Söz konusu dönemde, Hürmüz'deki petrol akışı yaklaşık yüzde 77 azalırken, Suudi Arabistan'ın petrolünü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na ulaştıran Doğu-Batı hattının alternatif ihracat güzergahı olarak önemi arttı. Hattın 10 Eylül'deki saldırıların ardından tedbiren kapatılması, ülkenin petrolünü uluslararası piyasalara ulaştırabileceği çıkış rotaları üzerindeki baskıyı artırdı.

Hat üzerinden Yanbu'ya ulaştırılan Suudi petrolü, buradan farklı pazarlara sevk edilebiliyor. Kuzeye yönelen tankerler Süveyş Kanalı ve Mısır'daki SUMED Boru Hattı üzerinden Akdeniz ve Avrupa pazarlarına ulaşırken, Asya'ya yönelik sevkiyatlarda Kızıldeniz'in güneyindeki Babulmendeb Boğazı önem taşıyor.

EIA verilerine göre, Babulmendeb'den geçen ham petrol ve diğer petrol sıvılarının miktarı 2025'in son çeyreğinde günlük 5,4 milyon varil seviyesindeydi. Bu miktar yılın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile yükseldi.

Süveyş Kanalı ve SUMED Boru Hattı üzerinden taşınan petrol miktarı ise yılın ikinci çeyreğinde günlük 5,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşti. EIA, Babulmendeb'deki artışta Suudi petrolünün Hürmüz'den Doğu-Batı Boru Hattı üzerinden Yanbu'ya yönlendirilmesinin etkili olduğunu belirtiyor.

Tanker takip verileri de Hürmüz'deki kısıtlamalarla birlikte Yanbu üzerinden yapılan sevkiyatların arttığını gösteriyor. Vortexa verilerine göre, Yanbu'daki ham petrol ve kondensat yüklemeleri ağustosta günlük 3,2 milyon varil seviyesinden eylül başında günlük 3,7 milyon varile yükseldi.

Ancak Doğu-Batı hattının devre dışı kalması, Suudi Arabistan'ın doğusundaki petrolün Yanbu'ya taşınmasını sınırlıyor ve Süveyş Kanalı ile SUMED Boru Hattı, Petroline'ın tek başına yerini doldurabilecek bir alternatif oluşturmuyor. Bu durumda, Suudi petrolünün uluslararası piyasalara ulaştırılmasında, Körfez’deki ana ihracat terminallerinin kullanılması ve geçişlerin mümkün olduğu ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden yapılması seçeneği ağır basıyor.

3-4 milyon varil kesinti yaşanabilir

Eski OPEC ülke temsilcisi ve Enerji Ekonomisti Afshin Javan, AA muhabirine, Suudi Arabistan'ın petrolde operasyonel esnekliğe sahip olduğunu, ancak mevcut koşullarda temel kısıtın giderek üretim kapasitesinden lojistik kapasiteye kaydığını söyledi.

Doğu-Batı Boru Hattı'nın günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip olduğunu aktaran Javan, bunun yaklaşık 2 milyon varillik bölümünün batı kıyısındaki rafinerilerde ve elektrik üretiminde kullanıldığını, teorik olarak ihracata sunulabilecek yaklaşık 5 milyon varillik kapasite bulunduğunu söyledi. Javan, hattın devre dışı kalmasının bu kapasiteyi risk altında bıraktığını ifade etti.

Javan, Hürmüz'den kısmi geçişlerin devam etmesi ve Petroline boru hattındaki kesintinin kısa sürmesi halinde fiili etkinin sınırlı olacağına işaret etti.

Hürmüz'deki kısıtlamaların sürmesi ve hattın uzun süre devre dışı kalması halinde Suudi petrol ihracatında günlük yaklaşık 3-4 milyon varillik fiili kesinti yaşanabileceğini aktaran Javan, gerçek etkinin Hürmüz üzerinden sevkiyatın ne kadar sürdürülebileceğine bağlı olacağını kaydetti.

Javan, Suudi Arabistan'ın Asya, Akdeniz ve Kuzeybatı Avrupa'daki stoklarının kısa vadede müşteri teslimatlarını destekleyebileceğini, ayrıca gemiden gemiye transferler, kargoların yeniden yönlendirilmesi ve diğer lojistik tedbirlerin ilave esneklik sağlayabileceğini dile getirdi. Javan, bunların büyük bir ihracat koridorunun kalıcı ikamesi olamayacağını vurguladı.

Hürmüz ve Babulmendeb'deki güvenlik riskleri ile Petroline'ın devre dışı kalması durumunun uzun süre devam etmesi halinde temel darboğazın üretimden ziyade petrolün uluslararası piyasalara ulaştırılması olacağını belirten Javan, uzun süreli ve birkaç milyon varillik bir kesintinin petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı ve piyasa oynaklığını artırabileceğini ifade etti.

Yanbu'daki stoklar kesintinin etkisini kısa süreli sınırlayabilir

Middle East Economic Survey Yayın Editörü Jamie Ingram ise Petroline hattındaki geçici kesintinin Kızıldeniz'deki ihracat terminallerinde bulunan stoklar sayesinde bir süre yönetilebileceğini anlattı.

Ingram, Körfez terminallerinden yapılan ihracatın günlük 3 milyon varilin üzerine çıkarılmasının lojistik açıdan zor olduğuna dikkati çekti.

Bu durumun ulusal petrol şirketi Saudi Aramco'yu petrolün sınırlı sayıdaki tankerle Hürmüz üzerinden taşınmasını sağlayacak "mekik" yöntemini kullanmaya zorladığını anlatan Ingram, bu operasyonlarda kullanılabilecek tanker havuzunun da sınırlı olduğunu dile getirdi.

Ingram, operasyonların büyüklüğü nedeniyle Füceyre ve Sohar açıklarında da artan lojistik kısıtlar bulunduğunu ifade ederek, Aramco'nun Doğu-Batı hattını nispeten kısa sürede daha düşük kapasiteyle yeniden devreye alabileceğini, asıl riskin saldırıların tekrarlanması olduğunu vurguladı.

Yanbu'nun, çatışma boyunca Aramco'nun en önemli petrol ihracat tesisi olmayı sürdürdüğünü belirten Ingram, "Sorun tek bir darboğaz değil. Sistem bir bütün olarak önemli ölçüde esneklik göstermiş olsa da ciddi baskı altında. Yeni kesintiler daha fazla üretim kısıntısını zorunlu hale getirebilir." değerlendirmesinde bulundu.

Danışmanlık şirketi Helios Advisory'nin Ortağı Flavio Inocencio da Doğu-Batı hattının, Hürmüz'deki kısıtlamalara karşı önemli alternatiflerden biri olduğunu, Süveyş ve SUMED dahil diğer seçeneklerin hattın yerini tamamen alamayacağını belirtti.

Yanbu'daki mevcut petrol stoklarının, boru hattından yeni akış sağlanamaması halinde yaklaşık bir hafta yeterli olabileceğine dikkati çeken Inocencio, kesintinin uzaması ve ihracat imkanlarının daralması halinde Suudi Arabistan'ın üretimini daha da kısıtlamak zorunda kalabileceğini aktardı.

Inocencio, Hürmüz'deki kısıtlamalarla birlikte Babulmendeb çevresindeki güvenlik risklerinin artmasının, fiziki petrol piyasasındaki sıkışıklığı daha da belirgin hale getirebileceğini kaydetti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin ihracatı bu yılın ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 artarak 177,9 milyar dolardan 185 milyar dolara çıktı.

Aynı dönemde Azerbaycan, Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, İran, Irak, Suriye ve Yunanistan olmak üzere 8 komşu ülkeye yapılan toplam ihracatın da arttığı görüldü. Bu dönemde Türkiye'nin komşu ülkelere ihracatı yüzde 2,6 artışla 17 milyar 762 milyon 593 bin dolardan 18 milyar 226 milyon 225 bin dolara yükseldi. Böylece bu ülkelere ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 463,6 milyon dolar arttı.

Ocak-ağustos döneminde komşu ülkeler arasında en fazla ihracat 5 milyar 758 milyon 899 bin dolarla Irak'a gerçekleştirildi. Irak'a ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,5 azaldı.

Bu ülkeyi 3 milyar 439 milyon 40 bin dolarla Bulgaristan, 2 milyar 293 milyon 38 bin dolarla Yunanistan, 1 milyar 949 milyon 857 bin dolarla Gürcistan, 1 milyar 675 milyon 429 bin dolarla Suriye, 1 milyar 566 milyon 709 bin dolarla İran ve 1 milyar 541 milyon 916 bin dolarla Azerbaycan izledi.

Ermenistan'a ihracat ise söz konusu dönemde 1 milyon 336 bin dolar olarak gerçekleşti.

Komşu ülkelerin 5'ine ihracat arttı

Tutar bazında bakıldığında Irak, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan, Türkiye'nin komşuları arasındaki en büyük ihracat pazarları olarak öne çıktı. Bu 4 ülkeye gerçekleştirilen toplam ihracat, ocak-ağustos döneminde 13 milyar 440 milyon 834 bin dolara ulaştı.

Bu dönemde 8 komşu ülkenin 5'ine yapılan ihracat artarken, 3'üne gerçekleştirilen ihracat düştü. İhracat, Ermenistan, Gürcistan, Suriye, Bulgaristan ve İran'a artarken, Irak, Yunanistan ve Azerbaycan'a geriledi.

Söz konusu dönemde komşu ülkelere ihracatta sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri öne çıktı. Sektörün bu ülkelere ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,8 artarak 2 milyar 827,2 milyon dolardan 3 milyar 330,6 milyon dolara ulaştı.

Kimyevi maddeler ve mamullerini 1 milyar 903,1 milyon dolarla hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri, 1 milyar 467,3 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller takip etti.

En fazla ihracat 6 milyar 656 milyon dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi

Ocak-ağustos döneminde Türkiye'nin komşu ülkelere ihracatında İstanbul, Gaziantep, Ankara, Kocaeli ve Mersin öne çıktı. Bu 5 ilin söz konusu ülkelere gerçekleştirdiği toplam ihracat 11 milyar 661 milyon doları aştı.

Yılın 8 ayında komşu ülkelere en fazla ihracat 6 milyar 655 milyon 914 bin dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi. İstanbul'u 1 milyar 824 milyon 632 bin dolarla Gaziantep, 1 milyar 321 milyon 683 bin dolarla Ankara, 1 milyar 32 milyon 137 bin dolarla Kocaeli ve 826 milyon 754 bin dolarla Mersin takip etti.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,2 yükseldi.

Endeks, Temmuz 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,5, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 10, yakıtlarda yüzde 39,4 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 6,1 arttı.

İthalat birim değer endeksi de temmuzda yıllık bazda yüzde 12,8 artış kaydetti.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 3,3 azalırken, yakıtlarda yüzde 23,7, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 9,1 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 4,9 azaldı. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 2,9 ve ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 6,4 artarken, yakıtlarda yüzde 30,2 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 4,2 azalış gösterdi.

İthalat miktar endeksi temmuzda yıllık bazda yüzde 6,9 azaldı. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 24,4 ve ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,3 artarken, yakıtlarda yüzde 8,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 7,7 azalış kaydetti.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, haziranda 139,6 iken temmuzda yüzde 2,7 artarak 143,3 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Temmuz 2025'te 149,4 iken Temmuz 2026'da yüzde 4,9 azalışla 142,1 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, haziranda 125,7 iken temmuzda yüzde 8,7 azalarak 114,7 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl temmuzda 129,2 iken bu yılın aynı ayında yüzde 6,9 azalışla 120,3 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Temmuz 2025'te 95,3 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 4 puan azalışla Temmuz 2026'da 91,3 olarak kaydedildi.

OSD, bu yılın ocak-ağustos dönemine ait üretim ve ihracat adetleri ile pazar verilerini açıkladı.

Buna göre, yılın 8 ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,3 düşüşle 841 bin 583 olarak kayıtlara geçti.

Otomobil üretimi ise yaklaşık yüzde 19 gerileyerek 458 bin 169 oldu. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim ise 854 bin 860'ı buldu.

Ocak-ağustos döneminde ticari araç grubunda üretim geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12, ağır ticari araç grubunda yüzde 7 ve hafif ticari araç grubunda yüzde 12 arttı.

Bu dönemde, otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 59 oldu. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları ise hafif araçlarda (otomobil ve hafif ticari araç) yüzde 60, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktörde yüzde 27 seviyesinde gerçekleşti.

Yılın 8 ayında ihracat 27,2 milyar dolara ulaştı

Otomotiv ihracatı, ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre adet bazında yüzde 12 gerileyerek 597 bin 594 oldu.

Bu dönemde otomobil ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 28 düşüş kaydederken, ticari araç ihracatı ise yüzde 9 arttı. Aynı dönemde traktör ihracatı da yüzde 14 artışla 8 bin 245 olarak gerçekleşti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, toplam otomotiv sanayi ihracatı, bu yılın 8 ayında yüzde 17 pay ile sektörel ihracat sıralamasında liderliğini korudu. Söz konusu dönemde toplam otomotiv ihracatı, 2025 yılının aynı dönemine göre yüzde 2,5 artarak 27,2 milyar dolar oldu.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre, aynı dönemde otomobil ihracatı yüzde 9 azalarak 6,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde dolar bazında ana sanayi ihracatı yüzde 1, tedarik sanayi ihracatı da yüzde 4 arttı.

Otomobilde yerli payı yüzde 35 oldu

Bu yılın 8 ayında toplam pazar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 azalarak 745 bin 597 olarak gerçekleşti.

Bu dönemde, otomobil pazarı da yüzde 14 düşüşle 564 bin 241 olarak kayıtlara geçti.

Ticari araç pazarına bakıldığında ise yılın 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre toplam ticari araç pazarı yüzde 5, hafif ticari araç pazarı yüzde 4, ağır ticari araç pazarı yüzde 7 geriledi.

Söz konusu dönemde otomobil satışlarındaki yerli araç payı yüzde 35, hafif ticari araç pazarında ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, VDK tarafından yürütülen vergi denetimleri yüksek gelir grubundaki kişilere odaklanmaya devam ediyor.

Vergi incelemesi, izaha davet, gözetim gibi farklı denetim metodolojileri kullanılarak, bu kesimlerin vergisel sorumluluklarını doğru şekilde yerine getirmeleri temin ediliyor.

Başkanlık tarafından yürütülen çalışmalarla, bu yıl büyük ölçeğe sahip mükelleflerin yüzde 31,3'ü vergi incelemesine alındı. Bu da neredeyse her 3 büyük mükelleften 1’inin inceleme altında olduğunu gösterdi. Büyük mükelleflere yönelik söz konusu oran, geçmiş yıllarda yüzde 11 civarındaydı.

Bu oran bu yıl için orta ölçekli mükelleflerde yüzde 7,3'te ve küçük ölçekli mükelleflerde yüzde 1,1'de kaldı. Orta ölçekli mükelleflerin denetiminde izaha davet, küçük ölçekli mükelleflerde ise uyarı maksatlı gözetim gibi uygulamalar tercih ediliyor.

48,7 milyar liralık matrah artışı

Ayrıca Başkanlık, bu yıl yüksek gelir grubunda yer alan mükelleflerin 2025 yılı kazançlarına ilişkin beyanlarını doğru şekilde vermeleri için 2'nci Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı'nı başlattı. Bu program kapsamında, mükellefler tarafından artırılan matrah 48,7 milyar liraya ulaştı. Programla, gözetim kapsamına alınarak yüksek gelir grubunda olduğu değerlendirilen mükellef sayısı da 16 bin 307 oldu. Çalışma kapsamında, bu mükellefler iki ayrı gruba ayrıldı.

Birinci grupta yer alan kişilerin Türkiye'nin ölçek bakımından en büyük 42 bin firmasında ortaklığı bulunduğu görülürken gelir vergisi tutarlarının risk analizi ile tespit edilen kazançlarıyla uyuşmadığı saptandı.

İkinci grupta ise herhangi bir şirkete ortaklığı bulunmamakla beraber sergilediği lüks yaşam ile ödediği vergiler uyuşmayan kişiler yer aldı.

İlk kez beyanname verdiler

Gözetim kapsamına alınan yaklaşık 7 bin mükellefin, geçmiş dönemde hiç beyanda bulunmadığı da belirlendi. Bu kişilerin büyük kısmı gözetim çalışması sonucunda ilk kez beyanname vererek, gelirlerini beyan etti.

Bu kapsamda gelir vergisi beyanındaki artış 6,7 milyar liraya, bu kişilerin ortak olduğu şirketler tarafından yapılan vergi kesintisi matrahındaki artış 4,2 milyar liraya, ortak oldukları şirketlerin kurumlar vergisi matrahındaki artış da 33,9 milyar liraya çıktı.

"Mükelleflerimizi vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de AA'ya yaptığı değerlendirmede, teknolojinin etkin kullanılmasıyla vergi denetim kapasitesinin önemli ölçüde güçlendiğini belirterek, "Vergide adaleti artırmaya yönelik çalışmalarımız kapsamında denetim kapasitemizi, büyük ölçekli ve yüksek gelir grubundaki mükelleflere yöneltiyoruz. Bu mükelleflerimizi, vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Otomotivdeki elektronik kontrol ünitelerinden beyaz eşyalardaki motor sürücülerine, güç kaynaklarından sensörlere, haberleşme altyapılarından kritik savunma sistemlerine kadar, üretimin sürekliliğini doğrudan belirleyen çip tedariki, üretim gücünün, teknolojik liderliğin ve ekonomik güvenliğin temel unsuru olarak görülüyor.

Dünya genelinde son dönemde yaşanan arz sorunlarını, mevcut tasarım ve üretim kabiliyetlerini güçlendirerek ve araştırma kapasitesini artırarak aşmayı planlayan Türkiye, küresel değer zincirinde daha üst basamaklara çıkmak için düğmeye bastı.

Bu kapsamda, 2027-2029 Orta Vadeli Program'da (OVP), teknolojik bağımsızlığın ve ekonomik güvenliğin güçlendirilmesi amacıyla yarı iletkenlerin de aralarında bulunduğu stratejik sektörlerde yerli AR-GE, üretim ve yenilik kapasitesinin artırılması temel hedeflerden biri olarak belirlendi.

Programın "Ekonomik Güvenlik ve Dayanıklılık" başlığı altında, kritik teknolojilerde yerli kapasitenin geliştirilmesine yönelik adımlar arasında çip üretim tesislerinin kurulması da yer aldı.

Bu tesislerle kimlik, pasaport ve endüstriyel uygulamalarda kullanılan çiplerin yurt içinde üretilmesi sağlanacak. Sektörde üretim kapasitesinin yanı sıra AR-GE, tasarım ve ticarileştirme kabiliyetleri de geliştirilecek. Milli projelerle Türkiye'nin küresel çip yarışında öne çıkması sağlanacak.

Eylem planı yolda

İmalat sanayisi, enerji, tarım, sağlık ve ulaştırma sektörlerinde arz güvenliğini güçlendirmek üzere kritik alanlarda teknoloji geliştirilmesi başta olmak üzere yerli üretimi destekleyici eylem planları hazırlanıyor.

Yıl sonuna kadar oluşturulması öngörülen planlar, Ekonomi Koordinasyon Kurulunun değerlendirme ve kararına sunulmak üzere Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilecek.

Eylem planlarıyla ülkenin çip sektöründe tasarım ve AR-GE alanındaki yetkinliği üretim aşamasına da taşınacak. Halen TÜBİTAK BİLGEM ve Yarı İletken Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı (YİTAL) aracılığıyla çalışmalar yapılıyor. Böylece mevcut üretim kapasitesinin 250 nanometreden OVP döneminde 110 nanometre seviyesine geçilmesi hedefleniyor.

Kamu desteğiyle çok ortaklı "Ulusal Çip Konsorsiyumu" oluşturulması da planlar arasında bulunuyor. Böylece kademeli olarak çip ekosistemi büyütülerek, yetkinliklerin geliştirilmesi, Türk sanayisinin kritik çip ihtiyacında dışa bağımlılığın ortadan kaldırılması öngörülüyor.

Bu süreçte TÜBİTAK başta olmak üzere ilgili kuruluşlar da teşviklerle süreci destekleyecek. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca devreye alınan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı imkanları çip atılımında da kullanılacak. 5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrılan HIT-Çip çağrısıyla 65 nanometre veya daha ileri teknolojide yıllık en az 1 milyon pul üretimi kapasitesi oluşturulacak.

Türkiye'nin stratejik gündemi

Öte yandan milli işlemci ÇAKIL ve ALP-EREN gibi projelerle açık kaynaklı mimariler üzerinden dışa bağımlılık azaltılarak, güvenli işlemci çekirdekleri oluşturulacak.

Ülkenin güçlü olduğu otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinde ise yerli çiplerin kullanım alanlarının nasıl genişletilebileceği araştırılacak.

Türkiye'nin çip gündemi, tek başına bir yatırım başlığı olarak değil, sanayi ve teknoloji dönüşümünün kalıcı eksenlerinden biri olarak ele alınacak. Nitelikli insan kaynağından test ve standart altyapısına, üniversite araştırmalarından sanayi ile kurulan işbirliği ağlarına kadar geniş bir kapasite inşa edilecek.

ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'ın CEO'su Altman, Fortune dergisine verdiği röportajda, şirketin halka açılma planına ilişkin de konuştu.

Altman, "On yılın sonuna gelindiğinde herkesin ölümüne yol açabilecek yaklaşık yüzde 10'luk bir riskin alınmasını kabul edilemez buluyorum." dedi.

Şu anda yeni bir döneme girildiğini söyleyen Altman, yapay zekanın tüm insanlığın yararına olmasını sağlarken hiç kimsenin büyük bir riske maruz kalmamasını garanti altına almak için farklı bir şekilde hareket edilmesi gerektiğini anlattı.

Altman, "Güvenlik konusunda yaşanan tüm gelişmeler göz önüne alındığında, şu anın halka açılmak için hiç de uygun bir zaman olmadığını düşünüyorum, ayrıca bu konuda üzerimizde bir baskı da hissetmiyoruz." ifadelerini kullandı.

