketici evini yenilemek istiyor ancak bu kararı öteliyor. Çünkü boya artık zorunlu değil, ertelenebilir bir ihtiyaç olarak görülüyor.” dedi.

Sektör Son 30 Yılın En Sert Döneminden Geçiyor

Feyzoğlu’na göre boya sektörü 2024 ve 2025 yıllarında son otuz yılın en sert daralmalarından birini yaşadı. Sektörde toplam küçülmenin yüzde 50 seviyelerine ulaştığını belirten Feyzoğlu, özellikle yenileme pazarındaki yavaşlamanın tüm dengeleri değiştirdiğini ifade ederek, “Boya sektöründeki talebin yaklaşık yüzde 85’i renovasyon ve yenileme kaynaklı. Yeni konut üretimi ve yeni yatırımlar ise toplam talebin yalnızca yüzde 15’ini oluşturuyor. Şehirlerde yükselen vinçler ve yeni projeler sektörü canlı gösterse de gerçek tablo farklı. Yenileme tarafındaki kayıp, yeni projelerle telafi edilemiyor.” şeklinde konuştu.

Hürmüz Boğazı’ndaki Gerilim Boya Sektörünü de Etkiliyor

Küresel gelişmelerin boya sanayisi üzerindeki etkilerine de dikkat çeken Feyzoğlu, son dönemde Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan jeopolitik gerilimin sektör açısından yeni riskler oluşturduğunu söyledi. Boya üretiminde kullanılan hammaddelerin önemli bir bölümünün ithalata dayandığını belirten Feyzoğlu, bölgede yaşanan her gelişmenin tedarik zincirinden maliyetlere kadar birçok başlığı doğrudan etkilediğini ifade ederek, “2026 yılına girerken sektör olarak düşüşün durmasını ve yeniden büyüme trendine geçmeyi bekliyorduk. Ancak Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gelişmeler, hammadde tedarikinde ve lojistik süreçlerinde yeni belirsizlikler yarattı. İlk etapta elimizdeki stoklarla bu süreci yönetebileceğimizi düşündük. Ancak stokların azalmasıyla birlikte yeni siparişlerin daha yüksek maliyetlerle üretime girdiğini görüyoruz.” dedi.

Kaliteli Boya da Talebi Yavaşlatıyor

Sektördeki ilginç gelişmelerden biri de ürün kalitesindeki artışın satış sıklığını azaltması. Geçmişte her birkaç yılda bir yapılan boya işlemlerinin artık çok daha uzun aralıklarla gerçekleştiğini belirten Feyzoğlu, özellikle silinebilir ve dayanıklı ürünlerin tüketicilerin yenileme ihtiyacını geciktirdiğini söyleyerek, “Türkiye’de boya kalitesi son 15 yılda ciddi şekilde yükseldi. Doğalgaz kullanımının yaygınlaşmasıyla duvarlar daha az kirleniyor. Silinebilir ürünler sayesinde tüketici aynı boyayı yıllarca kullanabiliyor. Bu da doğal olarak talebi aşağı çekiyor.” şeklinde konuştu.

‘Fırtınada Gemiyi Yüzdürmeye Devam Ediyoruz’

Sektörün zorlu bir dönemden geçtiğini ancak umutsuz olmadıklarını vurgulayan Feyzoğlu, Türk sanayisinin geçmişte çok daha ağır krizleri atlattığını söyleyerek, sözlerini şöyle tamamladı. 

“Biz ticaret insanları için önemli olan sakin denizlerde ilerlemek kadar fırtınada gemiyi koruyabilmektir. Türkiye ekonomisine, üretim gücüne ve sektörümüze güveniyoruz. Bugüne kadar pek çok zorlu dönemi atlattık. Bugün de üretmeye, yatırım yapmaya ve geleceğe hazırlanmaya devam ediyoruz.” 

ECB, Avro Bölgesi genelindeki 11 ülkede yaklaşık 19 bin yetişkinin katılımıyla gerçekleştirilen mayıs ayı anket verilerini yayımladı.

Buna göre, tüketicilerin gelecek 12 ayı kapsayan kısa vadeli ortalama enflasyon beklentisi, nisandaki yüzde 4 seviyesinden mayısta yüzde 3,5'e indi. Buna karşın, tüketicilerin 3 ve 5 yıl sonrasına yönelik orta vadeli enflasyon beklentileri, sırasıyla yüzde 2,9 ve yüzde 2,4 ile değişim göstermedi.

ECB'nin açıklamasında gelecek 12 aylık döneme ilişkin enflasyon beklentilerindeki belirsizliğin azaldığı ancak Orta Doğu'daki savaşın başlamasından önceki seviyelerin üzerinde kalmaya devam ettiği belirtildi.

