Türkiye'de ise sektör büyüklüğünün 2028 yılında 3,4 milyar dolar olması beklenirken, özellikle deri, tekstil, plastik, taban sistemleri ve metal aksesuarları gibi geniş bir ürün yelpazesine sahip ayakkabı yan sanayisi, güçlü üretim altyapısı, ihracat kabiliyeti ve küresel tedarik zincirlerine entegrasyonuyla, uluslararası pazarlarda stratejik bir konumda yer alıyor.

"Gümrük duvarlarındaki kırılmalar küresel markaların yönünü Türkiye'ye çeviriyor"

Ayakkabı Yan Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sait Salıcı, sektörün bugün yaklaşık 3 bin 500 firma ve sağladığı 100 bin kişilik istihdam gücüyle sadece ülkenin değil, Avrupa'nın da üretim lideri olduğunu söyledi.

Salıcı, küresel pazarlarda ve gümrük duvarlarında yaşanan kırılmaların, Avrupalı ve ABD'li dev markaların yönünü Türkiye'ye çevirmesine katkı sağladığına işaret etti. Bu büyük talep potansiyeline rağmen içeride yaşanan enerji ve işçilik maliyetlerindeki artışların üreticileri zorladığını dile getiren Salıcı, ertelen finansmanda rahatlama beklentisinin yatırımları sınırladığını ifade etti. Buna karşın sektörün büyüme vizyonunu kaybetmediğini belirten Salıcı, şöyle konuştu:

"Üreticiye gerekli alan açılırsa önümüzdeki 5 yıl Türk ayakkabı yan sanayisinin yeniden yükseliş dönemi olacaktır. Bu süreçte özellikle yüksek teknolojiyle üretilen katma değerli komponentler, su bazlı ve geri dönüştürülmüş yeşil dönüşüm malzemeleri ile tasarım odaklı ürün gruplarında en yüksek büyüme performansını yakalamayı hedefliyoruz."

"​​​​​​Üretime ve istihdama özel finansman paketlerine ihtiyaç var"

Sektördeki teknolojik yetkinlik ve dijitalleşme seviyesinin, Türkiye'yi küresel arenada İtalya gibi devlerle yarışır konuma getirdiğini söyleyen Salıcı, bugün sektörün AR-GE ve inovasyon kabiliyetiyle 36 farklı ayakkabı bileşenini ileri teknolojiyle üretebildiğini belirtti. Özellikle Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde sürdürülebilirliği zorunluluk olarak gördüklerini dile getiren Salıcı, "Geri dönüştürülmüş malzemeler ve su bazlı teknolojilerle, geleceğin ayakkabısını bugünden tasarlıyoruz. AR-GE çalışmaları, bizi sadece ham madde tedarikçisi olmaktan çıkarıp küresel markaların stratejik partneri haline getirdi. Müşteriye esnek üretim, özgün tasarım ve malzeme geliştirme kabiliyetini bir arada sunarak küresel rekabette öne geçiyoruz." dedi.

Salıcı, sektörde faaliyet gösteren firmaların teknoloji ve dijitalleşme yatırımlarını hızlandırmasının önemli olduğunu vurgulayarak, sahip olunan potansiyel ve karşılaşılan fırsatların değerlendirmesi için üretime ve istihdama özel "can suyu" finansman paketlerine ihtiyaç duyduklarını söyledi.

Küresel rakiplerle, fiyat rekabetinin kaybedilmemesi gerektiğine işaret eden Salıcı "Bu noktada enerji maliyetlerinde sanayiciye özel kolaylıklar sağlanması ve üretimi teşvik edecek yaklaşımların sergilenmesi hayati önem taşıyor. İşçilik maliyetleri ile istihdam üzerindeki vergi yüklerinin hafifletilmesi gerekiyor." diye konuştu.

"Türkiye üretim hızıyla yeni dönemin en güçlü alternatifi"

Salıcı, sektörün kalıcı yapısal dönüşümle birlikte 2019 yılındaki güçlü üretim seviyelerine çıkmayı amaçladığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"İhracatta öncelikli hedeflerimizin başında coğrafi avantajımızı ve yeşil dönüşüm uyumumuzu en iyi şekilde kullanabileceğimiz Avrupa pazarı yer alıyor. Bunun yanı sıra her dönem güçlü ticari bağlarımızın olduğu Orta Doğu, Türk Cumhuriyetleri ve Kuzey Afrika pazarları, öncelikli odağımızdadır. Bölgesel işbirliklerini ve yakın coğrafya tedarik modellerini güçlendirerek bu pazarlardaki payımızı kalıcı olarak artırmayı amaçlıyoruz."

Sektörün özellikle ABD ile Çin arasında tırmanan ticaret savaşları ve artan jeopolitik gerilimler nedeniyle Batılı markaların "güvenli liman" arayışında öne çıkma fırsatı bulduğunu dile getiren Salıcı, uzun yıllardır sektörü domine eden "fiyat odaklı" rekabet modelinin yerini jeopolitik risk yönetimi ve tedarik güvenliğinin aldığını söyledi.

Salıcı, Türkiye'nin hem coğrafi yakınlığı hem de üretim hızıyla yeni dönemin en güçlü alternatifi olduğunu kaydetti.

Söz konusu seviye, ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarından önceki döneme kıyasla günlük yaklaşık 13 milyon 600 bin varil azalışı ifade ediyor.

Mayısta Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretimi bir önceki aya göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 35 milyon 920 bin varile inerken, OPEC+ dışı günlük arz 530 bin varil artışla 58 milyon 540 bin varile yükseldi. Artışta biyoyakıt üretimi ile ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen daha yüksek arz etkili oldu.

Bu yıl küresel arzda günlük 3,9 milyon varil düşüş hesaplanıyor

Rapora göre, küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalarak 102 milyon 379 bin varile gerilemesi bekleniyor.

OPEC+ üretiminin bu yıl önceki yıla göre günlük yaklaşık 4 milyon 700 bin varil azalışla 42 milyon 120 bin varile gerileyeceği, OPEC+ dışı üretimin ise günlük yaklaşık 820 bin varil artışla 60 milyon 250 bin varile yükseleceği tahmin ediliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle kapanan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören ABD-İran geçici anlaşmasının, yaklaşık 4 ay süren kesintilerin ardından arz akışlarında kademeli normalleşmeye ve ihracatın aşamalı olarak yeniden başlamasına zemin hazırlaması bekleniyor.

Körfez üretimindeki toparlanmaya paralel olarak küresel petrol arzının 2027'de güçlü bir artışla günlük yaklaşık 8 milyon varil artışla 110 milyon 350 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.

IEA, söz konusu projeksiyonların ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşmaya dayandığını, ancak Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların yeniden başlatılmasına ilişkin mekanizmalarda hala "kritik ancak tartışmalı" unsurlar bulunduğunu, bu nedenle aşağı yönlü risklerin sürdüğünü belirtiyor.

Petrol talebi artış öngörüsü aşağı yönlü revize edildi

Rapora göre, küresel petrol talebine ilişkin artış beklentisi de aşağı yönlü revize edildi. IEA, bu yıla ilişkin küresel petrol talebindeki artış tahminini önceki öngörüsüne göre günlük yaklaşık 700 bin varil aşağı çekti.

Küresel petrol talebinin nisan ve mayıs aylarında belirgin şekilde gerilediği ifade edilen raporda, yüksek akaryakıt fiyatları ve ürün arzındaki kesintiler nedeniyle yılın ikinci çeyreğinde sevkiyatların geçen yıla göre yüzde 4,8 düşmesinin beklendiği ve bunun 2020'den bu yana ilk çeyreklik küresel daralma olacağı belirtildi.

Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 103 milyon 290 bin varile gerilemesi bekleniyor.

Talebin 2027'de ise Körfez arzındaki normalleşmeyle birlikte yeniden hızlanacağı ve günlük yaklaşık 2 milyon varil artışla 105 milyon 300 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.

Öte yandan raporda, 2027 görünümünün jeopolitik riskler, ateşkesin sürdürülebilirliği ve küresel ekonomide savaş kaynaklı etkiler nedeniyle önemli belirsizlikler içerdiği vurgulandı.

Araştırmaya göre, TÜPRAŞ üretimden satışlarda 698 milyar 789 milyon lirayla listede ilk sırayı alırken, Ford Otomotiv 538 milyar 268 milyon lirayla yine ikinci sıranın sahibi oldu.

Star Rafineri AŞ 327 milyar 854 milyon lirayla üçüncü olurken, önceki yıl 6'ncı sırada bulunan OYAK-Renault 235,5 milyar lirayla 4'üncülüğe yükseldi. Onu 206,3 milyar liralık üretimden satışla Toyota Otomotiv, 165,7 milyar lirayla Arçelik izledi.

Geçen yılki listede ilk 10'da bulunmayan ve 11. sırada yer alan TUSAŞ'ın 140,9 milyar liralık üretimden satışla 7'nciliğe, 16. basamakta bulunan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 138,8 milyar lirayla 8'inciliğe, 17. sıradaki ASELSAN'ın 130,2 milyar lirayla 9'unculuğa yükselmesi dikkati çekti.

Mercedes-Benz ise 127 milyar liralık üretimden satışla 12'ncilikten 10'unculuğa yükselerek ilk 10'a girdi.

İSO tarafından hazırlanan "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırmasına göre ilk 10 sanayi kuruluşu şu şekilde:

Buna göre, Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2024'e göre yüzde 28 artışla 11 trilyon 118 milyar liraya çıktı. 2025'te yüzde 25,4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alındığında, üretimden satışların reel olarak yüzde 2,1 arttığı görüldü.

Böylece 2022'de yüzde 4,2, 2023'te yüzde 5,2 ve 2024'te yüzde 3,4 olan reel düşüş, 2025 yılında ılımlı bir pozitif büyümeye döndü. Bununla birlikte, bu sınırlı reel artış, satışlardaki zayıf performansın sürdüğüne işaret etti.

Üretimden satışların 50'lik gruplara göre dağılımına bakıldığında İSO 500 içinde ölçek yapısının genel olarak korunduğu görüldü. İlk 10 şirketin İSO 500'deki ağırlığı, önceki yıllara göre hafif bir düşüş gösterse de yüzde 24,4 ile yüzde 25 bandına yakın seyrini sürdürdü.

İlk 50 kuruluşun payı yüzde 48,6, ikinci 50'nin payı yüzde 13,4 oldu. Sıralamada 101-150 arasındaki şirketler üretimden satışlarda yüzde 9,1, 151-200 arasındakiler yüzde 6,8, 201-500 arasındakiler ise yüzde 22,1 pay aldı.

Söz konusu tablo, büyük ölçekli üretimin sanayi içindeki belirleyici ağırlığını gösterdi. Aynı zamanda, İSO 500 kapsamındaki firmalar arasında ölçek farklarının halen belirgin olduğunu ortaya koydu.

İSO 500'den 104,7 milyar dolarlık ihracat

Türkiye'nin 2025 yılında gerçekleştirdiği 273,3 milyar dolarlık ihracatın 104,7 milyar dolarını İSO 500'deki şirketler yaptı. 2025'te Türkiye'nin genel mal ihracatı yüzde 4,4 artarken, İSO 500'ün ihracat artışının yüzde 8,4 olması dikkati çekti.

Dış rekabet koşullarının giderek zorlaştığı bir dönemde, İSO 500 kuruluşlarının ihracatını daha güçlü bir ivmeyle artırması, Türk sanayisinin dış pazarlardaki dayanıklılığını ve rekabet gücünü ortaya koydu.

İSO 500'ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı 1,4 puan artışla yüzde 39,7'ye yükselerek yüzde 40 bandındaki seviyesini sürdürdü.

Faaliyet karı yüzde 57,1 artarak 1 trilyon liraya ulaştı

Araştırmaya göre, 2025 yılında uygulanan dezenflasyon politikaları ve dış pazarlardaki durgunluk, satış gelirleri üzerinde baskı yaratırken yüksek faiz oranları ve artan finansman yükleri, karlılık göstergelerini sınırlamaya devam etti. Buna karşın, şirketlerin maliyet yönetiminde sağladığı göreli başarı, karlılığın ılımlı düzeyde de olsa korunmasında belirleyici oldu.

Sanayi kuruluşlarının karları, 2024 yılındaki sert düşüşlerin ardından 2025'te güçlü nominal iyileşmeler kaydetti. Buna rağmen karlılık göstergeleri tarihsel ortalamaların gerisinde seyretti.

En büyük 500 sanayi şirketinin faaliyet karı geçen yıl 2024'e göre yüzde 57,1 artarak 1 trilyon liraya yükseldi. Buna paralel olarak faaliyet karlılığı oranı da yüzde 6,2'den yüzde 7,7'ye çıktı. Ancak bu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 10,4'ün altında kaldı.

Söz konusu şirketlerin vergi öncesi kar ve zarar toplamı da yüzde 64,7 artışla 441 milyar liraya yükseldi. Vergi öncesi dönem kar ve zarar toplamının net satışlara oranı ise yüzde 2,6'dan yüzde 3,4'e çıktı.

Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar (FAVÖK) toplamı da yüzde 37,5 artarak 1,8 trilyon lira oldu. Bu artış, FAVÖK karlılığı oranını yüzde 12,8'den yüzde 13,9'a çıkardı. Böylece söz konusu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 14'e yakın gerçekleşti.

Geçen yıl İSO 500'de karlılık göstergelerinde nominal toparlanma yaşandı. Ancak yüksek finansman maliyetleri, zayıf talep koşulları nedeniyle tarihsel ortalamaların altında kalan bu göstergeler, sanayi kuruluşlarında karlılığın halen baskı altında olduğunu gösterdi.

Kar ve zarar eden şirket sayısı değişmedi

Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu içerisinde 2025'te 348 şirket kar ederken 152 kuruluş zarar açıkladı. Söz konusu rakamlar bir önceki araştırmaya göre değişmedi.

FAVÖK göstergesinde ise zarar eden firma sayısı 1 adet azalarak 18'e geriledi ve görece düşük bir sayıda kaldı.

Şirketlerin 2024'te 35 milyar lira civarında olan net kambiyo zararı, 2025'te 172 milyar liraya yaklaştı. Böylece bir önceki yıl net satışlara oranla yüzde 0,3 seviyesinde olan kambiyo net zararı, 1 puan artarak yüzde 1,3'e çıktı.

Kambiyo zararı dışındaki üretim faaliyeti dışı gelir ve giderlerden elde edilen net kar ise 2025'te yüzde 43 artarak 484 milyar liraya yükseldi.

AR-GE harcamaları 79,7 milyar liraya yükseldi

İSO 500'de teknoloji yoğunluklarına göre katma değer dağılımı, Türk sanayisinin nitelikli ve teknoloji odaklı dönüşüm ihtiyacını bir kez daha net biçimde ortaya koydu. 2025 yılında yaratılan katma değer içinde en yüksek payın yüzde 33 ile düşük ve orta-düşük teknoloji yoğunluklu sektörlere ait olması, sanayinin üretim gücünü koruduğunu ancak katma değerin artırılması noktasında istenilen başarının yakalanamadığını gösterdi.

Geçen yıl düşük teknolojili sektörlerin payı 1,6 puan azalırken orta-düşük teknolojili sektörlerin payı aynı oranda arttı. Orta-yüksek teknolojili sanayiler grubunun payı 0,3 puan gerileyerek yüzde 26,4'e düştü. Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payının 0,2 puan artışla yüzde 7,6'ya yükselmesi umut verdi.

Orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerde yer alan firmaların yaratılan katma değerden aldığı pay, 2023 yılında yüzde 37,4 ile rekor seviyeye ulaştıktan sonra 2024'te yüzde 34,1'e, 2025'te ise yüzde 34'e geriledi.

İSO 500'de AR-GE harcaması yapan kuruluş sayısı 2025'te 8 adet artarak 273'e yükseldi ve 2018'den sonraki en yüksek seviyesine ulaştı. İSO 500'ün AR-GE harcaması yüzde 31,4 artarak 79,7 milyar liraya yükseldi. AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı da yüzde 0,72 ile bugüne kadar ölçülen en yüksek düzeyine ulaştı.

Çalışan başına ödenen maaş ve ücretlerdeki artış yüzde 42,9'a yükseldi

En büyük 500 sanayi kuruluşunun istihdamı yüzde 2,5 düşüşle 804 bin kişiye geriledi. Tam istihkak olarak ödenen brüt maaş ve ücretlerin yüzde 39,3 ile enflasyonun üzerinde artarak 1,1 trilyon liraya yükseldiği görüldü.

İstihdamdaki yüzde 2,5 düşüşle değerlendirildiğinde, çalışan başına ödenen maaş ve ücretlerdeki artışın yüzde 42,9'a çıktığı gözlendi.

Halka açık şirket sayısı 91 ile rekor kırdı

İSO 500'de halka açık kuruluş sayısında son yıllarda yaşanan dikkati çeken ivme 2025'te de sürdü. 2022'de 73'e, 2023'te 85'e, 2024'te ise 88'e yükselen halka açık şirket sayısı geçen yıl 3 adet daha artarak 91'e çıktı ve İSO 500 tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu gelişme, sanayi şirketlerinin sermaye piyasalarına ilgisinin artması ve finansman yapılarının çeşitlenmesi açısından olumlu bulundu.

Yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı 6 azalışla 118'e geriledi.

Sanayinin bölgesel dağılımında İSO 500'de Anadolu lehine gelişen eğilimin devam ettiği görüldü. 500 büyük şirket arasında başı 129 üye ile İSO çekerken onu 48 kuruluşla Ankara Sanayi Odası, 43 ile Kocaeli Sanayi Odası, 39 ile Ege Bölgesi Sanayi Odası, 29 ile Gaziantep Sanayi Odası, 23 kuruluşla Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, 16 ile Adana Sanayi Odası izledi.

ABD ile İran arasında sağlanan anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında imzalanması bekleniyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi de ABD'nin İran'a ait gemilere uyguladığı deniz ablukasını iki ülke arasında 14 Haziran'da varılan mutabakatın imzalanmasından önce kısmen kaldırdığını söyledi.

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasına ve taraflardan olumlu açıklamalar gelmesine karşın Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizliğin devam etmesi piyasaların yön arayışına girmesine neden oluyor.

Analistler, yatırımcıların ABD-İran anlaşmasının uygulanabilirliği konusunda emin olmak istediğini belirtti.

Boğazın yeniden açılmasının zor olabileceği ve petrol sevkiyatlarının artmasının aylar sürebileceği yönündeki endişeler de piyasa fiyatlamalarında etkili oluyor.

Diğer taraftan ABD-İran anlaşmasının İran'ın petrol ve yakıt satışına derhal başlamasına olanak tanıyabileceğine dair haber akışı ise piyasalarda olumlu fiyatlanan gelişmeler arasında yer alıyor.

Öte yandan piyasaların gözü Fed'in bugünkü faiz kararında olacak.

Fed'in yeni Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk toplantıdan çıkacak para politikası kararları piyasaların odağında bulunuyor. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Analistler, para politikası metni ile Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalarına ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, bu sinyaller doğrultusunda piyasalarda oynaklığın artabileceğini ifade etti. 

Bankanın yapacağı projeksiyonlar da takip edilecek. Fed'in büyüme tahminlerinde aşağı yönlü, enflasyon tahminlerinde ise yukarı yönlü revizyona gidebileceği değerlendiriliyor. 

Büyümede aşağı yönlü revizyonlar yapılacağına yönelik öngörüler de piyasalardaki risk iştahının törpülenmesinde etkili oldu.

Öte yandan bugün açıklanacak noktasal grafikte Warsh'ın kendi tahminlerini ekleme ihtimalinin düşük olduğu tahmin ediliyor. Bu durumun Warsh'ın, Jerome Powell, Janet Yellen ve Ben Bernanke dönemlerinde uygulanan gelenekten farklı bir yaklaşım benimseyebileceğine işaret ettiği değerlendiriliyor. 

Analistler, jeopolitik gelişmelerin Fed'in işini zorlaştıran en önemli neden olduğunu belirtti.

Orta Doğu'da kalıcı bir barış anlaşmasına ilişkin umutların güçlenmesiyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 azalışla 78,2 dolara gerileyerek 3 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü. 

Buna karşın petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere hemen dönmesi beklenmiyor. Bunun başlıca nedenleri arasında, barış sağlansa bile tedarikin kısa sürede normale dönmeyeceği ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için ücret talep edebileceğine yönelik beklentiler yer alıyor. 

Ücret talebi olması durumunda petrol trafiğinin, mayınlandığı bildirilen Umman kıyılarına yönlenebileceği tahmin ediliyor. Buradaki güvenli geçişin ise haftalar hatta aylar sürebileceği öngörülüyor.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,44'te, dolar endeksi önceki kapanışın hemen altında 99,5 seviyesinde seyrediyor.

ABD-İran anlaşmasına ilişkin ayrıntıların netleşmemesi nedeniyle altının onsu yüzde 0,1 azalışla 4 bin 325 dolardan işlem görüyor. 