Halka arzın zamanlamasına ilişkin de Altman, bunun 2026'da gerçekleşmeyeceğini, güvenlik konusunda yapılması gerekenler olduğunu söyledi.

Anthropic CEO'su "yavaşlama" çağrısı yapmıştı

Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrol edilmesine ilişkin endişelerin artmasıyla şirketlere, "yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme" çağrısında bulunmuştu.

Sosyal medya hesabından Amodei'ye destek veren Altman, "Dario'nun, sınır teknolojisi çalışmalarının hızını kontrollü bir şekilde ayarlamamız gerektiği yönündeki görüşüne katılıyorum." ifadesini kullanmıştı.

Avrupa Komisyonunun haftalık petrol bülteni verilerinden derlediği bilgilere göre, AB genelinde vergiler dahil ortalama benzin (Euro-süper 95) fiyatı, 23 Şubat'ta litre başına 1,64 avro iken, 7 Eylül'de yaklaşık yüzde 24 artışla 2,04 avroya çıktı.

Aynı dönemde dizel fiyatı daha hızlı yükseldi. AB'de dizelin litre fiyatı, 23 Şubat'ta 1,59 avro düzeyindeyken, 7 Eylül'de yaklaşık yüzde 33 artışla 2,11 avroya yükseldi.

Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişte, Orta Doğu'daki savaşın küresel petrol piyasalarında arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırması etkili oldu.

Bölgede çatışmaların şiddetlenmesi, petrol üretim tesisleri ve enerji altyapısına yönelik saldırı risklerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve petrol ürünleri taşımacılığına ilişkin belirsizlikleri artırdı.

Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu'daki çatışmaların şiddetlenmesiyle eylülde 100 doların üzerine çıktı. Petrol piyasasında yaşanan bu hareketlilik, Avrupa'da akaryakıt fiyatlarına da yansıdı.

Özellikle Avrupa'da dizel piyasasında arz koşullarının sıkılaşması, dizel fiyatlarının benzin fiyatlarından daha hızlı yükselmesinde etkili olan unsurlar arasında yer aldı.

En sert benzin fiyatı artışı Danimarka ve Finlandiya'da

Üye ülkeler bazında yapılan karşılaştırmada, benzin fiyatlarındaki en yüksek artış Danimarka ve Finlandiya'da görüldü.

Söz konusu dönemde Danimarka'da benzinin litre fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,94 avrodan 2,63 avroya yükseldi. Finlandiya'da da litre başına benzin fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,71 avrodan 2,32 avroya çıktı.

Danimarka ve Finlandiya'yı yüzde 32 ile Çekya ve Polonya, yüzde 29 ile Litvanya izledi.

Dizelde artış yüzde 47'ye ulaştı

Dizel fiyatlarında ise en yüksek artış Bulgaristan'da kaydedildi.

Bulgaristan'da litre başına dizel fiyatı yaklaşık yüzde 47 artışla 1,23 avrodan 1,81 avroya çıktı.

Bulgaristan'ı yaklaşık yüzde 44 artışla Çekya, yüzde 42 ile Finlandiya, yüzde 39 ile Polonya ve yüzde 38 ile Belçika takip etti.

Böylece Çekya, Finlandiya ve Polonya, hem benzin hem de dizelde en sert fiyat artışı yaşayan ilk 5 ülke arasında yer aldı.

Ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarında vergi oranlarının yanı sıra ulusal para birimlerindeki dalgalanmalar, rafineri ve akaryakıt tedarik yapıları ile yerel piyasa koşulları etkili oluyor.

Avrupa Komisyonu, 8 Eylül'de yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki durumun istikrarsızlığını koruduğunu ve bölgedeki jeopolitik belirsizliğin dizel ve jet yakıtı başta olmak üzere petrol ve petrol ürünleri piyasalarında fiyat oynaklığını artırdığını bildirmişti.

Komisyon, mevcut durumda AB'de petrol arz güvenliği açısından acil bir sorun bulunmadığını ancak çatışmanın seyrinin gelecek haftalarda ve aylarda piyasaları daha da sıkılaştırabileceğini belirtmişti.

Projenin ilk etabında 1071 konut, şartları sağlayan vatandaşlara 3 yıl süreyle tahsis edilecek. Başvurular 14-25 Eylül tarihlerinde e-Devlet üzerinden Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) "Konut / İşyeri Başvuru" hizmetinden yapılacak ve başvuru ücreti alınmayacak.

Kira bedellerinin aylık 10 bin liradan başlayacağı projede, konutlar bölge rayiçlerinin altında bedellerle kiralanacak.

İlk etapta 1071 konut kiralanacak

İlk etapta kiraya verilecek konutlar İstanbul'da 4 bölgede yer alacak.

Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu ve Güngören'de toplam 360, Maltepe, Tuzla ve Kartal'da 330, Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar'da 291, Arnavutköy'de ise 90 olmak üzere toplam 1071 konut kiralanacak.

İstanbul il sınırları içerisinde yaşayan vatandaşlar, ikamet ettikleri ilçeden bağımsız olarak proje kapsamındaki istedikleri ilçe için başvuruda bulunabilecek. İstanbul dışında ikamet eden vatandaşlar ise projeye başvuramayacak.

İlk etaptaki 1071 konutun teslimi ise ekimde yapılacak.

Yeni evli genç çiftlere 1+1 ve 2+1 konut

Proje kapsamında 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 konut tipleri yer alacak.

Genç evli ailelere 1+1 veya 2+1, iki veya daha fazla çocuklu ailelere ise 2+1, 3+1 veya 4+1 konut tahsis edilecek.

Projeye başvurabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, başvuru tarihi itibarıyla 18 yaşını doldurmuş ve evli olmak, en az bir yıldır kesintisiz şekilde İstanbul il sınırları içerisinde ikamet etmek gerekecek.

Başvuru sahiplerinin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde tapuya kayıtlı bağımsız bir konutunun bulunmaması, daha önce TOKİ ile konut sözleşmesi imzalamamış olması ve aylık ortalama hanehalkı net gelirinin 100 bin lirayı aşmaması şartı aranacak.

Üzerinde konut tapusu bulunanlar projeye başvuramayacak. Son 5 yıl içerisinde bağımsız konut niteliğindeki bir taşınmazı satın alan veya satanların da başvuruları kabul edilmeyecek.

Sosyal konut veya İlk Evim Arsa projeleri kapsamında asil ya da yedek aktif hak sahipliği bulunanlar da projeye başvuramayacak.

Başvuruda bulunan vatandaşlar, başvurularının kabul edilip edilmediğini e-Devlet üzerinden TOKİ hizmetleri arasında yer alan "Konut / İşyeri Başvuru" menüsünden takip edebilecek.

Kira ilk 12 ay artırılmayacak

Konutların kira bedeli, teslim için idarece bildirilen tarihten itibaren 12 ay boyunca artırılmayacak. Bu sürenin sona ermesini takip eden ilk ocak ayında kira bedellerine TÜFE oranında artış yapılacak.

Kira ödemeleri ise konutun teslimini takip eden ayın 20'sinde başlayacak.

Tahsis süresi 3 yılla sınırlı olacak ve uzatılamayacak. Tahsis süresi içerisinde konut satın alan hak sahiplerinin ise kiralık sosyal konutu tahliye etmesi gerekecek.

Yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler pay piyasalarında hafta ortasına kadar risk iştahını desteklese de enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi haftanın sonlarına doğru bu iyimserliklerin önüne geçti.

ABD'de üretici enflasyonunun seyrinde enerji fiyatlarının etkisi iki ayın ardından ağustosta yeniden belirginleşirken, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel arttı.

Gıda ve enerji fiyatlarının dışlandığı çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde yükselirken, yıllık bazda yüzde 2,4 arttı. Ancak yıllık çekirdek enflasyonun Mart 2021'den bu yana en düşük seviyesine gerilemesi dezenflasyonist eğilimin sürdüğüne işaret etti.

Açıklanan veriler ülkede enerji kaynaklı enflasyonist baskıların devam ettiğini ortaya koyarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek hafta faiz artırımına gideceğine yönelik ihtimaller yüzde 90'a yaklaştı.

Gözler gelecek hafta Fed'in alacağı para politikası kararlarına çevrilirken, toplantı sonrası Fed Başkanı Kevin Warsh'un açıklamaları ile bankanın ekonomik projeksiyonlarına dikkat edilecek.

Jeopolitik tarafta Orta Doğu gündemi piyasaları yönlendiren ana unsurlardan biri olmaya devam etti. Bölgede petrol tedarikini tehdit eden her gelişme piyasalarda negatif fiyatlamaların oluşmasına neden olurken, İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sağlayacak geçici bir anlaşma konusunda ilerleme kaydettiğine ilişkin haber akışı tansiyonu bir nebze düşürdü.

Ancak petrol fiyatları sınırlı bir geri çekilme yaşasa da yüksek seyrini sürdürdü ve kasım vadeli Brent petrol haftalık bazda yüzde 8,5 artışla varil başına 104,5 seviyesinde işlem gördü.

Yapay zeka tarafında ise ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, GPT-6 Astra adlı şimdiye kadarki en gelişmiş ve akıllı yapay zeka modelini duyurdu.

OpenAI'dan yapılan açıklamada, kısa süre önce sınırlı sayıda kullanıcının erişimine açılan "GPT-6 Astra"nın gelişmiş siber kapasitesi ve yüksek otonom kontrol yeteneği bulunduğu, karmaşık bilgisayar sistemlerini yönetebildiği, e-tablo doldurma ve sıfırdan internet sitesi tasarlama gibi işlemleri insan müdahalesi olmadan yürütebildiği bildirildi.

Söz konusu modelin ardından diğer yapay zeka geliştiricilerinin de yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin artacağı öngörülerini güçlendirdi.

Öte yandan, geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyuran ABD Hazine Bakanlığı, bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını açıkladı.

Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte, Hazinenin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını daha güçlü şekilde karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili olduğunu dile getirdi.

Bu gelişmelerle, ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5'e yaklaşarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda ise yaklaşık 20 baz puan artışla yüzde 4,97 seviyesinde seyretti.

Dolar endeksi ise Fed'in faiz artışı yapacağına ilişkin beklentilerin artmasına karşın, ABD'deki mali endişeler ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle haftayı yüzde 0,1 azalışla 99,1 seviyesinde tamamladı.

Fed'e yönelik şahin tahminlerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle alternatif maliyeti artan altının onsu da haftalık bazdaki düşüşünü 3. haftaya taşıdı. Ons altın yüzde 1,8 düşüşle 4 bin 349 dolardan alıcı buldu.

New York borsası negatif seyretti

ABD'de pay piyasaları bu hafta negatif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,80, Nasdaq endeksi yüzde 0,66 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,57 geriledi.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6'ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı, ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.

Gelecek hafta salı New York Fed sanayi endeksi, çarşamba Fed'in faiz kararı, Fed Başkanı Warsh'un konuşması, perakende satışlar, perşembe inşaat izinleri, bekleyen konut satışları, konut başlangıçları, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma sanayi üretimi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

Avrupa'da BoE'nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa tarafında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) attığı şahin adım ve enerji maliyetlerindeki yükseliş fiyatlamaları belirledi.

Gelecek hafta için gözler kritik Fed kararının yanı sıra İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile ECB Başkanı Christine Lagarde'ın Fransa'da katılacağı etkinliklerde yapacağı konuşmalara çevrildi.

Bu hafta ECB, üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25'er baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.

Makroekonomik verilerde Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, eylül ayında yükselişini üst üste beşinci aya taşıyarak Şubat 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Almanya'da sanayi üretimi, temmuz ayında piyasa beklentilerinin aksine yüzde 1,1 geriledi. Ülkenin ihracatı temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0,8 azaldı. Almanya'da Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle yıllık enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9'a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,67, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,88 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,20 düşerken, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,79 yükseldi.

14 Eylül ile başlayacak haftada pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, salı İngiltere'de ILO işsizlik oranı, Almanya'da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi, İngiltere'de enflasyon, perşembe Avro Bölgesi'nde enflasyon, BoE faiz kararı, cuma ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Almanya'da ÜFE verileri karşılanacak.

BoJ'un 31 yılın zirvesindeki politika faizini artırması bekleniyor

Asya tarafında yapay zeka iyimserliğinin piyasaları desteklemesine karşın, mevcut gelişmeler bölgede riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturdu.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısına ilişkin şahin tahminlerin gücünü koruması ve Japon hükümetinin müdahalesiyle yendeki değerlenme ikinci haftaya taşındı. Dolar/yen paritesi bu hafta 152,8 seviyesine kadar gerileyerek yaklaşık 7 ayın en düşük seviyesini gördü. Parite haftayı yüzde 1,6 gerilemeyle 153,5 seviyesinde tamamladı.

Gelecek hafta bölgede BoJ'un faiz kararı beklenirken, bankanın yüzde 1 seviyesindeki son 31 yılın en yüksek politika faizini, 25 baz puan artırarak bir adım öteye götürmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.

Japonya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,4 ile öncü tahminlerin üzerinde büyüdü. Ülkede cari işlemler dengesi temmuzda yaklaşık 2,99 trilyon yen (yaklaşık 19,5 milyar dolar) fazla verdi.

Çin'in ağustos 2026 dönemi dış ticaret fazlası, piyasa beklentilerine paralel olarak 119,09 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde ülkenin ihracatı yıllık bazda yüzde 25, aylık bazda da yüzde 28,2 artış kaydetti.

Öte yandan, Japonya'da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 3,33 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,30, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,55 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,07 düştü.

Pazartesi günü Japonya’da sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, salı Çin’de perakende satışlar, sanayi üretimi, çarşamba Japonya'da dış ticaret dengesi, cuma BoJ'un faiz kararı, Japonya'da enflasyon verileri takip edilecek.

TCMB, politika faizini sabit tuttu

Yurt içinde ise alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,25 yükselişle 14.467,25 puandan kapandı. Tamamlanan haftada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5'te sabit tutulduğu bildirilen TCMB duyurusunda, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir." denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, İstanbul'da gerçekleştirilen Citibank Türkiye Yatırımcı Günü'nde "Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm" başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, "Aylık dalgalanmalara rağmen, son enflasyon verileri ve öncü göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin yavaşladığına işaret ediyor." dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşması"nda konuştu. Şimşek, Türkiye'nin, terörün finansmanı, her türlü yasa dışı finansman faaliyeti, kara para aklama, yaptırımları delme girişimleri ve her türlü yasa dışı ticaretle mücadele etme konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

Öte yandan cari işlemler hesabı, temmuz ayında 36 milyon dolar ile Ekim 2025'ten bu yana ilk kez fazla verdi. Analistler, yaz sezonunun etkisiyle hizmet gelirlerindeki güçlü seyir ve dış ticaret açığındaki aylık iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini kaydetti.

Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,5120'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde salı bütçe dengesi, çarşamba konut fiyat endeksi, perşembe TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti, konut satışları verileri takip edilecek.

2027-2029 Dönemi Bütçe Çağrısı Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Bu kapsamda 2027-2029 döneminde, On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) hedefleri doğrultusunda makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesi, mali disiplinin sürdürülmesi ve adil gelir dağılımına katkı sağlayacak şekilde fiyat istikrarının tesis edilmesinin temel amaç olduğu belirtildi.

Ayrıca verimlilik artışının desteklenmesi, AR-GE ve yenilikçilik kapasitesi ile beşeri sermayenin geliştirilmesi, yeşil ve dijital dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması, iş gücü piyasasının etkinliğinin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve kayıt dışılığın azaltılması yoluyla sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümenin güçlendirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

Tebliğde, aynı dönemde maliye politikasının temel amaçları ise mali disiplinin korunması ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi, maliye politikaları ile para politikasının eş güdüm içinde uygulanarak makroekonomik dengelenme sürecinin desteklenmesi, harcamalarda etkinliğin artırılması, vergilemede adalet ve etkinliğin güçlendirilmesi ile kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması olarak sıralandı.

Verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek

Kamu idarelerinin, OVP'de belirlenen politika, tedbir ve öncelikler doğrultusunda hareket ederek kendilerine tahsis edilen ödenekleri aşmadan kaynaklarını etkili, ekonomik ve verimli şekilde kullanacakları vurgulanan tebliğde, şu ifadelere yer verildi:

"Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla harcamaların sistematik olarak gözden geçirilmesi sürdürülecek, verimsiz harcama alanları tasfiye edilecektir. Kamu harcamalarında etkinliği artıracak tasarruf tedbirlerine ilişkin denetim ve izleme faaliyetlerine devam edilecektir. Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları sürdürülerek ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri ve tasarruf anlayışı çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, ihtiyaç fazlası olan veya ekonomik ömrünü tamamlamış taşıtlar tasfiye edilecek ve zorunlu hallerle sınırlı yeni taşıt edinimlerinde ekonomiklik gözetilerek yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilmeye devam edilecektir. Süreklilik arz etmeyen ve konjonktüre dayalı gelirlerin oluşturduğu geçici kaynaklara karşılık olarak kalıcı mahiyette harcama oluşturulmayacaktır."

Tebliğde, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, OVP, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberi'nde yer alan makro politikalar, hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükler, ödenek teklif tavanları, genel ilkeler ve standartlar ile çok yıllı bütçeleme anlayışını esas alarak 2027, 2028 ve 2029 yıllarına ilişkin bütçe tekliflerini sunacakları bildirildi.

Tebliğ ekinde, 2027-2029 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi'ne de yer verildi.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği bilgiye göre, sanayide yüksek katma değerli dönüşümün desteklenmesi amacıyla sektörel önceliklendirmeyi esas alan hedefli sanayi politikaları hayata geçirilecek, yüksek katma değerli üretim desteklenerek dış pazarlarda rekabet gücü artırılacak.

Yerli ve milli üretimde kaldıraç rolü üstlenecek programların kapsamının da genişletilmesi planlanıyor.

Bunun için, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ile öncelikli teknoloji alanlarına yönelik büyük ölçekli yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş mekanizmalar yoluyla desteklenecek.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) Programı, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanmaya devam edilecek.

Katma değeri yüksek, nitelikli olup görece daha küçük ölçekli imalat sanayisi yatırımlarını kapsayacak şekilde yeni bir uygulama alanı geliştirilecek.

Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkanlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkılacak.

Stratejik Hamle Programı kapsamında arz güvenliğini sağlayacak, dışa bağımlılığı azaltacak, AR-GE içeriği yüksek ve ikiz dönüşüm hedefleriyle uyumlu yatırımlar desteklenecek.

Rekabetçilik ve sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, ulusal düzeyde önem taşıyan kümelenme teşebbüsleri de desteklenmeye devam edilecek.

Dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecek

Öncelikli sektörlerde rekabetçi üretimin geliştirilmesine yönelik kritik bileşenlerin yerli imkanlarla üretimi kamu alımları aracılığıyla desteklenecek.

Devlet yardımlarının kullandırılmasında illerin teknolojik yetkinlikleri gözetilerek verimlilik artışı, teknoloji kazanımı, enerji verimliliği, ihracat, istihdam ve yerli katma değer oluşturulması gibi ölçütler öncelikli performans kriterleri olarak dikkate alınacak, etki değerlendirmelerine dayalı olarak sade ve etkin yapıda yürütülmesine devam edilecek.

Yatırım teşvik sistemi seçici, ihtiyaç odaklı, süreli, proje odaklı ve bölgesel gelişmişlik düzeyini gözeten bir çerçevede uygulanacak.

Tarımsal sanayi üretim süreçlerinde ortaya çıkan yan ürünlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesine yönelik yatırımlar teşvik edilerek tarım ve sanayi sektörü etkileşimi güçlendirilecek.

Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında, teknolojik dönüşüm, ihracat ve istihdam odaklı bölgesel düzeyde belirlenen yatırım ihtiyaçlarına ilişkin özel sektör yatırımları desteklenecek.

Yöresel ve geleneksel ürünlerin ticarileştirilmesine ve katma değerinin artırılmasına yönelik markalaşma, tasarım, ambalaj ve sertifikasyon süreçleri teşvik edilecek, ulusal ve uluslararası pazarlara erişimleri kolaylaştırılacak, dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecek.

IEA tarafından hazırlanan "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu"ndan yaptığı derlemeye göre, Türkiye'nin güçlü ekonomik ve nüfus artışı enerji ihtiyacını yeniden şekillendiriyor.

Elektrik talebindeki büyümenin önümüzdeki yıllarda da sürmesi beklenirken, Ulusal Enerji Planı elektrik talebinin 2035'te 510 teravatsaat seviyesine ulaşacağını öngörüyor.

IEA'nın aralarında ABD, Almanya, Belçika ve İngiltere gibi ülkelerinde bulunduğu 32 üyesi bulunuyor.

Raporda, Türkiye'nin elektrik talebindeki hızlı artışın yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyümeyle birlikte değerlendirilmesi, ülkenin enerji sisteminde üretimden ziyade şebeke, depolama, esneklik ve talep yönetiminin önümüzdeki dönemin kritik başlıkları arasında yer alacağına işaret ediyor.

Türkiye'de elektrik talebinin 2005-2024 döneminde yıllık ortalama yaklaşık yüzde 5 arttığı kaydedilen raporda, bunun IEA üyesi ülkeler arasındaki en hızlı artış olduğu vurgulanırken, artan talep ve yenilenebilir enerji kapasitesinin elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.

IEA raporunda ayrıca elektrik talebindeki büyümenin başta sanayi ve hizmetler olmak üzere ekonomik faaliyetlerden kaynaklandığı belirtiliyor.

Konutlarda ise elektrik tüketimi 2023'ten 2024'e yüzde 14 arttı. Rapora göre, bu yükselişte klima ve elektrikli cihaz kullanımındaki artışın yanı sıra bazı bölgelerde ısınma ve yemek pişirmede elektrifikasyonun yaygınlaşması etkili oldu.

Raporda, Türkiye'nin yaz aylarında elektrik talebinde yeni rekorlar kırdığına da yer verildi. Bu kapsamda ülkenin puant elektrik talebi, Temmuz 2025'teki sıcak hava dalgası sırasında 59,5 gigavat ile yeni zirveye ulaştı.

Elektrik talebi yenilenebilir enerji santrallerinden karşılanacak

Artan talebin karşılanmasında yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor.

Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynakları 2025'te toplam elektrik üretiminin yüzde 43'ünü karşılarken, bu oranın 2035'te yüzde 55'e yükselmesi hedefleniyor.

Güneş enerjisinin kurulu gücünün 2024'teki 20 gigavat seviyesinden 2035'te 77 gigavata, rüzgar kapasitesinin ise 13 gigavattan 43,1 gigavata yükselmesi hesaplanıyor.

Ancak IEA'ya göre yenilenebilir enerji kapasitesindeki bu hızlı artış, elektrik sisteminin esnekliğinin geliştirilmesini de gerektiriyor.

Akıllı şebekelerle 35 gigavatlık esneklik hedefi

Türkiye'nin enerji dönüşümünde yalnızca yeni üretim kapasitesinin kurulması değil, üretilen elektriğin sisteme güvenilir biçimde aktarılması ve talebin yüksek olduğu dönemlerde kullanılabilmesi önem kazanıyor.

Bu kapsamda Türkiye'nin akıllı şebeke yol haritası 2035'e kadar toplam 35 gigavatlık esnek kaynağın oluşturulmasını öngörüyor. Bunun 10 gigavatını çatı tipi güneş enerjisi ve depolama, 10 gigavatını büyük ölçekli enerji depolama, 5 gigavatını şebeke yönetimi ve 10 gigavatını talep tarafı yönetimi oluşturacak.

Türkiye ayrıca 2035'e kadar komşu ülkelerle elektrik enterkoneksiyon kapasitesini önemli ölçüde artırmayı planlıyor.

İhracat kapasitesinin 3 katına çıkarılarak 6,75 gigavata, ithalat kapasitesinin ise 5 katına çıkarılarak 6,6 gigavata yükseltilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda 14 bin 700 kilometrelik yüksek gerilim doğru akım hattının kurulması planlanıyor.

IEA, Türkiye'nin artan elektrik talebini karşılayabilmesi için şebeke, enerji depolama ve diğer esneklik kaynaklarına yatırımların hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Rapora ilişkin değerlendirmesinde IEA Başkanı Fatih Birol da Türkiye'nin enerji talebinin, hızlı büyümeye devam ettiği bir dönemde şebekelere, esnekliğe ve enerji verimliliğine yapılacak yatırımların enerji güvenliğini güçlendireceğini, ekonomik rekabetçiliği destekleyeceğini ve ülkenin uluslararası yakıt fiyatlarındaki oynaklığa maruz kalmasını azaltacağını belirtti.

KGM'nin sorumluluğunda olan üç otoyol ve bağlantı yolları ile bunlar üzerinde bulunan bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri gibi diğer mal ve hizmet birimleri ile varlıklarının özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.

ÖİB'nin internet sitesinden, söz konusu otoyol ve köprülere ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, KGM tarafından işletilen otoyol ve köprülere yönelik teknik, hukuki ve mali hazırlık çalışmalarının ilgili kurumlarla koordinasyon içinde sürdürüldüğü ifade edildi.

"Öncelik gelir elde etmek değil, otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek"

Bahse konu rutin hazırlık çalışmalarının "kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyetin devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesine" yönelik olduğu belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu modelde öncelik gelir elde etmek değil, otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ve işletme verimliliğini artırmaktır. Diğer yandan, kamuoyunda otoyolların yıllık 600 milyon dolar kar ettiği ve 30 yıllık toplam karın 18 milyar dolara ulaştığı yönünde eksik ve yanıltıcı değerlendirmeler yapılmaktadır. Oysa 600 milyon dolar kar değil, gelirdir. Bu tutarın yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmaktadır. Ayrıca önemli tutarda yatırım ve yenileme harcamaları ile personel ve işletme giderleri bulunmaktadır. Tüm bu maliyetler göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmamakta ve kamuoyunu yanıltmaktadır."

Açıklamada, "Bu nedenle 600 milyon doların doğrudan 30 yıl ile çarpılarak '30 yıllık kar' veya 'kamu zararı' hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değildir. Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme yatırımları, işletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ve riskler birlikte dikkate alınır." ifadesi kullanıldı.

Yürütülen çalışmaların temel amacının, hizmet kalitesini artırmak, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini yükseltmek ve sürdürülebilir bir altyapı yönetimi oluşturmak olduğu ifade edilen açıklamada, ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesi, geçiş ücretlerine ilişkin ilave bir artış kararı ve çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir kararın bulunmadığının altı çizildi.

Açıklamada, bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'nın, özelleştirme ihalesine çıkılmasını ifade etmeyip, yapılacak işlemler konusunda ÖİB'yi yetkilendirdiği vurgulanarak, sürecin tüm aşamalarının Başkanlık tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri esas alınarak yürütüldüğü belirtildi.

El Nino'nun sıcaklık, yağış ve rüzgar düzenlerinde oluşturduğu değişiklikler enerji piyasalarında talep, üretim ve ticaret dengelerini farklı şekillerde etkileyebiliyor. Sıcaklıkların yükselmesiyle klima ve diğer soğutma sistemlerinin daha fazla kullanılması, elektrik tüketimini artırarak El Nino'nun enerji sistemleri üzerindeki doğrudan etkilerinden biri olarak öne çıkıyor.

Uluslararası Enerji Ajansına (IEA) göre küresel elektrik talebi, bu yıl geçen yıla göre yüzde 3,6, 2027'de ise yüzde 3,8 büyüyecek. IEA, beklenenden daha güçlü El Nino'nun bazı bölgelerde soğutma ihtiyacını artırarak elektrik tüketimini mevcut tahminlerin üzerine taşıyabileceğine işaret ediyor.

IEA'ya göre, dünyada binaların soğutulması için kullanılan elektrik miktarı 2015'ten bu yana yüzde 50 artarak yaklaşık 2 bin 900 teravatsaate ulaştı. Bu büyüklük, yüksek sıcaklıkların soğutma talebi üzerinden elektrik sistemlerine oluşturabileceği ilave yüke dikkati çekiyor.

El Nino güneş üretimini artırabilir

Rüzgar ve güneş enerjisi üretimi, El Nino'nun atmosferik basınç, bulutluluk ve rüzgar düzenleri üzerindeki etkilerinin bölgelere göre değişmesiyle farklı düzeyde etkileniyor.

Enerji ve emtia piyasaları veri ve analiz şirketi ICIS'in projeksiyonuna göre, El Nino kaynaklı sıcaklık artışının bazı bölgelerde güneş enerjisi üretimini artırabileceği öngörülüyor. Avrupa'da güneş enerjisi üretiminin bu yılın üçüncü çeyreğinde normal hava koşullarına kıyasla yüzde 1,1 ila yüzde 2,1 artması bekleniyor.

Başka bölgelerde ise El Nino'nun güneş radyasyonunu azaltarak verimliliği düşürebileceği tahmin ediliyor. Güçlü El Nino koşullarının atmosferik dolaşımı değiştirerek bazı bölgelerde ise rüzgar hızlarını ve buna bağlı olarak rüzgar enerjisi üretimini azaltabileceği öngörülüyor. ICIS, Avrupa'da rüzgar üretiminde 2027'nin ilk çeyreğinde normal dönemlere göre yüzde 9,8 düşüş olabileceğini hesaplıyor.

Kuraklık sebebiyle yağış miktarı, nehir akımları ve rezervuar seviyelerindeki değişimler hidroelektrik üretimini olumsuz yönde etkiliyor. Sıcak ve kuru koşulların güçlenmesi halinde hidroelektrik üretiminin gerileyebileceği belirtiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı, güçlü El Nino koşullarının gelecek dönemde Latin Amerika ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde hidroelektrik üretimini baskılayabileceğine işaret ediyor.

El Nino'nun elektrik talebi ve üretim üzerindeki etkileri doğal gaz ve LNG piyasalarına da yansıyabiliyor. Hidroelektrik üretiminin gerilemesi halinde elektrik talebinin karşılanması için doğal gaz ve kömür santrallerinin daha fazla devreye alınması gerekebileceği, bunun da fosil yakıtlara talebi artırabileceği değerlendiriliyor.

ICIS'e göre, El Nino kaynaklı sıcak yaz koşullarının üçüncü çeyrekte Asya'nın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) talebini yaklaşık 1,6 milyon ton artırabileceği hesaplanıyor. Bu miktar, aynı dönemde Asya LNG talebinde yaklaşık yüzde 2,5'lik ilave talebe karşılık geliyor.

El Nino'nun etkileri enerji ticaretine uzanıyor

El Nino'nun enerji piyasalarındaki etkilerinin bir diğer boyutu küresel enerji taşımacılığında görülüyor.

Panama Kanalı'ndaki gemi geçişleri, kanal havzasındaki yağış miktarı ve su rezervleriyle yakından bağlantılı bulunuyor. Kanalın kilit sisteminin gemilerin geçişi sırasında tatlı su kullanması nedeniyle rezervuar seviyelerindeki düşüş günlük geçiş kapasitesinin sınırlandırılmasına yol açabiliyor.

Panama Kanalı İdaresi, havzadaki yağışların beklentilerin altında kalması nedeniyle su tasarrufuna yönelik tedbirleri sürdürüyor. Bu kapsamda, 3 Eylül'den itibaren Neopanamax kilitlerinde günlük geçiş kontenjanı 9'a, Panamax kilitlerinde ise 25'e düşürüldü. Panamax geçiş kontenjanının 15 Eylül'den itibaren günlük 23'e indirilmesi planlanıyor.

Kanaldaki geçiş kısıtlamalarının enerji kargolarını da etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Güçlü El Nino LNG rekabetini artırabilir

ICIS Enerji Analitiği Başkanı Andreas Schroeder, El Nino'nun etkilerinin yılın ilerleyen döneminde güçlenmesini beklediklerini söyledi.

Schroeder, sıcak hava sebebiyle artan klima kullanımının gaz yakıtlı santrallerin kullanımını artırarak ilave LNG ithalat talebi oluşturduğunu belirtti.

Sıcak ve kuru hava koşullarının LNG ithalatı yapan Güney ve Doğu Asya ülkeleri ile Güney Amerika'daki bazı piyasalarda fosil yakıtlardan elektrik üretimini artırabileceğini belirten Schroeder, "Bu durum özellikle yaz aylarında daha kıt LNG arzı için rekabetin artması anlamına geliyor." dedi.

Schroeder, "Güney Asya'da zayıf muson, bazı ülkelerde kuraklığa yol açtı. Bu durum hidroelektrik üretimini baskılarken yaz döneminde elektrik fiyatlarını yükseltti." dedi.

Enerji sistemlerinin hava kaynaklı şoklara karşı dayanıklılığında yenilenebilir enerji kapasitesinin önemli olduğuna işaret eden Schroeder, "Daha yüksek yenilenebilir enerji kapasitesi El Nino kaynaklı hava şoklarının enerji sektöründeki etkisini absorbe etmeye yardımcı oluyor. Kurak koşullar hidroelektrik üretimini zayıflatıyor ancak bunun etkisi daha yüksek güneş enerjisi üretimiyle kısmen telafi edilebiliyor." diye konuştu.

Para piyasası fonlarından elde edilen kazançlara yapılacak vergi kesintisiyle ilgili Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kararla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesi uyarınca, yerli ve yabancı kurumsal yatırımcılar nezdinde uygulanan stopaj rejiminde yeni bir düzenlemeye gidildi. Bu kapsamda, yalnızca para piyasası fonları ile ünvanında "para piyasası" ibaresi yer alan serbest fonların katılma paylarından sağlanan kazançlara münhasır olmak üzere, daha önce yüzde 0 olarak uygulanan tevkifat oranı yüzde 10'a yükseltildi.

Yerli kurumsal yatırımcılar nezdinde kesilen bu tevkifat tutarları üçer aylık vergilendirme dönemlerinde beyan edilecek geçici vergiden mahsup edilebilecekken, yabancı kurumsal yatırımcılar bakımından söz konusu yüzde 10'luk kesinti nihai vergilendirme mahiyetini taşıyor. Yerli ve yabancı kurumsal yatırımcıların para piyasası fonları haricindeki diğer tüm kazançlarda ise oranın tevkifatın yüzde 0 olarak uygulanmasına aynen devam edilecek.

Öte yandan, yerli ve yabancı gerçek kişilerin yatırım fonu katılma payı kazançlarına uygulanan yüzde 17,5 oranındaki tevkifat rejiminde herhangi bir değişikliğe gidilmedi. Oran değişikliğinin zaman bakımından uygulanmasında ise kademeli bir esas benimsendi.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iktisap edilecek yeni katılma payı kazançları doğrudan bu orana tabi kılındı.

Yürürlük tarihinden önce iktisap edilmiş katılma paylarında ise düzenlemenin yayımı tarihine kadar teşekkül eden kazançlar tevkifat kapsamı dışında tutularak sadece yayım tarihinden katılma paylarının elden çıkarıldığı tarihe kadar geçen süreye isabet eden kazanç kısmı tevkifat kapsamına alındı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Sivas'ta merkeze bağlı İnceyol köyünde sembolik bal sağımı yaptıktan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkenin arıcılık açısından son derece önemli bir coğrafyaya sahip olduğunu söyledi.

Ülkedeki kovan sayısı ve bal üretimi rakamlarını paylaşan Yumaklı, "Bal üretiminde dünyada ikinci sıradayız, birinci sırayı zorlamaya devam ediyoruz. Bu konuda arıcılık yapan kardeşlerimizin çok yoğun bir emeği ve gayreti söz konusu. Türkiye’de yaklaşık 9 milyon kovanımız var. İnşallah 97 bin ton ile 100 bin ton arasında da bal üretimimiz gerçekleşmiş olacak." diye konuştu.

"Türkiye’de coğrafi işaretli 41 çeşit bal var"

Yumaklı, çam balı üretiminin yüzde 90’ının Türkiye'de gerçekleştirildiğine dikkati çekti.

Bütün bunları yaparken sadece kovanları doğaya bırakıp bir üretimin olmasının beklenmediğini anlatan Yumaklı, şunları kaydetti:

“Bakanlığımız özellikle arıcılık yapılması son derece elverişli olan yerlerle ilgili bir çalışma yaptı ve bununla ilgili bir harita yayımladık. Dolayısıyla arıcı kardeşlerimizin hem kendi tecrübelerini hem de bu haritaya bakarak üretimle alakalı bütün konularını gerçekleştirmesi mümkün. Son dönemde ülkemizde bilinmesiyle beraber arı zehriyle alakalı herhangi bir düzenleme yoktu. Bununla ilgili de yönetmeliği yayımladık. Bu konuda da çok önemli ürün ülkemize gelir kaynağı olacak. Türkiye’de coğrafi işaretli 41 çeşit bal var. Bu güzel ülkemizin her bir köşesi aslında kendisine özgü florasıyla, doğal güzellikleriyle, biyolojik çeşitliliğiyle arıcılık yapmak için son derece müsait. Zara balı da bunlardan biri. Sivas, Türkiye'deki bal üretiminin büyük bir kısmını yapıyor ve bu konuda dördüncü sırada. Yani üretilen bal miktarında Türkiye’de dördüncü sırada Sivas ve özellikle Zara balı var.”

"Kovan varlığı yüzde 85 arttı"

Bakan Yumaklı, son 24 yılda Türkiye'de ve Sivas'ta önemli gelişmeler olduğuna işaret ederek, "Kovan varlığı son 24 yılda yüzde 85, bal üretimi de yüzde 78 arttı. Yani kovan sayısına mütenasip bir bal üretimi de söz konusu." ifadesini kullandı.

Sürekli gelişen teknolojiler olduğunu ve bu teknolojiler üzerine bakanlık olarak çalışmalara devam ettiklerini söyleyen Yumaklı, bal sağımının uzmanlık istediğini belirtti.

Orman yangınları açısından da riskli bir dönemden geçildiğine dikkati çeken Yumaklı, açıklamasını şöyle tamamladı:

"Bütün arıcı kardeşlerime gittikleri yerlerde bakanlığımızın ilgili birimlerinin uyarılarına mutlaka riayet etmelerini, rüzgarın ve sıcaklığın çok yüksek olduğu, nemin çok düşük olduğu dönemlerde ve saat dilimlerinde orman alanlarının çok uzak olmasına bakmaksızın tütsüleme için yaktıkları ateş başta olmak üzere herhangi bir alevlenmeye sebep olabilecek hususlardan kaçınmalarını da özellikle rica ediyorum. Ülkemizdeki bütün arıcılara kolaylıklar, bereket dolu bal sağımları diliyorum."

Bakan Yumaklı, daha sonra aynı bölgede Kangal koyunu sürüsü sahipleriyle buluştu.

Programa, TBMM İdare Amiri Hasan Turan, AK Parti TBMM Grup Başkanı Abdullah Güler, Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, AK Parti Sivas Milletvekilleri Hakan Aksu ve Rukiye Toy, bazı protokol üyeleri ve üreticiler katıldı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, "Ben ülkemin üretim gücüne güveniyorum. Bu gücü daha fazla pazara, daha fazla tüketiciye ulaştırmamız, daha fazla katma değer elde etmemiz gerekiyor. E-ihracat burada çok önemli bir fırsat sunuyor. Önümüzdeki dönemde e-ihracat hızlı büyümesini sürdürecek. Biz bu dönüşümün öncüsü olmak istiyoruz." dedi.

Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda, TİM ve Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) işbirliğiyle düzenlenen İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi'nin (IGEXX 2026) açılışına, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, TİM Başkanı Mustafa Gültepe, ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu ile iş dünyasının önde gelen temsilcileri katıldı.

Gültepe, burada yaptığı konuşmada, üretimi dijitalle, dijitali ticaretle, ticareti ise sınırların ötesiyle buluşturan bir organizasyonu hayata geçirdiklerini söyledi.

Küresel ticarette e-ihracatın stratejik önem kazandığı bir dönemden geçildiğini dile getiren Gültepe, geçmişte bir firmanın dünyaya açılmasının uzun yıllar alabildiğini, bugün ise doğru platformlar aracılığıyla dünyanın her noktasına ürün satmanın mümkün hale geldiğini ifade etti.

Gültepe, Türkiye'nin üretim gücünün erişim gücüyle buluşturulması gerektiğini belirterek, "Ben ülkemin üretim gücüne güveniyorum. Bu gücü daha fazla pazara, daha fazla tüketiciye ulaştırmamız, daha fazla katma değer elde etmemiz gerekiyor. E-ihracat burada çok önemli bir fırsat sunuyor. Önümüzdeki dönemde e-ihracat hızlı büyümesini sürdürecek. Biz bu dönüşümün öncüsü olmak istiyoruz." dedi.

Bir ürünün bir firmayı, bir firmanın bir sektörü, bir sektörün de bir ülkeyi marka haline getirebileceğini söyleyen Gültepe, e-ihracatın üreticilere bu yolculuğu çok daha hızlı ve geniş bir coğrafyada gerçekleştirme imkanı verdiğini ifade etti.

Gültepe, bu nedenle 60 ülkeden 4 bin alıcının ağırlandığı IGEXX'i dünyaya açılmak isteyen Türk firmalarının buluşma noktası olarak gördüklerini dile getirdi.

Türkiye'nin dijital ticaret kapasitesinin hızla büyüdüğünü belirten Gültepe, "2025'te e-ticaret hacmimiz yüzde 52,2 artışla 4,5 trilyon lirayı aştı. E-ihracattan elde ettiğimiz döviz geliri 5 milyar doları geçti. Orta vadede e-ihracatın toplam ihracatımızdaki payını yüzde 10'a çıkarmaya kararlıyız." diye konuştu.

Bu hedef doğrultusunda küresel e-ticaret ekosistemini İstanbul'da bir araya getirdiklerini söyleyen Gültepe, toplam 3 trilyon dolarlık hacmi temsil eden 40 küresel pazar yerinin zirve kapsamında İstanbul'da bulunduğunu ifade etti.

Gültepe, küresel pazar yerlerine Türkiye ile işbirliğini geliştirme çağrısında bulunarak, "Türkiye'ye yalnızca pazar olarak değil, ortak olarak bakın. Biz 280 milyar dolarlık ihracatı olan bir üretim üssüyüz. 160 bini aşkın firmamız, 27 sektörümüzle 200'ü aşkın ülke ve bölgeye tedarik ve hizmet sağlıyoruz. Bizim gücümüz üretim, sizin gücünüz erişim. Güçlerimizi birleştirdiğimizde hepimiz kazanırız." dedi.

Daha fazla Türk üreticisinin küresel ağlara dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan Gültepe, küresel pazar yerlerinin temsilcilerini bu konuda işbirliğine davet etti.

Gültepe, Türkiye'nin e-ihracattaki hedeflerine ilişkin, "Erişimde sınırları aşacağız. Markalaşmada sınırları aşacağız. Ölçekte sınırları aşacağız. El birliğiyle Türkiye'yi e-ihracatta marka ülke yapacağız." ifadesini kullandı.

"Dünya ticaretinin haritası yeniden şekilleniyor"

ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu da dünya ticaretinin haritasının yeniden şekillendiğini belirterek, jeopolitik gelişmeler, değişen tedarik zincirleri, yeni regülasyonlar, teknolojideki hızlı ilerleme ve dönüşen tüketici davranışlarının şirketlerin nerede üretim yaptığını, nerede satış gerçekleştirdiğini ve hangi pazarlarda büyüdüğünü yeniden belirlediğini söyledi.

Dijitalleşme ticarette sınırları ortadan kaldırırken yerel ve bölgesel pazarların giderek güçlendiğine işaret eden Çevikoğlu, yeni düzende küresel pazarlarda büyümenin farklı coğrafyaları doğru anlamayı, yerel ekosistemlerle güçlü bağlar kurmayı ve her pazarın kendi dinamiklerine uyum sağlamayı gerektirdiğini ifade etti.

Çevikoğlu, IGEXX 2026'nın Beyond Borders temasının da bu yeni döneme işaret ettiğini dile getirerek, "Lojistikten ödeme sistemlerine, güvenli ve sürdürülebilir ticaretten yapay zekaya kadar e-ticaretin tüm unsurları yeniden şekilleniyor. Bu dönemde rekabet, veriyi doğru kullanma ve değişime uyum sağlama gücü üzerinden belirlenecek. Geleceğin ticareti ise birbirine bağlanan pazarlar ve güçlü ekosistemlerden doğacak." diye konuştu.