Analistler, kısa vadeli enflasyon beklentilerindeki bu gerilemenin, bu ayın başlarında mevduat faizini artıran ECB üzerindeki "faizleri hızla yeniden yükseltme" baskısını hafifletebileceğini kaydetti. 

Finans piyasaları, halihazırda sonbahara kadar bir veya iki faiz artışı daha yapılmasını fiyatlıyor.

Ekonomik büyüme beklentileri daha az kötümser

Anket sonuçları, tüketicilerin ekonomik büyümeye yönelik kötümser yaklaşımının da bir miktar azaldığını ortaya koydu.

Nisanda yüzde 2,2 küçülme öngören tüketiciler, mayıs anketinde gelecek 12 aya ilişkin küçülme beklentilerini yüzde 1,7'ye revize etti.

CNN'in, konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Beyaz Saray, gelişmiş yeteneklerinden dolayı OpenAI'dan GPT-5.6 modelinin yalnızca hükümet tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki iş ortağına sunulmasını istedi.

Kaynaklar, Washington yönetimi ile OpenAI'ın GPT-5.6 sürümünü, siber güvenlik alanındaki gelişmiş yetenekleri nedeniyle ihracat kontrolü uygulaması getirilen Anthropic'in modeli Mythos ile "aynı seviyede" gördüğünü belirtti.

OpenAI'ın ise modelin piyasaya sürülmesini sınırlamayı kabul ettiği ifade edildi.

ABD merkezli teknoloji haber sitesi The Information, OpenAI ve Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman'ın bu hususla ilgili çalışanlara gönderdiği bilgi notuna ulaştı.

Bilgi notunda, hükümetin yeni modele erişiminin "müşteri bazında" onaylandığı aktarıldı.

Ayrıca, notta "ABD hükümetine bunun uzun vadede tercih ettiğimiz model olmadığını açıkça belirttik. Gelecek sürümler için daha sürdürülebilir bir yaklaşım geliştirmek üzere onlarla ve sektördeki diğerleriyle birlikte çalışacağız." ifadelerine yer verildi.

Beyaz Saray yetkilisi ise CNN'e yaptığı açıklamada, söz konusu teknolojinin risklerine yönelik ortak yaklaşımlar geliştirmek amacıyla gelişmiş yapay zeka laboratuvarlarıyla işbirliğinin sürdürüldüğünü kaydetti.

Öte yandan OpenAI konuya ilişkin yorum yapmadı.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 13 Haziran'da yapay zeka şirketi Anthropic'in en gelişmiş modelleri "Mythos" ve "Fable" için ihracat kontrolü uygulaması başlatmıştı.

Beyaz Saray, "ulusal güvenlik tehdidi" gerekçesiyle yabancı hükümetler, şirketler ve bireylerin modellere erişimini yasaklama kararı almıştı. Bunun üzerine Anthropic, gelişmiş yapay zeka modellerini tüm kullanıcılar için devre dışı bırakmıştı.

Buna göre, Türkiye'de geçen yıl 1 milyon 216 bin 140 otomobil, 8 milyon 329 bin 500 ev tipi buzdolabı ve dondurucu, 334 milyon 22 bin 968 ton hazır beton, 1 milyon 266 bin 183 kombi (hermetik), 9 milyon 557 bin 361 ton deterjanlar ve yıkama müstahzarları ile 774 bin 970 motosiklet üretildi.

Girişimlerin ürettikleri ürünlerden yaptıkları satış, toplamda 24 trilyon 28 milyar 700 milyon lira oldu. Bu değer, 2024'te 18 trilyon 814 milyar 973 milyon lira, 2023'te 13 trilyon 343 milyar 937 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu satış tutarının yüzde 15,5'ini gıda sanayi ürünleri oluşturdu. Bunu yüzde 10,2 ile ana metal sanayi ürünleri, yüzde 9,7 ile motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) ile yüzde 6,1 ile fabrikasyon metal ürünleri imalatları takip etti.

Üretimden yapılan satış değerinin yüzde 3,6'sı yüksek teknoloji ürünlerinden

İmalat sanayisinde 2025'te üretilen ürünler teknoloji düzeylerine göre sınıflandırıldığında, yüksek teknolojili ürünlerin toplam satış değerinin yüzde 3,6'sını oluşturduğu görüldü. Düşük ve orta-düşük teknoloji gruplarının toplamı yüzde 67,5, orta-yüksek teknoloji grubunun payı yüzde 28,8 oldu.