Dünya Altın Konseyi, merkez bankalarının rezervlerinde altının payının artmaya devam etmesinin, doların küresel rezervlerdeki hakimiyetinin ise gelecek 5 yıl içinde zayıflamasının beklendiğini bildirdi.

New York borsası karışık seyretti

New York borsası, teknoloji hisselerindeki satış baskısının etkisiyle dün karışık bir seyir izledi. Teknoloji şirketlerinin aşırı yükseldiğine dair endişeler piyasalardaki fiyatlamalarda etkili oldu.

Öte yandan, tarihi halka arzıyla dikkatleri üzerine çeken Space Exploration Technologies Corp. (SpaceX) hisselerindeki yükseliş üçüncü işlem gününde de sürdü.

Gün içinde yüzde 17'ye kadar yükselen şirket hisseleri, gün içi kazançlarının bir kısmını geri vererek seansı yüzde 4,83 artışla tamamladı.

Hisselerdeki yükseliş, SpaceX'i piyasa değeri açısından gün içinde e-ticaret devi Amazon'un, kısa süreliğine de teknoloji devi Microsoft'un önüne taşıdı.

Gün sonunda piyasa değeri 2,6 trilyon dolar olarak kaydedilen SpaceX, dünyanın en değerli şirketleri sıralamasında altıncı sırada yer aldı.

Şirket ayrıca yapay zeka destekli kod editörü Cursor'un geliştiricisi Anysphere'i 60 milyar dolar değerleme üzerinden satın almak üzere anlaşmaya vardığını duyurdu.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,64 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,57, Nasdaq endeksi yüzde 1,15 değer kaybetti.

Dow Jones endeksi 52.190,29 puanla rekor tazeledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti 

Avrupa borsaları, Hürmüz Boğazı'nın bu hafta açılabileceğine yönelik beklentilerle dün pozitif seyretti. 

Özellikle petrol fiyatlarındaki düşüş Avrupa piyasalarındaki risk iştahını destekledi.

Buna karşın Avrupalı yetkililer ve şirketler Hürmüz Boğazının savaş öncesi durumuna ne kadar hızlı dönebileceğine ilişkin çekinceler yaşıyor.

Taraflar arasında anlaşma sağlanmasına karşın Avrupa'da enflasyonist baskıların sürebileceğine yönelik endişeler devam ediyor. Bu nedenle Avrupa Merkez Bankasının (ECB) bu yıl ikinci bir faiz artırımına gidebileceğine ilişkin beklentiler bulunuyor. 

Öte yandan Avrupa Parlamentosu (AP), Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasındaki ticaret anlaşmasının uygulanmasına yönelik yasal düzenlemeleri kabul etti.

Bu arada Almanya'da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye duyduğu güven, Orta Doğu'dan gelen barış sinyalleriyle birlikte haziran ayında beklentilerin üzerinde iyileşme gösterdi.

Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi'nin haziran ayı sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, mayısta eksi 10,2 olan endeks, haziranda 20,7 puanlık artışla 10,5 değerini aldı. Piyasa beklentisi, endeksin bu dönemde eksi 6 seviyesine yükseleceği yönündeydi. 

Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,61, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,07, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,75 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,15 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

New York borsasındaki karışık seyir yeni günde Asya piyasalarına da taşındı.

Makroekonomik veri tarafında Japonya'nın mayıs ayı ihracatı yıllık bazda çip talebindeki artışla birlikte yüzde 17 ile Kasım 2022’den bu yana en hızlı artışını göstererek tahminleri aştı.

Ülkenin ithalatı ise mayıs ayında yıllık bazda yüzde 12,5 ile Ocak 2025'ten bu yana en hızlı yükselişini kaydetti ve beklentileri aştı.

Öte yandan Çin Merkez Bankası (PBoC) kısa vadeli faiz oranlarının ayarlanmasına yönelik mekanizmayı geliştireceğini ve uygun zamanda gecelik ters repo işlemlerinin kapsamını genişletebileceğini belirtti. Bu kararın Bankayı küresel emsalleriyle daha uyumlu hale getirebileceği öngörülüyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,7 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 geriledi.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,32 değer kazanarak 14.493,09 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışının hemen altında 16.850,00 puandan tamamladı.

Dolar/TL dün günü 46,2950'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,3170'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de Fed'in faiz kararının yanı sıra İngiltere ve Avro Bölgesi'nde enflasyon, ABD'de perakende satışlar başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Rekabet Kurumunun internet sitesinden yapılan açıklamada, Kurul kararı uyarınca otomotiv sektöründe lastik üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili maddesini ihlal ettikleri iddiasına yönelik yürütülen soruşturmanın tamamlandığı belirtildi.

Soruşturma kapsamında rakipler arasında fiyat hareketlerine yönelik uyumlu eylem, rekabete hassas bilgi değişimi, bayilerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi, bayilere yönelik bölge ve müşteri kısıtlaması, ayrımcılık, rekabet etmeme yükümlülüğü, iş gücü piyasalarına yönelik rekabeti kısıtlayıcı bilgi değişimi ve çalışan ayartmama iddialarının incelendiği ifade edilen açıklamada, soruşturma devam ederken Abdulkadir Özcan Otom. Lastik. San. Tic. AŞ (Petlas), Üstündağ Lastik İthalat ve Ticaret AŞ, Tatko Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ, Prolas Otom. Nak. Hırdavat San. ve Tic. Ltd. Şti, Özcanlar Lastik San. ve Tic. Ltd. Şti, Kardeşler Ulaşım Jant Mot. Araçlar ve Servis Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti ve Abdullah Özdoğan Ticaret Otomotiv Petrol İnşaat Makina Sanayi İthalat ve İhracat Ltd. Şti tarafından uzlaşma başvurusunda bulunulduğu bildirildi.

Söz konusu teşebbüsler hakkında yürütülen uzlaşma süreçleri sonucunda, Petlas, Üstündağ Lastik İthalat ve Ticaret AŞ, Tatko Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ, Prolas Otom. Nak. Hırdavat San. ve Tic. Ltd. Şti, Özcanlar Lastik San. ve Tic. Ltd. Şti, Kardeşler Ulaşım Jant Mot. Araçlar ve Servis Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti ve Abdullah Özdoğan Ticaret Otomotiv Petrol İnşaat Makina Sanayi İthalat ve İhracat Ltd. Şti'ye para cezası uygulanmasına, soruşturmanın bu teşebbüsler yönünden uzlaşma usulü ile sona ermesine karar verildiği ifade edildi.

Soruşturma sonucunda Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret, Otomotiv Lastikleri Tevzi, Goodyear Lastikleri Türk, Hankook Lastikleri, Michelin Lastikleri Ticaret, Pirelli Otomobil Lastikleri, Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler firmalarına ceza uygulanmasının kararlaştırıldığı belirtilen açıklamada, şu bilgiler verildi:

"Aydın Lastik Sat. ve Ser. Hiz. Ltd. Şti, Modül Lastik Otomotiv Ticaret AŞ, Cengizler Oto Lastik Pazarlama İnşaat Turizm Nakliyat Tekstil Emlak İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti ve Gürlas Oto Lastik San. Tic. Ltd. Şti'ne idari para cezası verilmesine, Cengizler Oto Lastik Pazarlama İnşaat Turizm Nakliyat Tekstil Emlak İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti ve Gürlas Oto Lastik San. Tic. Ltd. Şti bakımından tespit edilen ihlalin Kabahatler Kanunu'nun ilgili maddesi çerçevesinde zaman aşımına uğraması nedeniyle ilgili teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına yer olmadığına karar verildi. Böylece soruşturma kapsamında tespit edilen ihlaller sebebiyle teşebbüslere, uzlaşma sonucunda 497 milyon 91 bin 986 lira, soruşturma sonucunda 3 milyar 136 milyon 843 bin 185 lira olmak üzere toplamda 3 milyar 633 milyon 935 bin 171 lira idari para cezası uygulandı."

Açıklamada, Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret ile Hankook Lastikleri hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığının, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ'nin, Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanmasının kararlaştırıldığı belirtildi.

Bayi kanalları üzerinden dolaylı bilgi paylaşımına sınırlama

Fiyat hareketlerine yönelik gerçekleştiği tespit edilen uyumlu eylemin vuku bulmasında etkisi olduğu değerlendirilen bayiler aracılığıyla dolaylı bilgi değişiminin engellenmesi, ilgili ihlalin tekrarının önlenmesi ve ilgili pazarda rekabetin tesis edilmesi bakımından Türkiye'de lastik yenileme pazarında faaliyet gösteren soruşturma tarafı üretici ve sağlayıcı teşebbüslere yönelik taahhütler getirildiğine işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Her bir bayiyi ayırt edecek bir kodlamaya, bayilere yapılacak fiyat listesi ve fiyata ilişkin unsurlara dair her türlü duyuruda ayırt edici, görünür, sayfaya yayılarak birden fazla olacak şekilde filigran yöntemiyle yer verilecek. Bu duyuruları birden fazla bayiye veya tüm bayilere yapılan toplu olarak iletme yöntemine son verilecek. Bunun yerine söz konusu duyurular, her bir bayinin kendi kullanıcı adı ve şifresi ile erişebildiği, üretici ve sağlayıcı teşebbüs ile bayileri arasındaki işlemlerin gerçekleştiği arayüz/portal aracılığıyla birebir şekilde gerçekleştirilecek. İlgili arayüz ve portal haricinde sözlü ya da yazılı herhangi bir yöntem kullanılmayacak. Halihazırda böyle bir arayüz ve portala sahip olunmaması durumunda bu sistem oluşturularak bayilerin erişimine açılacak. Bayilerin ileri tarihli veya uygulama tarihi geleceğe yönelik fiyat ve fiyatı oluşturan unsurlara ilişkin bilgileri ve duyuruları, rakip üreticilere veya bayilerine iletmesinin önüne geçilecek."

Konut fiyatlarındaki değişim, aradan geçen 28 aylık sürede sadece Kasım 2025'te (yüzde 0,3) enflasyonun üzerinde gerçekleşirken diğer ayların tamamında reel olarak azaldı.

Geçen yılın aralık ayı ile birlikte reel düşüş oranı artışa geçerken bu yılın mayıs ayı itibarıyla yüzde 6,1'e ulaştı. Reel düşüş oranı nisanda yüzde 4,3, martta 3,4, şubatta 3,9, ocakta 2,3, aralıkta ise yüzde 1,4 şeklindeydi.

"(Geçmişteki) Hızlı yükselişin ardından yaşanan dengeleme süreci"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, son aylarda reel düşüş oranının arttığına işaret ederek, "Son aylarda konut satışları oldukça güçlü seyrediyor. Normal şartlarda satış hacmindeki toparlanmanın fiyatlara daha belirgin yansımasını beklerdik. Ancak buna rağmen reel düşüşün hızlanması beni şaşırttı." dedi.

Bunun birkaç nedeni olduğunu dile getiren Hepşen, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Birincisi, satışlardaki artışın önemli bir bölümü fiyat beklentisinden değil, ertelenmiş talebin devreye girmesinden kaynaklanıyor. Özellikle 2023 ve 2024'te alım kararını erteleyen kesim piyasaya dönüyor. Bu durum işlem hacmini artırıyor ancak fiyatlar üzerinde aynı ölçüde baskı yaratmıyor. İkincisi, yüksek faiz ortamı halen fiyatları sınırlayan en önemli unsur. Konut kredilerinin maliyeti yüksek olduğu için piyasada nakit alıcıların ağırlığı devam ediyor. Bu da fiyatların daha kontrollü hareket etmesine neden oluyor. Üçüncüsü, önceki iki yılda konut fiyatları enflasyonun oldukça üzerinde yükselmişti. Bugün gördüğümüz tablo biraz da bu hızlı yükselişin ardından yaşanan dengeleme süreci. Nominal olarak fiyatlar artıyor ancak genel fiyat düzeyi daha hızlı arttığı için reel tarafta düşüş devam ediyor."

"Faizlerde kalıcı düşüş görülmeden reel fiyat artışlarına dönüş sınırlı kalır"

Prof. Dr. Hepşen, gelecek dönemde faizlerde belirgin bir gerileme görülmediği sürece konut fiyatlarında yeniden yüksek çift haneli reel artışlar beklemediğini kaydederek, yeni üretimin sınırlı kaldığı ve nitelikli konut arzının yetersiz olduğu bölgelerde fiyatların Türkiye ortalamasından daha güçlü seyredebileceğini söyledi.

Reel fiyatlardaki düşüşün ne kadar süreceğinin büyük ölçüde enflasyon ve faiz görünümüne bağlı olduğunu vurgulayan Hepşen, "Mevcut koşullar altında 2026'nın ikinci yarısında da konut fiyatlarının enflasyonun gerisinde kalmaya devam etmesi olası görünüyor. Ancak enflasyondaki düşüşün hızlanması ve konut kredi faizlerinde belirgin bir gerileme yaşanması halinde reel fiyatlardaki kayıp kademeli olarak sona erebilir." ifadelerini kullandı.

Hepşen, reel bazdaki zayıf seyrin en azından 2026 sonuna kadar devam edeceğini öngördüklerini belirterek, "Çünkü bugün konut fiyatlarını yukarı taşıyacak temel unsur olan kredi talebi henüz yeterince güçlü değil. Faizlerde kalıcı bir düşüş görülmeden reel fiyat artışlarına dönüşün sınırlı kalacağını öngörüyoruz." dedi.

"(Reel düşüşün) Önümüzdeki bir yıl boyunca süreceğini düşünüyorum"

Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da konut piyasasında fiyatların yüksek reel faizlerin baskısı altında olduğunu aktararak, "Bu piyasada konut fiyatları ile reel faizler ters orantılıdır. Bir tahterevallinin iki ucu gibidir. Reel faizler yükseldiğinde konut fiyatları enflasyonun altında kalır, reel anlamda geriler." diye konuştu.

Mevcut para politikası ve yüksek faiz politikası devam ettiği sürece konut fiyatlarının bu ivmesini sürdüreceğini dile getiren Büyükduman, "Önümüzdeki bir yıl boyunca da konut fiyatlarındaki artışın enflasyonun altında kalacağını düşünüyorum." ifadesini kullandı.

Şubat ve mayıs ayları arasında 76 merkez bankasının katılımıyla yapılan araştırma, Orta Doğu'daki jeopolitik çatışmaların ardından rezerv yönetiminde yaşanan stratejik eksen kaymasını gözler önüne serdi.

Altın alımlarında tarihi rekor

Anket sonuçlarına göre, her 10 merkez bankasından 9'u, gelecek 12 ay içinde küresel merkez bankası altın rezervlerinin artmaya devam edeceğini öngörüyor. Altın rezervlerini artırmayı planladığını beyan eden merkez bankalarının oranı ise yüzde 45 ile tarihi bir zirveye ulaştı. Bu oran geçen yıl yüzde 43 seviyesinde gerçekleşmişti. Araştırma, altının rezerv varlık olarak son dönemde ABD tahvillerini geride bırakarak ilk sıraya yerleştiğini gösteriyor.

Altına ilginin aksine ABD dolarına güven keskin biçimde düşüyor. Katılımcıların yüzde 74'ü, gelecek 5 yıl içinde doların küresel rezervler içindeki payının azalmasını bekliyor.

Güvenli liman ve jeopolitik risk koruması

Merkez bankalarının altın tutma gerekçelerinde kriz dönemlerindeki performans, uzun vadeli değer saklama aracı olması ve portföy çeşitlendirmesi öne çıkıyor. Gelişmekte olan piyasalar ve gelişmekte olan ekonomilerin merkez bankalarında ise altının "jeopolitik risklere karşı koruma" rolü yüzde 85 gibi yüksek bir oranla dikkati çekiyor.

Yeni altın alımı planlayan bankaların yarısı bu alımları yerel para birimleriyle yerel alım programları üzerinden fonlayacağını belirtirken, yüzde 38'i mevcut rezerv varlıklarını satarak altına döneceğini ifade ediyor. Jeopolitik ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle merkez bankaları, son 4 yılda yıllık ortalama 1000 ton altın biriktirdi. Bu miktar, önceki 10 yıl ortalama 500 tondu. 

Katılımcıların yüzde 83'ü, 5 yıl sonra altının toplam rezervler içindeki payının çok daha yüksek olacağını tahmin ediyor.

İsviçre düşüşte

Anket, merkez bankalarının altınlarını nerede saklayacaklarına dair de yeni eğilimi ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 9'u son 12 ayda yurt içi depolama kapasitelerini artırdığını, yüzde 10'u ise yurt dışındaki depolama konumlarını çeşitlendirdiğini bildirdi.

İngiltere Merkez Bankası yüzde 57'lik tercih oranıyla en popüler kasa yeri olmayı sürdürürken, İsviçre Ulusal Bankasına yönelimin yüzde 12'den yüzde 6'ya gerilediği dikkati çekti.

Bu kapsamda geçmiş yıllarda beyaz et sektörüne yönelik Bakanlık müfettişlerince gerçekleştirilen inceleme ve denetimlerde çok sayıda işletme hakkında Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından idari yaptırımlar uygulandığı vurgulanan açıklamada, "Yaz mevsiminin gelmesiyle beyaz ete yönelik tüketici talebinde meydana gelen artışı fırsata çevirmeye yönelik uygulamaların önüne geçilmesi amacıyla sektör genelinde yeniden kapsamlı inceleme ve denetim çalışmaları başlatılmıştır." bilgisi verildi.

Açıklamada, Bakanlığın İstanbul İl Müdürlüğü denetim ekiplerince sahada incelemeler yapıldığı, elde edilen tespitlerin Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunun 49. toplantısında değerlendirildiği ifade edildi.

Toplantı sonucunda alınan karara dikkati çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Fahiş fiyat artışı yaptığı tespit edilen ulusal ve yerel ölçekte, İstanbul'da faaliyet gösteren market işletmelerine toplam 10 milyon 114 bin 595 lira idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Bakanlık olarak vatandaşlarımızın temel gıda ürünlerine makul fiyatlarla erişiminin temin edilmesi amacıyla üretimden tüketime uzanan tedarik zincirinin tüm aşamalarında, olağan dışı fiyat hareketlerini yakından takip etmeye ve gerekli idari tedbirleri kararlılıkla uygulamaya devam edeceğiz."

Dün üst düzey ABD'li bir yetkili, İran'la mutabakat zaptının ABD adına Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını açıkladı.

ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la sağlanan mutabakat kapsamında Tahran yönetiminin "Asla bir nükleer silah sahibi olmayacağına dair anlaşmaya vardığını" belirtti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Washington ve Tahran yönetimleri arasında sağlanan mutabakatın "Yalnızca geniş bir çerçeve sağladığını ve önemli ayrıntıların sonraki müzakerelerde belirleneceğini" söyledi.

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanması ve taraflar arasında mutabakat zaptının imzalanmasıyla küresel piyasalarda dün ralli havası görülürken anlaşmanın detaylarının net olmaması nedeniyle yeni günde yatırımcıların temkinli davrandığı görülüyor.

Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişe yeniden başlanmasına ilişkin güven ortamının tesis edilmesinin haftalar sürebileceğine yönelik tahminler, piyasalarda temkinli görünümün sürmesine neden oluyor.

Anlaşma, piyasalarda ilk etapta rahatlama yaratsa da bu durumun ABD ile İsrail'i karşı karşıya getirebileceğine yönelik haber akışı sürecin ne kadar kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor.

Analistler, iki tarafın anlaşmaya varması ve mutabakat zaptının imzalanmasının piyasalardaki önemli bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabilecek diplomatik bir atılım olduğunu, ancak anlaşmanın kalıcılığına ilişkin endişelerin sürdüğünü belirtti.

Piyasaların odağını yarınki Fed toplantısına çevirmesi de risk iştahının azalmasına neden oldu.

Dış politika gündeminde ise Fransa'da düzenlenecek G7 Zirvesi de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu'daki savaşın üzerinden üç aydan fazla zaman geçmesine rağmen küresel ekonominin dayanıklılığını koruduğunu belirterek, emtia fiyatları, enflasyon ve enflasyon beklentileri ile finansal koşulların etkilendiğini ancak henüz küresel bir yavaşlamaya işaret etmediğini bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında ABD Merkez Bankası (Fed) New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, haziranda 5,7 değerine inerek beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede sanayi üretimi de mayısta aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,48'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,80 seviyesinde seyrediyor.

Altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 322 dolardan işlem görüyor.

Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,7 azalışla 82,4 seviyesinde seyrediyor.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, ABD ile İran arasında varılan mutabakat ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle pozitif seyretti.

ABD'li iş insanı Elon Musk'ın üst yöneticisi (CEO) olduğu uzay, havacılık ve yapay zeka şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), ilk halka arz sürecinin tamamlandığını ve ek hisse alım opsiyonunun kullanılmasıyla yaklaşık 85,7 milyar dolar brüt gelir elde edildiğini duyurdu. SpaceX hisseleri, şirketin 2 trilyon doların üzerinde değerlemeyle gerçekleştirdiği halka arzın ardından ikinci işlem gününde yüzde 19,6 yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki gerileme, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluştururken enerji maliyetlerindeki düşüşten fayda sağlayan hava yolu şirketlerinin hisselerini destekledi.