IGEXX'te bu anlayışla farklı pazarları, teknolojileri ve iş dünyasının aktörlerini aynı zeminde buluşturduklarını söyleyen Çevikoğlu, böylece yeni işbirliklerinin ve ticaret fırsatlarının önünü açmayı amaçladıklarını belirtti.

Çevikoğlu, zirvenin şirketler arasında somut ticari ilişkiler kurulması açısından önemine işaret ederek, "Dolayısıyla buradaki asıl kazanımımız, şirketlerin birbirini tanıması, doğru iş ortaklarıyla buluşması ve burada kurulan bağların gerçek ticarete dönüşmesi. Burada başlayan bir temasın yeni bir pazara, gerçekleştirilen bir görüşmenin yeni bir yatırıma, bugün kurulan bir bağın ise uzun vadeli bir ticari başarıya dönüşmesini istiyoruz." dedi.

Doğal Afet Sigortaları Kurumundan (DASK) edinilen bilgiye göre, bu tarihten itibaren bir konut satıldığında, eski ev sahibine ait ZDS poliçesi yeni ev sahibine geçmeyecek. Mevcut poliçe, eski ev sahibinin sigorta şirketi veya acentesine iptal talebi için başvurusu üzerine satışın tapuda tescil edildiği tarih itibarıyla sona erecek. Tapu işlemi sırasında da evi satın alan kişinin kendi adına ZDS poliçesi bulunup bulunmadığı kontrol edilecek.

Evini satanlar açısından bakıldığında, sona eren poliçede kullanılmayan günlere karşılık gelen prim tutarı, sigorta ettiren veya önceki ev sahibinin başvurusu üzerine poliçeyi yaptıran kişiye iade edilecek. Böylece satış sonrasında eski ev sahibine ait poliçenin yeni ev sahibine ek belgeyle devredilmesi yerine, ZDS poliçesinin konutun yeni sahibi adına düzenlenmesi esas olacak.

Yeni düzenleme, konutun satılmasının yanı sıra satış dışında konut üzerindeki hak sahibinin değiştiği diğer durumlara ilişkin süreci de kapsıyor. Satış ve satışa benzer işlemler dışındaki durumlarda mevcut ZDS poliçesi sona ermeyecek, konutun yeni hak sahibiyle devam edecek.

Satış dışındaki işlemlerden dolayı yeni hak sahibinin, mevcut poliçenin varlığını öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde poliçeye aracılık eden sigorta şirketine bildirimde bulunması gerekecek. Bildirimin alınmasının ardından ilgili sigorta şirketi veya acente, 24 saat içinde hak sahibi değişikliğini poliçeye işleyecek ve güncellenen poliçeyi yeni hak sahibine verecek. 

"Prim iadesi işlemleri için ilgili sigorta şirketi veya acenteyle iletişime geçilebilir"

Söz konusu düzenlemeye ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, kurum olarak sigortalıların ihtiyaçlarını ve uygulamada ortaya çıkan gereksinimleri yakından takip ettiklerini, ZDS sisteminin daha etkin işlemesine yönelik ihtiyaçları tespit ederek SEDDK ile sürekli istişare halinde çalıştıklarını söyledi.

Düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğunu açıklayan Demirkan, ZDS sisteminde süreçlerin vatandaşlar açısından açık ve anlaşılır olmasının, aynı zamanda uygulamanın tüm taraflar için aynı şekilde yürütülmesinin önem taşıdığına dikkati çekti.

Demirkan, yeni düzenlemeyle bir konutun sahibinin değişmesi durumunda mevcut poliçenin nasıl devam edeceğine ilişkin sürecin daha açık hale getirilmesinin, uygulama birliğinin güçlendirilmesinin ve poliçenin doğru kişi adına düzenlenmesinin hedeflendiğini kaydetti.

Evini satan vatandaşların kullanılmayan süreye ait prim iade sürecinin işleyişine değinen Demirkan, "Vatandaşlarımız, prim iadesine ilişkin işlemler için poliçelerini düzenleyen sigorta şirketi veya acenteleriyle iletişime geçebilir. İade tutarı, tapudaki tescil tarihi esas alınarak poliçenin kullanılmayan süresine göre hesaplanacak." açıklamasını yaptı.

Yeni uygulamada sigorta şirketleri ve acentelerin özellikle satış dışındaki hak sahibi değişikliklerinde önemli rol üstleneceklerini belirten Demirkan, bunların konutun yeni hak sahibinin bildirimi üzerine 24 saat içinde değişikliği poliçeye işleyip güncellenen poliçeyi yeni hak sahibine vermelerinin yanı sıra, satış nedeniyle sona eren poliçelerde kullanılmayan günlere ait primlerin iadesine ilişkin başvurularda da vatandaşların başvuru noktası olacaklarını bildirdi.

Yeni dönemde konut alıp satacaklara tavsiyeler

Balkır Demirkan, 5 Eylül'den sonra ev alacak veya satacak vatandaşlara şu tavsiyelerde bulundu:

"Yeni dönemde vatandaşlarımızın özellikle ev alım ve satım işlemlerinde ZDS poliçelerini de sürecin bir parçası olarak değerlendirmeleri önem taşıyor. Evini satan vatandaşlarımızın, mevcut poliçelerinin tapudaki satış işlemiyle birlikte sona ereceğini bilmeleri ve poliçenin kullanılmayan günlerine ait prim iadesi için sigorta şirketleri veya acenteleriyle iletişime geçmeleri gerekiyor. Ev satın alan vatandaşlarımızın ise tapu işlemi öncesinde kendi adlarına geçerli bir ZDS poliçesi bulunup bulunmadığı kontrol edilecek."

Satış dışındaki hak sahibi değişikliklerinde mevcut poliçenin ek belge yapılması koşuluyla yeni hak sahibiyle devam edeceğini hatırlatan Demirkan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu durumda yeni hak sahibinin, mevcut poliçenin varlığını öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde poliçeye aracılık eden sigorta şirketine bildirimde bulunması gerekiyor. Bildirimin ardından gerekli poliçe güncellemesi 24 saat içinde sigorta şirketi veya acente tarafından gerçekleştirilecek. Vatandaşlarımız, ZDS poliçelerine ilişkin işlemler için öncelikle poliçelerini düzenleyen sigorta şirketi veya acenteleriyle iletişime geçebilirler. Sigorta şirketi veya acentelerine ulaşamamaları ya da süreçle ilgili bilgi ve desteğe ihtiyaç duymaları halinde ise dask.gov.tr internet sitemizde yer alan 'DASK'a mesajım var' bölümünden kurumumuza ulaşabilirler."

Ticaret Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre, bu yılın 8 aylık döneminde Türk lirasıyla dış ticarette yıllık bazda belirgin artış kaydedildi.

Türk lirasıyla ihracat, ocakta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6 azalışla 24 milyar 727 milyon lira oldu. İthalat ise yılın ilk ayında yüzde 18,8 artışla 83 milyar 526 milyon liraya çıktı. Böylece, yılın ilk ayında dış ticaret hacmi 108 milyar 253 milyon lira olarak gerçekleşti.

Yılın ikinci ayında Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın şubat ayıyla karşılaştırıldığında yüzde 2,1 azalışla 27 milyar 694 milyon liraya gerilerken, ithalat yüzde 10,5 yükselişle 92 milyar 868 milyon liraya ulaştı. Şubatta dış ticaret hacmi 120 milyar 562 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

İhracatta nisan ve ağustos aylarında çarpıcı artış

Türk lirasıyla ihracat, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 artışla 31 milyar 661 milyon liraya çıkarken, ithalat yüzde 15,1 yükselerek 110 milyar 185 milyon lira oldu. Böylece martta Türk lirasıyla yapılan dış ticaret hacmi 141 milyar 846 milyon liraya ulaştı.

Türk lirasıyla ihracatta nisan ayında kaydedilen yükseliş dikkati çekti. Söz konusu ayda ihracat, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,3 artışla 38 milyar 219 milyon lirayı bulurken, ithalat da yüzde 10,8 yükselişle 107 milyar 669 milyon liraya çıktı. Nisanda dış ticaret hacmi 145 milyar 888 milyon lira olarak hesaplandı.

Mayısta Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 artarak 29 milyar 436 milyon lira olurken, ithalat yüzde 8,4 azalışla 82 milyar 453 milyon liraya geriledi. Böylece dış ticaret hacmi mayısta 111 milyar 889 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Türk lirasıyla ihracat, haziranda da 2025'in aynı ayına göre yüzde 26 artarak 29 milyar 938 milyon liraya, ithalat yüzde 16,3 artışla 114 milyar 550 milyon liraya yükseldi. Bu dönemde dış ticaret hacmi 144 milyar 488 milyon lira olarak gerçekleşti.

Temmuzda Türk lirasıyla dış satım, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 31,8 yükselişle 37 milyar 70 milyon liraya ulaştı. Bu dönemde ithalat yüzde 2,7 artarak 107 milyar 128 milyon liraya çıkarken, ticaret hacmi 144 milyar 198 milyon lira oldu.

Ağustosta Türk lirasıyla ihracat yıllık bazda yüzde 49,6 artışla 37 milyar 966 milyon liraya çıktı. İthalat yüzde 8,9 artışla 96 milyar 265 milyon lira, dış ticaret hacmi 134 milyar 231 milyon lira olarak belirlendi.

8 aylık dış ticaret hacmi yüzde 11,3 arttı

Bu yılın ocak-ağustos döneminde Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artışla 215 milyar 733 milyon liradan 256 milyar 711 milyon liraya çıktı. İthalat da aynı dönemde 728 milyar 585 milyon liradan yüzde 9,1 artışla 794 milyar 644 milyon liraya ulaştı.

Böylece Türk lirasıyla dış ticaret hacmi, ocak-ağustos döneminde yıllık bazda yüzde 11,3 artışla 944 milyar 318 milyon liradan 1 trilyon 51 milyar 355 milyon liraya yükseldi ve 8 aylık dönemlerin en yüksek seviyesine ulaştı.

2025 ve 2026 yıllarının ocak-ağustos dönemlerinde Türk lirasıyla gerçekleştirilen dış ticaret verileri şöyle:

Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına ilişkin dolaylı AR-GE teşviklerini açıkladı.

Buna göre, AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki 2024'te 105 milyar 977 milyon lira olurken, geçen yıl yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler, 86 milyar 105 milyon lirayla en fazla gelir vergisi stopaj desteğinden faydalandı. Bunu 81 milyar 63 milyon lirayla kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lirayla gelir vergisi, 141 milyon lirayla katma değer vergisi (KDV) desteği izledi.

Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9'u gelir vergisi stopaj desteğinden, 49,1'i kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden geldi.

En fazla beyannameyi bilgi ve iletişim sektöründeki girişimler verdi

AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı, 2025 yılında 11 bin 835 oldu. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren girişimler ana faaliyetlere göre incelendiğinde ilk 3 sırayı 6 bin 98 ile bilgi ve iletişim, 2 bin 421 ile imalat sanayi ve 1627 ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler aldı.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 71,2'sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5'inin imalat ve yüzde 5,9'unun mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu görüldü.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı da 39 milyar 561 milyon lira oldu. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 72,9'undan imalat, yüzde 14,7'sinden bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1'inden finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlerin faydalandığı belirlendi.

Gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan AR-GE desteğinden geçen yıl yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321'i 4691 sayılı Kanun kapsamında, 1766'sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destekten yararlandı.

Buna göre, yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1'i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9'u da 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE desteğinden faydalandı.

Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımları incelendiğinde, imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1'inin 5746 sayılı Kanun'dan, yüzde 17,9'unun ise 4691 sayılı Kanun'dan yararlandığı görüldü.

Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1'i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin de yüzde 81,1'i 4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlandı.

Aynı sektörlerde 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan girişimlerin oranları sırasıyla yüzde 15,9 ve yüzde 18,9 oldu.

KOBİ'lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu

2025 yılında girişimler 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanırken, 4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı.

Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre ele alındığında, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5'i KOBİ olarak kayıtlara geçti. Girişim sayısı bakımından AR-GE teşviklerinden yararlanan büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olurken, bu girişimler dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8'inden yararlandı.

KOBİ'lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu. Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ'lere sağlanan 64 milyar 596 milyon lira olan dolaylı AR-GE teşvik miktarının yüzde 61,1'inin orta ölçekli, yüzde 32,1'inin küçük ölçekli ve yüzde 6,8'inin mikro ölçekli girişimlere sağlandığı tespit edildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı uluslararası hizmet ticareti istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, hizmet ihracatı 2024'te 117,3 milyar dolar iken 2025'te yüzde 6,5 artışla 124,9 milyar dolar oldu. 2024'te 56,4 milyar dolar olan hizmet ithalatı ise geçen yıl yüzde 9,6 artışla 61,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Seyahatin toplam ihracat içindeki payı yüzde 48,1

Genişletilmiş ödemeler dengesi hizmetler sınıflamasına göre, seyahatin toplam ihracat içindeki payı 2024'te yüzde 48 iken 2025'te yüzde 48,1'e yükseldi. İkinci sırada yer alan taşımacılık hizmetlerinin 2024'te yüzde 35,1 olan payı, 2025'te yüzde 34,1'e geriledi.

Hizmet ihracatında 2025'te üçüncü sırada yüzde 6,3 payla "diğer iş hizmetleri" sektörü yer aldı.

Seyahat hizmetinden sonraki en büyük paya sahip taşımacılık hizmetlerinde 2024'te yapılan ihracat 41 milyar 125 milyon dolar olurken, 2025'te yüzde 3,5 artışla 42 milyar 571 milyon dolara çıktı. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatı, 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 25,3 artarak 6 milyar 724 milyon dolara yükseldi.

Taşımacılığın toplam hizmet ithalatı içindeki payı 2024'te yüzde 38,1 iken 2025'te yüzde 32 oldu. İkinci sırada yer alan "diğer iş hizmetleri"nin payı ise 2024'te yüzde 16,1 iken 2025'te yüzde 16,9 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet ithalatındaki payı 2025'te yüzde 14,5 olan seyahat hizmetleri sektörü üçüncü sırada yer aldı.

En fazla hizmet ihracatı AB ülkelerine

Seyahat hizmetleri dışındaki hizmetlerde Avrupa Birliği (AB) ülkelerine 2025'te yapılan hizmet ihracatı 25 milyar 330 milyon dolar, diğer Avrupa ülkelerine yapılan ihracat ise 9 milyar 259 milyon dolar oldu.

İthalatta 2025'te AB ülkelerinden yapılan ithalatın 24 milyar 733 milyon dolar, diğer Avrupa ülkelerinden yapılan ithalatın da 6 milyar 452 milyon dolar olduğu görüldü.

AB ülkeleri geçen yıl Türkiye'nin seyahat hariç hizmet ihracat ve ithalatında başı çeken ülke grubu oldu. Söz konusu ülkeler yüzde 37,9 ile toplam hizmet ihracatı içinde en büyük paya sahip ülke grubu olurken, toplam hizmet ithalatının ise yüzde 45,3'ü AB ülkelerinden yapıldı.

Seyahat hizmeti dışındaki diğer hizmetlerin toplam ihracatının 2025'te yüzde 31'i ABD, Almanya ve Birleşik Krallık ile gerçekleşti. Hizmet ihracatında yüzde 12,9'luk payla ve 8 milyar 338 milyon dolarlık ihracatla ilk sırayı ABD alırken, ikinci sırada yüzde 11,5'lik payla Almanya, üçüncü sırada ise yüzde 6,6'lık payla Birleşik Krallık yer aldı.

İthalatta ise 2025'te yüzde 12,6'lık payla ve 6 milyar 667 milyon dolarla ilk sırada İrlanda bulunurken, ikinci sıra 4 milyar 797 milyon dolar ve yüzde 9,1'lik payla Birleşik Krallık'ın, üçüncü sıra ise yüzde 8,3'lük pay ve 4 milyar 378 milyon dolarla ABD'nin oldu.

Jeopolitik risklerdeki artış, petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte borsalarda düşüşe ve tahvil faizlerinde yükselişe sebep oluyor. Enflasyonist baskılar konusunda artan endişeler de Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik tahminlerin güçlenmesine neden oluyor. Bu gelişmelere paralel Fed yetkililerinden de "şahin" açıklamalar geliyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in ekim ayında faiz artırımına gitmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan ABD'de cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin güçlü gelmesi durumunda bunun da faiz artırım beklentilerini daha fazla güçlendirebileceği tahmin ediliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Ürdün'deki ABD hava üslerini balistik füzelerle hedef almasının ardından bu saldırılara karşılık vereceklerini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a karşı daha fazla saldırı tehdidinde bulunması ve yeni çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışında uzun süreli aksamalara yol açabileceği endişelerini artırmasıyla aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,6 artışla 91,5 dolar seviyesinde seyrediyor.

Rusya'nın dizel ihracat yasağını 30 Eylül'e kadar uzatma kararı da rafine yakıt tedarikine ilişkin endişeleri artırdı.

Öte yandan G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısında konuşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, G20'deki ilk önceliklerinin ekonomik büyüme olduğunu bildirdi.

Fed Başkanı Kevin Warsh da Büyüme oturumunda, enflasyonun ve büyümenin bir tercih meselesi olduğunu belirterek, "ABD'deki ekonomik büyüme güçlenmiş görünüyor." dedi. Warsh, söz konusu oturumda sermaye harcamaları ve verimlilik gibi konulara dair soruları ele alacaklarını da anlattı.

Bankacılık oturumunda da Warsh, ABD'de kredi veren kuruluşların geniş yelpazesine ve ülkede finansal piyasaların derinliğine vurgu yaptı.

Warsh, güvenli, sağlam ve rekabetçi bir bankacılık sistemine sahip olmanın önemine işaret ederek, "ABD'de reform odaklı kalmaya devam edeceğiz." dedi.

Artan petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyonist endişeler ve Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güçlenmesiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,79 ile Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Artan jeopolitik risklerin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,5 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,5 azalışla 4 bin 430 dolardan işlem görüyor.

New York borsası geriledi

New York borsası jeopolitik gerilimlerin piyasaları baskılamasıyla haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı. Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,33 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları düşüşle kapandı

Avrupa borsaları tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enflasyon endişelerini tetiklemesiyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle kapattı.

Almanya'da aşırı sağın yükselişine dair endişeler nedeniyle ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,32 ile 15 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Londra borsasında resmi tatil nedeniyle işlem yapılmazken, Avrupa genelinde artan finansman maliyetleri özellikle gayrimenkul ve teknoloji hisselerinde satış baskısı oluşturdu.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da ağustos ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,9 artarak beklentilerin hafif üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,79, Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,17 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,01 değer kaybetti.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsaları satış ağırlıklı seyrediyor

Asya piyasaları artan jeopolitik riskler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle satış ağırlıklı seyrediyor.

Tahvil faizlerindeki yükselişler de Asya borsalarındaki düşüşte etkili olan en önemli nedenler arasında yer alıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in, Japonya Merkez Bankasından (BoJ) faiz oranlarını daha agresif bir şekilde artırmasını istediğine dair haberlerin ardından Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi 1996'dan bu yana ilk defa yüzde 3'e ulaştı.

Öte yandan Çin'de RatingDog imalat sanayi PMI endeksi ağustos ayında 50,9'dan 51,5'e yükseldi.

Analistler, söz konusu verinin ülkede imalat sanayisinde talebin devam ettiğini gösterdiğini ancak iç talebe ilişkin sıkıntıların ve jeopolitik risklerden kaynaklı maliyet baskılarının sürdüğünü söyledi.

Güney Kore ihracatı ise ağustos ayında yıllık bazda yüzde 68,7 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Veriler, özellikle teknoloji ürünlerine yönelik küresel talebin devam ettiğini gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 geriledi. Çin'de Şanghay bileşik endeksinde ise yatay bir seyir izleniyor.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,10 değer kaybederek 14.334,06 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün yüzde 1,2 geriledi.

Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 48,2560'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,2770'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin, yurt dışında ABD'de JOLTS açık iş sayısı, dünya genelinde imalat sanayi PMI ve Avro Bölgesi'nde enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığınca hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Düzenlemeyle, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin uygulanmasına ilişkin kurallar ve ulusal karbon piyasasının hukuki çerçevesi belirlendi.

Yönetmelikle, Türkiye'de kurulacak Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi aracılığıyla sera gazı emisyonlarının azaltımının teşvik edilmesi, düşük karbon üretim teknolojilerine geçişin hızlandırılması ve yeşil dönüşüm sürecinin desteklenmesi amaçlanıyor.

ETS, sanayi işletmeleri için de önemli yükümlülükler öngörüyor. Yönetmelik kapsamına giren tesislerin, emisyonlarını izlemeleri, raporlamaları ve doğrulatmaları, doğrulanmış emisyonları karşılığında gerekli emisyon tahsisatlarını teslim etmeleri gerekiyor.

"Dönüşüm için teşvik ve hibe mekanizmaları önem taşıyor"

Ankara Sanayi Odası Başkanı Seyit Ardıç, yönetmeliğin sanayinin yeşil dönüşümünde önemli bir aşama olduğunu belirterek, "Yeni sistemle karbon, izlenen ve raporlanan bir çevre göstergesi olmanın ötesinde üretim maliyetlerini, yatırım kararlarını ve rekabet gücünü doğrudan etkileyen ekonomik bir parametre haline geliyor." dedi.

Sanayi kuruluşları açısından emisyon izni, doğrulanmış yıllık emisyon raporları, faaliyet verilerinin takibi ve emisyon miktarına karşılık gelen tahsisatların teslimi gibi yeni yükümlülüklerin doğduğuna dikkati çeken Ardıç, şunları söyledi:

"Bu yapı, karbon yönetimini çevre birimlerinin ötesine taşıyarak üretim, enerji, finans, yatırım ve üst yönetimin de ortak gündemi haline getirecek. Enerji, demir-çelik, alüminyum, çimento ve kireç, cam ve seramik, kağıt ve selüloz ile belirli kimya ve hidrojen üretim faaliyetlerini doğrudan etkileyecek. Sistemin maliyet etkileri ise tedarik zincirleri üzerinden makine, otomotiv ve elektrik-elektronik gibi sektörlere de yansıyabilecek. Bu süreci, sanayimizin rekabet gücünü artıracak bir dönüşüm fırsatına çevirmeliyiz. Önümüzdeki dönemde enerji ve kaynak verimliliği, yeni teknolojiler ve düşük karbonlu üretim daha fazla önem kazanacak. Dönüşümün başarıya ulaşması için öngörülebilir bir uygulama takvimi, güçlü finansman imkanları ile etkili teşvik ve hibe mekanizmaları büyük önem taşıyor. Özellikle KOBİ'lerimizin dönüşüm maliyetlerinin karşılanması için etkin biçimde desteklenmesi gerekiyor."