Ana sanayi gruplarına göre sınıflandırıldığında, toplam satış değerinin yüzde 43,8'ini ara malların, yüzde 23,7'sini dayanıksız tüketim mallarının oluşturduğu belirlendi. Sermaye mallarının payı ise yüzde 21,8 olarak hesaplandı.

Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatında en büyük paya sahip 5 il, toplam satış değerinin yüzde 83,1'ine karşılık geldi. Üretimden yapılan satışların yüzde 34'ü Kocaeli'de, yüzde 29,8'i Bursa'da, yüzde 11,8'i Sakarya'da, yüzde 3,9'u Aksaray'da ve yüzde 3,6'sı İzmir'de gerçekleşti.

Geçen yıl imalat sanayisinde fason üretilen ürünlerin toplam satış değerinin yüzde 32,3'ünü giyim eşyaları, yüzde 17,6'sını tekstil ürünleri ve yüzde 9,3'ünü fabrikasyon metal ürünleri imalatları oluşturdu.

Avrupa'daki mevcut ısı pompası stoku, 200'den fazla tankerin taşıdığı sıvılaştırılmış doğal gaza (LNG) eşdeğer miktarda ısı sağlıyor.

AB'nin yıllık toplam LNG ithalatının yaklaşık yüzde 7'sini karşılayan bu kapasite, geçen yıl enerji ithalat maliyetlerinde 9,7 milyar avroluk tasarruf sağladı.

Avrupa Isı Pompası Birliği (EHPA) tarafından yayımlanan ve 21 Avrupa ülkesini kapsayan piyasa raporuna göre, ısı pompası satışları geçen yıl yüzde 13 oranında artarak 2,9 milyon üniteye ulaştı.

Bu yeni satışlarla Avrupa'daki toplam ısı pompası stoku 29,3 milyon üniteye yükseldi.

Raporda, yalnızca 2025'te kurulan 2,9 milyon yeni ünitenin tek başına 2,5 milyar metreküp (bcm) LNG ihtiyacını ikame ettiği belirtilirken, bu miktar AB'nin Orta Doğu'dan yaptığı gaz ithalatının yaklaşık yüzde 24'üne karşılık geliyor.

Almanya ve Fransa pazarın liderleri konumunda

Ülke bazlı veriler incelendiğinde, 2025'te büyüme hızında liderliği yüzde 50'lik artışla Almanya üstlendi. Almanya'da ilk kez ısı pompalarının ulusal ısıtma pazarındaki payı yüzde 50 seviyesine ulaşarak tarihi rekor kırdı. Danimarka'da ise ısı pompası satışlarında yüzde 36 artış kaydedildi.

Satış adedi bazında 528 bin üniteyle Fransa ilk sırada yer alırken, onu 423 bin üniteyle İtalya takip etti. Kurulu toplam stok miktarında da Fransa 7 milyon üniteyle zirvede bulunurken, İtalya 5 milyon üniteye yakın stokuyla ikinci sırada yer alıyor.

Her bin hane başına düşen satışlarda 46 satışla Litvanya ve 43 satışla Norveç başı çekiyor. Nüfus oranına göre kullanım yoğunluğunda ise Norveç her bin hane başına 650, Finlandiya ise 540 ısı pompasıyla Avrupa'nın en yoğun pazarları olmayı sürdürüyor.

Raporda yer alan veriler, 18 ana pazarın yanı sıra verileri sabit kabul edilen İrlanda, Macaristan ve Estonya'yı kapsıyor. Bu listeye henüz ana istatistiklere dahil edilmeyen Bulgaristan, Yunanistan ve Romanya gibi 9 ülke daha eklendiğinde, 2025 toplam satışlarının 3,1 milyon üniteye kadar çıktığı tahmin ediliyor.

Sektör temsilcileri enerji güvenliğine vurgu yapıyor

EHPA Genel Direktörü Paul Kenny, raporda yaptığı konuya ilişkin değerlendirmesinde, kurulan her yeni ısı pompasının Avrupa'nın enerji güvenliğini pekiştirdiğini belirtti.

LNG'nin en pahalı enerji kaynaklarından biri olduğuna ve tedarikçilerin her zaman güvenilir olmadığına dikkati çeken Kenny, yeni verilerin Avrupalıların fosil yakıtla ısınmadan hızla uzaklaştığını gösterdiğini vurguladı.

AB Komisyonu'nun temmuzda yayımlanması beklenen elektrifikasyon paketi kapsamında, ısı pompaları ve elektrik üzerindeki vergi ile KDV oranlarının düşürülmesi için üye devletlere baskı yapması bekleniyor.