ABD'li enerji şirketlerinden Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 4,14 ve Chevron'un hisseleri yüzde 3,64 düştü.

Hava yolu şirketlerinden United Airlines'ın hisseleri yüzde 3,85, American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,2 ve Delta Air Lines'ın hisseleri yüzde 1,22 değer kazandı.

Fox hisseleri ise şirketin Roku'yu 22 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alacağını duyurmasının ardından yüzde 15,2 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,92, S&P 500 endeksi yüzde 1,65 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,07 değer kazandı.

Dow Jones endeksi 51.945,89 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları İngiltere hariç yükseldi

Avrupa borsaları, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın etkisiyle haftanın ilk işlem gününü İngiltere hariç yükselişle tamamladı. İngiltere borsasındaki gerilemede enerji şirketlerinin hisselerindeki düşüşler etkili oldu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı tedbir mesajı verdi.

Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir şekilde görmeye başladık. Özellikle ücret artışı riskleri gibi ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak tedbir almak zorundayız. Bu noktada özellikle çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu'daki gerilimin azalması durumunda dahi Avrupa Merkez Bankasının (ECB) enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,1, geçen yılın aynı ayına göre de yüzde 0,3 artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,05, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 değer kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,39 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

BoJ politika faizini 1995'ten bu yana ilk kez yüzde 1'e çıkardı

Asya borsaları Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı ve Çin'den gelen zayıf makroekonomik veriler sonrasında karışık bir seyir izleniyor.

BoJ, politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'e çıkardı. Banka böylece politika faizini 1995’ten bu yana ilk defa yüzde 1’e yükseltmiş oldu.

Kararın 7'ye karşı 1 oyla alındığı, kurul üyesi Toichiro Asada'nın ise faiz oranının yüzde 0,75'te tutulması yönünde karşı oy kullandığı bildirildi. BoJ Başkanı Kazuo Ueda ise toplantıya sağlık sorunları nedeniyle katılamadı.

Banka açıklamasında, "Temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2'ye yaklaştığı ve finansal koşulların elverişli olduğu göz önüne alındığında, Banka, ekonomik faaliyet ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal koşullara yanıt olarak politika faiz oranını yükseltmeye ve para politikasındaki genişlemeci duruşun derecesini ayarlamaya devam edecektir." ifadelerine yer verildi.

Bu bağlamda, Orta Doğu’daki durumun gelecekteki seyrinin Japonya’nın ekonomik faaliyeti ve fiyatları üzerindeki etkisinin yakından takip edileceği belirtilen açıklamada, ekonomik faaliyet ve fiyatlara ilişkin görünümün temel senaryosunun gerçekleşme olasılığını ve bu görünüme yönelik riskleri değerlendirerek, para politikasındaki ayarlamanın zamanlaması ve hızının değerlendirileceği aktarıldı.

Banka açıklamasında, BoJ'un 2027'nin ocak-mart dönemine kadar Japon devlet tahvillerine yönelik aylık alım tutarını her çeyrekte yaklaşık 200 milyar yen azaltmasının planlandığı belirtildi.

Enflasyonist baskılar ve yendeki zayıflama faiz artırımına neden olan önemli sebepler arasında yer aldı.

Zayıf yen, Japonya'nın ihracatının rekabet gücünü artırmasına rağmen, ithalattan kaynaklı enflasyona sebep oluyor ve kamu maliyesini baskı altına alıyor.

Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022'den bu yana ilk kez düşüş göstererek bir önceki yıla göre yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ilişkin kentsel sabit varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat sektörlerinin de etkisiyle yüzde 4,1 azalış kaydetti.

Ülkede mayıs ayında yeni konut fiyatları yüzde 0,2, ikinci el konut fiyatları yüzde 0,3 azalırken, işsizlik oranı yüzde 5,2'den yüzde 5,1'e indi.

Çin'de mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi ise yüzde 4,5 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Ülkede güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizlik ciddi boyutunu koruyor.

İran savaşının enerji akışında yarattığı aksamanın emtia fiyatlarını yükseltmesi, Çin ekonomisini yıllardır etkileyen deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da söz konusu fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması ekonomideki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.

Öte yandan Avustralya Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4,35'te sabit bıraktı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,9 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksinde yatay bir seyir izleniyor. Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 geriledi.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,64 değer kazanarak 14.446,42 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükselişle 16.759,00 puandan tamamladı.

Dolar/TL dün günü 46,2900'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,3030'dan işlem görüyor.

Orta Doğu'da barış ikliminin tesis edileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemenin etkisiyle Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 218,98 baz puana gerileyerek 19 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde ZEW ekonomik güven endeksi, ABD'de konut başlangıçları ve inşaat izinlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Tahsilat Genel Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Mecliste yasalaşan vergilere ilişkin kanun kapsamında hazırlanan tebliğle, vergi dairesine borçlu olanlara, yapacakları başvuru üzerine, cari tecil faiz oranından daha düşük faizle borçlarını 72 aya kadar taksitle ödeme imkanı getirildi.

Buna göre vergi dairesince takip edilen ve vadesi 5 Haziran 2026 tarihi ve öncesi olan tüm alacaklar taksitlendirilebilecek. Gelir, kurumlar, katma değer vergileri, harçlar, trafik idari para cezası, ecrimisil, adli para cezası ve öğrenim kredileri gibi alacaklar kapsamda yer alıyor.

Ancak özel tüketim vergisi ve geçici vergi ile bunlarla bağlantılı alacaklar, taksitlendirme dışında tutuldu.

Yapılacak taksitlendirmelerde uygulanacak tecil faizi oranı yıllık yüzde 29 olarak belirlendi. Böylece söz konusu oran, yıllık yüzde 39 olan cari tecil faizi oranına göre 10 puan düşük tutuldu.

Vergi dairesine borçlu olanlara 36 taksitte borçların ödenmesi imkanı veriliyor. Borçlunun zor durumda olması halinde taksit sayısı 48'e, çok zor durumda olması halinde 72'ye çıkarılabilecek. Ancak, katma değer ile banka ve sigorta muameleleri vergisi borçlarının 12 taksitte ödenmesi gerekiyor.

İl özel idareleri, belediyeler, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile bunlara bağlı kamu tüzel kişiler veya bunların sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları tüzel kişilerin tüm borçları 72 taksitle ödenebilecek.

Borçlular, daha kısa sürede borçlarını ödemeyi de tercih edebilecek.

Teminatsız taksitlendirme imkanı

Resmi Gazete'nin 13 Haziran tarihli sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile teminatsız tecil uygulamasına konu tutar 10 milyon lira olarak belirlenirken vergi dairesine borcu bulunanların yüzde 99'u teminatsız taksitlendirme imkanına kavuşmuş oldu. Ancak borcun 10 milyon liranın üzerinde olması halinde, bu tutarı aşan kısmın yarısı değerinde teminat gösterilmesi gerekecek.

Taksitlendirme düzenlemesinden yararlanmak için 31 Ağustos'a kadar (bu tarih dahil) müracaat edilmesi önem taşıyor.

Başvurular, Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresi (www.gib.gov.tr), Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr), e-Devlet (www.turkiye.gov.tr) üzerinden elektronik ortamda ya da vergi dairelerine doğrudan veya posta yoluyla yapılabilecek.

Borçlular, ödemeleri devam eden ya da başvurusu yapılmış olmakla birlikte değerlendirme aşamasında bulunan mevcut taksitlendirmeler için de tebliğden yararlanabilecek.

İlk taksit eylülde ödenecek

Taksitlendirilen borçlara ilişkin birinci taksit eylülde, izleyen taksitler de aylık olarak bu ayı takip edecek şekilde yatırılacak.

Ödemelerin süresinde ve tam yapılmaması durumunda taksitlendirme ihlali olacak. Ödenmeyen taksitin ertesi taksit süresinde verilmesi şartıyla bir takvim yılında en fazla iki kez süresinde ödememe veya eksik ödeme ihlal sebebi sayılmayacak. Bir takvim yılında ikiden fazla taksidin süresinde ödenmemesi halinde ise taksitlendirme ihlal olacak.

Motorlu taşıtların devri için borçların ödenmiş olması gerekecek

Taksitlendirilen borçların en az yüzde 10'unun ödenmiş olması halinde, bunlara borç durumunu gösterir belgede yer verilmeyecek.

Motorlu taşıtlara ilişkin taksitlendirilmiş borçlar, taksitlendirme ihlali olmadığı sürece bu araçların muayenesinde borç olarak dikkate alınmayacak.

Ancak motorlu taşıtların satış ve devrinin yapılabilmesi için taksitlendirilen borçların tamamının ödenmiş olması gerekecek.

Fox'tan yapılan açıklamada, Roku'nun hisse başına 160 dolar değerinde nakit ve hisse senedi işlemiyle satın alınacağı aktarıldı. Bu kapsamda her bir A ve B sınıfı Roku hissesi için 96 dolar nakit ve 0,9693 adet A sınıfı Fox adi hisse senedi ödeneceği bildirildi.

Açıklamada, satın alma işleminin tamamlanmasının ardından mevcut Fox hissedarlarının birleşik şirketin yaklaşık yüzde 73'üne, Roku hissedarlarının ise yaklaşık yüzde 27'sine sahip olmasının beklendiği kaydedildi.

Roku'ya yaklaşık 22 milyar dolar işletme değeri biçen işlemin her iki şirketin yönetim kurulu tarafından oy birliğiyle onaylandığına işaret edilen açıklamada, Fox'un işlem bedelinin nakit kısmını yeni borç ve eldeki nakit kombinasyonu ile finanse etmeyi planladığı belirtildi.

Açıklamada, Fox'un bu kapsamda 12 milyar dolarlık kredi sağladığı ifade edilerek, satın alma işleminin 2027'nin ilk yarısında tamamlanmasının beklendiği bildirildi.

Fox Corporation Üst Yöneticisi (CEO) Lachlan Murdoch, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bu birleşme, şirketimizin kapsamını yüksek büyümeli alanlara taşıyacak ve genel büyüme profilimizde bir sıçrama yaratacaktır." ifadesini kullandı.

Roku CEO'su Anthony Wood da geçen 20 yılda Roku'yu dünya çapında 100 milyondan fazla haneye ulaştırdıklarına işaret ederek, "Fox ile birleşmek, vizyonumuzu hızlandırmak, daha hızlı ölçeklenmek ve izleyiciler, iş ortakları ve reklamverenler için daha agresif bir şekilde yenilik yapmak adına olağanüstü bir fırsat." değerlendirmesini yaptı.

AB Konseyi'nden yapılan açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları, hibrit eylemleri ve uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerine karşı yeni kısıtlayıcı tedbirlerin kabul edildiği bildirildi.

Açıklamada, "Yeni AB yaptırımları Rusya'nın enerji gelirlerini, askeri-sanayi kompleksini, propaganda ağını ve insan hakları ihlallerini hedef alıyor." ifadesine yer verildi.

Yeni paket kapsamında 34 kişi ve 47 kuruluşun daha yaptırım listesine alındığına dikkati çekilen açıklamada, "Bu önlemler Rus askeri-sanayi kompleksini daha da kısıtlayacak, gölge filo ağını hedef alarak Rusya'nın enerji gelirlerini azaltacak, hibrit tehditleri ve saldırgan savaşını meşrulaştıran Rus devlet propagandasının yayılmasını engelleyecek." değerlendirmesi yapıldı.

Açıklamada, Rusya'nın askeri ve sanayi altyapısını destekleyen 7 kişi ile 21 kuruluşun yaptırım listesine eklendiği, bunlar arasında Rus ordusuna Ukrayna'daki savaşta kullanılmak üzere insansız hava araçları ve diğer askeri teçhizat sağlayan şirketlerin de bulunduğu kaydedildi.

Enerji gelirlerinin Rus ekonomisi için önemli bir kaynak olmaya devam ettiğine işaret edilen açıklamada, yaptırım paketi kapsamında Rusya'dan ham petrol ve petrol ürünlerinin taşınması ve ihracatıyla bağlantılı 2 kişi ile 24 kuruluşun da yaptırım listesine alındığı bildirildi.

Açıklamada, söz konusu kişi ve kuruluşlar arasında, AB yaptırımlarını aşmak amacıyla kullanılan ve deniz güvenliği ile çevre açısından risk oluşturduğu belirtilen Rusya'nın "gölge filo" ağıyla bağlantılı şirketlerin de yer aldığı ifade edildi.

Rusya'nın AB ve üçüncü ülkelere yönelik hibrit faaliyetleri kapsamında 10 kişi ile bir kuruluşun daha yaptırım listesine eklendiği kaydedilen açıklamada, bunlar arasında Rus devlet medyasıyla bağlantılı gazeteciler, yorumcular ve sosyal medya fenomenlerinin bulunduğu belirtildi.

Rus muhalif lider Aleksey Navalnıy'nın zehirlenmesi ve ölümüyle bağlantılı olarak da yeni yaptırım kararı alındığı ifade edilen açıklamada, bu kapsamda hakimler, savcılar, güvenlik görevlileri, sağlık personeli ve Federal Güvenlik Servisi (FSB) mensuplarının da aralarında bulunduğu 15 kişi ile bir kuruluşun yaptırım listesine dahil edildiği bildirildi.

Açıklamada, Rusya'nın Kırım ve Sivastopol'ü yasa dışı ilhakı nedeniyle uygulanan mevcut yaptırımların süresinin 23 Haziran 2027'ye kadar uzatılmasına karar verildiğinin altı çizildi.

AB, şimdiye kadar savaş nedeniyle Rusya'ya yönelik 20 yaptırım paketini hayata geçirdi. 21'inci yaptırım paketi çalışmaları da devam ediyor.

Bu çerçevede Rusya'ya, ticaret, finans, petrol ve kömür de dahil enerji, sanayi, teknoloji, ulaşım, çift kullanımlı ve lüks ürünler ile altın ve elması kapsayan geniş bir yelpazede kısıtlamalar uygulanıyor.

Deniz yoluyla taşınan ham petrol ile bazı petrol ürünlerinin Rusya'dan AB'ye gönderilmesine yönelik yasak, bazı Rus bankalarının uluslararası ödeme sistemi SWIFT'ten çıkarılması ve çok sayıda yayın kuruluşunun faaliyetlerinin askıya alınması da yaptırımlar arasında.

AB'nin yaptırım listesinde 2 bin 500'den fazla kişi ve kuruluş yer alıyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın ardından İran'a yönelik yaptırımların halihazırda kaldırılmayacağına işaret etti.

Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Fransa'da düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında basın toplantısı düzenledi.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, küresel ekonomik dengesizlikler, Orta Doğu, Ukrayna, yapay zeka ve çocukların çevrim içi güvenliği konularının gündemin ana başlıkları olacağını söyledi.

AB'nin İran'a yönelik yaptırımlarının iki temel unsuru bulunduğunu kaydeden von der Leyen, bunun birinin insan hakları ihlalleri, diğerinin ise kitle imha silahları olduğunu söyledi.

Ursula von der Leyen, "Yaptırımların temel ilkesi, kaldırılmalarını değerlendirebilmemiz için sahada gerçek bir değişimin olması gerektiğidir. Yaptırımlar, davranış değişikliği sağlamak için uygulanır. Dolayısıyla, eğer davranış güvenilir ve doğrulanabilir biçimde değişiyorsa yaptırımlar kaldırılabilir." dedi.

Bunun tersinin de geçerli olduğuna dikkati çeken von der Leyen, "Davranışta bir değişiklik olmadığı sürece, insan hakları ihlalleri ve kitle imha silahları nedeniyle yaptırımlar kaldırılamaz." ifadelerini kullandı.

Von der Leyen, ABD ile İran arasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını yineleyerek temel önceliğin mutabakatın uygulanması olduğunu söyledi.

Mutabakatın daha geniş kapsamlı müzakerelerin önünü açması ve İran’ın nükleer ve balistik programlarının sona ermesine yol açması gerektiğini kaydeden von der Leyen, "Ayrıca şunu da vurgulamak isterim ki, Lübnan yanarken kalıcı bir barış mümkün değildir. Gerçek bir ateşkes çağrısında bulunuyoruz ve Lübnan’ın egemenliğine tam saygı gösterilmesini talep ediyoruz." mesajını verdi.

Von der Leyen ayrıca AB'nin Fransa'yla "Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE)" ortak savunma finansman programı kapsamında 15 milyar avroluk savunma kredisi imzalayacağını bildirdi.

Çin ile ticaret açığı 360 milyar avroya ulaştı

AB açısından 2025 yılının Çin ile ticarette bir dönüm noktası olduğunu belirten von der Leyen, ilk kez bütün AB üyesi ülkelerin Çin'e karşı ticaret açığı verdiğine dikkati çekti.

Von der Leyen, "AB'nin Çin ile ticaret açığı 360 milyar avro ile şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Bunun sürdürülebilir olmadığı açıktır." değerlendirmesini yaptı.

Stratejilerinin ayrışmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyleyen von der Leyen, kendi üretim kapasitelerini hızla artırmak, dünya genelindeki serbest ticaret anlaşmaları ağlarını genişletmek ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek istediklerini söyledi.

Von der Leyen, iç pazarı haksız uygulamalardan korumaları gerektiğine dikkati çekerek bu kapsamda son yıllarda koruma önlemlerinden sübvansiyon karşıtı tedbirlere kadar çeşitli mekanizmalar geliştirdiklerini anımsattı.

Kritik minerallerde Çin bağımlılığı uyarısı

G7 ülkeleri arasında birlik ve koordinasyonun hayati önem taşıdığını vurgulayan von der Leyen, "Hepimiz ekonomilerimizde benzer eğilimlerle karşı karşıyayız. Örneğin kritik hammaddeler konusu. Bu alanda yeterli ölçeğe ulaşabilmek için birlikte hareket etmemiz gerekiyor. Bu nedenle G7 ve diğer ortak ülkelerle kritik ham maddeler anlaşması üzerinde çalışıyoruz." yorumunda bulundu.

Von der Leyen, kritik minerallerin Çin'de yoğunlaştığını, bunun kritik minerallere erişim ve bunların işlenme kapasitesinin büyük ölçüde Çin'de toplandığı anlamına geldiğini aktararak, geçen yıl kritik mineral ihracatına getirilen kısıtlamaların birkaç hafta boyunca Avrupa ekonomisini etkilediğine işaret etti.

Kritik minerallerde tek bir tedarikçiye aşırı bağımlı olunmaması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, "AB'nin kendi kritik mineral potansiyelini geliştirmesi gerekiyor. Avrupa'da kayda değer bir potansiyel bulunuyor ancak bunun hayata geçirilmesi zaman alacaktır." dedi.

Von der Leyen, Orta Doğu'daki krizin önemli bir ders niteliği de taşıdığına dikkati çekerek "Enerji bağımlılığımızın bir kez daha bir silah olarak kullanılabildiğini gördük. Bu nedenle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan taşımacılığa olan bağımlılığımızı nasıl azaltabileceğimizi de görüşeceğiz. Daha dayanıklı alternatif ihracat güzergahları oluşturuldu ve yenileri de inşa edilecek." ifadelerini kullandı.

Yapay zeka

Yapay zeka konusunun da gündemde olacağını anlatan von der Leyen, şöyle devam etti:

"Öncü (frontier) yapay zeka modellerinde etkileyici ilerlemeler görüyoruz. Bunlar bilim ve teknolojide büyük ilerlemeler sağlayacak. Ancak aynı zamanda riskleri de artırıyor. Bugünün temel sorusu, yeni modelleri güvenli biçimde nasıl devreye alacağımızdır."

Von der Leyen, bu modellerin hizmete girmeden önce test edilmesi konusunda G7 ülkeleri arasındaki işbirliğinin büyük önem taşıdığını belirtti.

Çocukların çevrim içi ortamda korunması konusuna da değinen von der Leyen, "Dijital dünyanın sunduğu fırsatlar açık olduğu kadar riskleri de açıktır. Tartışma, gençlerin sosyal medyaya erişip erişmemesi değil, sosyal medyanın çocuklarımıza ve gençlerimize ne zaman ve ne ölçüde erişebileceğidir. Bu riskler nedeniyle sosyal medyaya erişimin geciktirilmesi yönündeki argüman giderek güçlenmektedir." diye konuştu.

Çocukların hem çevrim içi hem de çevrim dışı ortamda bağımsız hareket edebilme becerilerini geliştirebilmeleri için onlara koruma, zaman ve gerekli imkanları sağlamaları gerektiğine işaret eden von der Leyen, "Teknoloji şirketlerinin de büyük sorumluluğu bulunmaktadır. Avrupa'da platformlar, tasarım gereği güvenli olduklarını kanıtlamak zorundadır. Bu ilke özellikle çocuklarımız ve gençlerimiz açısından büyük önem taşımaktadır." dedi.

"AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeveye katkı sunmaya hazır"

AB Konseyi Başkanı Costa ise G7 Zirvesinin "belirleyici" bir anda gerçekleştiğini vurgulayarak, "Burada alacağımız kararlar harekete geçme, işbirliği yapma ve küresel istikrarın temelini oluşturan ilkelere bağlılığımız konusunda açık bir mesaj verecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Hiçbir ülkenin mevcut zorluklarla tek başına baş edemeyeceğinin altını çizen Costa, uluslararası istikrar için barışın varoluşsal bir öncelik olduğunu söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin de zirveye katılacağını kaydeden Costa, "Bu çatışma artık Birinci Dünya Savaşı’nı bile geride bırakacak kadar uzun sürmüştür. Bu, büyük bir meydan okumadır ve çatışmaların giderek yoğunlaştığını biliyoruz. G7, kalıcı bir barışa yönelik bir anlaşmaya ulaşılmasına katkı sağlayabilir." görüşünü savundu.

Costa, bugün ayrıca Ukrayna’nın AB'nin entegrasyonu yönünde tarihi bir adım atacaklarını aktararak resmi müzakerelerin başlayacağını anımsattı.

Rusya'nın zamanın kendi lehine işlemediğini anlaması gerektiğini belirten Costa, zaman kazanma çabasının fayda sağlamayacağını kaydetti.

Costa, İran ve Orta Doğu’daki durumu da Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi bölgesel liderlerin katılımıyla ele alacaklarını belirterek "AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeve oluşturulmasına katkı sunmaya hazırdır. Bu gelişme umut açsa da Gazze’deki trajik insani durumu ve Batı Şeria’daki yasa dışı işgal konusundaki ciddi endişeleri unutturmamalıdır. Bölgede adil ve kalıcı bir barış için tek mümkün yol olan iki devletli çözüm doğrultusunda ilerlemek gerekmektedir." ifadelerini kullandı.

ABD Merkez Bankası (Fed), mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi ve kapasite kullanım verilerini açıkladı.

Buna göre, ülkede sanayi üretimi mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 yükseldi.

Sanayi üretiminin, bu dönemde yüzde 0,3 artması öngörülüyordu.

Mayısta beklentilerin altında artan sanayi üretimi, nisanda yüzde 0,9 artış kaydetmişti.

Sanayi üretimi mayısta yıllık bazda da yüzde 1,7 arttı.

İmalat sanayi üretimi ise mayısta değişim göstermedi.

Piyasa beklentileri bu dönemde yüzde 0,2 artması yönünde olan imalat sanayi üretimi, nisanda yüzde 0,7 yükselmişti.

Kapasite kullanım oranı arttı

Ülkede kapasite kullanım oranı da mayısta 0,1 puan artışla yüzde 76,2'ye ulaştı.

Söz konusu dönemde piyasa beklentilerine paralel gerçekleşen kapasite kullanım oranı, nisanda yüzde 76,1 olarak kaydedilmişti.

Kapasite kullanım oranı, uzun dönem (1972-2025) ortalamasının 3,2 puan altında kaldı.

İtalya olarak, geçmişte olduğu gibi, kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılmasını amaçlayan diplomatik süreci desteklemeye hazır olduklarını vurgulayan Meloni, "İlkeler açıktır. İran nükleer silaha sahip olmamalıdır ve seyrüsefer özgürlüğü güvence altına alınmalıdır. Parlamento onayının gerekli olduğu hususunu belirterek, diğer ortaklarla, Hürmüz Boğazı'nın tam anlamıyla yeniden açılmasına eşlik edecek uluslararası bir deniz varlığına katkıda bulunmaya hazırız." ifadelerini kullandı.

Başbakan Meloni, Lübnan'a da değinerek, "Son olarak, Lübnan'da da düşmanlıkların sona ermesi gerekmektedir. İtalya, Lübnan'ın egemenliğini desteklemek için çalışmaya devam edecektir." değerlendirmesinde bulundu.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 15 Haziran'ın ilk saatlerinde, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Küresel ekonomide artan belirsizliklere ve zorlu dış koşullara rağmen, takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretiminin nisanda yıllık yüzde 6 arttığına dikkati çeken Şimşek, böylece ocak-nisan dönemindeki yıllık artışın yüzde 1,3 olarak gerçekleştiğini vurguladı.

Şimşek, bu dönemde sermaye malı üretiminin yıllık yüzde 8,2 artarken, orta-yüksek teknolojili ve yüksek teknolojili üretimdeki artışın sırasıyla yüzde 7,1 ve yüzde 14,6 olduğunun altını çizerek, "Yüksek katma değerli yatırım ve üretimi teşvik eden politikalarımızla, Türkiye'yi küresel bir üretim merkezi haline getirmek için çalışmalarımıza devam ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Hayat Şifa Hastanesi 30. Kuruluş Yıl Dönümü ve Yeni Birimlerin Açılış Töreni"nde yaptığı konuşmada, yılda 100 bin vatandaşın hizmet alacağı Hayat Şifa Hastanesinin Pendikliler için şifa dağıtacağını söyledi.

Hayat Şifa Hastanesinin 52 hasta yatağı ve 6 bin cerrahi operasyon yapma kapasitesi olduğunu kaydeden Bolat, hastanenin uluslararası sağlık turizminde iddialı bir müessese olduğunu bildirdi.

Bolat, Bakanlık olarak uluslararası sağlık turizmini bütün kaynaklarıyla desteklediklerini işaret ederek, özellikle Türkiye'ye döviz kazancı anlamında sağlık turizmini geliştirmeyi çok önemsediklerini anlattı.

Türkiye'nin sağlık alanındaki gelişim sürecine değinen Bakan Bolat, şöyle devam etti:

"Türkiye'miz, Cumhuriyet'imizin kuruluşundan beri, ondan önce Osmanlı dönemindeki şifahaneler ve Cumhuriyet dönemindeki sağlık hizmetleri ile bugünlere ulaştı ama özellikle Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki son 23 yılda Türkiye sağlıkta adeta bir devrim yaptı ve altın çağını yaşıyor. Özellikle bütçe kaynaklarımızın, devlet bütçesi kaynaklarımızın tam yüzde 15'ini sağlık harcamalarına ayırıyoruz. İnsanımızın, vatandaşımızın birinci sınıf, yüksek kaliteli sağlık hizmeti alması konusunda gerek kamu hastaneleri ve sağlık tesisleri gerekse de özel sektörümüz vasıtasıyla Türkiye bugün dünya çapında bir şöhrete sahip. Dünyanın neresine gidersek gidelim, karşılaştığımız kişiler arasında Türkiye'de sağlık hizmeti almış kişilere rastlıyoruz. Bugün Allah'a şükürler olsun ki Türk ürünleri kaliteli, teknolojisi başarılı, yüksek ürünler olarak anılıyor."

"Son 23 yılda nitelikli hasta yatak sayısı tam 10 katı artışla 250 bine ulaştırıldı"

Ticaret Bakanı Bolat, Türkiye'nin hizmetler sektöründe başarılı bir ülke olduğunun altını çizerek, lojistik, sağlık ve eğitim hizmetleri, turizm, bilişim, yazılım, dizi ve filmler, fuarcılık ve danışmanlık hizmetleri gibi alanlarda Türkiye'nin rekabetçi ve güçlü bir ekonomiye sahip olduğunu dile getirdi.

Bolat, Türkiye'de son 23 yılda artan hastane kapasitesine değinerek, şunları kaydetti:

"Nitelikli hasta yatak sayısı tam 10 katı artışla 250 bine ulaştırıldı ve hastanelerimiz 5 yıldızlı otel konforunda modernize edildi. Eskiden koğuş düzeninde yatılan hastanelerdeki düzenden, bir-iki kişilik, içinde tuvaleti, banyosu, lavabosu olan güzel modern hizmetlere kavuştuk. Bu anlamda aile hekimliği müessesesi ve acil tıp hekimliği müessesesi kuruldu. İş yeri sağlığı ve iş güvenliği müessesesi kuruldu ve olmayan bir durum, şehir hastaneleri kavramıyla bugün 30'dan fazla şehir hastanelerimiz halkımıza çok üstün nitelikli, kaliteli hizmetler veriyor. Hatta kamudaki hastanelerin adeta özel sektörle yarışırcasına kalitelerini yükselttiğine şahitlik ettik."

Bu yılki devlet bütçesinden 1 trilyon 600 milyar liranın direkt sağlık harcamalarına ayrıldığı bilgisini paylaşan Bolat, buna üniversite hastaneleri ve Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlık harcamalarının da ilave edildiğinde 3 trilyon 307 milyar liranın sağlığa ayrıldığını söyledi.

Bolat, sağlık çalışanı sayısının da büyük bir artış kaydettiğine dikkati çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"2002'de 257 bin olan sağlık çalışanı sayımız, Sağlık Bakanlığı'ndan bahsediyorum, özel sektörden bahsetmiyorum, tam 877 bin kişiye yükseldi. Toplam doktor sayımız 92 binden 230 bine yükseldi ve böylece Türkiye'miz hamdolsun sağlık alanında öncü, dünyada kalitenin, itibarın ve şifanın adresi haline geldi. Tabii şifanın, sağlığın adresi haline gelince yurt dışından da çok sayıda hastaların doğudan, batıdan, Avrupa'sından Orta Doğu'suna, Afrika'sından Asya'sına varıncaya kadar, Balkanlar, Kafkaslar, kuzey bölgesi Rusya-Ukrayna gibi Türkiye'ye sağlık hizmetleri almaya gelenlerin sayısı yıllık olarak 1,5 milyona ulaştı ve bunların bıraktığı ülkemize döviz geliri de yaklaşık 3 milyar dolar civarında hesaplanıyor. İşte sağlıkta devrimin sonucunda vatandaşımız için kaliteli sağlık hizmeti ve dünya vatandaşları için de bedeli karşılığında önemli sağlık hizmetleriyle Türkiye'miz sağlıkta bir çığır açtı."

"Bugüne kadar sağlık turizmi için toplam 7,5 milyar lira sağlık turizmi destekleri verdik"

Bolat, Bakanlığın 2012'de uluslararası sağlık turizmini desteklemek için hibe programları hazırladığını anımsattı.

2012'de 16 firmanın bunlardan faydalanırken, 2025'te 2 bin 56 firmanın sağlık turizmi desteklerinden faydalandığını bildiren Bolat, "Geçen yıl 2,3 milyar lira sağlık turizmi için hibe destekleri verdik ve bugüne kadar sağlık turizmi için toplam 7,5 milyar lira sağlık turizmi desteği verdik." dedi.

Bolat, sıranın artık sağlıkta ilaç, ekipman ve makine cihazlarının yapımında olduğunu vurgulayarak, şu anda çok ciddi sayıda yerli ve uluslararası yabancı ilaç firmalarının Türkiye'de üretim ve ihracat yaptığını belirtti.

Türkiye'nin yıllık ilaç ihracatının 2,5 milyar dolar, ithalatının da yaklaşık 4,5 milyar dolar olduğunu kaydeden Bolat, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Çok pahalı kanser ilaçları da tabii bunun içinde ciddi bir yekün tutuyor ama her alanda Ar-Ge çalışmalarıyla ilaçta da patentli, yerli ilaçların sayısı artmakta. Araç, ekipman, sarf malzemeleri anlamında da ciddi gelişmelerimiz var. Sağlık Bakanlığı, özellikle TÜBİTAK'la da işbirliği yaparak, Türkiye'de bundan 15-20 sene önce başlayıp da bugün dünyada 10'uncu sıraya yükseldiğimiz savunma sanayisindeki başarımızı, sağlık ekipmanları ve teknolojilerinde de göstermek için büyük bir çaba sarf ediliyor, ciddi teşvik destek programları uygulanıyor. Bunda da inşallah başarılı olacağız ve işte hastanelerimizde kullanılan sağlık cihazları, ekipmanlarının çok büyük bölümünü de önümüzdeki orta vadede yerli kaynaklardan tedarik etmeyi başaracağız ve bunda da büyük bir döviz tasarrufumuz olacak."

Buna göre şirket, düzenlemenin iptalini ve boru hattı sevkiyatlarının yasaklanmasına ilişkin maddelerin kaldırılmasını talep ederken, düzenlemenin yanlış hukuki dayanakla kabul edildiğini, yaptırımlara benzer nitelik taşıdığını ve orantılılık ilkesini ihlal ettiğini savundu.

Diğer piyasa katılımcılarına, özellikle de diğer boru hattı işletmecilerine kıyasla kendisine adil olmayan ve farklı muamele yapıldığını öne süren Nord Stream 2 AG, AB kurumlarının yaptırım hukukuna ilişkin gereklilikleri aştığını ve yetkisini kötüye kullandığını bildirdi.

Rus gazını Baltık Denizi üzerinden Almanya'ya taşıması öngörülen Kuzey Akım 2 boru hattı, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle devreye alınmamıştı. AB, Rusya'ya enerji bağımlılığını azaltma hedefi kapsamında Rus gazı ithalatını aşamalı bir şekilde tamamen sonlandırmayı planlıyor.

Moskova Borsası (MOEX) yüzde 0,29 değer kaybederek 2.515 puana gerilerken, dolar bazlı RTS endeksi de yüzde 0,38 kayıpla 1.101 puana indi.

Rus rublesi dolar karşısında yüzde 0,56 düşerken, dolar/ruble paritesi 72,68 seviyesine yükseldi.

Rusya'nın önde gelen enerji şirketlerinden Rosneft'in hisseleri yüzde 1,06 düşerken, Gazprom’un hisseleri yüzde 1,18 ve Sber'in hisseleri yüzde 1,12 değer kazandı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 15 Haziran'ın ilk saatlerinde, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Gelişmenin ardından enerji piyasalarında risk primi kısmen azalırken, Brent petrolün varil fiyatı geçen hafta kapanışa göre yüzde 4,9 düştü.

Rus ekonomisi, ülkenin ana ihracat kalemi petrol ve çeşitli emtialardaki fiyat değişimlerine duyarlılığıyla ön plana çıkıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin sanayi üretim endeksi verilerini açıkladı. 

Buna göre, söz konusu ayda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6 yükseldi.

Böylece, endeks yıllık bazda son 8 ayın en yüksek artışını sergiledi. Endeks, son olarak Ağustos 2025'te yüzde 7,1 artmıştı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, nisanda madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,8 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 6,8, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 1,8 artış gösterdi.

Arındırılmamış sanayi üretim endeksinde de yıllık bazda yüzde 9,7 artış hesaplandı.

Sanayi üretiminde aylık veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, söz konusu ayda bir önceki aya kıyasla yüzde 3,7 arttı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, nisan ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 0,8, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 4,4 yükselirken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 2,8 geriledi.

TÜİK, bazı ayların verilerinde revizyona gitti.

Buna göre sanayi üretim endekslerinin takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim oranları şöyle:

Orta Doğu savaşının ekonomik yansımalarının çok daha ciddi olduğunu hatırlatan Nagel, "Hürmüz Boğazı'nın ablukaya alınması, küresel enerji ticareti açısından hayati bir damarı aylardır büyük ölçüde kesmiş ve tüm dünya ekonomisini etkileyen sonuçlar doğurmuştur. Başta ham petrol olmak üzere enerji fiyatları aniden fırlamış ve bu durum genel enflasyon oranlarına yansımıştır." ifadelerini kullandı.

ABD ile İran arasında sağlanan barış mutabakatı ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılması yönündeki olumlu gelişmelere değinen Nagel, küresel enerji arzındaki toparlanmanın zaman alacağını vurguladı.

Nagel, "Hürmüz Boğazı yakın zamanda yeniden tamamen gemi trafiğine açılsa bile petrol arzının normale dönmesi aylar alacaktır." uyarısında bulundu.

"Enflasyon baskısı sürebilir"

Bölgedeki bazı üretim tesislerinin hasar gördüğünü veya devre dışı kaldığını, mevcut rezervlerin ise azaldığını belirten Nagel, enerji fiyatlarını düşürmeye yönelik mali destek tedbirlerinin sona ermesiyle fiyat baskılarının daha da artabileceğine dikkati çekti.

Mayıs ayında Avro Bölgesi'nde yüzde 3,2'ye ulaşan enflasyona işaret eden Bundesbank Başkanı, "Para politikasını, enflasyonun orta vadede yüzde 2'lik hedefimizde istikrara kavuşmasını sağlayacak şekilde yönlendirmekte kararlıyız." ifadesini kullandı.

Nagel, ECB Yönetim Konseyi'nin temmuz ayındaki faiz toplantısı için tüm seçenekleri masada tuttuğunu da belirtti.

ECB, 11 Haziran'da mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,0'den yüzde 2,25'e yükseltmişti. Böylece ECB, petrol fiyatlarındaki sert yükselişe para politikasını sıkılaştırarak tepki veren ilk büyük merkez bankası olmuştu.

Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerine çıkması ve çekirdek enflasyonun yüzde 2'lik hedefi belirgin şekilde aşması bu kararda etkili oldu.

Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları askıya aldığını ve kapsamlı bir barış anlaşmasının imzalanabileceğini açıklamasının ardından petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerilemişti.

Fiyatlardaki düşüş, anlaşmanın sağlandığının duyurulmasıyla derinleşti. Brent petrolün varil fiyatı, sabahın erken saatlerinde cuma günkü kapanışa göre yüzde 4,9 düşüşle 83,05 dolara kadar inerken, WTI petrolün varil fiyatı da yüzde 5,7 azalışla 80,01 dolara kadar geriledi.

Böylece Brent petrol 6 Mart'tan, WTI ise 10 Mart'tan bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "yoğun görüşmelerin ardından" ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Şerif, her iki tarafın da "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini" belirterek, anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceğini bildirdi.

Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak" açılarak ABD Donanması'nın ablukasının derhal kaldırılacağını açıkladı. Trump, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte boğazın açılacağını, mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti. Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

Öte yandan, mutabakata dair New York Times'a konuşan Trump, İran ile anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nda "kalıcı olarak ücretsiz geçiş" sağlayacağını savunarak, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ise Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti.

Brent petrolde teknik olarak 85,28 doların direnç, 82,46 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Otomobil üretimi de yüzde 20 gerileyerek 301 bin 367 oldu. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim ise 547 bin 115'i buldu.

Ocak-mayıs döneminde ticari araç grubunda üretim geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6, ağır ticari araç grubunda yüzde 8 ve hafif ticari araç grubunda ise yüzde 6 arttı.

Bu dönemde, otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 61 oldu. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları hafif araçlarda (otomobil + hafif ticari araç) yüzde 62, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktörde yüzde 27 seviyesinde gerçekleşti.

Yılın ilk 5 ayında 373 bin 825 adetlik otomotiv ihracatı

Mayıs ayında iş günü sayısının geçen yılın aynı ayına göre daha düşük olması otomotiv sanayisinin üretim ve ihracat rakamlarına yansıdı.

Otomotiv ihracatı ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla adet bazında yüzde 15 gerileyerek 373 bin 825 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde otomobil ihracatı ise yüzde 29 gerilerken, ticari araç ihracatı yüzde 5 arttı. Aynı dönemde traktör ihracatı da yüzde 20 artarak 5 bin 149 olarak gerçekleşti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, toplam otomotiv sanayi ihracatı ilk 5 aylık dönemde toplam ihracattan aldığı yüzde 18 pay ile sektörel ihracat sıralamasında ilk sıradaki yerini korudu. Bu dönemde toplam otomotiv ihracatı, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2 artarak 16,6 milyar dolar oldu.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçı Birliği (OİB) verilerine göre, aynı dönemde otomobil ihracatı yüzde 8 azalarak 4,4 milyar dolar oldu. Bu dönemde dolar bazında ana sanayi ihracatı ise yüzde 1, tedarik sanayi ihracatı da yüzde 3 arttı.

Otomobilde yerli payı yüzde 35 oldu

Yılın ilk 5 ayında toplam pazar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8 daralarak 468 bin 507 düzeyinde gerçekleşti.

Bu dönemde otomobil pazarı da yüzde 10 düşüşle 356 bin 256 olarak kayıtlara geçti.

Ticari araç pazarına bakıldığında ise yılın ilk 5 ayı geçen yılın aynı dönemine paralel seyrederken, hafif ticari araç pazarında yüzde 2 büyüme, ağır ticari araç pazarında ise yüzde 11 gerileme görüldü.

Söz konusu dönemde otomobil satışlarındaki yerli araç payı yüzde 35, hafif ticari araç pazarında ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.

France Culture radyosuna mülakat veren Lagarde, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, bu adımın küresel enerji sevkiyatı için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına katkı sağlayacağını bildirdi.

Lagarde, “Bu gelişme önümüzdeki günlerdeki adımlarla ve iyi niyet muhtırasının imzalanmasıyla teyit edilirse son derece olumlu bir haber olacaktır. Bunu yalnızca memnuniyetle karşılayabiliriz, özellikle de Hürmüz Boğazı'nın mayınlardan temizlenerek yeniden açılması anlamına geliyorsa." ifadelerini kullandı.

Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir şekilde görmeye başladık. Özellikle ücret artışı riskleri gibi ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak tedbir almak zorundayız. Bu noktada özellikle çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.

ECB, 11 Haziran'da mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,0'den yüzde 2,25'e yükseltmişti. Böylece ECB, petrol fiyatlarındaki sert yükselişe para politikasını sıkılaştırarak tepki veren ilk büyük merkez bankası olmuştu.

Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerine çıkması ve çekirdek enflasyonun yüzde 2'lik hedefi belirgin şekilde aşması bu kararda etkili oldu.

Avrupa'da 2030'a kadar planlanan kapasite artışlarının yüzde 77'lik kısmının karasal rüzgar (onshore) projelerinden oluşacağı tahmin ediliyor.

15 Haziran Dünya Rüzgar Günü kapsamında Avrupa rüzgar enerjisi sektörünün çatı kuruluşu WindEurope verilerinden yaptığı derlemeye göre, Avrupa'da yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin 2030'a kadar yüzde 60 artması öngörülüyor.

Son yıllarda rüzgar enerjisi, iklim değişikliğiyle mücadelede en etkili yenilenebilir enerji kaynaklarından biri haline geldi.

Karasal rüzgar enerjisi, yenilenebilir enerji teknolojileri arasında en olgun, ekonomik ve yaygın uygulama alanına sahip çözümlerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu enerji kaynağı, temiz enerji üretme kapasitesi, düşük karbon ayak izi ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltma potansiyeli sayesinde iklim değişikliğiyle mücadelede önemli avantajlar sunuyor.

Avrupa'nın 2026-2030 döneminde 151 gigavat yeni rüzgar enerjisi kapasitesi kurması bekleniyor. Avrupa genelinde 2026-2030 döneminde yaklaşık 117 gigavatlık karasal rüzgar kapasitesinin kurulumu öngörülüyor.

Böylelikle Avrupa'da 2030'a kadar planlanan kapasite artışlarının yüzde 77'lik kısmının karasal rüzgar (onshore) projelerinden geleceği tahmin ediliyor.

AB'de yıllık ortalama artış 22 gigavat

İleriye dönük olarak, Avrupa genelinde 2026-2030 yıllarında yılda ortalama 30 gigavat yeni rüzgar enerjisi kapasitesi kurulacağı öngörülüyor.

Öte yandan, aynı dönemde ilave edilmesi hesaplanan 151 gigavat kapasitenin 112 gigavatlık kısmının 27 Avrupa Birliği (AB) ülkesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Yıllık ortalama artışın ise AB'de 22 gigavat olacağı hesaplanıyor.

Bu durum, toplam kurulu rüzgar enerjisi kapasitesini 2030'da 439 gigavata çıkaracak, bunun 366 gigavatı karasal, 73 gigavatı ise deniz üstü (offshore) rüzgar santrallerinden oluşacak.

Öte yandan, Avrupa'da rüzgar enerjisi sektörü şu anda doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 443 bin kişiye istihdam sağlıyor. Bu sayının 2030'a kadar 607 bine ulaşacağı hesaplanıyor.

Eski rüzgar santralleri devreden çıkıyor

Öte yandan, WindEurope'a göre, 2026-2030 döneminde yaklaşık 16 gigavat kapasitenin devreden çıkarılması bekleniyor.

Bunun 8 gigavatının yenilenmesi (repowering) planlanıyor. Bu süreç sonunda toplam yenilenmiş kapasitenin 17 gigavata ulaşacağı öngörülüyor. Kalan 8 gigavatlık kapasite ise tamamen kapatılarak sistemden çıkarılacak.

Ortalama olarak, bir rüzgar santralinin yenilenmesi elektrik üretimini 3 katına çıkarırken türbin sayısını yaklaşık üçte bir oranında azaltıyor.

Yeni kurulan türbinlerin ortalama güç kapasitesi, karasal rüzgar santrallerinde 5,2 megavat, deniz üstü rüzgar santrallerinde ise 10,7 megavat olarak gerçekleşti. İlerleyen yıllarda, gelişen rüzgar enerjisi teknolojisiyle ortalamanın yükselmesi ve elektrik üretiminde verimin artması öngörülüyor.

SPK, konuya ilişkin detayların yer aldığı duyuru yayımladı.

Buna göre, açığa satış işlemlerine ilişkin yasağın yanı sıra kredili sermaye piyasası işlemleri süresince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına yönelik tedbirlerin 26 Haziran'a kadar devam edeceği bildirildi.

Kadınların üretimde, ticarette ve ihracatta üstlendikleri güçlü rolün, Türkiye'nin kalkınma yolculuğunun en önemli dinamiklerinden olmayı sürdürdüğünü belirten Bolat, şunları kaydetti:

"Bugün kadın girişimcilerimiz ve iş insanlarımızın katkısıyla gerçekleşen ihracat hacmi 62 milyar doların üzerine çıkarken kadın yönetici ve girişimcilerimizin ihracata sağladığı katkı her geçen yıl daha da güçlenmektedir. Ticaret Bakanlığı olarak kadın girişimcilerimizi desteklemeye, ihracatta daha güçlü şekilde yer almalarını sağlamaya ve iş dünyasında fırsat eşitliğini geliştirmeye kararlılıkla devam ediyoruz. Finansmandan ihracat desteklerine, eğitimden dijitalleşmeye, kooperatifçilikten e-ihracata kadar geniş bir alanda kadınlarımızın ekonomik hayattaki varlığını güçlendirecek politikalarımızı sürdürüyoruz."

Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ortaya konulan Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda, üretim, yatırım, istihdam ve ihracat odaklı büyüme hedeflerine kadınlarla birlikte yürümeyi sürdüreceklerini bildirdi.

Güçlü Türkiye hedefine ulaşırken kadın girişimcilerin azmi, emeği ve başarısının en önemli dinamiklerden olacağını vurgulayan Bolat, toplantının Türkiye, iş dünyası ve kadın girişimciler için hayırlı olmasını diledi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda zaman zaman tırmanan gerilim, küresel piyasalarda fiyatlamaların merkezinde kalmayı sürdürdü.

Orta Doğu'da yeniden alevlenen çatışmaların gölgesinde başlayan haftada, perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma sağlandığını hatta bunun düzenlenecek törenle imzalanacağını duyurması, piyasalarda barış beklentilerinin güçlenmesini ve risk iştahının artmasını sağladı.

Ancak önceki deneyimlerden ötürü net sonuç görmek isteyen yatırımcıların bir kısmı temkinli iyimserlik tarafında kaldı.

Öte yandan savaşın makroekonomik görünüme olumsuz yansımaları ABD verilerinde izlenmeye devam etti. Ülkede yıllık enflasyon yüzde 4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Güçlü istihdam verileri ve yükselen enflasyon nedeniyle Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına kesin gözüyle bakılırken, Trump'ın Orta Doğu'da barışın yakın olabileceğine yönelik açıklamaları bu ihtimalleri bir miktar zayıflattı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Gelecek hafta piyasaların gözü, Orta Doğu'daki gelişmeler ve yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk toplantıdan çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Analistler, para politikası metni ve Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalara ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, alınacak sinyallerle birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini bildirdi.

Öte yandan hisse başına 135 dolardan halka arz edilen Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in hisseleri, Nasdaq borsasında 150 dolardan işlem görmeye başladı. Gün içinde 176,52 dolara kadar tırmanan şirketin hisseleri yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan günü tamamladı.

Analistler, SpaceX'in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini belirtti.

Öte yandan yarı iletken ve teknoloji hisselerine ilgi devam etse de yapay zeka tarafında son kullanıcıların bu hizmetleri pahalı bulduğuna ilişkin analizler şirket değerlemelerine yönelik endişeleri yeniden öne çıkardı.

Analistler, bu durumun yatırımcıları bir miktar temkinli kalmaya yönelten bir unsur olduğunu ifade ederek, yapay zeka alanında fiyat-maliyet tartışmalarının bir süre daha gündemdeki yerini koruyabileceğini aktardı.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 5 baz puan azalışla yüzde 4,49'da, dolar endeksi de haftalık bazda yüzde 0,3 düşüşle 99,7 seviyesinde kapandı.

ABD'de enflasyonla birlikte istihdamdaki güçlü seyrin faiz indirimlerini ötelemesiyle altının onsu haftalık bazda yüzde 2,6 değer kaybıyla 4 bin 217 dolara indi. Brent petrolün varil fiyatı da gerilimlerin sonlanacağı beklentileriyle yüzde 6,5 azalışla 86,1 dolara geriledi.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında geçen hafta pozitif bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,65, Nasdaq endeksi yüzde 2,34 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,66 yükseldi.

Makroekonomik veri tarafından ABD'de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 4,8'den yüzde 4,6'ya gerilese de İran savaşının başlamasından önce görülen seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

ABD'nin dış ticaret açığı nisanda aylık yüzde 1,2 azalışla 55,9 milyar dolara gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Gelecek hafta pazartesi sanayi üretimi, New York Fed sanayi endeksi, kapasite kullanımı, salı konut başlangıçları, inşaat izinleri, çarşamba Fed faiz kararı, Fed Başkanı Warsh'ın açıklamaları, perşembe haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Philadelphia Fed imalat endeksi takip edilecek.

Cuma günü ABD'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

Avrupa'da BoE'nin para politikası kararları odakta

Avrupa borsalarında geçen hafta Almanya hariç alıcılı bir seyir izledi. Gelecek hafta İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamaları yakından takip edilecek.

Geçen hafta ECB, 21 toplantı sonra ilk kez faiz artışına gitti. Banka, 3 temel faiz oranını 25 baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Toplantı sonrası açıklamalarda bulunan Lagarde, Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirterek, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Bölgede "stagflasyon" sesleri giderek yükselirken, bu doğrultuda gelecek hafta açıklanacak sanayi üretimi ve mayıs ayı nihai enflasyon verileri de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da fabrika siparişleri, Orta Doğu'da tırmanan çatışmaların oluşturduğu küresel belirsizlik ve talep daralması nedeniyle nisan ayında beklentilerin neredeyse iki katı hızla geriledi.

Söz konusu veri Almanya ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminleri öne çıkarıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda yer alıyor.

Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi ise haziranla birlikte art arda ikinci ayda da yükselişini sürdürdü.

Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,61, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 3,22 yükselirken Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,55 düştü.

Gelecek hafta pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesinde sanayi üretimi, salı Almanya'da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi ile İngiltere'de enflasyon, perşembe BoE faiz kararı, ILO işsizlik oranı, cuma Almanya'da üretici fiyat endeksi (ÜFE) verileri karşılanacak.

Asya borsaları Çin hariç negatif seyretti

Asya tarafında da geçen hafta Çin hariç satıcılı bir seyir öne çıkarken, gelecek hafta Japonya Merkez Bankasının (BoJ) 1995'ten bu yana ilk kez politika faizini yüzde 1'e yükseltmesi bekleniyor.

Bölgede teknoloji odaklı hisselerde çift taraflı oynaklıklar görüldü.

Öte yandan, Japonya ve Çin'de açıklanan enflasyon verileri fiyatlamalar üzerinde etkili oldu. Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre ülkede yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 1,2, çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 1,1 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede üretici enflasyonu yüzde 3,9 ile öngörülere paralel gerçekleşirken, önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Japonya'da üretici fiyatları ise beklentilerin üzerinde artış göstermeye devam etti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek tahminleri aştı.

Analistler, Asya'nın en büyük iki ekonomisinde enflasyon ve deflasyon risklerinin sürdüğünü belirterek, Japonya'da enflasyonun beklentileri aşmasının, yıl sonuna kadar toplam iki faiz artışı beklenen BoJ'u daha fazla sıkılaşma adımı atmaya zorlayabileceğini aktardı.

Çin'de deflasyon risklerinin, Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen enerji maliyetleri nedeniyle teknik olarak azaldığını belirten analistler, buna karşın ülkedeki fiyat artışlarının güçlü talep kaynaklı olmamasının sağlıklı bir görünüme işaret etmediğini söyledi.

Ülkede açıklanan makroekonomik verilere göre mayıs ayında ihracat yüzde 19,4, ithalat ise yüzde 27,4 artarken, dış ticaret dengesi 105,4 milyar dolar fazla verdi.

Dış ticaret verilerinin iyi gelmesinde Çin'in ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlaması sonrasında alternatif pazarlar bulmasının etkili olduğu değerlendiriliyor. Buna karşın ülkede iç talep zayıf kalmaya devam etti.

Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,09 artarken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,45, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,98 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,85 düştü.

Gelecek hafta salı Japonya'da BoJ'un faiz kararı, Çin'de sanayi üretimi, perakende satışlar, çarşamba Japonya'da dış ticaret dengesi, cuma Japonya'da enflasyon verileri takip edilecek.

Cuma günü Çin'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

TCMB politika faizini değiştirmedi

Yurt içinde geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 1,78 artışla 13.938,48 puandan kapandı.

Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu. Duyuruda "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir." ifadesine yer verildi.

Bunun yanı sıra Türkiye'nin cari işlemler hesabı nisan ayında 5 milyar 695 milyon dolar açık kaydederken, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 319 milyon dolar fazla verdi.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 819 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37 milyar dolara geriledi.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 46,2690'dan tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi sanayi üretimi, bütçe dengesi, salı konut fiyat endeksi, perşembe konut satışları, cuma reel kesim güven endeksi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

Savaş nedeniyle Ukrayna'nın enerji ve altyapı sistemlerinde oluşan hasar, özellikle enerji ekipmanı ve sanayi makinelerine yönelik talebi artırdı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin mayısta ihracatını değer bazında en fazla artırdığı ülke Ukrayna oldu.

Türkiye'nin geçen ay bu ülkeye ihracatı 339,6 milyon dolar arttı. İhracat artışında Ukrayna'yı, 120,8 milyon dolarla Slovakya, 98,2 milyon dolarla Fas, 71,9 milyon dolarla Norveç, 46,5 milyon dolarla Nijerya takip etti.

Mayısta Ukrayna'ya 656,6 milyon dolarlık, Slovakya'ya 248,1 milyon dolarlık, Fas'a 440,6 milyon dolarlık, Norveç'e 171,4 milyon dolarlık, Nijerya'ya 90,4 milyon dolarlık dış satım gerçekleşti.

Geçen ay Türkiye'nin en fazla dış satım yaptığı ülkeler 1,5 milyar dolarla Almanya, 1,2 milyar dolarla ABD, 1,1 milyar dolarla İtalya ve Birleşik Krallık, 994,8 milyon dolarla İspanya olarak sıralandı.

Ukrayna'ya ihracatta kimya sektörü lider

Ukrayna'ya mayısta en fazla ihracatı, 89,1 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü yaptı.

Bu sektörü, 64,3 milyon dolarla elektrik ve elektronik, 52,4 milyon dolarla çelik, 18,1 milyon dolarla otomotiv endüstrisi, 12,1 milyon dolarla makine ve aksamları takip etti.

Sektörler arasında Ukrayna'ya en fazla ihracat artışını, 19,7 milyon dolarla elektrik ve elektronik sektörü gerçekleştirdi. İhracat artışında bunu, 11,4 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 1,8 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller, 808,4 bin dolarla iklimlendirme sanayisi, 536,9 bin dolarla halı sektörü izledi.

Ukrayna'ya demir ve demir dışı metaller sektörü 10,5 milyon dolarlık, iklimlendirme sanayisi 6 milyon dolarlık, halı sektörü 1,3 milyon dolarlık ihracat yaptı.

Ülkeye, Ankara'dan 398,2 milyon dolarlık, İstanbul'dan 152,2 milyon dolarlık, Kocaeli'nden 19,4 milyon dolarlık, Hatay'dan 17,4 milyon dolarlık, Mersin'den 8,6 milyon dolarlık ihracat yapıldı.

Türkiye'nin mayısta ihracatını değer bazında en fazla artırdığı ülkeler şöyle:

Ege İhracatçı Birlikleri verilerinden derlediği bilgiye göre, Türkiye ocak-mayıs döneminde 92 bin 494 ton yumurta ihraç ederek 240 milyon 79 bin dolar gelir elde etti.

Sektörün en büyük pazarı 47 milyon 577 bin dolarlık ihracatla Irak olurken, yılın ilk 5 ayında en dikkat çekici artış Avrupa pazarında yaşandı.

Geçen yılın ocak-mayıs döneminde 2 milyon 204 bin dolar olan İtalya'ya yumurta ihracatı, bu yılın aynı döneminde 24 milyon 773 bin dolara yükseldi. İtalya'ya gönderilen yumurta miktarı 1,2 bin tondan 13,2 bin tona çıktı. Böylece İtalya'ya yapılan ihracat, değerde yüzde 1024, miktarda ise yüzde 1000 arttı.

Avrupa'nın yumurta üssü Türkiye'ye yöneldi

Avrupa'nın önde gelen yumurta üreticilerinden Polonya'da kuş gribi kaynaklı üretim kayıpları, ülkenin dış alımını artırdı.

Geçen yılın ilk 5 ayında Türkiye'den 109 bin dolarlık yumurta alan Polonya'nın ithalatı, bu yılın aynı döneminde 19 milyon 681 bin dolara yükseldi. Ülkeye gönderilen yumurta miktarı 15 tondan 11 bin tona çıktı.

İzmir Yumurta Üreticileri Birliği Başkanı Neriman Dere Çatmadaş, Türkiye'nin yıllık 20 milyar civarında yumurta ürettiğini söyledi.

Türkiye'nin üretimde ilk 10 ülke arasında bulunduğunu ve üretiminin yüzde 25'ine yakınını ihraç ettiğini ifade eden Çatmadaş, burada üretilen yumurtanın kaliteli olduğunu vurguladı.

"Tarım ve Orman Bakanlığının sıkı denetimleri başarı getirdi"

Çatmadaş, Türk üreticilerin son yıllarda yem ve üretimde ciddi tecrübe kazandığını, sektörün ham madde kalitesi ve hayvan sağlığı açısından önemli ilerleme kaydettiğini dile getirdi.

Geçen yıl bazı ülkelerde kuş gribi nedeniyle üretimde aksamalar yaşandığını anlatan Çatmadaş, şöyle konuştu:

"Polonya tavuk yumurtası üretimi konusunda Avrupa'da zirvede. Çok önemli bir oyuncu. Ama geçtiğimiz yıllarda yaşamış olduğu kuş gribi vakaları onları ciddi anlamda zor duruma düşürdü. Yaklaşık olarak 4 milyondan fazla hayvanı itlaf ettiler. Bu hem üretim anlamında ülkeyi sıkıntıya soktu hem de ihracatta ciddi aksaklıklar yaşattı. Kuş gribinde en büyük sıkıntılardan biri, kontrol altına alınmasının zor olması ama bu anlamda biyogüvenlik devreye giriyor. Ülkemizde Tarım ve Orman Bakanlığımız biyogüvenlik anlamında yeni tebliğler, genelgeler yayımladı. Türkiye olarak başarılı yol haritamız var. Bakanlığımızın işletmelere yaptığı gerekli denetimler, işin sıkı tutulması Türkiye'yi bu durumdan uzaklaştırdı."

"Tercih edilebilir olmak güzel bir sonuç"

Çatmadaş, Polonya ve diğer ülkelerde kuş gribi nedeniyle üretimde yaşanan sorunlar ve kayıpların kısa vadede toparlanmasının zor göründüğünü belirtti.

Fotoğraf : Fırat Özdemir/AA

Türkiye'nin üretimde dünyada 9, Avrupa'da ise 2. sırada yer aldığına, üretim kayıpları yaşayan ülkelerin de Türkiye'ye yöneldiğine dikkati çeken Çatmadaş, şunları kaydetti:

"İtalya yumurta üretiminde kendi kendine yetebilen bir ülke. Ama sanayide kullandığı ürünü tedarik etmek açısından Türkiye'ye yöneldi. Polonya da bu şekilde. Farklı ülkelerden de ürün talep ediyorlar ve alıyorlar. ABD'ye, Polonya'ya ve İtalya'ya bu süreç öncesinde ihracat yapılamazken talepleri var ve bunun doğrultusunda da ihracat gerçekleştiriliyor. Polonya'da yaşanan sıkıntılar Avrupa ülkelerini ülkemize yönlendirdi. Ürünlerimizin kalitesi, biyogüvenlik anlamında aldığımız sıkı tedbirler, bizi tercih edilebilir kıldı. Bu durum ihracat rakamlarının artışına destek sağladı. Tercih edilebilir olmak güzel bir sonuç. Ülkemize bu sebeple sektör olarak döviz girdisi sağlıyoruz. Bizim için bir gurur. Aynı zamanda kalitemizin, ülkemizin, işletmelerimizin tercih edilmesi gurur kaynağı. Biz de bu süreçte yol aldığımız için mutluyuz."