"Rekabet, düşük karbon yoğunluğuna bağlı olacak"

Türkiye Çelik Üreticileri Derneği Genel Sekreteri Veysel Yayan da yeni sistemin, gelecek dönemde sanayinin maliyet yapısını, yatırım kararlarını, teknoloji tercihlerini ve uluslararası rekabet gücünü etkileyecek yeni bir ekonomik yaklaşım olduğunu ifade etti.

ETS ile karbon emisyonlarının, işletmeler açısından artık yalnızca çevresel performans göstergesi olmaktan çıkarak doğrudan ekonomik değişkene dönüştüğüne işaret eden Yayan, Türk çelik sektörü açısından konunun ayrıca stratejik önem taşıdığına dikkati çekti.

Yayan, ETS'nin etkisinin, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile değerlendirilmesi gerektiğini ve gelecekte rekabet avantajının yalnızca düşük üretim maliyetine değil düşük karbon yoğunluğuna ve maliyetine bağlı olacağını anlattı.

Türkiye açısından ETS gelirlerinin nasıl kullanılacağının da kritik olduğuna işaret eden Yayan, karbon maliyetinin, sanayinin dönüşümünü finanse edecek mekanizmalarla dengelenmesinin önemli olduğunu söyledi.

Yayan, sistemin, Türk sanayisi için yalnızca yeni bir yükümlülük değil aynı zamanda önemli bir dönüşüm fırsatı olduğunu belirterek, Türkiye'nin düşük karbonlu çelik üretiminde önemli potansiyele sahip olduğunu dile getirdi.

Türk çelik sektörünün dönüşümünün, yalnızca üretim teknolojisinin değil elektrik arzının da dönüşümünü gerektirdiğini vurgulayan Yayan, şunları kaydetti:

"Bu çerçevede yenilenebilir enerji yatırımları, enerji verimliliği ve rekabetçi düşük karbonlu elektrik tedariki, çelik sektörünün geleceği açısından kritik önem taşımaktadır. Elektrik ark ocakları, elektrik tüketiminin azaltılması, atık ısıların değerlendirilmesi, proses optimizasyonu ve yenilenebilir elektrik kullanımı, karbon maliyetinin azaltılmasında öncelikli alanlar olacaktır. Önümüzdeki dönemde karbon, çevresel bir gösterge olmaktan çıkarak, maliyet, yatırım, finansman ve rekabetçilik unsuru haline gelecektir. Türk çelik sektörünün elektrikli ark ocağı ağırlıklı üretim yapısı, önemli bir avantaj sunmaktadır ancak bu avantajın gerçek bir rekabet üstünlüğüne dönüşebilmesi için düşük karbonlu elektrik, enerji verimliliğinin, güçlü hurda altyapısının, tüm yatırım planlarının ve yeşil finansmanın birlikte ele alınması gerekmektedir. Sistemin başarısı da sanayiden ne kadar karbon maliyeti tahsil edildiğiyle değil bu mekanizmanın Türk sanayisini ne ölçüde daha verimli, düşük karbonlu ve küresel rekabete hazır hale getirdiğiyle ölçülmelidir."

"Bu süreci küresel rekabette öne geçme fırsatı olarak görüyoruz"

TÜRKÇİMENTO Üst Yöneticisi (CEO) Volkan Bozay da uluslararası ticaret kurallarının ve yeni kalkınma modellerinin düşük karbonlu üretim omurgasında yeniden şekillendiği dönemde sistemin Türkiye'de yapıcı rol oynayacağına inandıklarını söyledi.

ETS'nin, tesisler üzerinde operasyonel sorumluluklar tanımlamakla birlikte enerji verimliliğini artıran, yenilikçi süreçleri devreye alan ve düşük karbonlu teknolojilere yatırım yapan üreticileri rekabette bir adım öne çıkaracağını ifade eden Bozay, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Sistemin, tahsisatların birincil piyasa satışından elde edilecek tüm gelirlerin iklim değişikliğiyle mücadele, AR-GE ve sanayimizin yeşil dönüşüm projelerine harcanabileceğine yönelik hükmü sayesinde, sanayimizin dönüşümünü kesintisiz besleyen sürdürülebilir bir yeşil ekonomi döngüsü kalıcı hale gelecektir. Teknik ve kurumsal altyapı olarak sisteme en hazırlıklı sektörlerin başında geliyoruz. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi, özellikle ülkemizin COP31 ev sahipliğine hazırlandığı bu süreçte son derece olumlu ve stratejik bir gelişmedir. Sektörümüz açısından öngörülebilir, şeffaf ve etkin bir ulusal karbon piyasasının tesis edilmesinde kilometre taşı olan bu dönüşümün sahada kusursuz işleyebilmesi, finansal ve mevzuatsal açıdan dengeli bir geçiş sürecinin sağlanmasına da bağlıdır. Bu başarı, kamu, özel sektör, akademi ve STK'ler arasındaki işbirliğinin artarak devam etmesiyle mümkün olacaktır. Çimento sektörü, bu süreci bir uyum yükü değil küresel rekabette öne geçme fırsatı olarak görmektedir. 

Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda ETS'nin hayata geçirilmesini son derece değerli görüyoruz. Ülkemizin küresel iklim diplomasisindeki konumunu güçlendirecek, sektörümüzün dönüşümünü destekleyecek etkin politika ve mekanizmaların oluşturulmasına katkı sunmaya kararlılıkla devam edeceğiz."

Avrupa'da bu yaz etkili olan aşırı sıcaklar elektrik talebini yükseltirken, yaşanan kuraklık bazı üretim kaynaklarında kısıtlamalara yol açarak kıtanın elektrik sistemindeki kırılganlıklarını açığa çıkardı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'den derlediği bilgilere göre, haziran ve temmuz aylarında Avrupa'nın birçok bölgesinde sıcaklıklar 40 dereceyi aştı. Bu durum özellikle klima kullanımında artışa neden olarak elektrik talebini de belirgin şekilde yükseltti.

Haziranın son haftasında başlayan sıcak hava dalgaları sırasında günlük elektrik talebi, sıcaklıkların mevsim normallerine daha yakın seyrettiği 13-19 Haziran haftasına kıyasla İtalya'da yüzde 28, Macaristan'da yüzde 23, Fransa'da yüzde 14 ve İspanya'da yüzde 13 arttı.

Artan enerji talebinin yanı sıra kuraklık ve nehirlerdeki düşük su seviyeleri yaz boyunca elektrik arzını zaman zaman baskıladı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu son olarak 11 Ağustos'ta, Avrupa'da etkili olan kuraklık ve düşük nehir seviyeleri nedeniyle elektrik arzında durumun sıkışık olduğunu bildirdi.

Bu durum özellikle Orta ve Doğu Avrupa'daki nükleer santrallerde belirginleşti.

12 Temmuz'da Fransa'da nükleer enerji kapasitesinin yüzde 43'ü kullanılamaz duruma geldi. Macaristan ve Romanya'da Tuna Nehri'ndeki rekor düşük su seviyeleri nükleer santrallerin üretim kapasitesini önemli ölçüde azalttı.

Bu ay Romanya'daki Cernavoda Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) iki reaktörü devre dışı kalırken, Macaristan'daki Paks NGS'de üretim kademeli olarak azaltıldı ve yetersiz soğutma suyu nedeniyle santralin birkaç ünitesi geçici olarak kapatıldı.

İngiltere'de 5 doğal gaz santralinin üretimindeki düşüş 2,5 gigavatlık kapasiteyi devre dışı bırakırken, İtalya'da Po Nehri'ndeki düşük su seviyeleri ülkenin termik santrallerinin yaklaşık üçte birini etkiledi. Polonya'da su seviyelerindeki düşüş ise kömür santrallerinde yaklaşık 1,3 gigavatlık üretim kapasitesinin durmasına neden oldu.

Kuraklık, hidroelektrik santrallerindeki üretimde de ciddi düşüşe yol açtı. AB'nin hidroelektrik üretimi mayıs, haziran ve temmuz aylarında son 10 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşirken, temmuzda AB'nin hidroelektrik üretiminin yüzde 90'ından fazlasını karşılayan en büyük 8 üreticiden 7'si 5 yıllık ortalamalarının altında kaldı.

Hidroelektrik üretimindeki açık, termik santrallerdeki üretim kesintileriyle birleşerek bazı piyasalarda elektrik üretimini zora düşürdü.

Elektrik fiyatları yükseldi

Bu gelişmeler elektrik fiyatlarına da yansıdı. Haziran sonu ve temmuz başındaki günlük ortalama elektrik fiyatları, 13-19 Haziran haftasına kıyasla Macaristan'da yüzde 119, Fransa'da yüzde 44, İtalya'da yüzde 13 ve İspanya'da yüzde 7 arttı.

Öte yandan, sıcak hava dalgaları sırasında güneş enerjisi santrallerinin elektrik üretiminde diğer kaynaklardan farklı olarak artış yaşandı.

Aynı dönemde Fransa ve Macaristan'da ortalama günlük güneş enerjisi üretimi yüzde 17, İspanya'da yüzde 5 arttı. AB genelinde güneş enerjisi üretimi, haziranda 52 teravatsaat, temmuzda 55 teravatsaat ile rekor seviyelere ulaşırken, her iki ayda da toplam elektrik üretiminin yüzde 25'ini karşıladı.

Yüksek güneş üretimi özellikle gün ortasında elektrik sistemindeki baskıyı hafifletse de akşam saatlerinde hızla düşmesi, talebin yüksek seyrettiği saatlerde depolama ve diğer esnek kaynakların önemine dikkati çekti.

"Güneşten üretim daha yüksek fiyat artışlarının önüne geçti"

Ember Kıdemli Analisti Chris Rosslowe, aşırı sıcakların kuraklıkla birleşmesiyle elektrik üretim kaynaklarının olumsuz etkilendiğini söyledi.

Rosslowe, "Soğutma ihtiyacı bulunan büyük termik santraller sıcak hava dalgalarında kesintilere karşı muhtemelen en kırılgan tesisler. AB'de hidroelektrik üretimi temmuzda 10 yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine indi. Macaristan ve Romanya'da benzeri görülmemiş nükleer kesintiler yaşandı ve Fransa'nın nükleer filosunun önemli bir bölümü çevresel nedenlerle kısıtlandı." diye konuştu.

Aşırı sıcakların yaşandığı dönemde güneş enerjisinden elektrik üretiminin artarak enerji arzına destek verdiğine işaret eden Rosslowe, "Bu durum Avrupa şebekelerinin istikrarlı işlemesine katkı sağladı ve özellikle gündüz saatlerinde daha yüksek fiyat artışlarının önüne geçti. Arz sıkışıklığı ve fiyat artışları ise genellikle akşamın erken saatlerinde görüldü ve Avrupa elektrik sisteminde esneklik ile depolama eksikliğini ortaya koydu." değerlendirmesinde bulundu.

Rosslowe, özellikle nükleer ve hidroelektrik üretimindeki arz açıklarının yükselen taleple birleşerek elektrik fiyatlarında artışı tetiklediğini belirterek, bu etkilerin ABD/İsrail-İran Savaşı öncesindeki seviyenin yaklaşık iki katına çıkan yüksek doğal gaz fiyatlarıyla daha da ağırlaştığını dile getirdi.

Elektrik sistemi tasarımında sıcak hava etkisi düşünülmeli

Avrupa'da enerji sisteminin, gelecekte daha sıcak hava koşullarının görüleceği ihtimaline göre planlanması gerektiğini vurgulayan Rosslowe, "Elektrik sistemi, bugünün hava koşullarına göre değil, sıcak hava dalgalarının giderek daha sık görüleceği daha sıcak bir geleceğe göre planlanmalı. Termik santrallerin kullanılabilirliğine ilişkin varsayımlar güncellenmeli." ifadelerini kullandı.

Rosslowe, Avrupa'nın artan güneş enerjisi üretimini akşam saatlerine taşıyabilmek için enerji depolama kapasitesinin artırılması gerektiğini ifade ederek, "İlave depolama kapasitesi, düşük maliyetli güneş enerjisini akşam saatlerine taşıyarak arzı soğutma talebiyle daha iyi eşleştirebilir ve pahalı ve kırılgan termik üretime bağımlılığı azaltabilir." dedi.

Depolama sistemlerinin sıcak hava dalgalarına karşı dayanıklılığa katkısının yanı sıra sistemin karbonsuzlaşmasına da yardımcı olabileceğini belirten Rosslowe, bu yazın enerji depolama açısından bir dönüm noktası olması gerektiğini vurguladı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Türk Eximbank, yılın ilk yarısında ihracatçılara 15,8 milyar doları kredi, 16,2 milyar doları ise sigorta ve garanti desteği olmak üzere toplam 32 milyar dolarlık destek sağladı.

Türk Eximbank'tan yapılan açıklamaya göre Banka, yılın ilk yarısında ihracat desteğini yüzde 26 artırarak, kredi desteğini 15,8 milyar dolara, sigorta ve garanti desteğini ise 16,2 milyar dolara yükseltti.

Katılım finans büyüklüğü yüzde 118 artarken, Banka ilk yarıda uluslararası piyasalardan sağladığı 5,2 milyar dolarlık yeni kaynakla ihracatçıların uzun vadeli ve çeşitlendirilmiş finansmana erişimini güçlendirdi.

Geçen yılın aynı dönemine göre toplam destek hacmini yüzde 26 artıran Türk Eximbank, kredi destek hacmini ise yüzde 27 artırdı.

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, küresel ticarette korumacılık eğilimlerinin güçlendiği, jeopolitik risklerin ve finansmana erişim maliyetlerinin ihracatçılar açısından önemli bir gündem oluşturduğu bir dönemde Türk Eximbank'ın ihracatçının yanında olmaya devam ettiğini vurguladı.

Türk Eximbank'ın uluslararası finans piyasalarındaki güçlü konumunu koruduğunu belirten Güney, şunları ifade etti:

"Yılın ilk 6 ayında uluslararası kredi ve sermaye piyasalarındaki etkin fonlama stratejimizi sürdürerek toplam 5,2 milyar dolar tutarında dış kaynak sağladık. Uzun vadeli ve çeşitlendirilmiş finansman yapımız sayesinde ihracatçılarımıza uygun maliyetli kaynak sunmaya devam ediyoruz. Uluslararası finans kuruluşları ve yatırımcıların Türk Eximbank'a duyduğu güven, ülkemizin ihracat finansmanına yönelik kaynak kapasitesini de güçlendiriyor. Sağladığımız bu kaynakları ihracatçılarımızın finansmana erişimini kolaylaştıracak, rekabet güçlerini artıracak ve ülkemizin ihracat hedeflerine katkı sağlayacak şekilde kullandırmayı sürdürüyoruz."

Katılım finansta güçlü büyüme

Güney, Türk Eximbank'ın sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen finansman uygulamalarını da geliştirmeye devam ettiğini belirtti. 

Güney, sürdürülebilirlik temalı kredi hacminin yılın ilk yarısında yüzde 24 artışla 300 milyon dolara yaklaştığını ifade etti.

Katılım finans alanında önemli bir ivme yakaladıklarını belirten Güney, "İhracatçılarımızın farklı finansman ihtiyaçlarına uygun ürün çeşitliliğimizi artırıyoruz. Katılım finans büyüklüğümüz geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 118 artarak 1,1 milyar dolardan 2,4 milyar dolara yükseldi. Katılım finansmanı alanındaki çözümlerimizi ihracatçılarımızın ihtiyaçları doğrultusunda geliştirmeyi sürdüreceğiz." ifadesini kullandı.

Alacak sigortasında büyüme sürüyor

Türk Eximbank'ın ihracatçılara sunduğu alacak sigortası çözümlerinin de büyümeye devam ettiğini vurgulayan Güney, "Sigorta ve garanti desteğimiz yılın ilk yarısında 16,2 milyar dolara ulaştı. Sigortalı ihracatçı firma sayımız yüzde 8 artışla 8 bin 332'ye, aktif sigortalı ihracatçı sayımız ise yüzde 15 artışla 3 bin 565'e yükseldi. İhracatçılarımızın hem yurt dışı hem yurt içi vadeli satışlarını güvence altına alan çözümlerimizi yaygınlaştırmaya devam ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Güney, Ticaret Bakanlığı desteğiyle alıcı kredileri ve dış ticaret finansman çözümleri sağladıklarını, Bankanın alıcı kredilerinde yer alan 'yatırım malı içeren mal ihracatı' tanımını genişlettiğini ve yurt dışında üstlenilen taahhüt işlerinde müteahhitlik firmalarının Türkiye'den tedarik edeceği yatırım mallarını da bu kapsama dahil ettiğini belirtti.

Yüksek teknolojili ihracata yönelik destekler artarak devam ediyor

Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, Bankanın desteklerinden yararlanan aktif ihracatçı firma sayısının 19 bine yaklaştığını, yılın ilk 6 ayında 954 yeni ihracatçı firmanın Banka desteklerinden yararlanmaya başladığını kaydetti.

Desteklerinden faydalanan yeni ihracatçı firmaların yüzde 88'inin KOBİ'lerden oluştuğunu belirten Güney, "İhracat desteklerinin daha geniş bir tabana yayılması ve daha fazla ihracatçımızın uygun maliyetli finansmana erişebilmesi için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz." ifadesini kullandı.

Güney, Türk Eximbank'ın Türkiye'nin katma değerli ihracatını artırma misyonu doğrultusunda desteklerini istikrarlı biçimde artırdığını vurgulayarak şunları kaydetti:

"Yılın ilk 6 ayında kullandırdığımız kredilerin yüzde 45'ini yüksek ve orta yüksek teknolojili ihracat yapan ihracatçılarımıza yönlendirdik. Hedefimiz ülkemizin ihracatında yüzde 41'lik paya sahip olan yüksek ve orta yüksek teknolojili ürün ihracatının payını ilk aşamada yüzde 50'lerin üzerine çıkarmak. Bu hedef doğrultusunda ihracatçılarımızı işletme sermayesi finansmanının yanı sıra kapasite artışı, dijital dönüşüm ve yeşil dönüşümlerini finanse edecek temalı yatırım kredilerimizle de destekliyoruz. İhracatçılarımızın küresel pazarlardaki rekabet gücünü artıracak finansman ve sigorta çözümlerini geliştirmeye devam edeceğiz."

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığınca oluşturulan geçici dış ticaret istatistiklerine göre, temmuzda Türkiye'nin toplam ithalatı, 2025'in aynı ayına kıyasla yüzde 5,1 artarak 32 milyar 965 milyon 736 bin dolar olarak belirlendi.

Bu tutarın 5 milyar 825 milyon 757 bin dolarlık kısmını, enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar" oluşturdu.

Geçen yıl temmuzda bu rakam 5 milyar 148 milyon 959 bin dolar olarak kayıtlara geçmişti. Böylece enerji ithalatı tutarı yıllık bazda yüzde 13,1 arttı.

Bu dönemde ham petrol ithalatı ise yüzde 0,3 artarak 2 milyon 931 bin 690 tona yükseldi.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan temmuz ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri açıklandı.

Buna göre, Genel Ticaret Sistemi (GTS) kapsamında ihracat, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,9 artışla 25 milyar 623 milyon dolara, ithalat yüzde 5,1 artarak 32 milyar 966 milyon dolara yükseldi.

Dış ticaret açığı, temmuzda yıllık bazda yüzde 13,6 artarak 6 milyar 463 milyon dolardan 7 milyar 343 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı Temmuz 2025'te yüzde 79,4 iken, geçen ay yüzde 77,7'ye geriledi.

Ocak-temmuz döneminde dış ticaret açığı yüzde 8,3 arttı

Ocak-temmuzda ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 artarak 161 milyar 539 milyon dolar, ithalat yüzde 4,7 yükselişle 222 milyar 85 milyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu dönemde, dış ticaret açığı yüzde 8,3 artışla 55 milyar 923 milyon dolardan 60 milyar 545 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, Ocak-Temmuz 2025 döneminde yüzde 73,6 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 72,7'ye geriledi.

Enerji ve altın hariç dış ticaret

Geçen ay enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, yüzde 3,1 artarak 23 milyar 78 milyon dolardan 23 milyar 788 milyon dolara yükseldi.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat, yüzde 3,6 artışla 25 milyar 280 milyon dolardan 26 milyar 194 milyon dolara çıktı.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı, temmuzda 2 milyar 407 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi, yüzde 3,4 artışla 49 milyar 982 milyon dolar oldu.

Söz konusu ayda enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 90,8 olarak belirlendi.

İmalat sanayisinin payı yüzde 94,4

Buna göre, ekonomik faaliyetler incelendiğinde, ihracatta temmuzda imalat sanayisinin payı yüzde 94,4, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 1,8 oldu.

Ocak-temmuz döneminde, ihracatta imalat sanayisinin payı yüzde 93,9, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,6, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 1,8 olarak belirlendi.

Geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre, ithalatta temmuzda ara mallarının payı yüzde 69,4, sermaye mallarının payı yüzde 14,5 ve tüketim mallarının payı yüzde 16 olarak hesaplandı.

İthalatta, yılın 7 ayında ara mallarının payı yüzde 71,2, sermaye mallarının payı yüzde 14 ve tüketim mallarının payı yüzde 14,4 oldu.

Almanya ihracatta, Çin ithalatta ilk sırada

Temmuzda ülkeler özelinde ihracatta ilk sırayı 2 milyar 42 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 1 milyar 683 milyon dolarla ABD, 1 milyar 349 milyon dolarla Birleşik Krallık, 1 milyar 113 milyon dolarla Irak, 1 milyar 110 milyon dolarla İtalya takip etti. Söz konusu ayda, ilk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 28,5'ini oluşturdu.