EHPA, raporda, AB yönetiminin bu teknolojiyi daha ekonomik hale getirmesinin enerji bağımsızlığı için kritik olduğunu vurguladı.

Ticaret Bakanlığının araç ve konut ilanlarının Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) üzerinden doğrulanmasına ilişkin düzenlemesinin ardından sosyal medyaya kayan denetimsiz ilanlara karşı dikkatli olunması gerekiyor.

Bakanlık, taşınmaz ve taşıt ilanlarında dolandırıcılık vakalarının önlenmesi, sahte ilanların, spekülatif fiyat artışlarının ve tüketici mağduriyetlerinin önüne geçilmesi amacıyla EİDS sistemini devreye almıştı.

Bu kapsamda ilan platformlarına kimlik ve yetki doğrulama yükümlülükleri getirildi. İnternet ortamında faaliyet gösteren ilan platformları EİDS'e entegre edilerek bu platformlarda yayımlanan ilanlarda kimlik ve yetki doğrulamalarının zorunlu olarak yapılması sağlandı.

Bakanlık, bu kurallara aykırı yapılan paylaşımları yakından takip ediyor.

Düzenleme doğrultusunda, Instagram, Facebook ve WhatsApp gibi platformlarda da doğrulanmış ilanların paylaşılması gerekiyor. Bu platformlardaki paylaşımları yakından takip eden Bakanlık, EİDS düzenlemelerine aykırı yayımlanan ilanlara ilişkin gerekli idari yaptırımları devreye alıyor.

Emlak ve galeri işletmelerinin, cezai müeyyidelerle karşılaşmamaları için sosyal medya mecralarında yalnızca EİDS doğrulaması yapılmış ilanların linklerini paylaşması, ilan niteliği taşıyan bağımsız paylaşımlardan kaçınması önem taşıyor.

Tüketicilerin da kapora dolandırıcılığı, yetkisiz kişilerin yaptığı satışlar veya hayali ilanlar üzerinden mağduriyet yaşamamak için sosyal medya ve iletişim uygulamalarındaki doğrulanmamış ilanlara itibar etmemesi gerekiyor.

"Dolandırıcılar sosyal medyaya yöneldi"

Tüketici Hakları Genel Başkanı Ergün Kılıç da sosyal medya platformlarından paylaşılan ilanlara yönelik uyarıda bulunarak, piyasa değerinin çok altında gösterilen fiyatlar ve sahte hesaplar üzerinden yapılan "kapora dolandırıcılığı" yöntemiyle tüketicilerin mağdur edildiğini söyledi.

Dijital ortamda güvenli alışverişin temel şartının "doğrulanabilirlik" ve "hesap verebilirlik" olduğunu belirten Kılıç, Ticaret Bakanlığının emlak ve otomotiv sektöründe devreye aldığı EİDS'nin tüketici haklarını koruma adına devrim niteliğinde bir adım olduğunu ifade etti.

Kılıç, Anayasa Mahkemesinin, aldığı kararla dijital platformların sorumluluktan kaçma yaklaşımının hukukla bağdaşmadığına hükmettiğini bildirdi.

Milyonlarca kişiye ulaşan ve bu ilanlardan reklam geliri elde eden platformların "güvenlik yalnızca tüketicinin sorumluluğundadır" diyemeyeceğini söyleyen Kılıç, şu değerlendirmede bulundu:

"Dolandırıcılar, ilan sitelerinde alınan yasal önlemlerin ardından denetimsiz olan sosyal medya mecralarına kaydı. Vatandaşlarımızın özellikle buradaki ilanlara karşı dikkatli olmaları gerekiyor. Tüketici işlemlerinin büyük kısmının elektronik ortama kayması, sosyal medyada da koruyucu ve zararları tazmin edici mekanizmaların oluşturulmasını zorunlu kılıyor."

"Gerçekliğini doğrulamadan ödeme yapmayın"

Kılıç, dijital ekonomide etkin kamu denetiminin şart olduğunu, reklam sistemlerinin daha sıkı izlenmesi ve sahte hesapların hızla kapatılması gerektiğini söyledi.

Tüketicilere, ilan sahibinin kimliğini, taşınmazın veya aracın gerçekliğini resmi olarak doğrulamadan kesinlikle kapora ya da ön ödeme yapmaması uyarısında bulunan Kılıç, şunları kaydetti:

"Özellikle ilan sahibinin yalnızca mesajlaşma uygulamaları üzerinden iletişim kurmak istemesi ve 'başkası alıyor, acele et' diyerek hızlı ödeme baskısı yapması en büyük dolandırıcılık göstergesidir. Ürünü gözle görmeden, resmi kayıtları incelemeden para göndermeyin. Şüpheli durumlarda vakit kaybetmeden ilgili kamu kurumlarına başvurun."