Ürün güvenliği kapsamında yürütülen bu çalışmalar, hem üreticiler hem de tüketiciler açısından güvenli ürün dolaşımının sağlanmasında kritik rol oynuyor.

Denetimlerin amacı standartlara uygun ürünlerin ülkeye girişini sağlamak

TSE, ithal edilen ürünlerin piyasaya giriş aşamasında teknik mevzuata ve standartlara uygunluğunu kontrol ediyor. 

Denetimler, Ticaret Bakanlığı tarafından işletilen Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) kapsamında risk analizine göre TSE'ye yönlendirilen ürünler üzerinde gerçekleştiriliyor. 

Ürünler, belge incelemeleri, laboratuvar testleri ve teknik değerlendirmelerden geçirilerek güvenlik açısından denetleniyor. Bu denetimler, insan sağlığını korumak, olası riskleri azaltmak ve piyasaya yalnızca güvenli ve standartlara uygun ürünlerin girişini sağlamak amacıyla yürütülüyor.

Bu kapsamda TSE, son 1 yıl içinde yürütülen ithalat ürün güvenliği denetimleri kapsamında 243 bin ürünü denetledi, uygun bulunmayan 5 bin 800 ürünün ülkeye girişine izin vermedi.

TSE ürün güvenliği denetimleri, ürünlerin piyasaya sunulmadan önce ilgili standartlara uygunluğunun test edilmesi ve değerlendirilmesini kapsıyor. Bu kapsamda teknik ve güvenlik kriterleri açısından incelenen ürünlerin uygunluğu kontrol ediliyor.

CE ve TSE uygunluk belgelerinin önemi

CE ve TSE uygunluk işaretleri, ürünün güvenlik ve kalite kriterlerini karşıladığını gösteren temel göstergeler arasında yer alıyor.

Bu belgeler, ürünün gerekli testlerden geçtiğini ve ilgili standartlara uygun üretildiğini ortaya koyuyor. Ayrıca risklerin azaltılmasına katkı sağlarken üreticilerin yasal sorumluluklarını yerine getirdiğini gösteriyor. Tüketiciler açısından ise güvenli ürün seçimini kolaylaştırarak, tercihlerde önemli bir referans niteliği taşıyor.

Şehir içi emisyon düzenlemeleri, işletmelerin maliyetleri düşürme çabaları, daha düşük enerji giderleri ve çevresel sürdürülebilirlik hedefleri, elektrikli araçların hem bireysel hem de ticari kullanımdaki cazibesini artırıyor.

Binek otomobillerde ivme kazanan elektrikli dönüşüm, artık hafif ticari araç segmentine de taşınarak sektörde yeni bir dönüşüm dalgası oluşturuyor. Sıfır otomobil satışlarında günden güne artan elektrikli araç payı hafif ticari araçlarda da kendini göstermeye başladı.

Hafif ticaride elektrikliye geçiş hız kazandı

AA muhabirinin Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'de otomobil ve hafif ticari araç satışları ocak-mayıs döneminde yıllık bazda yüzde 7,4 azalarak 453 bin 138'e geriledi.

Bu dönemde otomobil satışları yüzde 9,65 düşüşle 356 bin 256'ya inerken hafif ticari araç pazarı yüzde 1,94 artışla 96 bin 882'ye yükseldi. Hafif ticari araç pazarında van gövde tipi araçlar yüzde 76,7 pay ve 74 bin 355 adetlik satışla ilk sırada yer alırken kamyonetler yüzde 8,8 pay ve 8 bin 505 adetle ikinci sırada yer aldı.

Söz konusu dönemde satılan elektrikli hafif ticari araç sayısı önceki döneme göre yüzde 146,1 artışla 1174 olarak gerçekleşerek 2,5 katına yaklaştı. Geçen yılın aynı döneminde 477 sıfır elektrikli hafif ticari araç satışı yapılmıştı. Bu dönemde elektrikli hafif ticari araçların toplam hafif ticari araç satışlarındaki payı yüzde 1,2 oldu.

Verilere göre hafif ticari araç pazarında elektrikli modellerin payı hala düşük seviyede kalırken, sektörde gözlenen hızlı tercih değişimi ilerleyen dönemde daha güçlü artışların yaşanabileceğine işaret etti.

Bahsedilen dönemde model bazında pickup gövde tipindeki KG Mobility Musso EV 605 satışla elektrikli kategorisinde ilk sırada yer aldı. Onu 223 satışla Ford Custom, 108 satışla Opel Combo ve 107 satışla Ford Transit izledi.

ODMD verilerine göre, 2026'nın ocak-mayıs döneminde en çok satılan elektrikli hafif ticari araçlar şöyle:

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) 2025 Yılı Faaliyet Raporu'ndan derlediği bilgiye göre, TÜRKAK tarafından akredite edilen laboratuvar, yaklaşık 5 milyon avro maliyetle kuruldu.

Laboratuvarda, numune cihazlara temel gereklilikler konusunda uygunluk testleri yapılıyor.

Testlerde, cihazlarda yıkıcı tahribata neden olabilecek düşürme, yakma, elektrostatik deşarj, gerilim değişimi, elektriksel hızlı geçişler ve gerilim dalgalanması uygulanıyor.

TÜRKSAT 6A'dan 5G testlerine kadar çalışmalar yapıldı

Rasat ve Göktürk-2 uyduları BTK'nin bu laboratuvarında bazı testlere tabi tutulmuştu. Türkiye'nin ilk yerli uydusu TÜRKSAT 6A'nın bazı modüllerinin testleri de burada yapıldı.

Laboratuvarda, AR-GE faaliyetlerine yönelik testlerin ücretlerinde yüzde 75'e kadar indirim uygulanıyor. Bu kapsamda başta ASELSAN olmak üzere AR-GE faaliyeti yürüten birçok firma ve üreticiye laboratuvar altyapısı kiralanarak ürünlerini test etme imkanı sağlanıyor.

Tüketicilerin satın aldıkları cihazları güvenle kullanmaları için imalatçı ve ithalatçı firmaların sürekli denetlenmesi gerekiyor. Kurum tarafından yayımlanan teknik mevzuata uyumluluğu da bu şekilde denetleniyor.

Türkiye'nin 1 Nisan itibarıyla resmen kullanımına başlanan 5G teknolojisinin üretim testleri de burada yapıldı.

200'e yakın test ekipmanı

Laboratuvarda, teknoloji ve altyapı anlamında yarı yansımasız, tam yansımasız ve yalıtımlı test odaları bulunuyor. Elektromanyetik dalgaların içeri girmesini ya da dışarı çıkmasını engelleyen test ortamlarında, ithalat veya yerli üretim yoluyla piyasaya arz edilen elektronik haberleşme cihazlarının uluslararası standartlara uyumu ve insan sağlığına uygun olmasına yönelik testler uygulanıyor. 200'e yakın test ekipmanının bulunduğu laboratuvarda, cihazın elektromanyetik uyumluluk içinde çalışıp çalışmadığı tespit ediliyor.

SAR Odası'nda cihazların çeşitli frekanslarda yaydığı elektromanyetik alanın beyin üzerindeki soğrulma oranı robot yardımıyla belirleniyor. Elektromanyetik dalganın Avrupa standardı limiti olan 2 vat/kilogram altında olup olmadığı burada ölçülüyor.

Robotlar vasıtasıyla insan beyninin simüle edildiği laboratuvarda, çeşitli kimyasallar birleştirilerek insan beynine en yakın sıvı oluşturulup, insan kulağına telefon yaklaştırdıktan sonra robot vasıtasıyla elektromanyetik alan değerleri ölçülüyor. Cihazın haberleşme esnasında nasıl bir elektromanyetik alan oluşturduğu tespit ediliyor. Özellikle uzun görüşmelerde telefonun başa yakın tutulması yerine kulaklıkla kullanılmasının önemi buradaki testlerde de ortaya çıkıyor. Telefon konuşmalarının kulaklıkla yapılması durumunda sıfıra yakın SAR değeri oluşuyor.

Aramalarda telefona bağlantı kurulma anı, elektromanyetik dalga açısından en yüksek değere ulaşıldığı an olarak belirleniyor. Karşıdan "Alo" sesi alındıktan sonra telefonun kulağa götürülmesi durumunda daha az elektromanyetik alana maruz kalınıyor. Burada yapılan deneyle insan vücudunun çeşitli kısımlarının maruz kaldığı elektromanyetik değer ölçülüyor.

Dayanım testinde cep telefonuna 4 bin voltluk elektrik veriliyor

Vatandaşların, aldıkları elektronik cihazların kullanım kılavuzunda ayrıntılı şekilde verilen SAR değerlerine bakmaları önem taşıyor. Laboratuvar yetkilileri, ölçümleri yapılan cihazların hiçbirinde 2 vat/kilogram görülmediğini, piyasada söz konusu SAR değerinin üzerinde henüz denetime takılan bir cihaz bulunmadığını belirtiyor. SAR değeri 2 vat/kilogramın üzerindeki cihazlarla ilgili idari para cezasının yanı sıra cihazların piyasadan toplatılmasına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanıyor.

Piyasa Gözetim Laboratuvarı'nda cihazlarda yıkıcı tahribata da neden olabilecek düşürme testleri, yakma testleri, elektrostatik deşarj, gerilim değişimi, elektriksel hızlı geçişler ve gerilim dalgalanması gibi bazı ilave testler de yapılıyor.

Elektriksel dayanım testi için 4 bin volt değerinde elektrik cep telefonuna uygulanıyor, bunun herhangi güvenlik ihlaline yol açıp açmadığı, drop testiyle yere düşen telefonun çalışıp çalışmadığı kontrol ediliyor.

Laboratuvarın faaliyetleri kapsamında geçen yıl üçüncü şahıs test ve deneylerinden 164 bin 327 lira, ithalat işlemleri kapsamındaki testlerden 57 milyon 470 bin 28 lira, altyapı kiralamadan 290 bin 378 lira, kalan numune cihaz tekrar testlerinden 157 bin lira, eğitim ve danışmanlıktan 279 bin 784 lira olmak üzere toplam 58 milyon 361 bin 517 lira gelir elde edildi.

Açıklamada, 8 ay süren kapsamlı soruşturmanın ardından Paramount ve Warner Bros. birleşmesinin pazardaki rekabete veya tüketicilere zarar vermeyeceği sonucuna varıldığı belirtilerek, "Birim tarafından incelenen geniş kapsamlı soruşturma kayıtları, işlemin etkisinin medya ve eğlence ekosistemi genelinde rekabeti artırmak yönünde olacağını, Amerikalı tüketiciler ile çalışanlara fayda sağlayacağını göstermektedir." ifadeleri kullanıldı.

Netflix'in WBD'yi satın almak üzere şirketle anlaştığı ve ardından Paramount'un tamamı nakit olan rakip bir teklif sunduğu hatırlatılan açıklamada, iki dev şirketin WBD'yi satın alma mücadelesinin ABD Adalet Bakanlığına medya sektörünün geleceğine dair farklı stratejileri ve pazar dinamiklerini kıyaslama fırsatı verdiği vurgulandı.

Açıklamada, ayrıca Bakanlığın şikayetçiler tarafından dile getirilen çok sayıda potansiyel zarar teorisini analiz ettiği ve elde edilen bulgular sonucunda bunları reddettiği kaydedildi.

Anlaşma aylarca süren mücadelenin ardından gelmişti

Paramount, 8 Aralık 2025'te WBD'nin tamamını hisse başına 30 dolar nakit karşılığında satın almak üzere, toplam 108,4 milyar dolarlık işletme değerine denk gelen bir teklif sunduğunu duyurmuştu.

Paramount'un söz konusu teklifi, Netflix'in WBD ile anlaşmaya vardığını açıklamasının ardından gelmişti.

Netflix, 5 Aralık 2025'te Warner Bros.'un film ve televizyon stüdyoları ile HBO Max ve HBO'yu da kapsayacak şekilde, 72 milyar dolarlık öz sermaye değeri ve 82,7 milyar dolarlık toplam işletme değeri üzerinden satın alma için WBD ile anlaşmaya vardığını açıklamıştı.

WBD Yönetim Kurulu'nun başlangıçta Netflix ile yapılan anlaşmayı desteklemesine karşın, Paramount teklifini şubat ayında hisse başına 31 dolara yükselterek revize etmişti.

WBD yönetiminin bu hamleyi "üstün teklif" olarak kabul etmesi üzerine Netflix, fiyat artırımına gitmeyerek çekilme kararı almıştı.

Süreç, 27 Şubat'ta Netflix ile olan anlaşmanın feshedilmesi, Paramount Skydance'in 2,8 milyar dolarlık fesih bedelini ödemesi ve WBD ile kesin bir birleşme anlaşmasına varıldığının duyurulmasıyla nihai aşamaya taşınmıştı.

Açıklamada, IMF İcra Kurulu'nun onayına bağlı olarak ülkenin yaklaşık 690 milyon dolar tutarında finansmana erişebileceği kaydedildi.

IMF'nin açıklamasında, söz konusu ödemenin onaylanması halinde program kapsamında Ukrayna'ya yapılan toplam ödemelerin 2,2 milyar dolara ulaşacağı aktarıldı.

Tüm niceliksel performans kriterleri ve gösterge hedeflerinin yerine getirildiği belirtilen açıklamada, ilk çeyrek için belirlenen yapısal ölçütlerden ikisinin gecikmeli olarak uygulandığı ve birinin gerçekleştirilemediği ifade edildi.

Açıklamada, programın rayında kalmasını sağlamak amacıyla mutabık kalınan reformlar için revize edilmiş bir takvim, sapmaları gidermeye yönelik düzeltici adımlar ve ek politika taahhütleri üzerinde anlaşmaya varıldığı aktarıldı.

Savaşın nüfus ve ekonomi üzerinde ağır bir yük oluşturmaya devam etmesi nedeniyle görünümün belirsizliğini koruduğuna işaret edilen açıklamada, zorlu koşullara rağmen programın devam eden büyük ölçekli dış destek sayesinde tamamen finanse edilmiş durumda olduğu kaydedildi.

Kurumun internet sitesinden yapılan açıklamada, konuya ilişkin bilgi verildi.

Soruşturma kapsamında yürütülen çalışmalara işaret edilen açıklamada, "Netflix ekonomik bütünlüğünün Netflix platformunda yayımlanacak orijinal Türk içeriklerinin ürettirilmesinde çalıştığı bağımsız yapımcıların seçim sürecinde ayrımcı davranıp davranmadığı, Türk yapımcılarla akdettiği sözleşmelerde haksız sözleşme şartlarının yer alıp yer almadığı incelendi. Ayrıca, Netflix, BluTV, Disney+, Amazon Prime, Exxen ve GAIN'in faaliyetlerini yerine getirirken yapımcı, dağıtıcı gibi içerik sahipleri ve hak sahipleri ile sanatsal katkı sağlayan oyuncu, senarist gibi yetenek kadrosuyla akdettikleri sözleşmelerde yer alan münhasırlık hükümleri incelenmiştir." ifadesi kullanıldı.

Tarafların sunduğu taahhütlerin Rekabet Kurulu kararıyla kabul edilerek bağlayıcı hale getirildiği ve soruşturmanın taahhütle sonlandırıldığı bildirilen açıklamada, platformların artık oyuncu, senarist, yönetmen ve yapımcılara "Sadece benimle çalışacaksın" şartı getiremeyeceği belirtildi.

Platformların, Türkiye'de yayımlanacak yerli yapımlar için yetenek kadrosuyla doğrudan veya dolaylı olarak münhasır sözleşmeler yapamayacağına dikkatin çekildiği açıklamada, böylece oyuncular, senaristler ve yönetmenlerin tek bir dijital platforma bağlı kalmadan farklı projelerde özgürce yer alabileceği ifade edildi.

Platformlar, bağımsız yapımcıların oyunculara fiilen gizli kısıtlamalar dayatmaması için gerekli özeni gösterecek

Açıklamada, platformların bir yapımcının ürettiği tüm içerikleri kendilerine bağlayan ya da başka mecralarda çalışmasını engelleyen anlaşmalardan kaçınacağı belirtilerek şunlar kaydedildi:

"Türkiye'deki yapım şirketleri ve dağıtıcılarla rekabet etmeme yükümlülüğü içeren sözleşmeler de platformlarca yapılamayacak. Ayrıca platformlar, bağımsız yapımcıların oyunculara fiilen gizli kısıtlamalar dayatmaması için gerekli özeni gösterecek. Netflix, BluTV, Disney+, Amazon Prime, Exxen ve GAIN tarafından yayımlanan markalı ve markasız içeriklerin yalnızca kendi platformlarında yer almasını öngören münhasırlık süreleri sınırlandırılacak. Yerli dizi, film ve içerikler uzun süre tek bir dijital platforma ait olmayacak. Üstelik belirli koşullarda, gelir paylaşımı yapılması ve maliyetin bir kısmının geri ödenmesi karşılığında münhasırlık sürelerinin daha da kısaltılması mümkün olacak. Bu düzenlemelerle oyuncu seçimi, yapım süreçleri ve içerik üretiminde çok daha özgür ve dengeli bir yapı hedefleniyor."

Ticaret Bakanlığınca emlak sektöründe tüketici mağduriyetinin önlenmesi ve kayıt dışılıkla mücadele amacıyla hayata geçirilen EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025'te uygulanmaya başladı. Sistemin ikinci aşamasına 15 Şubat'ta geçilerek, satılık taşınmaz ilanları için de doğrulama zorunlu hale getirildi.

Sistem kapsamında taşınmaz sahibi, kendisi veya yetki vereceği birinci derece yakını aracılığıyla mülkünü ilana koyabiliyor. Ayrıca e-Devlet üzerinden kendisine ait taşınmazı seçerek satış ilanı vermesi için emlak işletmelerini yetkilendirebiliyor.

Doğrulama yapılarak yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını gösteren logo veya ibareye yer veriliyor. Taşınmaz sahibi tarafından en fazla 3 aylığına verilen yetkinin süresi daha sonra uzatılabiliyor.

Yetkisiz kişilerce açılan satış ilanları, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonları ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önüne geçmeyi amaçlayan uygulama, ilan piyasasında etkisini göstermeye başladı.

İlan sayısındaki düşüş 415 bin 618 oldu

Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi alanında faaliyet gösteren Endeksa verilerine göre, EİDS'in satılık ilanlar için zorunlu hale geldiği 15 Şubat'tan 9 Haziran'a kadar geçen sürede Türkiye'deki tüm platformlarda yer alan satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi.

Böylece ilan sayısı 415 bin 618 azalırken, düşüş oranı yüzde 26 olarak gerçekleşti. Son bir yıllık dönemde ise satılık taşınmaz ilan sayısının yüzde 25,4 azaldığı görüldü.

"Mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi"

Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

"EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi. Şubatta EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor."

Öğüt, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareket başladığını belirterek, "Yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansıması normal." dedi.

"Sosyal medya hesaplarından fiyat belirtmeden paylaşılıyor"

Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu söyledi.

Düşüşte, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de etkili olduğunu belirten Büyükduman, şu değerlendirmede bulundu:

"Hem satıcılar hem de alıcılar zaman zaman daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması gibi yeni yöntemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışmak gibi eski yöntemlere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu problemin de aşılabileceğini düşünüyorum."

Açıklamada, AB Komisyonu'nun çiftçilerin hasatlarını garanti altına almak için gübre satın alımlarına yönelik 540 milyon avroluk kaynak sağlayacağı, buna ilave olarak AB üyesi ülkelerin ulusal fonlarından yüzde 200'e kadar ek katkı sunabileceği ve toplam desteğin 1,5 milyar avroya kadar çıkabileceği belirtildi.

AB Komisyonu'nun, Ortak Tarım Politikası'nda (CAP) hedefli değişiklikler yapılmasını önererek üye ülke çiftçilerine daha hızlı ve esnek destek verme imkanı sunmayı amaçladığı ifade edilen açıklamada, kırsal kalkınma fonları kapsamında kriz desteği için yeni bir likidite mekanizmasının oluşturulması, doğrudan tarım desteklerinin çiftçilere daha erken ödenebilmesi ve üye ülkelerin 2027 yılı doğrudan ödeme bütçelerinde düzenleme yapabilmesinin öneriler arasında yer aldığı bilgisi verildi.

Açıklamada, üye ülkelerin, çiftçilere yapılacak doğrudan ödemelerin avanslarını normal tarih olan 16 Ekim'den önce ve daha yüksek oranlarda verebileceği ifade edildi.

Söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi'nin onayı gerekiyor.

Orta Doğu'daki çatışmalar, Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlikler, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve Rusya ile Belarus'tan gübre ithalatına getirilen kısıtlamalar, Avrupa'da gübre maliyetlerini önemli ölçüde artırdı.

AB, gübrede dışa bağımlı durumda. Birlik, azotlu gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 30'unu, fosfat bazlı gübre ihtiyacının ise yaklaşık yüzde 70'ini ithalat yoluyla karşılıyor. Bu durum, kriz dönemlerinde Avrupa'yı dış kaynaklı şoklara karşı daha kırılgan hale getiriyor.

Akdeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Memiş, yaptığı yazılı açıklamada, Birliğin ihracatının mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4 arttığını bildirdi.

Mayıs ayında 151,3 milyon dolarlık ihracat yaptıklarını ifade eden Memiş, dış satımda bakliyat grubunun 31,6 milyon dolarla ilk sırada yer aldığını belirtti.

Memiş, şunları kaydetti:

"En büyük pazarımız, 14 milyon dolarlık ihracatla Irak oldu. Irak'ı 13,6 milyon dolarla Umman, 12,1 milyon dolarla İran takip etti. Körfez bölgesinde Türk gıda ürünlerine yönelik talebin artması, firmalarımızın pazardaki etkinliğinin güçlenmesi ve ticari ilişkilerimizin gelişmesi bu başarıda önemli rol oynadı. Orta Doğu pazarlarının yanı sıra Afrika ülkelerinde de dikkat çekici sonuçlar elde ettik. Filistin'e ihracatımız yüzde 378 artışla 7,6 milyon dolara, Libya'ya yüzde 541 artışla 5,8 milyon dolara, Sudan'a ise yüzde 55 artışla 6,4 milyon dolara ulaştı. Kenya, Tanzanya ve Somali gibi ülkelerde kaydedilen yüksek artış oranları, Afrika kıtasının sektörümüz açısından giderek daha stratejik bir konuma geldiğini ortaya koyuyor. Avrupa pazarında da varlığımızı korumayı sürdürüyoruz."

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "Türkiye, yerli ve yabancı hiçbir firmanın ayrımcılığa tabi tutulmadığı, kuralların herkes için adil şekilde uygulandığı, değer oluşturacak her yatırımın desteklendiği bir ülkedir. Türkiye'ye güvenenler, Türkiye'ye yatırım yapanlar hem kendileri kazanır hem Türkiye'ye kazandırır." dedi.

Kacır, Oyak Renault Otomobil Fabrikaları'nda düzenlenen Renault Boreal Banttan İnme Töreni'nde, ülke sanayisinin kalbi Bursa'da hayata geçirilen yatırımın, sektöre, şehre, ülkeye ve millete hayırlı olmasını temenni etti.

Dünyanın çok katmanlı bir değişim ve dönüşüm sürecinden geçtiğini belirten Kacır, liberal ticaretin temel kurallarının terk edildiğini, yerinde üretimi, yakından ve dostlardan tedariki esas alan korumacı ticaret politikalarının öne çıktığını anlattı.

Kacır, teknolojinin farklı sahalarında yaşanan gelişmelerin küresel üretim haritasını yeniden şekillendirdiğine dikkati çekerek, "Yenilikçi teknolojiler, ülkelerin kalkınma yolculuğuna yön veriyor. Pek çok ülkenin yeni yeni idrak edebildiği bu kritik eşiği, daha en başından müşahede ederek başarıyla aşmış bir ülkeyiz." diye konuştu.

Türkiye'nin 23 yılda AR-GE ve katma değerli üretimde dünyanın sayılı ülkeleri arasına taşındığını dile getiren Kacır, şöyle devam etti:

"İmalat sanayimizin öncülüğünde, ihracatımızı 23 yılda 36 milyar dolardan 276 milyar dolara ulaştırdık. Türkiye bugün, Çin'den sonra Orta Avrupa'ya kadar uzanan geniş kuşakta ürün ve ihracat pazarlarının çeşitliliği açısından en önde gelen ihracatçıdır. Üretim gücüyle küresel tedarik zincirlerinin güvenilir ve dayanıklı oyuncusudur. Ana sanayide 60 bine yakın, tedarik sanayi ile birlikte 250 bini aşkın nitelikli istihdam sağlayan otomotiv sanayimiz, yatırım, istihdam, üretim, icat ve ihracat odaklı kalkınma yolculuğumuzun öncü sektörü. Geçen 23 yıl içinde, sektör paydaşlarımızın gayreti, alın ve akıl teriyle otomotiv üretimimiz yıllık 357 binden 1,5 milyona yükseldi. Sektörümüz geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiği 41,5 milyar dolar ihracatla bir rekora imza attı."

"Milli Teknoloji Hamlesi'ni destekleyecek yatırımlara sunduğumuz teşviklerin ölçeğini büyüttük"

Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak, otomotiv sektörünün üretim gücünü, teknoloji geliştirme kapasitesini ve uluslararası rekabetçiliğini perçinleyecek program ve projeleri hayata geçirdiklerini dile getirdi.

Bu program ve projelere değinen Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Otomotiv sanayisinin teknoloji geliştirme kabiliyetini derinleştirmek ve yüksek katma değerli üretim kapasitesini artırmak için 206 AR-GE ve tasarım merkezi ile teknoparklarda faaliyet gösteren 132 firmanın projelerini destekledik. TÜBİTAK eliyle otomotiv teknolojilerinde yürütülen 3 bin 205 projeye ve bu alanda çalışma yürüten 3 bin 200'den fazla bilim insanı ve gence son 23 yılda toplam 33 milyar lira kaynak sağladık. 2002'den günümüze, yatırım teşviklerimizle otomotiv ana ve yan sanayi firmalarının toplam 1,4 trilyon lira yatırım büyüklüğüne sahip 3 bin 861 projesinin önünü açtık. Geçtiğimiz yıl küresel göstergeler ve ülkemizin stratejik öncelikleri kapsamında, yeniden güncellediğimiz yatırım teşvik sistemimizle sektörümüzde hayata geçirilecek ve Milli Teknoloji Hamlesi'ni destekleyecek yatırımlara sunduğumuz teşviklerin ölçeğini büyüttük."

Kacır, otomotiv sektörü için de öncelikli ve önemli gördükleri ikiz dönüşüm projelerinin gerçekleşmesi için "Yeşil" ve "Dijital Dönüşüm" programlarını devreye aldıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Sektör oyuncularımız tarafından gerçekleştirilen ve toplam 57,3 milyar liralık yatırım büyüklüğüne sahip 5 projeyi, ülkemizin yüksek teknoloji ve katma değer odaklı kalkınma yolculuğunu destekleyen yatırımlara uygun koşullarda finansman sunan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı'na dahil ettik. Türkiye'yi uluslararası yeni nesil mobilite yatırımlarının merkez üssü haline getirmek üzere, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı'nın mobilite ve batarya üretimine yönelik çağrılarıyla sektörün dönüşümünü hızlandıracak stratejik yatırımlara kapsamlı destekler sunuyoruz."

"Kesintisiz ve güvenli şarj ağına sahibiz"

Batarya teknolojilerinde yaşanan ilerleme, karbon nötr hedefleri, dijitalleşme ve yeni nesil mobilite beklentileri neticesinde, kullanıcıların elektrikli ve bağlantılı araçlara yöneliminin her geçen gün arttığına dikkati çeken Kacır, şunları kaydetti:

"Dünyada tam elektrikli araç satışı, son 5 yılda 5 milyondan 14 milyona, hibrit araçların satışı ise 5 milyondan 13 milyona yükseldi. Tam elektrikli ve hibrit araçların küresel otomotiv pazarındaki payı, yüzde 15'ten yüzde 35'e çıktı. Aynı dönemde Türkiye otomobil pazarında, tam elektrikli ve hibrit araçların payı yüzde 9,3'ten yüzde 51'e yükseldi. Yani toplam pastaya baktığımızda, biz dünya ortalamasının önüne geçtik. Milli Teknoloji Hamlesi'ni gerçekleştirmeyi ve ihracatını daha yüksek katma değerli ürünlerle artırmayı hedefleyen bir ülke olarak, otomotiv sektörünün mobilite ekosistemine dönüşümüne liderlik etme vizyonuyla hareket ediyoruz. Bu vizyonun en somut adımlarından biri olarak, milletimizin 60 yıllık yerli ve milli otomobil hayalini, Togg ile elektrikli ve akıllı otomobil olarak gerçeğe dönüştürdük. Hayata geçirdiğimiz Hızlı Şarj Altyapısı Destek Programı'nın katkısıyla yurt genelinde hızlı şarj bağlantı noktası sayısını 3 yılda 8 katına çıkardık. Bugün, 19 bin 300'ü hızlı şarj olmak üzere 44 bin 400 şarj bağlantı noktasıyla ülke sathında kesintisiz ve güvenli şarj ağına sahibiz."

"Yatırımların en isabetli adresi olmayı sürdüreceğiz"

Bakan Kacır, Türkiye'deki otomotiv üreticilerinin yeni yatırımlarını elektrikli ve hibrit araç üretimine yönlendirmesini memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.

Türkiye otomotiv sanayisinin dönüşüm yolculuğunda kıymetli bir eşiği temsil eden "Renault Boreal Banttan İnme Töreni"nde bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getiren Kacır, şöyle konuştu:

"Renault, 55 yıldan bu yana Türkiye'de üretiyor, Türkiye'de kazanıyor, Türkiye'ye kazandırıyor. Yatırımlarını teşviklerimizle desteklediğimiz OYAK Renault, Türkiye'deki üretimini, 2002'den bu yana yıllık 100 binden 387 bine yükseltti. Burada 5 binden fazla çalışana istihdam sağlayan Renault Bursa tesisleri, yıllık 390 bin araç üretim kapasitesiyle, bugün ülkemizin yüksek katma değerli üretim vizyonunun öncü merkezlerinden biri. Üretiminin yüzde 80'ini ihraç eden Renault, geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiği 4 milyar dolarlık ihracatla kalkınma yolculuğumuza değer kattı. Bundan böyle 30'u aşkın ülkeye ihraç edilecek Boreal, Renault'un Bursa'dan dünyaya uzanan başarı hikayesine yeni ve çok değerli bir sayfa ekleyecek."

Renault'un Boreal modelinin Türkiye'de üretilecek olmasının ülkenin yeni nesil mobilitedeki güçlü vizyonunu ve iddiasını kuvvetlendiren stratejik bir adım ve Türk mühendisliğine, üretim kapasitesine, küresel rekabet gücüne duyulan güvenin ve inancın sembolü olduğunu vurgulayan Kacır, şunları kaydetti:

"Türkiye, yerli ve yabancı hiçbir firmanın ayrımcılığa tabi tutulmadığı, kuralların herkes için adil şekilde uygulandığı, değer oluşturacak her yatırımın desteklendiği bir ülkedir. Türkiye'ye güvenenler, Türkiye'ye yatırım yapanlar, hem kendileri kazanır hem Türkiye'ye kazandırır. Jeostratejik konumumuz, siyasi ve ekonomik istikrarımız, Avrupa değer zincirleriyle güçlü bağlarımız, sağlam sanayi ve teknoloji altyapımızla yerli ve uluslararası yatırımların en isabetli adresi olmayı sürdüreceğiz."

Daha sonra protokol üyeleri ve Renault çalışanlarıyla fotoğraf çektiren Kacır, ardından Renault Boreal'i inceledi.

Renault Group Türkiye CEO'su ve Oyak Renault Yönetim Kurulu Başkanı Lionel Jaillet, Bakan Kacır'a hediye takdim etti.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 13,7 artış gösterdi.

Endeks, Nisan 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 11,5, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 16,1, yakıtlarda yüzde 49,1, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 11,1 arttı.

İthalat birim değer endeksi, nisanda yıllık bazda yüzde 11,3 yükseldi.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 3,2 azalırken yakıtlarda yüzde 38,9, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 2,9, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 4,3 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7,6 yükseldi. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 9,1, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 18,1, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 10,8 artarken yakıtlarda yüzde 33,6 düşüş kaydetti.

İthalat miktar endeksi nisanda yıllık bazda yüzde 7,3 azaldı. Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 37,5, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 1,2 artarken yakıtlarda yüzde 7,6, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 3,3 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, martta 132,1 iken nisanda yüzde 9,9 artarak 145,2 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise ihracat miktar endeksi, Nisan 2025'te 139,6 iken Nisan 2026'da yüzde 3,4 artışla 144,3 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, martta 131,1 iken nisanda yüzde 5,1 azalışla 124,4 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl nisanda 139,1 iken bu yılın aynı ayında yüzde 10,1 azalışla 125 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Nisan 2025'te 88,2 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 1,9 puan artışla, Nisan 2026'da 90,1 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 819 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37 milyar dolara geriledi.

Ayrıca, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 74,8 milyar dolar açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 62,8 milyar dolar fazla verirken, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 23,8 milyar dolar ve 1,2 milyar dolar açık kaydetti.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 9 milyar 515 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre, nisanda cari açık yaklaşık 39,7 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesinde 77,8 milyar dolarlık açık oluştu.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler, nisan ayında 3 milyar 670 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1 milyar 685 milyon dolar ve 2 milyar 882 milyon dolar oldu.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 15,5 milyar dolar oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, nisan ayında portföy yatırımlarından kaynaklı 4 milyar 53 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, nisan ayı itibarıyla yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 2,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 11,7 milyar dolar, krediler 48,2 milyar dolar ve ticari krediler 700 milyon dolar katkı sağlarken, net efektif ve mevduatlar 12,6 milyar dolar negatif yönlü etki yaptı.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 15,5 milyar dolar oldu.

Nisan ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 447 milyon dolar olarak kaydedildi.

Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye yaptıkları doğrudan yatırımlar 1 milyar 87 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 640 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 187 milyon dolarlık gayrimenkul alımı yaptığı, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 164 milyon dolarlık net gayrimenkul alımı gerçekleştirdiği görüldü.

Nisan ayında portföy yatırımlarından kaynaklı 4 milyar 53 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 4 milyar 267 milyon dolarlık, DİBS piyasasında ise 382 milyon dolarlık net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak yurt dışı yerleşiklerin, bankalar ve Genel Hükümet ihraçlarında sırasıyla 492 milyon dolar ve 2 milyar 91 milyon dolarlık net alış yaptığı, diğer sektör ihraçlarında ise 111 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdiği belirlendi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında bankalar 1 milyar 445 milyon dolarlık, Genel Hükümet 172 milyon dolarlık ve diğer sektörler 3 milyar 345 milyon dolarlık net kredi kullanımı gerçekleştirdi.

Diğer yatırımlar kalemi altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları Türk lirası ve yabancı para cinsinden sırasıyla 2 milyar 245 milyon dolar ve 1 milyar 790 milyon dolar artarken, toplam net artış 4 milyar 35 milyon dolar oldu.

Resmi rezervler ise nisan ayında 12 milyar 19 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar" başlıklı tebliği, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Değişiklikle, genel şartlara "kalıcı veri saklayıcısı" tanımı eklendi. Kısa mesaj, elektronik posta, internet, mobil uygulama, disk, CD, DVD, hafıza kartı ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerinden kurulacak sistemler bu kapsamda değerlendirilecek.

Tebliğe göre, Maddi Zararlar Teminatı kapsamında kaza yapan araçtaki değer kaybı, SEDDK tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilecek.

Sigorta eksperi, raporunda değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de yer verecek.

Bu teminat kapsamında yapılacak başvurular, araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını kapsayacak. Araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilecek.

Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirecek.

Tedavi süresince ortaya çıkan giderler ile sürekli bakıcı giderleri Sağlık Giderleri Teminatı kapsamında olacak

Sağlık Giderleri Teminatı, üçüncü kişinin trafik kazası dolayısıyla bedenen eski haline dönmesini teminen protez organ bedelleri de dahil olmak üzere yapılan tüm tedavi giderlerini içerecek.

Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan giderler ile sürekli bakıcı gideri bu teminat kapsamında olacak.

Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonra ortaya çıkan ve tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri sigorta şirketleri veya güvence hesabı tarafından Sağlık Giderleri Teminatı kapsamında karşılanacak.

Trafik kazası nedeniyle mağdurun geçici iş göremezliği ve sürekli sakatlığı ise Sakatlanma Teminatı kapsamında olacak.

Bu kapsamda tazminat ödemesinde, ilgili kurum ve kuruluşlarca tanzim edilecek trafik kazasına ilişkin belgelerde illiyet bağı ile ilgili tespitin yer alması durumunda bu tespitin aksini ispat sigorta şirketine ait olacak.

Sigortacı, söz konusu rapor konusunda ilgili mevzuat uyarınca itiraz usulüne başvurduğunda mağdurun itiraz üzerine yaptığı belgelenmiş harcamalarını bu teminat kapsamında karşılamakla yükümlü olacak.

Söz konusu tazminat miktarlarının tespitinde sakat kalan kişi esas alınacak.

Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı ise üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere 6098 sayılı kanunun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre belirlenen tazminatları içerecek.

Söz konusu tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınacak. 

Tebliğ, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, "nöbetçi bakan" uygulaması kapsamında geldiği Meclis'te, AA muhabirinin "mevsimlik tarım işçilerine" yönelik sorularını yanıtladı.

Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik tedbirlerin etkin şekilde uygulanması amacıyla 81 il valiliğine yazı gönderildiğini belirten Işıkhan, şunları söyledi:

"Valilikler koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından mevsimlik tarım işçilerinin ücret, ulaşım, barınma, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin iyileştirilmesini istedik. Bununla birlikte çocuk işçiliğiyle mücadele çalışmalarının güçlendirilmesi ve çocukların eğitime yönlendirilmesi, tarım iş aracılarının kayıt altına alınması ve denetlenmesi, Mevsimlik Tarım İşçileri Projesi (METİP) uygulamalarının etkin şekilde yürütülmesi, e-METİP sistemine doğru ve güncel veri girişlerinin sağlanması, geçici koruma sağlanan yabancılar ile uluslararası koruma kapsamındaki kişilerin kayıtlı istihdamına yönelik bilgilendirme faaliyetlerinin yürütülmesi, mevsimlik tarım işçileri için iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması hususlarında gerekli hassasiyetin gösterilmesi talep edildi."

Tarım sektöründe çalışan mevsimlik işçilerin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine, çocuk işçiliğiyle mücadeleye ve iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının güçlendirilmesine verdikleri önemi vurgulayan Işıkhan, özellikle iş sağlığı ve güvenliği, güvenli ulaşım, barınma, sağlık, eğitim, güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal güvenlik alanında dikkat edilmesi ve yapılması gereken hususlara da dikkati çektiklerini ifade etti.

Mevsimlik tarım işçileri ve aileleri için METİP alanlarının etkin şekilde işletilmesi ve imkanların geliştirilmesinin de son derece önemli olduğunu dile getiren Bakan Işıkhan, "Bunun için de gerekli denetimlerin yapılması ve hizmetlerin geliştirilmesini yakından takip ediyoruz. Tüm tarım işçilerimize hayırlı, bereketli hasat dönemleri diliyor, bütün imkanlarımız ile kendilerinin yanlarında olduğumuzu bir kez daha ifade etmek istiyorum." dedi.

Telsiz ekipmanlarına yönelik bu faaliyetler, 12 Mart 2021'de yürürlüğe giren Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun yanı sıra Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği ile Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanlarının Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında yürütülüyor.

Bu çerçevede, başta mobil cihazlar olmak üzere kablosuz sabit telefonlar, telsiz cihazları (kara, deniz, hava), alçak güçlü telsiz cihazları, kablosuz erişim cihazları (modemler, kablosuz fare ve klavyeler, bluetooth ve uzaktan kumanda benzeri), navigasyon cihazları, telemetri cihazları, tablet bilgisayarlar, bebek monitörleri, DECT telefon cihazları, giyilebilir cihazlar, insansız hava araçları (dron) ve bataryalar gibi çok sayıda ürün grubu denetleniyor.

Can ve mal güvenliği hassasiyeti

BTK de telsiz ekipmanları ve ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütüyor. Bu kapsamda başta insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve tüketicinin korunması açısından asgari güvenlik koşullarını sağlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.

Kurum, 2025'te telsiz ekipmanlarına ilişkin ithalat-imalat denetimleri ve piyasa gözetimi faaliyetleri çerçevesinde 407 firmaya ait 411 marka ve 842 model cihaza ilişkin 3 bin 570 denetim yaptı. 1310 numune cihaz üzerinde çeşitli testler uygulandı ve bunların 182'sinde aykırılık tespit edildi.

Denetimlerde 40 firmaya ait 55 türde cihaz için 8 milyon 244 bin 157 lira idari para cezası uygulandı.

Denetleme sonuçları

Kurum tarafından 2025 yılında 10 planlı ve 2 plan dışı inceleme ile 2 ön inceleme başlatıldı, devam eden denetimlerle toplam 43 planlı ve 6 plan dışı inceleme ile 10 ön inceleme gerçekleştirildi.

Geçen yıl sonuçlandırılan 37 denetim kapsamında 41 işletmeci nezdinde 94 denetim çalışması için 260 idari para cezası, 108 uyarı, 43 abonelere iade, 5 yetkilendirme iptali ve 1 internet alan adı iptali işlemi tesis edildi. 3 işletmecinin ihlaline ilişkin yaptırım uygulanmasına gerek olmadığı kararı alınırken, 9 işletmecinin denetimlere konu faaliyetlerinde de aykırılık görülmedi.