Ocak-temmuz döneminde de ihracatta ilk sırayı 13 milyar 286 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 10 milyar 164 milyon dolarla ABD, 9 milyar 429 milyon dolarla Birleşik Krallık, 8 milyar 347 milyon dolarla İtalya ve 6 milyar 638 milyon dolarla Fransa takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 29,6'sına karşılık geldi.

Temmuzda ithalatta ilk sıra Çin'in oldu. Bu ülkeden yapılan ithalatın tutarı 5 milyar 40 milyon dolar olarak hesaplandı. Çin'in ardından en fazla ithalat 3 milyar 232 milyon dolarla Rusya'dan, 2 milyar 521 milyon dolarla Almanya'dan, 1 milyar 889 milyon dolarla ABD'den, 1 milyar 553 milyon dolarla İtalya'dan yapıldı. İlk 5 ülkeden gerçekleştirilen ithalat, toplam ithalatın yüzde 43,2'sini oluşturdu.

Ocak-temmuz dönemi ithalatında da ilk sırada 31 milyar 350 milyon dolarla Çin yer aldı. Çin'i, 24 milyar 174 milyon dolarla Rusya, 16 milyar 3 milyon dolarla Almanya, 11 milyar 500 milyon dolarla ABD, 8 milyar 803 milyon dolarla İtalya izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 41,3'ü olarak hesaplandı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, temmuzda bir önceki aya kıyasla ihracat yüzde 2,6 arttı, ithalat yüzde 7,2 azaldı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, temmuzda geçen yılın aynı ayına göre ihracat yüzde 2,9, ithalat yüzde 5,1 arttı.

Teknoloji yoğunluğuna göre dış ticaret verileri "ISIC Rev.4" sınıflaması içinde yer alan imalat sanayisi ürünlerini kapsıyor. Temmuzda bu sınıflamaya göre imalat sanayisi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 94,4 oldu. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 4,4 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-temmuz döneminde ISIC Rev.4'e göre imalat sanayisi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,9, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 3,7 oldu.

Temmuzda, imalat sanayisi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 82,2 olarak belirlendi. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ithalatı içindeki payı yüzde 12,7 olarak gerçekleşti.

Ocak-temmuz döneminde imalat sanayisi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 79,9, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ithalatı içindeki payı ise yüzde 12,1 olarak belirlendi.

Özel Ticaret Sistemi verileri

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ise temmuzda ihracat geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,4 artarak 23 milyar 156 milyon dolara, ithalat yüzde 3,5 yükselerek 30 milyar 400 milyon dolara çıktı.

Temmuzda dış ticaret açığı yüzde 7,1 artarak 6 milyar 762 milyon dolardan 7 milyar 243 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı Temmuz 2025'te yüzde 77 iken, bu yılın aynı ayında yüzde 76,2'ye geriledi.

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ihracat, ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,1 artarak 147 milyar 697 milyon dolar, ithalat yüzde 5,6 yükselişle 209 milyar 175 milyon dolar olarak belirlendi.

Ocak-temmuz döneminde dış ticaret açığı yüzde 9,4 artarak 56 milyar 215 milyon dolardan 61 milyar 479 milyon dolara çıktı. İhracatın ithalatı karşılama oranı Ocak-Temmuz 2025'te yüzde 71,6 iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 70,6'ya geriledi.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin H-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre H-ÜFE, geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 3,94, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 28,95, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 32,77 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 34,71 yükseldi.

Endeks, Temmuz 2025'e göre ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 37,26, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 27,63, bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 29,56, gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 21,92, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 36,18 ve idari ve destek hizmetlerde yüzde 30,62 arttı.

H-ÜFE'de, temmuzda bir önceki aya göre ise ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 3,71, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 4,7, bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 2,41, gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 5,26, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 2,68 ve idari ve destek hizmetlerde yüzde 5,41 artış gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu, ağustos ayına ilişkin ekonomik güven endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre temmuzda 99,8 olan endeks, ağustosta yüzde 0,8 yükselerek 100,6 değerine çıktı.

Tüketici güven endeksi, ağustosta aylık bazda yüzde 1 artarak 90,8'e yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1,2 artışla 102,4 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 0,1 azalışla 111,9 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 0,8 azalışla 110,1, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 0,4 azalarak 83,1 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde son 5 yılın aylık verileri şöyle:

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,24 değer kaybederek 14.575,51 puandan tamamladı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 31,81 puan ve yüzde 0,22 azalışla 14.543,70 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,67 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,57 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,15 ile orman kağıt basım, en çok gerileyen yüzde 9,09 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda, ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'un Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda yapacağı açıklamalar öncesinde temkinli bir seyir izleniyor.

ABD'de bir önceki gün açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret etmesi, çip şirketi Nvidia'nın beklentileri aşan bilançosunun piyasalarda yarattığı iyimserliği bir miktar gölgeledi.

Analistler, Warsh'un ileride hangi gelişmelerin faiz artırımına yol açabileceğine ilişkin daha ayrıntılı bir açıklama yapmasının piyasaların yatışmasına ve risk primlerinin bir miktar gerilemesine yardımcı olabileceğine işaret ederek, politika adımlarının seyri ile zamanlamasına ilişkin net bir yönlendirme sunan sinyalin bile piyasalar üzerinde belirgin bir etki yaratabileceğini kaydetti.

Bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve dış ticaret dengesinin, yurt dışında ise Fed Başkanı Warsh'un konuşması, Almanya'da işsizlik oranı, Avro Bölgesi'nde ekonomik güven endeksi ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentilerinin takip edileceğini belirten analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

ABD'de bir önceki gün açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret etmesi, çip şirketi Nvidia'nın beklentileri aşan bilançosunun piyasalarda yarattığı iyimserliği bir miktar gölgeledi.

Fed'in enflasyonun seyri açısından dikkatle takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksinin temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 artarak piyasa beklentilerini aşması, fiyatlar genel düzeyindeki yukarı yönlü hareketin gelecek dönemde de sürebileceğine ilişkin soru işaretleri oluşturdu.

Piyasalarda, "enflasyon bir miktar ılımlı görünse de hala devam edebilir" algısı yatırımcıların bu yıl faiz artışına yönelik beklentilerini canlı tuttu. Bu durum yapay zeka temasının sürdürülebilir olup olmadığına ışık tutan Nvidia bilançosunun verdiği olumlu sinyallerin risk iştahı üzerindeki etkilerini sınırladı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay politika faizini yüzde 66 ihtimalle sabit bırakacağı öngörülürken, bankanın ekim ayında faizi 25 baz puan artırmasına yüzde 62 olasılık veriliyor. Bu doğrultuda Fed'in politika adımlarına ilişkin beklentilere en fazla duyarlı olan ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi, dün yaklaşık 3 baz puan artışla yüzde 4,23 seviyesine çıktı.

Söz konusu beklentilerle gözler Fed Başkanı Kevin Warsh'un bugün Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda vereceği mesajlara çevrildi. Fed Yönetim Kurulu üyesi olduğu 2006-2011 döneminde ve sonrasında Stanford Üniversitesindeki akademisyen kimliğiyle Jackson Hole'da aktif bir katılımcı olarak bulunan Warsh, Fed Başkanı olarak ilk kez bu etkinlikte yer alacak.

Analistler, Warsh'un ileride hangi gelişmelerin faiz artırımına yol açabileceğine ilişkin daha ayrıntılı bir açıklama yapmasının piyasaların yatışmasına ve risk primlerinin bir miktar gerilemesine yardımcı olabileceğine işaret ederek, politika adımlarının seyri ile zamanlamasına ilişkin net bir yönlendirme sunan sinyalin bile piyasalar üzerinde belirgin bir etki yaratabileceğini kaydetti.

Fed'in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında tuttuğu son para politikası toplantısı sonrasında konuşan Warsh, fiyat istikrarını sağlama konusundaki kararlılığını yineleyerek enflasyon hedefinde herhangi bir yumuşamanın söz konusu olmadığını söylemişti.

Warsh'un yanı sıra diğer Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid, enflasyonun inatçı ve katı bir seyir izlediğini söyledi.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyon konusunda artık harekete geçme zamanının geldiğini vurgulayarak, "Enflasyon hedefimizin üzerinde ne kadar uzun süre kalırsa onu tekrar düşürmemiz o kadar zorlaşacak ve bireyler ile işletmelerin yaşayacağı sıkıntılar da o kadar artacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Boston Fed Başkanı Susan Collins de "Koşulların, enflasyonun düşmeye devam ettiğine dair aradığım kanıtı sağlamadığını görürsem, faiz artışını desteklemeye açığım." ifadesini kullandı.

Bu gelişmelere ek olarak bugün tarım dışı istihdam verisine ilişkin bir revizyon yayımlanması bekleniyor.

Trump, İran ile görüşmek istemediğini belirtti

Jeopolitik tarafta ise Hürmüz Boğazı'ndaki tanker akışını olumlu etkileyecek her bir gelişme piyasalarda iyimserliği artırırken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'ın "çökmekte olan bir ülke" olduğunu savundu.

Fox News muhabiri Jonathan Hunt'ın İran'a ilişkin "hatalı haber yaptığını" belirten Trump, kendisinin İran ile görüşmek istemediğini, aksine İran'ın anlaşmaya varmak için yalvardığını iddia etti.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı, 22 Ağustos ile biten haftada 4 bin azalışla 203 bine gerileyerek piyasa beklentisinin altında gerçekleşti.

Bu gelişmeler ışığında dün yüzde 4,68'e çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yükselişini ikinci güne taşırken yeni günde de yüzde 4,69'da bulunuyor.

Fed'in faiz patikasına ilişkin beklentiler ve Fed Başkanı Warsh'un fiyat istikrarını önceleyen mesajlar verebileceği ihtimalleriyle dolara olan talep güçlenmeye devam ediyor. Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,2 seviyesinde seyrediyor.

Güçlü dolar ve yüksek seyreden tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı ise yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 580 dolardan alıcı buluyor. Ekim vadeli Brent petrol yüzde 0,6 azalışla varil başına 89,2 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,72, Nasdaq endeksi yüzde 1,57 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,2 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı

Avrupa borsalarında dün Almanya hariç satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, yatırımcılar, Jackson Hole'da verilecek para politikası mesajları ve ABD ile İran arasındaki diplomatik bağlantıların yeniden kurulabileceği ihtimalleriyle gerileyen Brent petrol fiyatlarındaki hareketliliği yakından takip ediyor.

Öte yandan dün yayımlanan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası toplantı tutanakları, enflasyon düşmezse bankanın yakın zamanda yeni bir faiz artırımına gitmeye hazırlandığını ortaya koydu.

Tutanaklarda, kararların gelecekteki veri akışına bağlı kalacağı vurgulanırken, "Enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanamadığı takdirde, yeni bir faiz artırımı yapılması gerekli görünmektedir." ifadesine yer verildi.

Diğer taraftan tutanaklarda, orta vadeli enflasyon görünümünün iyileşme olasılığına pay bırakmak adına, Yönetim Konseyi'nin eylül ayında bir faiz artırımına gitme yönünde önceden verilmiş bir taahhüdünün bulunmadığı iletişiminin vurgulanması gerektiği belirtildi.

Bazı Konsey üyeleri, haziran ayı toplantısından bu yana gelen verilerin para politikasında sıkılaşmanın devam etmesini desteklediğini ve bu doğrultuda temmuz ayı toplantısında olası bir faiz artırımına karşı çıkmadıklarını belirtti.

Bu arada ECB Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda "Finansal İnovasyon: Ödemeler ve Politikalar İçin Etkileri" başlıklı panelde konuşacak.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,79, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,17 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,68 düşerken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,31 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları Warsh'un konuşması öncesi temkinli

Asya borsalarında Nvidia'nın güçlü performansı ve ileriye dönük verdiği olumlu sinyaller risk iştahını desteklerken, Fed Başkanı Warsh'un olası şahin mesajları öncesinde yatırımcıların temkinli duruş sergilediği görüldü.

Bu doğrultuda bölge piyasalarında Güney Kore hariç pozitif bir seyir izliyor. Japonya'da enflasyon hızlanma işaretleri verdi. Ülkede bugün açıklanan verilere göre, ağustos ayında Tokyo Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık bazda yüzde 1,9 artarak önceki ayki veriye göre hızlandı.

Ayrıca taze gıda ve enerji hariç Tokyo çekirdek TÜFE de ağustosta yüzde 2 arttı. Temmuzdaki artış yüzde 1,8 seviyesindeydi. Bununla birlikte Japonya'da, işsizlik oranı ise temmuzda yüzde 1,18 ile tahminlerin altında kaldı. Açıklanan verilerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek ay faiz artıracağı beklentisi güçlendi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,7 düştü.

SPK'den ilk halka arzlara "öncelik" düzenlemesi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,24 değer kaybederek 14.575,51 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,13 yükseldi.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Payların İlk Halka Arzına İlişkin Başvuruların Sonuçlandırılmasında Öncelik Verilecek Kriterlere İlişkin Kurul İlke Kararı'nı da yayımladı.

Karara göre, halka açık olmayan ortaklıkların paylarının ilk halka arzına ilişkin başvurularında belirlenen kriterlerden en az birinin sağlanması ve şirket tarafından talepte bulunulması halinde başvuru, Kurulun internet sitesinde ilan edilen başvuru sıralamasına tabi olmaksızın öncelikli olarak sonuçlandırılabilecek.

Ayrıca halka arz edilecek payların piyasa değerinin 15 milyar liradan fazla olması ve yurt dışı yatırımcı grubuna asgari yüzde 50 tahsisat öngörülmesi kaydıyla uluslararası mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilecek halka arzlara ilişkin başvurular da öncelikli sonuçlandırılabilecek.

Dolar/TL dünü 48,1580'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,2450'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve dış ticaret dengesinin, yurt dışında ise Fed Başkanı Warsh'un konuşması, Almanya'da işsizlik oranı, Avro Bölgesi'nde ekonomik güven endeksi ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisinin (OFAC), "şiddet yanlısı aşırı solcu terör örgütlerinin" oluşturduğu tehdide karşı harekete geçtiği belirtildi.

Bu kapsamda, "şiddet yanlısı aşırı solcu aşırılıkçılara" özel dijital altyapı, araçlar ve hizmetler sağladığı iddia edilen İtalya merkezli "Autistici Inventati", Temmuz 2025'te İngiltere tarafından terör örgütü ilan edilen "Palestine Action" ve halihazırda yabancı bir terör örgütü olarak tanımlanan Filistin Halk Kurtuluş Cephesinin (FHKC) paravanı olarak faaliyet gösterdiği iddia edilen uluslararası kuruluş "Masar Badil" yaptırım listesine dahil edildi.

Masar Badil'in üst düzey yöneticileri Rawa Alsagheer ile Zaid Abdulnasser de yaptırım listesine eklendi.

Açıklamada, Autistici Inventati'nin, kendisini kapitalizme karşı "anti-faşist" ve "anti-militarist" bir örgüt olarak tanımladığı belirtilerek, hizmetlerini yalnızca "PKK gibi terör örgütleri dahil kendi ideolojisiyle uyumlu gördüğü oluşumlara" sunduğu aktarıldı.

Palestine Action'ın da Temmuz 2020'den bu yana, İngiliz kolluk kuvvetleri personelini fiziksel olarak yaralayan eylemler ile yasal ticari işletmeleri korkutmayı ve hükümete baskı yapmayı amaçlayan eylemler dahil sayısız "terör eylemini" desteklediği öne sürüldü.

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, "Aşırı solcu radikaller, aşırılık yanlıları, onların paravanları ve destekçileri dikkatli olmalı, ekonomik araçlarımızın tüm ağırlığını kullanacağız." ifadesini kullandı.

Bessent, siyasi terörizmin ABD toplumunda yeri olmadığını vurgulayarak, bu gruplar ortadan kaldırılana kadar finansal can damarlarını kesmeye devam edeceklerini kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ), Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER), elektrik dağıtım şirketleri, sayaç ve modem üreticileri ile sektör temsilcilerinin katılımıyla Ankara'da Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamında yürütülen çalışmaların değerlendirildiği çalıştay gerçekleştirildi.

EPDK Elektrik Piyasası Dairesi Başkanı Deniz Daştan, çalıştayın açılışında yaptığı konuşmada, akıllı sayaçların akıllı şebekelerin gelişiminin en önemli unsurlarından biri olduğunu belirterek, Türkiye'deki dönüşüm sürecinin 1 Mart itibarıyla başlatıldığını söyledi.

Gelişmiş elektrik piyasalarında akıllı sayaç uygulamalarının önemli ölçüde yaygınlaştığına işaret eden Daştan, Türkiye'de de sayaçların büyük çoğunluğunda uzaktan erişim sağlanabilen bir yapıya ulaşılmasının hedeflendiğini ifade etti.

Saha kurulumlarında artış hedefleniyor

Daştan, MASS kapsamında bu yıl yaklaşık 1,2 milyon, 2027'de 1,6 milyon ve 2028'de 600 bin olmak üzere 3 yılda toplam 3,4 milyon PRO tipi akıllı sayacın kurulmasının hedeflendiğini bildirdi.

Mevcut durumda yaklaşık 21 bin PRO tipi sayacın kurulduğunu, bu sayaçların yaklaşık 41 bin EKO tipi sayaçla irtibatlandırıldığını söyleyen Daştan, MASS kapsamında saha kurulumlarının sürdüğünü ve gelecek dönemde sürecin hızlandırılmasının hedeflendiğini belirtti.

Daştan, elektrik dağıtım şirketleri arasında PRO tipi sayaçların kurulum takvimlerinde farklılıklar bulunduğunu, bazı şirketlerde kurulumların henüz başlamadığını, bazı şirketlerde ise sınırlı sayıda PRO tipi sayaç kurulumu gerçekleştirildiğini kaydetti.

Belirlenen hedeflere ulaşmak için mevcut kurulum hızının artırılması gerektiğine dikkati çeken Daştan, sayaç üretiminden teknik şartnamelere, dağıtım şirketlerinin sözleşme süreçlerinden saha uygulamalarına kadar süreci etkileyen başlıkların bütün yönleriyle ele alınmasının önem taşıdığını vurguladı.

Daştan, özellikle sayaç üretiminin önündeki olası engellerin tespit edilmesi gerektiğini ve TEDAŞ tarafından hazırlanan teknik şartnamelerin uygulamadaki etkilerinin değerlendirilmesini beklediklerini dile getirdi.

Dağıtım şirketlerinin sayaç tedarikine ilişkin yaptıkları sözleşmelerin de süreç açısından önem taşıdığını vurgulayan Daştan, yılın kalan bölümünde kurulumların nasıl hızlandırılabileceğinin ve oluşan farkın nasıl telafi edilebileceğinin çalıştayda ele alınacağını belirtti.

Daştan, yeterli sayaç üretiminin sağlanması ve kurulumların artırılmasıyla bu yıl için belirlenen hedeflere ulaşılmasının halen mümkün olduğunun altını çizdi.

8 milyon kullanıcıya erişim hedefleniyor

Kurulacak PRO tipi sayaçların EKO tipi sayaçlarla irtibatlandırılmasıyla yaklaşık 8 milyon kullanıcıya erişim sağlanmasının öngörüldüğünü aktaran Daştan, 2026 ve 2027 döneminde kurulacak sayaçların yaklaşık 1 milyon 150 bininin izleme kapsamında olacağını söyledi.

Daştan, söz konusu sayaçlarla özellikle tedarik sürekliliği ve teknik kalite parametrelerinin izlenebileceğini, bu kapsamda yaklaşık 16 milyon kullanıcının söz konusu verilerinin takip edilebilir hale gelmesinin hedeflendiğini vurguladı.

Uzun vadede akıllı sayaç altyapısının genişletilmesinin amaçlandığını dile getiren Daştan, elektrik hattı üzerinden haberleşme (PLC) ve radyo frekansı (RF) teknolojilerinin de devreye alınmasıyla kırsal bölgelerdeki kullanıcıların sisteme dahil edilmesinin planlandığını kaydetti. MASS kapsamında geliştirilen mobil uygulamaya ilişkin çalışmalara da değinen Daştan, 21 elektrik dağıtım şirketiyle konuya ilişkin görüşmeler gerçekleştirdiklerini bildirdi.

Daştan, 6 elektrik dağıtım şirketiyle 31 Ağustos itibarıyla pilot uygulamaya başlanacağını, 5 Ekim itibarıyla ise Türkiye genelinde canlı uygulamaya geçilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Sürecin şirketlerin tüm kademelerince yakından takip edilmesi ve ilgili tarafların koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini belirten Daştan, çalıştayda sorunların kaynağının tespit edilmesi ve bundan sonraki döneme ilişkin çözüm yollarının ortaya konulmasının amaçlandığını sözlerine ekledi.

Dağıtım sisteminde uçtan uca dijital dönüşüm hedefleniyor

TEDAŞ Genel Müdür Yardımcısı Yakup Avan da MASS'ın yalnızca bir teknoloji projesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, Türkiye'nin elektrik dağıtım sisteminin daha dijital, ölçülebilir, yönetilebilir, bütüncül ve verimli hale getirilmesini amaçlayan bir dönüşüm süreci yürütüldüğünü anlattı.

Avan, sistemin sayaçtan modeme, haberleşme altyapısından merkezi uygulamalara kadar uçtan uca çalışan güvenilir ve sürdürülebilir bir ekosistem olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

TEDAŞ tarafından hazırlanan teknik şartnamelerde farklı markalara ait ürünlerin birbiriyle uyumlu çalışması ve belirli kalite ile performans kriterlerinin sağlanmasının amaçlandığını aktaran Avan, saha deneyimlerinin teknik düzenlemelerin geliştirilmesine katkı sağlayacağını kaydetti.

ELDER Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan ise akıllı şebekelerin elektrik dağıtım sektörünün dönüşüm vizyonunun önemli bileşenlerinden biri olduğunu, akıllı sayaçların da bu yapının temel unsurları arasında yer aldığını söyledi.