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 72,94 dolardan işlem görüyor.

Dün 76,76 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 73,87 dolardan tamamladı.

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin kontrollü şekilde normalleşmesi ve Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların ele alınacağı yeni bir istişare turu planladıklarına ilişkin açıklamaların etkisiyle 75 doların altına geriledi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Reuters Küresel Enerji Forumu'nda katıldığı bir söyleşide, Hürmüz Boğazı'ndan son 24 saatte yaklaşık 72 gemi ve 20 milyon varil petrolün geçtiğini belirtti.

Wright, boru hatları üzerinden yapılan sevkiyatlara işaret ederek, bugün Basra Körfezi'nden çıkan petrol akışının çatışma öncesine kıyasla daha yüksek seviyede olduğunu ileri sürdü.

İran'ın gemi geçiş kanalına mayın döşemesinin Hürmüz Boğazı'nda akışı geciktirdiğini savunan Wright, tamamen normale dönmek için Boğaz'ın mayınlardan temizlenmesi gerektiğini, bunun da birkaç haftalık bir çalışmayı gerektirdiğini ifade etti.

Wright, ABD'nin İran ile bir anlaşma olsun ya da olmasın Körfez'den enerji akışını güvence altına alabileceğini belirterek, "İran'ın bundan sonra Hürmüz Boğazı'nı kapatma kabiliyeti olmayacak. Bu kritik bir husus, onların en önemli kozuydu ve biz bu kozu ellerinden alıyoruz." dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran ile teknik düzeyde yürütülen görüşmeler kapsamında heyetlerin gelecek hafta yeniden bir araya geleceğini belirtti.

Rubio, "Teknik heyetler, 29 ya da 30 Haziran'da yeniden bir araya gelecek. Yanılmıyorsam tekrar İsviçre'de olacaklar. Her halükarda teknik heyet yeniden toplanacak ve sanırım bu tarih 30 Haziran olacak." ifadesini kullandı.

Bakan Rubio, teknik düzeydeki görüşmelere ABD Dışişleri ve Enerji bakanlıklarından yetkililerin de katılacağını kaydetti.

Söz konusu gelişmeler, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda enerji sevkiyatının büyük ölçüde devam ettiğine ilişkin açıklamalar ve ABD-İran diplomatik temaslarının süreceği beklentileri, piyasa oyuncularının arz endişelerini hafifleterek fiyatların düşüşünü destekliyor.

Rusya ile ABD arasında diplomatik temas beklentisi

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, dün yaptığı açıklamada Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların çözümüne yönelik yeni bir istişare turu düzenlemeyi planladığını söyledi.

Ryabkov, iki ülke arasındaki "karşılıklı rahatsızlık yaratan konuların" giderilmesine yönelik diyalog çeşitli zorluklarla karşı karşıya olsa da yeni istişarelerin yaz sonuna kadar gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.

Bu açıklama, taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık kalacağına yönelik beklentileri güçlendirdi.

Rusya ile ABD arasında diplomatik temasların sürmesi ihtimali piyasalarda risk algısını azaltarak fiyatları aşağı yönlü baskılıyor.

Fed'in faiz artırımına gideceği yönündeki beklenti zayıflıyor

Öte yandan, küresel çapta enflasyon baskısının hafifleyebileceğine yönelik beklenti, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gitme ihtimalinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda yıl sonuna kadar Fed'in 2 kez faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak Bankanın bu yıl bir faiz artırımı yapacağı senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Ülkede faiz artırımına gidilmesinin ekonomik hareketliliği ve petrol talebini azaltarak petrol fiyatlarını baskılaması bekleniyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,33 doların destek, 73,41 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 6 milyon 100 bin varil azalışla 412 milyon 100 bin varil seviyesine gerilediğini açıkladı. Piyasa beklentisi ise stokların yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalacağı yönündeydi.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları da 9 milyon 100 bin varil azalarak 331 milyon 200 bin varil seviyesine düştü.

Bu dönemde ABD'nin benzin stokları ise yaklaşık 2 milyon 100 bin varil artışla 216 milyon 300 bin varil olarak kayıtlara geçti.

Petrol üretimi arttı

ABD'nin günlük ham petrol üretimi 13-19 Haziran haftasında 13 bin varil artarak 13 milyon 819 bin varile yükseldi.

Öte yandan, ülkenin ham petrol ithalatı, geçen hafta önceki haftaya göre günlük 436 bin varil artışla 5 milyon 570 bin varil, ham petrol ihracatı da günlük 342 bin varil artışla 4 milyon 669 bin varil oldu.