Erdoğan, akıllı sayaç dönüşüm sürecinde marttan bu yana yapılan çalışmaların, uygulama sürecinde edinilen deneyimlerin ve bundan sonraki döneme ilişkin önerilerin çalıştayda değerlendirileceğini kaydederek, gelinen aşamada yapılan çalışmaların, karşılaşılan güçlüklerin ve uygulamada hedeflenen noktaya ulaşılamayan alanların nedenleriyle birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığını dile getirdi.

Çalıştayda paylaşılacak görüş ve önerilerin MASS dönüşümünün daha kolay ve uygulanabilir şekilde yürütülmesine katkı sağlamasını beklediklerini belirten Erdoğan, kamu kurumları, dağıtım şirketleri ve üreticilerin aynı platformda süreci değerlendirmesinin önemine işaret etti.

Çalıştay, açılış konuşmalarının ardından regülasyon ve teknik düzenlemeler, sayaç imalatçıları ile elektrik dağıtım şirketlerinin MASS uygulamalarına ilişkin oturumlarıyla sürdü.

Sodexo'dan yapılan açıklamada, şirketin büyümesini hızlandırmak ve küresel rekabet gücünü artırmak amacıyla şirketin kurumsal yeniden yapılanmaya gideceği belirtildi.

Şirketin bu kapsamda Fransa genelinde istihdam kesintisine gitmeyi planladığı aktarılan açıklamada, operasyonel süreçlerin yeniden düzenlenmesini öngören proje kapsamında ilk etapta, Sodexo'nun Fransa'daki toplam iş gücünün yüzde 4'üne tekabül eden 963 pozisyonun ortadan kaldırılacağı ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, grubun genel merkezini doğrudan ilgilendiren ayrı bir idari yapılandırma projesi kapsamında 134 pozisyonun daha ortadan kaldırılmasının beklendiği, böylece şirketin Fransa operasyonlarında planladığı toplam istihdam kesintisinin 1097'ye ulaşacağı kaydedildi.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 137,50 puan artarken, toplam işlem hacmi 220 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 1,99 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,89 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,19 ile inşaat, en fazla kaybettiren ise yüzde 1,53 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalarda, ABD'de kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin beklentilerin üzerinde gelmesi Fed'e ilişkin faiz beklentilerini etkilerken, karışık bir seyir izleniyor, yatırımcıların odağında ise Nvidia'nın bilançosu bulunuyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi ise bankacılık endeksinin öncülüğündeki alımların genele yayılmasıyla günü alıcılı bir seyirle tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve işsizlik maaşı başvurularının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.800 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayına ilişkin hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi ağustosta aylık bazda hizmet sektöründe yüzde 0,1 azalarak 111,9, perakende ticaret sektöründe yüzde 0,8 azalışla 110,1 ve inşaat sektöründe yüzde 0,4 gerilemeyle 83,1 değerini aldı.

Hizmet sektöründe ağustosta geçen aya kıyasla, son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 1,2, son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep yüzde 0,1 azalış, gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 0,9 artış gösterdi.

Perakende ticaret sektöründe son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar yüzde 5,8, mevcut mal stok seviyesi yüzde 0,1 gerilerken, gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 3,8 arttı.

İnşaat sektöründe alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 3,8 azalırken, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,8 artış kaydetti.

Villa, rezidans ve apartman seçeneklerinden farklı gayrimenkul modellerine kadar genişleyen piyasa, Manavgat’ın turizm merkezinin ötesinde bir yaşam ve yatırım destinasyonu olarak öne çıkmasına katkı sağlıyor.

Antalya’nın önemli turizm merkezlerinden Manavgat ve Side, milyonlarca ziyaretçinin oluşturduğu hareketliliğin yanı sıra büyüyen gayrimenkul potansiyeliyle de dikkat çekiyor. Yılda yaklaşık 6 milyon turist ağırlayan bölgedeki artan konaklama ve yerleşim ihtiyacı farklı gayrimenkul modellerine yönelik talebi desteklerken, villa ve rezidanslardan arsa ve arazi yatırımlarına kadar geniş bir yatırım alanı ortaya çıkıyor. Gayrimenkul ve turizm alanında uzun yıllardır faaliyet gösteren girişimci Ahmet Tanır, Manavgat’ın turizmdeki büyümesinin gayrimenkul sektörüne de yansıdığını ve bölgenin yaşam ve yatırım destinasyonu kimliğinin güçlendiğini belirtti.

Turizm büyüdükçe gayrimenkul yatırımları da hareketleniyor

Turizmdeki büyümenin gayrimenkul sektörüne de yansıdığını belirten Tanır, bölgedeki konaklama ihtiyacının yanı sıra yerli ve yabancıların gayrimenkul yatırımlarına yönelik ilgisinin de devam ettiğini söyleyerek, “Turizm, gayrimenkul piyasasını çok canlı tutan ve etkileyen bir sektör. Hem bölgede çalışanların konaklama ihtiyacı hem de burada yerleşmek isteyen yerli ve yabancı misafirlerin talepleri gayrimenkul piyasasına önemli bir ivme kazandırıyor. Turizm çalışanlarının konaklama ihtiyacından yerleşim amacıyla bölgeye gelen kişilere kadar farklı grupların konut talebi oluşuyor. Bu durum; villa, rezidans, apartman ve arsa-arazi yatırımlarını da doğrudan etkiliyor” ifadelerini kullandı.

Tanır, Side-Manavgat’ın otel, apart ve farklı konaklama modellerinin yanı sıra gayrimenkul yatırımları açısından da önemli fırsatlar sunduğunu belirterek, “Bölgemizin bu ivme ve büyüme potansiyelini gören yerli ve yabancı yatırımcılar için önemli fırsatlar sunduğunu düşünüyorum” açıklamasını yaptı.

Villa, rezidans ve apartman talebi çeşitleniyor

Manavgat ve Side’de gayrimenkul piyasasının farklı konut modellerini kapsayan bir yapıya sahip olduğunu belirten Tanır, villa, rezidans, apartman dairesi ve farklı konaklama modellerinin hem yaşam hem de yatırım amacıyla değerlendirildiğini söyledi.

Turizm sezonunun uzun olması ve bölgenin yılın önemli bölümünde ziyaretçi ağırlaması nedeniyle gayrimenkulün yalnızca yaz dönemine bağlı bir yatırım alanı olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Tanır, “Bölgemizde villa, rezidans ve apartman dairelerinin yanı sıra arsa ve arazi yatırımlarına yönelik de farklı yatırımcı profillerinin ilgisi bulunuyor” dedi.

Arsa ve arazi yatırımları da gündemde

Gayrimenkul yatırımlarının yalnızca hazır konutlarla sınırlı olmadığını belirten Tanır, bölgenin büyüme potansiyelini gören yatırımcıların arsa ve arazi alternatiflerini de değerlendirdiğini ifade etti.

Turizm altyapısındaki gelişimin yeni konaklama, ticari alan ve yaşam alanı ihtiyacını beraberinde getirdiğini belirten Tanır, “Turizmdeki büyüme, beraberinde yeni konaklama alanlarına, yeni yaşam alanlarına ve buna bağlı olarak gayrimenkul yatırımlarına yönelik ihtiyacı da artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Manavgat sadece tatil değil, yaşam destinasyonu haline geliyor

Side-Manavgat’ın turizm destinasyonu kimliğinin zaman içinde genişlediğini belirten Tanır, bölgenin yalnızca kısa süreli tatil için ziyaret edilen bir merkez olmanın ötesine geçtiğini söyleyerek, ‘‘Bölgenin iklimi, doğal ve kültürel değerleri, uzun turizm sezonu ve gelişen sosyal yaşamının yerleşim tercihlerini de etkiliyor. Manavgat ve Side artık yalnızca tatil yapılan bir destinasyon değil, aynı zamanda yaşam ve yatırım açısından da değerlendirilen bir bölge haline geliyor” dedi.

2030 hedefi gayrimenkul piyasasına da yeni fırsatlar yaratabilir

Side-Manavgat’ın 2030 yılında 10 milyon turist ağırlayabilecek potansiyele sahip olduğunu belirten Tanır, turist sayısındaki artışın bölgedeki ekonomik faaliyetlerin yanı sıra gayrimenkul sektöründeki ihtiyaçları da artırabileceğini vurgulayarak, “Ben inanıyorum ki 2030 itibarıyla bölgemizde 10 milyon turisti ağırlayabileceğimizi düşünüyorum” dedi. Tanır, bu büyümenin konaklama, ulaşım, ticaret ve gayrimenkul başta olmak üzere turizmle bağlantılı birçok sektörde yeni yatırım alanları oluşturabileceğini ifade ederek, “Bölgemizin bu ivme ve büyüme potansiyelini gören yerli ve yabancı yatırımcılar için önemli fırsatlar sunduğunu düşünüyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Buna göre, sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında istihdam endeksi, ikinci çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,7 artış kaydetti. 

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Alt sektörler incelendiğinde endeks, sanayi sektöründe yüzde 2,2 azalırken inşaat sektöründe yüzde 5, ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 3,1 arttı.

İstihdam endeksi çeyreklik bazda ise yüzde 0,8 yükseldi. Alt sektörler incelendiğinde endeks, sanayi sektöründe yüzde 0,1 azalırken, inşaat sektöründe yüzde 2,1, ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 0,9 artış gösterdi.

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında çalışılan saat endeksi, ikinci çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,7 yükseldi. Alt sektörler incelendiğinde, endeks sanayi sektöründe yüzde 0,2, inşaat sektöründe yüzde 7,3 ve ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 3,1 artış kaydetti.

Çalışılan saat endeksi, çeyreklik bazda ise yüzde 1,2 arttı. Alt sektörler incelendiğinde endeks; sanayi sektöründe yüzde 0,5, inşaat sektöründe yüzde 7,1 ve ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 0,3 arttı.

Brüt ücret-maaş endeksi, bu yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 35,8 arttı. Alt sektörler incelendiğinde endeks, sanayi sektöründe yüzde 33,2, inşaat sektöründe yüzde 38,3 ve ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 37,1 yükseldi.

Brüt ücret-maaş endeksi çeyreklik bazda ise yüzde 8 artış kaydetti. Alt sektörler incelendiğinde endekste, sanayi sektöründe yüzde 6,8, inşaat sektöründe yüzde 13,4 ve ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 8,1 artış görüldü.

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında saatlik iş gücü maliyeti endeksi, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 34 arttı. Söz konusu endeks, çeyreklik bazda da yüzde 7 yükseldi.

Saatlik kazanç endeksi, ikinci çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 32,3, bir önceki çeyreğe göre de yüzde 6,8 artış gösterdi.

Saatlik kazanç dışı iş gücü maliyeti endeksi, yıllık bazda yüzde 42,9, çeyreklik bazda da yüzde 8,2 yükseldi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayına ilişkin tüketici güven endeksi verilerini açıkladı.

Bu değerle endeks, Mayıs 2023'ten sonraki en yüksek seviyesinde bulunuyor. Endeks, söz konusu dönemde 91,1 seviyesindeydi.

Mevcut dönemde hanenin maddi durumu endeksi, ağustosta aylık yüzde 1,2 artışla 74,5'ten 75,4'e yükseldi.

Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi endeksi, temmuzda 91,4 iken yüzde 1,9 artarak ağustosta 93,1 olarak belirlendi.

Geçen ay 88,3 olan gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi endeksi, bu ay yüzde 1,2 yükselişle 89,4 olarak hesaplandı.

Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi endeksi de geçen ayki 105,1 değerini koruyarak değişim göstermedi.

Peyzaj sektörü, estetikten öte yaşam kalitesini yükselten, gayrimenkule değer katan ve ihracat potansiyeliyle dikkat çeken önemli bir yatırım alanına dönüşüyor.

Peyzajın yalnızca estetik bir unsur olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Önkol, doğru planlanan yeşil alanların yaşam kalitesini yükseltirken konut ve ticari projelerin değerine de doğrudan katkı sağladığını söyledi.

Bin yıllık ağaçlar yaşayan birer tarih

Ardıç Peyzaj'ın koleksiyonunda yaklaşık 150 farklı bitki türü bulunuyor. Koleksiyonun en dikkat çekici parçalarını ise bin yılı aşkın geçmişe sahip anıt zeytin ağaçları oluşturuyor.

“Bir zeytin ağacının gölgesinde durduğunuzda aslında bin yıllık tarihle karşı karşıya kalıyorsunuz.”

Bu ağaçların yalnızca birer bitki olmadığını, geçmişten bugüne ulaşan yaşayan bir kültürel mirası temsil ettiğini vurgulayan Önkol, koleksiyonlarında ayrıca 200 ila 300 yıllık bonsai çamları, anıt çınarlar ve farklı yaş gruplarında çok sayıda özel bitkinin bulunduğunu ifade etti.

“Bazı ağaçlar bizim için paha biçilemez”

Anıt zeytin ağaçlarının değerleri; yaşlarına, gövde yapılarına, formlarına ve özelliklerine göre değişiyor. Fiyatlar yaklaşık 40 bin liradan başlayarak yüz binlerce liraya kadar çıkabiliyor.

Ancak koleksiyondaki bazı özel ağaçlara ticari bir değer biçmediklerini belirten Önkol, “Bizim gözümüzde paha biçilemez dediğimiz bitkiler var. Onların maddi karşılığını belirlemiyoruz.” dedi.

“30 yıldır aynı heyecanla çalışıyorum”

Peyzaj sektörüyle henüz 15 yaşındayken tanışan Abdullah Önkol, yaklaşık 30 yıldır mesleğini aynı heyecanla sürdürdüğünü belirterek doğayla çalışmanın kendisi için yalnızca bir meslek olmadığını söyledi.

“Bugün yeniden meslek seçme hakkım olsa yine peyzajı seçerim. Toprakla uğraşmak, bitki yetiştirmek insanı iyileştiriyor. Bu iş bana pozitif enerji veriyor ve hayata daha güçlü bağlanmamı sağlıyor.”

Sağlıklı peyzajın temeli doğru altyapı başarılı bir peyzaj uygulaması yalnızca doğru bitkilerin seçilmesi ve dikilmesiyle sınırlı değil. Projenin uzun ömürlü olabilmesi için çalışmaların sağlam bir teknik altyapı üzerine kurulması gerekiyor.

Bu kapsamda ilk aşamada drenaj sistemleri oluşturuluyor, ardından toprak numuneleri laboratuvar ortamında analiz ediliyor. Bitki seçimlerinde ise toprağın yapısı, güneş alma süresi, iklim koşulları ve rüzgâr gibi birçok teknik kriter birlikte değerlendiriliyor.

Yanlış altyapının en değerli bitkilerin dahi kaybedilmesine yol açabileceğine dikkat çekilirken, özellikle anıt zeytin gibi yüzlerce yıllık özel ağaçların yeni yaşam alanlarına uyum sağlamasında teknik uygulamaların kritik önem taşıdığı belirtiliyor.

Peyzaj konutlara yüzde 15-20 değer katıyor

Peyzaj artık villa, otel ve nitelikli konut projelerinde yalnızca tamamlayıcı bir unsur değil, yatırımın önemli parçalarından biri olarak görülüyor.

Doğru planlanmış, estetik ve fonksiyonel bir bahçenin gayrimenkulün değerini yüzde 15 ila 20 oranında artırabildiğini belirten Önkol, özellikle satış ve kiralama süreçlerinde ilk izlenimin önemli olduğunu söyledi.

Nitelikli bir peyzaj uygulamasının yapıya kimlik kazandırmasının yanı sıra kullanıcıya daha kaliteli ve konforlu bir yaşam alanı sunduğuna dikkat çekti.

“Peyzaj sadece lüks projelerin işi değil”

Peyzajın yalnızca yüksek bütçeli villa, rezidans veya otel projelerine yönelik olduğu algısının doğru olmadığını ifade eden Önkol, farklı bütçelere uygun uygulamaların mümkün olduğunu söyledi.

Müstakil evlerde çim alanlar, süs bitkileri ve doğru seçilmiş ağaçlarla yüksek maliyetlere ihtiyaç duyulmadan estetik yaşam alanları oluşturulabiliyor. Burada temel unsur, mevcut bütçenin doğru projelendirilmesi ve bölgenin koşullarına uygun bitkilerin tercih edilmesi.

“Her bahçede bir zeytin ağacı olmalı”

Uzun ömrü ve kültürel anlamıyla zeytin ağacının peyzaj açısından ayrı bir yere sahip olduğunu belirten Önkol, “Hiç ölmeyecekmiş gibi zeytin dik.” sözünü hatırlattı.

Yavaş büyüyen ancak yüzlerce, hatta binlerce yıl yaşayabilen zeytin ağacının gelecek nesiller düşünülerek dikilmesi gerektiğini ifade ederek, “Zeytin bir bahçeye kimlik kazandırır. Aynı zamanda barışı temsil eder ve birçok inançta kutsal kabul edilir.” dedi.

Bu yönüyle zeytin ağacı yalnızca peyzajın estetik bir parçası değil, gelecek kuşaklara bırakılabilecek yaşayan bir miras niteliği taşıyor.

Türkiye sınırlarını aşan projeler

Ardıç Peyzaj, Türkiye'nin farklı bölgelerinde gerçekleştirdiği çalışmaların yanı sıra uluslararası projelerde de yer alıyor. Gürcistan, Libya ve çeşitli Arap ülkelerinde gerçekleştirilen çalışmalar, Türk peyzaj sektörünün ulaştığı uluslararası kapasiteyi ortaya koyuyor.

Sektörün özellikle üretim kalitesi, bitki çeşitliliği ve uygulama tecrübesiyle dış pazarlarda daha fazla tercih edilmeye başladığına dikkat çekiliyor.

Türkiye peyzajda ihracatçı konuma yükseldi

Türk peyzaj sektörünün son yıllardaki en önemli değişimlerinden biri de üretim ve ihracat tarafında yaşandı. Geçmişte sektörde kullanılan bitkilerin yaklaşık yüzde 90'ı ithal edilirken, bugün Türkiye önemli bir üretim ve ihracat merkezi haline gelmiş durumda. Sektördeki üretimin yaklaşık yüzde 70 ila 80'inin ihracata yönlendirildiğini belirten Önkol, başta Türkmenistan ve Özbekistan olmak üzere Orta Asya ülkeleri, Arap coğrafyası ve Avrupa'ya bitki gönderildiğini söyledi.

Türkiye'nin üretim kapasitesinin her geçen yıl güçlendiğini ifade eden Önkol, önümüzdeki 10 yıllık süreçte ihracat rakamlarının çok daha yüksek seviyelere ulaşmasını ve Türk peyzaj sektörünün küresel pazardaki konumunu güçlendirmesini beklediklerini kaydetti.

“Rekabet değil, birlikte gelişim kültürü var”

Sektörün dikkat çeken özelliklerinden biri de firmalar arasındaki dayanışma. Şirketlerin birbirlerini yalnızca rakip olarak görmek yerine bilgi, tecrübe ve ürün paylaşımıyla sektörün gelişimine katkı sunduğunu belirten Önkol, bu yaklaşımı şöyle anlattı:

“Peyzaj sektöründe hiçbir firma diğerinin gerçek anlamda rakibi değildir. Asıl rekabet daha kaliteli, daha estetik ve daha başarılı projeler ortaya koyabilmektir.”

Bir firmanın üretmediği veya elinde bulunmayan bir bitkinin başka bir sektör temsilcisinden temin edilebildiğini, benzer dayanışmanın mesleki bilgi ve deneyim paylaşımında da görüldüğünü söyledi.

Ardıç Peyzaj Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Önkol, bu iş birliği kültürünün Türkiye'nin uluslararası pazardaki rekabet gücüne katkı sağladığını belirterek, peyzaj sektörünün önümüzdeki yıllarda üretim, ihracat ve nitelikli projelerle büyümesini sürdüreceğini ifade etti.

Peyzaj sektörü, estetikten öte yaşam kalitesini yükselten, gayrimenkule değer katan ve ihracat potansiyeliyle dikkat çeken önemli bir yatırım alanına dönüşüyor.

Peyzajın yalnızca estetik bir unsur olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Önkol, doğru planlanan yeşil alanların yaşam kalitesini yükseltirken konut ve ticari projelerin değerine de doğrudan katkı sağladığını söyledi.

Bin yıllık ağaçlar yaşayan birer tarih

Ardıç Peyzaj'ın koleksiyonunda yaklaşık 150 farklı bitki türü bulunuyor. Koleksiyonun en dikkat çekici parçalarını ise bin yılı aşkın geçmişe sahip anıt zeytin ağaçları oluşturuyor.

“Bir zeytin ağacının gölgesinde durduğunuzda aslında bin yıllık tarihle karşı karşıya kalıyorsunuz.”

Bu ağaçların yalnızca birer bitki olmadığını, geçmişten bugüne ulaşan yaşayan bir kültürel mirası temsil ettiğini vurgulayan Önkol, koleksiyonlarında ayrıca 200 ila 300 yıllık bonsai çamları, anıt çınarlar ve farklı yaş gruplarında çok sayıda özel bitkinin bulunduğunu ifade etti.

“Bazı ağaçlar bizim için paha biçilemez”

Anıt zeytin ağaçlarının değerleri; yaşlarına, gövde yapılarına, formlarına ve özelliklerine göre değişiyor. Fiyatlar yaklaşık 40 bin liradan başlayarak yüz binlerce liraya kadar çıkabiliyor.

Ancak koleksiyondaki bazı özel ağaçlara ticari bir değer biçmediklerini belirten Önkol, “Bizim gözümüzde paha biçilemez dediğimiz bitkiler var. Onların maddi karşılığını belirlemiyoruz.” dedi.

“30 yıldır aynı heyecanla çalışıyorum”

Peyzaj sektörüyle henüz 15 yaşındayken tanışan Abdullah Önkol, yaklaşık 30 yıldır mesleğini aynı heyecanla sürdürdüğünü belirterek doğayla çalışmanın kendisi için yalnızca bir meslek olmadığını söyledi.

“Bugün yeniden meslek seçme hakkım olsa yine peyzajı seçerim. Toprakla uğraşmak, bitki yetiştirmek insanı iyileştiriyor. Bu iş bana pozitif enerji veriyor ve hayata daha güçlü bağlanmamı sağlıyor.”