EIA'nın "Haziran 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 720 bin varil olması bekleniyor.

Devam eden ABD-İran görüşmelerinde tarafların müzakereci tutumunu sürdürmesi piyasalarda jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik iyimserlikleri artırdı.

Orta Doğu'da yeni bir çatışmayı tetikleyecek gelişmelerin yaşanmaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişlerinde kontrollü normalleşme bu beklentileri desteklerken, arz endişelerinin azalmasıyla petrol fiyatlarında sert düşüşler görüldü.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran tarafının "Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden hiçbir geçiş ücreti alınmadığı konusunda kendilerine bilgilendirme yaptığını" belirtti. ABD Enerji Bakanı Chris Wright da Hürmüz Boğazı'ndan son 24 saatte yaklaşık 72 gemi ve 20 milyon varil petrolün geçtiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin normale döneceği beklentisiyle Brent petrolün varil fiyatının savaş öncesi seviyesine geri dönmesi jeopolitik kaygıların yatıştığına işaret etti. Petrol fiyatlarındaki geri çekilme, enflasyon ve büyüme görünümüne ilişkin beklentilerin yeniden şekillenmesine neden olurken, varlık fiyatlarında oynaklığı artırdı.

Ayrıca ateşkes anlaşmasının geçerliliğini korumasıyla gemi gövdesi hasarı sigortası primleri de yarıdan fazla düşüş gösterdi. Bu gelişme, petrol fiyatlarındaki düşüşü daha da hızlandırdı.

Küresel çapta enflasyon baskılarının hafifleyebileceğine yönelik beklentiler, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı ihtimallerinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, yıl sonuna kadar Fed'in iki faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak bankanın bu yıl bir faiz artırımı gerçekleştireceği senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Öte yandan dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology, dün piyasa kapanışının ardından finansal sonuçlarını açıkladı. Şirket piyasa beklentilerini belirgin şekilde aşan güçlü sonuçlar bildirdi.

Şirketin beklentilerin üzerinde gelen bilançosu yapay zeka ve teknoloji şirketlerine yönelik yüksek değerleme ve nakit sıkışıklığı soru işaretlerinin azalmasına yardımcı oldu. Micron, çeyrek gelirini 41,46 milyar dolar olarak açıkladı.

Şirket hisseleri, piyasa sonrası işlemlerde yaklaşık yüzde 13 yükseldi. Bu durum piyasalara nefes aldıran başka bir unsur olarak öne çıktı.

Analistler, yatırımcıların, yapay zeka şirketlerine yönelik nihai kullanıcı talebinin sürdürülebilirliğini sorgulamaya devam ettiğini, bireysel ve kurumsal tarafta talebin güçlü kalması halinde söz konusu şirketlerin yüksek büyüme performanslarını koruyabileceğinin öngörüldüğünü belirtti.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de bugün açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamaları verisi yatırımcılarının odağına yerleşti.

Analistler, tüketim harcamaları verisinin ABD'de enflasyonun gelecek dönemdeki seyrine ilişkin ipuçları vereceğini belirtirken, büyüme verilerinin ise ekonomik aktivitenin gücünü koruyup korumadığını test edeceğini ifade etti.

Bu arada ABD'de cari işlemler açığı, yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,6 artarak 226,8 milyar dolara yükseldi. Ülkede yeni konut satışları mayısta aylık yüzde 7,3 azalarak beklentilerin altında gerçekleşti.

Altının onsu Kasım 2025'ten bu yana en dip seviyede

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 10 baz puan düşerek yüzde 4,40'a geriledi. ABD 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yatay seyrediyor.

Fed'e yönelik şahin beklentiler ve güvenli liman özelliği devreye girmesiyle yükselen dolar endeksi sınırlı gevşeme gösterdi. Dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 101,5 seviyesinde bulunuyor.

Faizlerin uzun bir süre yüksek kalabileceği endişeleri, güçlenen dolar ve Fed'in bağımsızlığına yönelik azalan soru işaretleriyle altının ons fiyatı, Kasım 2025'ten bu yana ilk kez 4 bin doların altına sarktı. Altının onsu yüzde 0,1 değer kaybıyla 3 bin 995 dolarda alıcı buluyor.

Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 0,6 düşüşle 72,9 dolarda bulunuyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,1, Nasdaq endeksi yüzde 0,43 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,35 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsaları Orta Doğu gündemi ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmelerle yön ararken, bölge piyasalarında karışık seyir gözlendi.

Orta Doğu'ya ilişkin gelişmelerde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın nükleer silah edinmesinin tüm dünya için tehdit oluşturacağını savunarak, "İran hiçbir şekilde nükleer silah kapasitesine sahip olmamalı." dedi.

Öte yandan Almanya'da ekonomik büyüme tahminlerinin art arda aşağı yönlü revize edilmesinin ardından, Ifo İş Ortamı Güven Endeksi haziranda 85 puandan 85,6 puana yükselerek üst üste ikinci ayda da toparlanma sinyali verdi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,31 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,54 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,62 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,74 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

Çip üreticisi Micron'un beklentileri aşan bilançosu yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin endişeleri azaltmasıyla ABD'de piyasa sonrası artan yatırımcı iştahı, yeni işlem gününde Asya'ya da taşındı.

Bölge piyasalarında teknoloji ağırlığıyla bilinen Güney Kore'de Kospi endeksi hızlı bir toparlanma eğilimine girdi. Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix'in hisseleri yüzde 13 yükseldi. Şirketin yakın zamanda ABD borsasında da işlem görmesi bekleniyor.

Öte yandan Japonya'da öncü endeks nisan ayında 116,1 ile öngörüleri aştı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,5, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 6 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,6 gerildi.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,43 değer kaybederek 14.331,21 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,95 düştü.

Dolar/TL dünü 46,4950'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,5150'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurt dışında ise ABD'de büyüme ve kişisel tüketim harcamaları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

"E-ticarete nasıl başlarım, nereden sermaye bulurum?" sorularına yanıt arayan kadın girişimciler için çok sayıda kamu desteği bulunuyor. Türkiye'de kadın girişimcileri desteklemek amacıyla KOSGEB, Ticaret Bakanlığı, kamu bankaları ve çeşitli kalkınma ajansları gibi birçok kurum tarafından çok sayıda teşvik programı yürütülüyor

"E-ticarete nasıl başlarım, nereden sermaye bulurum?" sorularına yanıt arayan kadın girişimciler için çok sayıda kamu desteği bulunuyor. Türkiye'de kadın girişimcileri desteklemek amacıyla KOSGEB, Ticaret Bakanlığı, kamu bankaları ve çeşitli kalkınma ajansları gibi birçok kurum tarafından çok sayıda teşvik programı yürütüldüğünü belirten TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, “Buna rağmen desteklerden yararlanma oranları potansiyelin çok çok altında. Kadın girişimcilerin çoğu, iş kurma ve büyütme süreçlerinde yararlanabilecekleri devlet destekleri, hibeler ve uygun finansman olanakları konusunda yeterli bilgiye sahip değil” dedi.

Yaz aylarının başlamasıyla birlikte, özellikle evden gelir elde etmek isteyen kadınlar arasında e-ticarete yönelik ilgi yeniden yükselişe geçti. Sosyal medya üzerinden satış yapan ama artık kendi markasını kurmak isteyen ya da el emeği ürünlerini dijital pazarlara taşımayı planlayan binlerce kadın, "E-ticarete nasıl başlarım?" sorusuna yanıt arıyor. Kendi şirketini kuran kadın girişimcilerin çoğunun, iş kurma ve büyütme süreçlerinde yararlanabilecekleri devlet destekleri, hibeler ve uygun finansman olanakları konusunda bilgiye sahip olmadığını ifade eden TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, “Türkiye'de kadın girişimcileri desteklemek amacıyla KOSGEB, Ticaret Bakanlığı, kamu bankaları ve çeşitli kalkınma ajansları gibi birçok kurum tarafından çok sayıda teşvik programı yürütülüyor. Buna rağmen desteklerden yararlanma oranları potansiyelin çok çok altında” dedi. 

KOSGEB'den kadın girişimcilere pozitif ayrımcılık

Kadın girişimciler için en önemli destek mekanizmalarının başında KOSGEB’in geldiğine işaret eden Çiğdemli, kurumun Girişimci Destek Programı kapsamında kadın girişimcilere ek destek avantajları sağladığını belirtti. Kadın girişimcilerin iş kurma ve iş geliştirme aşamalarında pozitif ayrımcılık kapsamında ilave desteklerden yararlanabileceğinin altını çizen Çiğdemli, “Kadın ve genç girişimcilerin finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla Kredi Finansman Desteği kapsamında ise 1 milyon TL’ye kadar işletme sermayesi desteği sunulacak. İş geliştirme desteği kapsamında ise girişimcilere 1,5 milyon TL'ye kadar geri ödemeli destek sunuluyor. Kadın girişimci olması halinde ise üst limite 150 bin TL daha ekleniyor. İşletmelerin personel, makine, teçhizat, kalıp, yazılım ve hizmet alımı (eğitim, danışmanlık ve yönderlik, belgelendirme, test ve analiz, pazarlama, tasarım ve sınai mülkiyet hakları) giderleri karşılanıyor” diye konuştu.