Sağlıklı peyzajın temeli doğru altyapı başarılı bir peyzaj uygulaması yalnızca doğru bitkilerin seçilmesi ve dikilmesiyle sınırlı değil. Projenin uzun ömürlü olabilmesi için çalışmaların sağlam bir teknik altyapı üzerine kurulması gerekiyor.

Bu kapsamda ilk aşamada drenaj sistemleri oluşturuluyor, ardından toprak numuneleri laboratuvar ortamında analiz ediliyor. Bitki seçimlerinde ise toprağın yapısı, güneş alma süresi, iklim koşulları ve rüzgâr gibi birçok teknik kriter birlikte değerlendiriliyor.

Yanlış altyapının en değerli bitkilerin dahi kaybedilmesine yol açabileceğine dikkat çekilirken, özellikle anıt zeytin gibi yüzlerce yıllık özel ağaçların yeni yaşam alanlarına uyum sağlamasında teknik uygulamaların kritik önem taşıdığı belirtiliyor.

Peyzaj konutlara yüzde 15-20 değer katıyor

Peyzaj artık villa, otel ve nitelikli konut projelerinde yalnızca tamamlayıcı bir unsur değil, yatırımın önemli parçalarından biri olarak görülüyor.

Doğru planlanmış, estetik ve fonksiyonel bir bahçenin gayrimenkulün değerini yüzde 15 ila 20 oranında artırabildiğini belirten Önkol, özellikle satış ve kiralama süreçlerinde ilk izlenimin önemli olduğunu söyledi.

Nitelikli bir peyzaj uygulamasının yapıya kimlik kazandırmasının yanı sıra kullanıcıya daha kaliteli ve konforlu bir yaşam alanı sunduğuna dikkat çekti.

“Peyzaj sadece lüks projelerin işi değil”

Peyzajın yalnızca yüksek bütçeli villa, rezidans veya otel projelerine yönelik olduğu algısının doğru olmadığını ifade eden Önkol, farklı bütçelere uygun uygulamaların mümkün olduğunu söyledi.

Müstakil evlerde çim alanlar, süs bitkileri ve doğru seçilmiş ağaçlarla yüksek maliyetlere ihtiyaç duyulmadan estetik yaşam alanları oluşturulabiliyor. Burada temel unsur, mevcut bütçenin doğru projelendirilmesi ve bölgenin koşullarına uygun bitkilerin tercih edilmesi.

“Her bahçede bir zeytin ağacı olmalı”

Uzun ömrü ve kültürel anlamıyla zeytin ağacının peyzaj açısından ayrı bir yere sahip olduğunu belirten Önkol, “Hiç ölmeyecekmiş gibi zeytin dik.” sözünü hatırlattı.

Yavaş büyüyen ancak yüzlerce, hatta binlerce yıl yaşayabilen zeytin ağacının gelecek nesiller düşünülerek dikilmesi gerektiğini ifade ederek, “Zeytin bir bahçeye kimlik kazandırır. Aynı zamanda barışı temsil eder ve birçok inançta kutsal kabul edilir.” dedi.

Bu yönüyle zeytin ağacı yalnızca peyzajın estetik bir parçası değil, gelecek kuşaklara bırakılabilecek yaşayan bir miras niteliği taşıyor.

Türkiye sınırlarını aşan projeler

Ardıç Peyzaj, Türkiye'nin farklı bölgelerinde gerçekleştirdiği çalışmaların yanı sıra uluslararası projelerde de yer alıyor. Gürcistan, Libya ve çeşitli Arap ülkelerinde gerçekleştirilen çalışmalar, Türk peyzaj sektörünün ulaştığı uluslararası kapasiteyi ortaya koyuyor.

Sektörün özellikle üretim kalitesi, bitki çeşitliliği ve uygulama tecrübesiyle dış pazarlarda daha fazla tercih edilmeye başladığına dikkat çekiliyor.

Türkiye peyzajda ihracatçı konuma yükseldi

Türk peyzaj sektörünün son yıllardaki en önemli değişimlerinden biri de üretim ve ihracat tarafında yaşandı. Geçmişte sektörde kullanılan bitkilerin yaklaşık yüzde 90'ı ithal edilirken, bugün Türkiye önemli bir üretim ve ihracat merkezi haline gelmiş durumda. Sektördeki üretimin yaklaşık yüzde 70 ila 80'inin ihracata yönlendirildiğini belirten Önkol, başta Türkmenistan ve Özbekistan olmak üzere Orta Asya ülkeleri, Arap coğrafyası ve Avrupa'ya bitki gönderildiğini söyledi.

Türkiye'nin üretim kapasitesinin her geçen yıl güçlendiğini ifade eden Önkol, önümüzdeki 10 yıllık süreçte ihracat rakamlarının çok daha yüksek seviyelere ulaşmasını ve Türk peyzaj sektörünün küresel pazardaki konumunu güçlendirmesini beklediklerini kaydetti.

“Rekabet değil, birlikte gelişim kültürü var”

Sektörün dikkat çeken özelliklerinden biri de firmalar arasındaki dayanışma. Şirketlerin birbirlerini yalnızca rakip olarak görmek yerine bilgi, tecrübe ve ürün paylaşımıyla sektörün gelişimine katkı sunduğunu belirten Önkol, bu yaklaşımı şöyle anlattı:

“Peyzaj sektöründe hiçbir firma diğerinin gerçek anlamda rakibi değildir. Asıl rekabet daha kaliteli, daha estetik ve daha başarılı projeler ortaya koyabilmektir.”

Bir firmanın üretmediği veya elinde bulunmayan bir bitkinin başka bir sektör temsilcisinden temin edilebildiğini, benzer dayanışmanın mesleki bilgi ve deneyim paylaşımında da görüldüğünü söyledi.

Ardıç Peyzaj Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Önkol, bu iş birliği kültürünün Türkiye'nin uluslararası pazardaki rekabet gücüne katkı sağladığını belirterek, peyzaj sektörünün önümüzdeki yıllarda üretim, ihracat ve nitelikli projelerle büyümesini sürdüreceğini ifade etti.

Buna göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde mevsim etkisinden arındırılmış işsiz sayısı bu yılın nisan-haziran döneminde bir önceki çeyreğe göre 84 bin kişi azalarak 2 milyon 799 bin kişi olarak tespit edildi.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı, 0,3 puanlık azalışla yüzde 7,9 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,7, kadınlarda yüzde 10,3 olarak hesaplandı.

İşsizlik oranında bu yıl ikinci çeyreğinde yıllık bazda 0,6 puan azalış görüldü.

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı bu yılın ikinci çeyreğinde, bir önceki çeyreğe göre 1,0 azalarak yüzde 13,9 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde yüzde 11, kadınlarda ise yüzde 19,3 olarak tahmin edildi.

TÜİK verilerine göre, çeyrekler itibarıyla mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranları şöyle:

Türkiye'de istihdam edilenlerin sayısı bir önceki çeyreğe kıyasla 155 bin kişi arttı

Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı, bu yılın ikinci çeyreğinde yılın ilk çeyreğine kıyasla 155 bin kişi artarak, 32 milyon 479 bin kişi oldu. İstihdam oranı da 0,1 puanlık artışla yüzde 48,5 olarak tespit edildi. Bu oran erkeklerde yüzde 65,8 iken kadınlarda yüzde 31,6 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkisinden arındırılmış iş gücü söz konusu dönemde 71 bin kişi artarak 35 milyon 278 bin kişiye çıktı. İş gücüne katılma oranı da 0,1 puanlık gerilemeyle yüzde 52,7 oldu. İş gücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,6, kadınlarda yüzde 35,3 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde istihdam edilenlerin sayısı, ilk çeyreğe göre tarım sektöründe 10 bin kişi, inşaat sektöründe 25 bin kişi, hizmet sektöründe 240 bin kişi artarken sanayi sektöründe 121 bin kişi azaldı. İstihdam edilenlerin yüzde 13,7'si tarım, yüzde 19,7'si sanayi, yüzde 6,8'i inşaat, yüzde 59,8'i ise hizmet sektöründe yer aldı.

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi 2026'nın ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 0,1 saat artarak 42,3 saat olarak gerçekleşti.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizlerden oluşan atıl iş gücü oranı 2026 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 0,2 puanlık azalışla yüzde 29,9 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 19,3 iken potansiyel iş gücü ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20 olarak tahmin edildi.

Türkiye genelinde Nisan-Haziran 2026 dönemine ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış temel iş gücü göstergeleri şöyle:

Buna göre, YD-ÜFE, temmuzda bir önceki aya göre yüzde 2,51, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 20,8, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29,67 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 31,99 yükseldi.

Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 38,81, imalatta yüzde 29,5 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 30,24, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 28,92, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 31,38, enerjide yüzde 77,63, sermaye mallarında yüzde 18,79 yükseliş gerçekleşti.

Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 0,32 azalış, imalatta yüzde 2,55 artış olarak kayıtlara geçti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2,09, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 1,01, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,76, enerjide yüzde 13,22, sermaye mallarında yüzde 1,36 artış görüldü.

YD-ÜFE'nin aylık ve yıllık değişim oranları şöyle:

Buna göre, 2025 yılı sonunda 86 milyon 92 bin 168 olan ülke nüfusu, bu yılın ilk 6 ayında 228 bin 434 kişi arttı. Nüfus, 1 Mayıs-1 Temmuz döneminde de 123 bin 904 kişi yükseldi.

Böylece ülke nüfusu, 1 Temmuz itibarıyla 86 milyon 320 bin 602 kişiye ulaştı.

Erkek nüfusun oranı yüzde 50,01 (43 milyon 170 bin 975 kişi), kadın nüfusun oranı yüzde 49,99 (43 milyon 149 bin 627 kişi) olarak kaydedildi.

Buna göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde mevsim etkisinden arındırılmış işsiz sayısı bu yılın nisan-haziran döneminde bir önceki çeyreğe göre 84 bin kişi azalarak 2 milyon 799 bin kişi olarak tespit edildi.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı, 0,3 puanlık azalışla yüzde 7,9 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,7, kadınlarda yüzde 10,3 olarak hesaplandı.

İşsizlik oranında bu yıl ikinci çeyreğinde yıllık bazda 0,6 puan azalış görüldü.

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı bu yılın ikinci çeyreğinde, bir önceki çeyreğe göre 1,0 azalarak yüzde 13,9 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde yüzde 11, kadınlarda ise yüzde 19,3 olarak tahmin edildi.

TÜİK verilerine göre, çeyrekler itibarıyla mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranları şöyle:

Türkiye'de istihdam edilenlerin sayısı bir önceki çeyreğe kıyasla 155 bin kişi arttı

Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı, bu yılın ikinci çeyreğinde yılın ilk çeyreğine kıyasla 155 bin kişi artarak, 32 milyon 479 bin kişi oldu. İstihdam oranı da 0,1 puanlık artışla yüzde 48,5 olarak tespit edildi. Bu oran erkeklerde yüzde 65,8 iken kadınlarda yüzde 31,6 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkisinden arındırılmış iş gücü söz konusu dönemde 71 bin kişi artarak 35 milyon 278 bin kişiye çıktı. İş gücüne katılma oranı da 0,1 puanlık gerilemeyle yüzde 52,7 oldu. İş gücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,6, kadınlarda yüzde 35,3 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde istihdam edilenlerin sayısı, ilk çeyreğe göre tarım sektöründe 10 bin kişi, inşaat sektöründe 25 bin kişi, hizmet sektöründe 240 bin kişi artarken sanayi sektöründe 121 bin kişi azaldı. İstihdam edilenlerin yüzde 13,7'si tarım, yüzde 19,7'si sanayi, yüzde 6,8'i inşaat, yüzde 59,8'i ise hizmet sektöründe yer aldı.

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi 2026'nın ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 0,1 saat artarak 42,3 saat olarak gerçekleşti.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizlerden oluşan atıl iş gücü oranı 2026 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 0,2 puanlık azalışla yüzde 29,9 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 19,3 iken potansiyel iş gücü ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20 olarak tahmin edildi.

Türkiye genelinde Nisan-Haziran 2026 dönemine ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış temel iş gücü göstergeleri şöyle:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, temmuz ayına ilişkin KFE ve Yeni Kiracı Kira Endeksi (YKKE) verilerini açıkladı.

Bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 25 artan KFE, aynı dönemde reel olarak yüzde 5,1 azaldı.

KFE temmuzda aylık bazda İstanbul'da yüzde 2,7, Ankara’da yüzde 2,2 artarken İzmir’de yüzde 0,5 azalış gösterdi.

Endeks değerleri temmuzda yıllık bazda İstanbul'da yüzde 27,7, Ankara'da yüzde 26,6 ve İzmir’de yüzde 23,1 arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına göre bölgelerin yıllık konut fiyat endeksi değişimleri incelendiğinde, temmuz ayında en yüksek yıllık artış yüzde 35,5 ile Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli, Van, Bitlis, Hakkari, Muş bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 16,4 ile Balıkesir, Çanakkale bölgesinde gözlendi.

Temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 1,9 artan YKKE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 28,4 yükselirken reel olarak yüzde 2,6 azaldı.

YKKE, temmuzda İstanbul'da yüzde 1,7 ve Ankara’da yüzde 2,2 artarken İzmir’de yüzde 1,8 azalış kaydetti.

Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul'da yüzde 32,4, Ankara'da yüzde 28,6 ve İzmir’de yüzde 26,3 artış kaydetti.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına göre bölgelerin yıllık yeni kiracı kira endeksi değişimleri incelendiğinde, temmuzda en yüksek yıllık artış yüzde 35 ile Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Trabzon bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 18,8 ile Balıkesir, Çanakkale bölgesinde görüldü.

Öte yandan, arz tarafındaki sıkışıklık da yükselişte etkili oldu. Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan aksaklıkların ardından kükürt tedarik zincirinde görülen sorunlar, bakır üretim süreçlerini olumsuz etkileyerek piyasadaki arz endişelerini artırdı. Talebin güçlü seyrini koruması ve arz tarafındaki bu kısıtların bir araya gelmesi fiyatların tarihi zirvelere yaklaşmasında belirleyici oldu.

Ayrıca ABD'de son açıklanan verilerden alınan sinyaller ülkede enflasyonun yavaşladığını ve ekonomik büyüme görünümüne ilişkin endişelerin arttığını ortaya koydu. Bu durum ABD Merkez Bankasının (Fed) politika faizini artıracağına yönelik öngörülerin zayıflamasına neden oldu. Faiz artırımı baskısının azalması da emtia fiyatlarını yukarı yönlü destekledi.

Bu gelişmelerle, bakırın libresi dün 6,73 dolara kadar yükselerek rekor seviyeyi test etti. Bakırın libresi, 6 Ağustos'ta 6,83 dolarla rekor kırmıştı. Bakır fiyatları bu yıl yüzde 18'in üzerinde değer kazandı.

Bakırın libresi daha sonra 6,56 dolar seviyesinde dengelendi.

Bakırda arz artsa bile talep artıyor

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bakırın sektörel olarak güçlü kalmaya devam ettiğini belirterek, bakırın şu anda talebi en yüksek emtia varlıklarından bir tanesi olduğunu söyledi.

Ergezen, bakır talebinin yüksek olmasının nedenlerine değinerek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yapay zeka yatırımları özellikle bakır talebini ciddi şekilde artıran unsurların başında geliyor. Sadece yapay zekadan değil, yenilenebilir enerji, transformatörler ve bununla beraber elektrikli araçlara olan talep ve dünyada enerji sektörünün çok daha ön plana çıkması doğal olarak bakır talebini de etkiliyor. Bu yeni bir şey değil, birkaç seneden beri devam eden bir şey. Gelen raporlar sürekli burada bir arz açığını gösteriyor. Arz artsa bile talebin çok daha güçlü arttığını görüyoruz. Dolayısıyla yukarı yönlü bir talep mevcutken fiyatların da yukarı yönlü gitmesi normal karşılanabilir."

Küresel ticarette tarifelerin de söz konusu olduğuna işaret eden Ergezen, ABD/İsrail-İran Savaşı ile lojistik ve enerji maliyetlerinin artmış olmasının tüm madenler tarafında maliyetleri de yukarı yönlü yansıtan unsurlar olduğunu ve bütün bunlar birleşince bakır tarafında yukarı yönlü hareket olduğunu dile getirdi.

Ergezen, en güçlü talebin aslında yapay zekadan geldiğini kaydederek, şöyle konuştu:

"Yapay zeka tarafında çok ciddi artan talep, dolayısıyla burada bakır talebini de artırmış durumda. Özellikle Çin tarafında bunun ciddi, hızlı bir şekilde arttığını görüyoruz. Tüm dünyada bunun zaten artışı var. Dolayısıyla yapay zeka sektöründeki yatırımların çok büyük olduğunu görüyoruz. Sektörde artık 100 milyar dolarlık tek seferlik anlaşmalar yapılmaya başlandı. Önümüzdeki dönemde bu yatırımlar devam edecek ve realizasyonu gerçekleşecek. Dolayısıyla bu da önümüzdeki dönemde bakırın talebinin hala artmaya devam edeceğini, güçlü kalmaya devam edeceğini gösteriyor. Bu nedenle de aslında fiyatlarda yukarı yönlü seyri görmeye devam edeceğiz gibi gözükmekte."

Saxo Capital Emtia Strateji Başkanı Ole Hansen de "Büyük bakır üreticilerinin üretim hedeflerini tutturmakta zorlanmaları ile ABD ve Çin arasında arz konusunda yaşanan yoğun rekabet bakırın libresini 6,70 doların üzerine çıkardı." diye konuştu.

Bu ayda trafiğe kaydı yapılan taşıtların yüzde 48,1'ini motosiklet, yüzde 38'ini otomobil, yüzde 9,4'ünü kamyonet, yüzde 1,9'unu kamyon, yüzde 1,6'sını traktör, yüzde 0,6'sını minibüs, yüzde 0,3'ünü otobüs ve yüzde 0,1'ini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Söz konusu ayda 907 bin 846 taşıtın devri yapıldı. İllere göre değerlendirildiğinde İstanbul 211 bin 332 ile bu alanda ilk sırada yer aldı. İstanbul'u 99 bin 548 ile Ankara, 54 bin 798 ile İzmir, 42 bin 183 ile Antalya izledi. En az devrin yapıldığı il ise 207 ile Hakkari olarak kaydedildi.

Temmuz sonu itibarıyla en fazla taşıt devrinin yapıldığı ay 941 bin 964 ile haziran, en az devrin yapıldığı ay 752 bin 150 ile mayıs oldu.

"İkinci el otomotiv geniş bir ekonomik ekosistem oluşturuyor"

Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu (MASFED) Genel Başkanı Aydın Erkoç, Türkiye'de ikinci el otomotiv pazarının ne denli büyük ve hareketli olduğunun verilerle bir kez daha ortaya konulduğunu dile getirerek, ikinci el araç satış rakamının yalnızca bir satış hacmini değil, aynı zamanda milyonlarca vatandaşın otomobile erişim ve araç yenileme ihtiyacını gösterdiğini söyledi.

Özellikle toplam devirlerin yaklaşık üçte ikisinin otomobillerden oluşmasının, ikinci el otomobilin ulaşım ve ticaret ekosistemindeki ağırlığını açıkça gösterdiğine dikkati çeken Erkoç, şöyle devam etti:

"Haziranda 941 bin 964 ile ulaşılan yüksek seviyenin ardından temmuzda da 900 binin üzerinde devir gerçekleşmesi, yaz döneminde ikinci el piyasasındaki hareketliliğin devam ettiğine işaret ediyor. Burada önemli olan, böylesine büyük bir pazarın sağlıklı, güvenli ve kayıtlı ticaret yapısıyla büyümesini sağlamak. MASFED olarak yıllardır özellikle yetki belgeli, kurallara uygun faaliyet gösteren motorlu araç satıcılarının desteklenmesinin ve tüketicinin güvenli ticaret imkanlarına erişiminin önemine dikkat çekiyoruz."

Erkoç, ikinci el otomotivin artık yalnızca alım satım alanı değil, istihdamdan finansmana, sigortadan ekspertize, dijital platformlardan satış sonrası hizmetlere kadar çok geniş bir ekonomik ekosistem oluşturduğunu vurgulayarak, "Önümüzdeki dönemde de sektörün büyüklüğü kadar, bu ticaretin daha kurumsal, şeffaf ve güven temelli bir yapıya kavuşması önceliğimiz olmalı." diye konuştu.

İmalat ve ticaret, çalışan sayısının en çok yoğunlaştığı sektörler olurken, konaklama ve yiyecek sektörlerinde çalışan sayısında da haziranda önemli bir eşik aşıldı.

Turizm bölgelerinde sezonun Kurban Bayramı dolayısıyla erken başlamasıyla birlikte başlayan hareketlilik, "konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri" sektöründe çalışan sayılarına da yansıdı.

Söz konusu sektörde ücretli çalışan sayısı haziranda ilk defa 1,5 milyonu aştı. Böylece sektörün çalışan sayısı, 1 milyon 503 bin 537 kişiyle verilerin hesaplanmaya başladığı 2009'dan bu yana en yüksek istihdam olarak kayıtlara geçti.

Geçen yılın haziran ayında söz konusu sayı, 1 milyon 456 bin 619 olarak hesaplanmıştı. Böylece haziran ayları kıyaslandığında yıllık bazda artış yüzde 3,2 olarak kayıtlara geçti.

Konaklama ve yiyecek hizmetlerinde çalışan sayısı yıllık bazda da 63 aydır artıyor. Bu sayı son olarak Kovid-19 salgınının yaşandığı Mart 2021'de azalmıştı.

Yiyecek hizmetlerinde 1 milyon sınırı aşıldı

"Konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri" başlığı altındaki kategorilere bakıldığında, "yiyecek ve içecek hizmetleri faaliyetleri" kategorisinde çalışan sayısının ilk defa 1 milyona ulaştığı görüldü.

Haziran 2026'da söz konusu alanda çalışan sayısı 1 milyon 10 bin 175 olarak hesaplandı. "Konaklama" kategorisinde çalışan sayısı da haziranda 493 bin 362 olarak kayıtlara geçti.