E-ihracata açılan kadınlara Bakanlık desteği

Ürünlerini yalnızca Türkiye'de değil yurt dışında da satmak isteyen kadın girişimciler için Ticaret Bakanlığı'nın e-ihracat desteklerinin de dikkat çekici olduğuna vurgu yapan Çiğdemli, “Bakanlık; dijital pazaryerlerinde mağaza açılması, yurt dışı reklam çalışmaları, dijital pazarlama faaliyetleri, çevrim içi mağaza giderleri ve çeşitli e-ihracat operasyonlarına yönelik destekler sunuyor” dedi.

Kamu bankalarından özel kredi paketleri

Finansman ihtiyacı, yeni girişimlerin önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor. Bu noktada kamu bankalarının kadın girişimcilere yönelik kredi paketlerinin öne çıktığını belirten Çiğdemli, şu bilgileri paylaştı:

“Özellikle Halkbank başta olmak üzere kamu bankaları, kadın girişimcilere yönelik düşük faizli veya belirli koşullarda faiz avantajı sunan kredi programları uyguluyor. İşletme sermayesi ihtiyacı, ekipman yatırımları ve dijital dönüşüm projeleri bu krediler kapsamında finanse edilebiliyor. Bazı programlarda ilk kez iş kuracak kadınlara özel avantajlar da bulunuyor. Bankanın güncel programında yeni iş kuran kadın girişimciler için 600 bin TL'ye, işini kurmuş kadın girişimciler için ise 1 milyon TL'ye kadar kredi imkânı bulunuyor. Ziraat Bankası Kadın Girişimci Finansman Paketleri ile VakıfBank Kadın Girişimci Kredileri de var.”

Sosyal medyadan markaya dönüşme fırsatı

Türkiye'de binlerce kadının sosyal medya üzerinden satış yaptığını ancak önemli bir kısmının şirketleşme ve markalaşma aşamasına geçemediğine de işaret eden Çiğdemli, “Oysa e-ticaret sitesi kurmak ve devlet destekleri sayesinde düşük bütçelerle dijital mağaza açmak artık geçmişe göre çok daha kolay. Kadın girişimcilerin yalnızca sosyal medya satışına odaklanmak yerine şirketleşme süreçlerini tamamlamaları ve devlet desteklerini almaları sonrasında, e-ihracat hedefiyle hareket etmeleri önünde bir engel bulunmuyor. Küçük çaplı bir sosyal medya girişimi bile destekler sayesinde kısa sürede ulusal hatta küresel ölçekte faaliyet gösteren bir markaya dönüşebilir. Türkiye'de kadın girişimciliğini artırmaya yönelik destek mekanizmalarının sayısı her geçen yıl artarken, asıl sorunun kaynak yetersizliğinden ziyade bilgi eksikliği olduğunu söyleyebiliriz. Kadınların önemli bir bölümü iş fikrine sahip olsa da hangi desteklere başvurabileceğini bilmiyor. Bu nedenle e-ticarete adım atmayı planlayan girişimcilerin ilk olarak teşvik ve finansman kaynaklarını araştırması büyümelerini hızlandıracaktır” açıklamasında bulundu. 

Kadın girişimci destekleri

KOSGEB, Kamu Bankaları ve Ticaret Bakanlığı E-İhracat Destekleri haricinde kadın girişimcilere yönelik başka destek ve teşvikler olduğuna da değinen Çiğdemli, “KGF Kefalet Desteği, KOOP-DES desteği, Kalkınma Ajansları Destekleri ve Kadın Kooperatiflerine Yönelik Finansman Paketleri gibi sayısız program var. Biz de Ticimax olarak kadın girişimcileri desteklemek üzere ücretsiz e-ticaret eğitimine kadar birçok uygulama gerçekleştiriyoruz. Kadın girişimcilere sosyal medya hesabı açmadan önce şirket kuruluşunu planlamalarını tavsiye ediyorum. KOSGEB ve e-ihracat teşvikleri için e-Devlet ve bakanlık duyurularını düzenli takip etmekte fayda var. Instagram'da satış yapmakla yetinmeyin; kendi markanızı ve e-ticaret altyapınızı kurmaya odaklanın diyorum. Böylece hem devlet desteklerinden yararlanabilir hem de yurt dışına satış yapabilirsiniz” dedi.