Açıklamada, "Son dönemde, kendilerini SPK yöneticileri, çalışanları veya bunların yakınları olarak tanıtan, ayrıca kurul başkanımızın, yöneticilerimizin ve çalışanlarımızın isim ve unvanlarını kullanarak kişi ve kuruluşlardan çeşitli gerekçelerle para, bağış veya çeşitli taleplerde bulunulduğuna ilişkin bildirimler alınmaktadır." denildi.

Kurulun ve personelinin telefon, kısa mesaj, elektronik posta, sosyal medya kanalları ya da iletişim araçları üzerinden para, bağış veya herhangi bir maddi talepte bulunmasının söz konusu olmadığı bildirilen açıklamada, "5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilebilecek nitelikteki bu ve benzeri girişimlere kesinlikle itibar edilmemelidir. Bu tür yöntemlerle mağdur edilen kişiler, yetkili adli mercilere suç duyurusunda bulunabilir ve uğradıkları zararların tazmini konusunda yasal haklarını kullanabilirler." ifadelerine yer verildi.

Emtia piyasasında mayıs ayında, jeopolitik fiyatlamalar, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin şahin beklentilerle yön arayışı görülürken, kakao üretiminin azalacağına yönelik endişelerle kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

ABD ile İran arasında şubat ayının son günü başlayan ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına yol açan savaş, varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmayı sürdürüyor. Bu süreçte taraflardan gerilimi azaltıcı yönde gelen ya da risklerin artmasına neden olan açıklamalar ise piyasalardaki oynaklığın artmasına yol açıyor.

Boğazın kapanması sonucu yükselen enerji fiyatları ise önde gelen merkez bankalarının faiz politikalarına yönelik tüm beklentilerin değişmesine neden oldu.

Savaştan önce bu yıl faiz indirmesi beklenen Fed'e ilişkin beklentiler savaşın başlamasıyla beraber tersine döndü. Fed'in politikasına yönelik değişen beklentiler ise emtia piyasasının yönü üzerinde belirleyici oldu.

Bu gelişmelerle, emtia piyasasında, jeopolitik fiyatlamalar, Fed'e ilişkin şahin beklentiler, arz endişeleri, üretim tahminleri ve iklimsel faktörlerle yön arayışı görülürken, kakao üretiminin azalacağına yönelik endişelerle kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

Değerli metallerde sadece gümüş pozitif ayrıştı

Değerli metallere bakıldığında fiyatlar mayıs ayında ons bazında altında yüzde 1,8, platinde yüzde 3,5, paladyumda yüzde 11,4 azalırken, gümüşte yüzde 2,1 arttı.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının geçen ay tekrar başlaması petrol fiyatlarını yükseltirken, bu durum ABD'de enflasyon endişelerinin artmasına yol açtı. Enflasyon endişelerinin artmasıyla faiz politikasına yönelik görünümün belirsizleşmesi ise altın başta olmak üzere kıymetli maden fiyatlarını baskıladı.

Altının onsu, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin Fed'e yönelik "şahin" beklentileri artırmasıyla üst üste üç ay değer kaybetti. Gümüş hem değerli hem de endüstriyel metal olma özelliklerinden faydalanmaya devam ediyor ve bakırdaki sert yükseliş, gümüşte de talep beklentilerini güçlendiriyor.

Hürmüz Boğazı kaynaklı riskler, gümüşte zaten daralan küresel arz görünümünün daha da belirsiz olmasına neden oldu.

Baz metallerde sahne bakır ve alüminyumun oldu

Tezgah üstü piyasada geçen ay fiyatlar, libre bazında bakırda yüzde 6,7, alüminyumda yüzde 5,8, çinkoda yüzde 4,6, kurşunda yüzde 3,4 artarken, nikelde yüzde 2,2 azaldı.

Orta Doğu'daki gerginliklerin küresel ekonomik aktivite üzerinde risk oluşturmasıyla ABD/İsrail-İran savaşı başladıktan sonra bakır fiyatlarında geri çekilmeler görülmesine karşın bu ürünün tedarikine ilişkin sıkıntıların ve talebin devam etmesi fiyatların tekrar toparlanmasını sağladı.

ABD/İsrail-İran savaşının başlaması sonrasında petrol tedarikine ilişkin bozulmaların yenilenebilir enerjiye ilgiyi artırması da bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu. Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinin fosil yakıtlara ulaşımının sınırlı hale gelmesiyle bu ülkeler, yenilenebilir enerji tarafına tekrar yoğunlaştı.

Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatları üzerinden hızla yayılmasına neden olurken enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet enflasyonunun kolayca tetiklenmesine yol açıyor.

Öte yandan, enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sadece kısa vadeli fiyatlamaları değil, orta-uzun vadede tedarik zincirinde çeşitlendirme, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini de artırıyor.

Son zamanlarda Hürmüz Boğazı kaynaklı sıkıntılardan dolayı kükürt tedarikinin olumsuz etkilenmesi bakır fiyatlarındaki yükselişte önemli rol oynadı. Özellikle Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki bakır üretim hatları, cevher ayrıştırma için gereken sülfürik asit üretiminde bu kükürde bağımlı.

Tedarik zincirindeki sorunların artmasıyla alüminyum, baz metaller sektöründe yükselişe öncülük etti. Fiyatlar, Orta Doğu'dan gelen tedarikte devam eden aksaklıklardan destek buldu.

Çin'de nikel stoklarının yükselmesi ise nikel fiyatlarını baskıladı. Kazakistan'daki Kazzinc çinko tesisindeki patlama ve Peru'daki Cajamarquill çinko tesisinde yaşanan yangın çinkoda arz endişelerine neden oldu.

Enerji grubuna bakıldığında Brent petrolün varil fiyatı yüzde 17 gerilerken, Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları yatay seyretti.

Enerji grubundaki fiyat hareketlerinde geçen ay ABD ve İran'ın barış anlaşması imzalayacağına yönelik haber akışı etkili oldu.

Tarım grubunda satış baskısı öne çıktı

Chicago Ticaret Borsasında kile başına fiyatlar geçen ay buğdayda yüzde 4,1, mısırda yüzde 5,9, soya fasulyesinde yüzde 0,7 azaldı.

Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar, kahvede yüzde 7, şekerde yüzde 3,8, pamukta yüzde 3,2 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 9,9 arttı.

ABD'de yağışların artmasıyla azalan kuraklık endişeleri buğday ve mısır fiyatlarının gerilemesine neden oldu.

Brezilya'da soya üretiminin artacağına yönelik tahminler soya fasulyesi fiyatlarında gerilemeye yol açtı.

Brezilya'da kahve hasadının rekor seviyelere ulaşacağına yönelik beklentiler ve Brezilya realinin dolar karşısında gerilemesi kahve fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.

Petrol fiyatlarındaki gerileme şeker fiyatlarında da düşüşü tetikledi. Şeker kamışı, etanol üretimi için kullanılan ham maddelerden biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki değişim, üreticilerin şeker veya etanol üretimini tercih etmesine neden oluyor.

Hindistan'da pamuk ekim alanlarının artabileceğine yönelik öngörüler fiyatları aşağı yönlü etkiledi.

Kakaoda rekolte endişeleri arttı

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede "Kakao fiyatlarındaki artışın son dönemde özellikle El Nino etkisiyle gerçekleştiğini söyleyebiliriz." dedi.

Bu sene içerisinde yaz mevsiminde özellikle El Nino gerçekleşme ihtimalinin yüzde 90'ın üzerine çıktığını belirten Ergezen, bu sebepten dolayı kakao fiyatlarında da yukarı yönlü bir artış görüldüğünü ifade etti.

Ergezen, dünya kakao üretiminin yüzde 60'tan fazlasının Batı Afrika'da gerçekleştiğini, burada özellikle Fildişi Sahili ve Gana'nın öne çıktığını bildirdi.

Bu ülkelerde El Nino etkisinin özellikle hava sıcaklığındaki değişimle birlikte kakao rekoltesini düşüreceğine dair endişeler olduğunu söyleyen Ergezen, söz konusu hava olayının daha önceki yıllarda da görüldüğünü ve o zaman da kakaoda yukarı yönlü fiyatlamalar olduğunu kaydetti.

Ergezen, benzer bir beklenti olduğunu belirterek, "Özellikle bu bölgede hava sıcaklıklarındaki değişimi bir miktar daha kurak bir hava olacağı beklentisi burada rekolte endişelerini artırdı. O yüzden de kakao fiyatlarında yukarı yönlü seyir görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Özellikle navlun fiyatlarındaki ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın tarım ürünlerinde yukarı yönlü etkiler yaptığına dikkati çeken Ergezen, kakao tarafında da bu etkinin görüldüğünü belirtti.

Buna göre, küresel ekonomi daha temiz enerji sistemleri, elektrifikasyon ve dijital teknolojilere doğru hızlı bir dönüşüm geçiriyor. Bu dönüşüm, söz konusu teknolojilerde yoğun şekilde kullanılan bakır, nikel, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri başta olmak üzere kritik minerallere yönelik talebin hızla artmasına yol açıyor.

Dünyada lityum talebinin 2040'a kadar yüzde 350, grafit talebinin yüzde 130'dan fazla yükselmesi bekleniyor.

Ancak kritik mineral ve tedarik zincirleri, kısıtlı sayıda ülkede yoğunlaşmış durumda. Demokratik Kongo Cumhuriyeti küresel kobalt maden üretiminin yüzde 74'ünü oluştururken, Çin dünyadaki doğal grafitin yüzde 78'ini üretiyor. Avustralya, Şili ve Çin küresel lityum üretiminin yüzde 70'ini birlikte karşılıyor.

Kritik minerallerde talep artıp tedarik riskleri büyüdükçe, hükümetler ticaret politikalarını kritik mineral arzını güvence altına almak, maden çıkarmada ulusal kapasiteler geliştirmek ve küresel tedarik zincirlerinde pozisyonlarını güçlendirmek için kullanıyor.

UNCTAD verileri, 2020'den beri kritik minerallerde ihracata yönelik yaklaşık 100 farklı önlemin devreye alındığını gösteriyor.

Bu kapsamda giderek daha fazla ülke kritik mineraller için rekabet ettikçe, "parçalanmış bir sistem" riski artıyor. Dünyada kritik mineral anlaşmaları, kuralları ve standartları açısından yaşanabilecek bu parçalanmış sistemin fiyatları yükseltebileceği, yatırım kararlarını zorlaştırabileceği ve gelişmekte olan ülkeler üzerinde çeşitli baskılar oluşturabileceği öngörülüyor.

UNCTAD, kritik mineral ticaretini açık, öngörülebilir ve kalkınma odaklı sürdürebilmek için bu alandaki kararlar ve yatırımlarla ilgili "daha koordine bir yaklaşım" geliştirilmesi önerisinde bulunurken, bu yaklaşımın kritik minerallerin "parçalanmış bir sistem" veya "dayanıklılık ve küresel kalkınmanın temeli" olup olmayacağını belirleyeceğini öngörüyor.

Buna göre, İngiltere ekonomisi nisanda aylık bazda yüzde 0,1 küçüldü. Bu, ekonomide Ağustos 2025'ten beri görülen ilk daralma olarak kayıtlara geçti. Ekonomi Ağustos 2025'te yüzde 0,2 küçülmüştü.

Nisandaki küçülmede hizmetler sektöründeki yüzde 0,2'lik düşüş etkili olurken imalat üretimi yatay seyretti, inşaat sektörü yüzde 0,1 büyüdü.

İngiltere ekonomisi şubat-nisan aylarını kapsayan üç aylık dönemde önceki çeyreklik döneme göre yüzde 0,7 büyüme kaydetti. Bu dönemde hizmet sektörü yüzde 0,8, inşaat sektörü yüzde 1,6 büyüdü. İmalat sektörü ise bu dönem yüzde 0,1 daraldı.

Deutsche Bank İngiltere Başekonomisti Sanjay Raja, verilere ilişkin paylaştığı piyasa notunda, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkilerinin yavaşça İngiltere ekonomisinde görülmeye başlandığını belirtti.

Nisan ayına ilişkin ekonomik büyüme verilerinin "bekleneni teyit ettiğini" kaydeden Raja, ekonominin yılın ikinci çeyreğine hafif bir daralmayla girdiğini aktardı.

Raja, Orta Doğu'daki gerilim devam ettikçe enerji şokunun İngiltere haneleri ve işletmelerini daha fazla etkileyebileceğini dile getirdi.

Trump, İran'la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, "Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek." dedi. İran lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığına ilişkin soruya Trump, "Anladığım kadarıyla cevap evet." yanıtını verdi.

Ancak İran basını, Trump'ın iddiasının aksine ABD ile muhtemel anlaşmaya ilişkin herhangi bir mutabakat metninin Tahran tarafından henüz onaylanmadığını duyurdu.

Orta Doğu'da uzlaşı sürecine ilişkin çelişkili açıklamalara rağmen bölgede gerilimlerin diplomatik yollarla sona erebileceğine yönelik iyimserlik, petrol fiyatları ve tahvil faizlerinde sert hareketleri beraberinde getirdi.

ABD Başkanı Trump'ın imzalar atılınca Hürmüz Boğazı'nın açılacağını söylemesiyle Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 5,6 düşüşle 17 Nisan'dan bu yana ilk kez 90 doların altına sarktı.

Gerileyen petrol fiyatlarının halihazırdaki enflasyon risklerini bir miktar törpülemesiyle ABD tahvil piyasasında alımlar güç kazandı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 10 baz puan düşerek yüzde 4,47'ye çekildi.

Analistler, Trump'ın açıklamalarının kesin bir ton taşımasına rağmen yatırımcıların anlaşmaya ilişkin somut gelişmeleri görmek istediğini ve temkinli iyimserlikle hareket ettiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar faiz artıracağına yönelik beklentiler zayıflarken, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Öte yandan ABD'de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

ABD'de tüketici enflasyonunun ardından üretici fiyatlarındaki artışın da enerji maliyetleri kaynaklı sürmesi, enflasyonist baskıların kısa vadede güçlü kalabileceğine işaret etti.

Bununla birlikte iş modellerinde giderek yaygınlaşan yapay zekanın, şirketlerde verimliliği artırarak maliyetler üzerinde aşağı yönlü etki yaratabileceği değerlendiriliyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD'de büyük şirketlerin halka arz süreçleri yakından takip ediliyor. ABD'li milyarder iş insanı Elon Musk'ın kurucusu olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), 75 milyar dolar kaynak toplayarak küresel finans tarihinin en büyük halka arzını gerçekleştirecek.

Şirketten yapılan açıklamada, hisselerin bugün Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında "SPCX" koduyla işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına bağlı olarak 15 Haziran'da tamamlanmasının öngörüldüğü belirtildi.

Analistler, SpaceX'in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini ve bunun uzay teknolojileriyle bağlantılı şirket hisselerine yönelik talebi artırabileceğini ifade etti.

Petrol fiyatları düşmeye devam ediyor

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,46'de, dolar endeksi de 99,7'da yatay seyrediyor.

Dün yüzde 3,4 artışla 4 bin 211 dolara çıkan altının ons fiyatı, yeni günde yüzde 0,7 azalışla 4 bin 183 dolardan alıcı buluyor. Brent petrol yeni işlem gününde de düşüşünü sürdürerek yüzde 0,8 azalışla varil başına 87,7 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,75, Nasdaq endeksi yüzde 2,54 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,86 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

ECB, 21 toplantı sonra sıkılaşma adımı attı

Avrupa borsaları dün pozitif seyrederken, Orta Doğu'daki gelişmelerin bölge gündeminin odağını oluşturuyor.

Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar doğrultusunda, piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti. Banka 21 toplantının ardından bu adımı atmış oldu.

ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6'lık öngörüden) yüzde 3,0'e yükseltildi.

Enflasyonun 2027'de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2'lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Söz konusu gelişmelerin ardından avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1580'e çıktı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel de "Temmuz toplantısı için tüm seçeneklerimizi açık tutuyoruz; gerekirse yeniden harekete geçmeye hazırız." dedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,48, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,06, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,48 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsalarında risk iştahı yükseldi

Orta Doğu'da çatışma ikliminin sonlanacağına yönelik beklentiler yeni günde Asya borsalarında da öne çıkıyor. Güney Kore'de Kospi endeksindeki hızlı yükseliş dikkati çekerken, bölge genelinde alıcı seyir izleniyor.

Öte yandan Japonya'da sanayi üretimi nisanda yavaşlama eğilimi gösterdi. Ülkede sanayi üretimi nisanda yıllık bazda yüzde 2, aylık bazda yüzde 0,5 artış gösterirken, önceki aya kıyasla ivme kaybetti. Ülkede ayrıca aynı ayda kapasite kullanım oranı da yüzde 0,8 azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,7 yükseldi.

Yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,01 düşüşle 13.743,50 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 1,69 yükseldi.

Öte yandan yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının nisanda 5 milyar 437 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 50 milyar 580 milyon dolar açık vereceğini öngördü.

Dolar/TL dünü 46,1860'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,2510'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde piyasa katılımcıları anketi ve ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere'de büyüme, sanayi üretimi, Almanya'da enflasyon ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Ticaret Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Reklam Kurulu, vize randevu hizmeti sunan 6 aracılık firmasına tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı nitelikteki reklamları dolayısıyla 3 aya kadar tedbiren durdurma cezası verdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, söz konusu hizmeti sunan bazı firmaların, randevu alma sürecine ilişkin internet ortamında tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı paylaşımlar yaptığı iddiaları üzerine harekete geçildiği belirtildi.

Bu kapsamda Reklam Kurulu tarafından iddiaların odağındaki 6 firma hakkında resen inceleme başlatıldığı aktarılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Gerçekleştirilen Reklam Kurulu toplantısında, tüketicilere yönelik 'vize randevu garantisi, vize garantisi, hızlı başvuru, kesintisiz destek, garanti çözüm, yüzde 100 onay garantisi, hızlı sonuç garantisi' gibi taahhütler içeren reklamlar nedeniyle incelemeye alınan 6 şirkete ilişkin dosyalar değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, söz konusu reklamlar hakkında 3 aya kadar tedbiren durdurma cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

İnceleme sürecinin tamamlanmasının ardından dosyalara ilişkin nihai kararın verileceği vurgulanan açıklamada, Bakanlığın tüketicileri aldatmaya yönelik ticari reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı inceleme ve denetim faaliyetlerini aralıksız sürdürdüğü kaydedildi.

Böylelikle şirket belirlenen hisse fiyatı üzerinden yaklaşık 75 milyar dolar brüt gelir elde ederken, tüm zamanların en büyük halka arzı gerçekleştirilmiş oldu. Halka arz fiyatına göre SpaceX'in piyasa değeri de 1,77 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Açıklamada, şirketin hisselerinin 12 Haziran'da Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında "SPCX" sembolüyle işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına tabi olarak 15 Haziran'da tamamlanmasının öngörüldüğü kaydedildi.

Ayrıca açıklamada, SpaceX'in aracı kurumlara, halka arz fiyatından 83,3 milyon adede kadar ek hisse senedi satın alma konusunda 30 günlük bir opsiyon tanıdığı aktarıldı.

SpaceX, şirketin halka arz sürecini başlatmak ve hisselerini borsada işleme açmak amacıyla hazırladığı belgeyi mayıs ayında SEC'e sunmuştu.

ECB'den para politikası kararına ilişkin yapılan açıklamada, refinansman faizinin yüzde 2,40’a, mevduat faizinin yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizinin ise yüzde 2,65’e çıkarıldığı belirtildi. Böylece haziran ayı toplantısıyla birlikte Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırım kararı alınmış oldu.

Avro Bölgesi'nde yükselen enflasyon nedeniyle yatırımcılar ve analistler de uzun süredir bu kararın gelmesini bekliyordu.

Küresel merkez bankaları arasında ilk hamle ECB'den geldi

ECB’nin bu kararı, para politikasında bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. Bankanın, Orta Doğu'daki savaş ortamının tetiklediği enerji maliyetlerindeki artışa ve petrol şokuna karşı büyük merkez bankaları arasında ilk harekete geçen kurum olması dikkati çekti.

Avro Bölgesi'nde ocak ayında yüzde 1,7 olan enflasyonun mayısta yüzde 3,2’ye yükselmesi, uzun süredir faiz artırmayan bankayı harekete geçirdi. ECB, bu kararla yüzde 2'lik orta vadeli fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlıyor.

“Yönetim Konseyi, belirli bir faiz patikası için önceden taahhütte bulunmamaktadır”

Bankanın açıklamasında, küresel piyasalardaki belirsizliğe işaret edilerek, Avro Bölgesi'nde enflasyonda yukarı yönlü, ekonomik büyümede ise aşağı yönlü risklerin devam ettiği belirtildi.

Faiz kararının arkasındaki duruşa ilişkin açıklamada, "Orta Doğu'daki savaş enflasyonist baskılar yaratmaktadır. Faiz artırımı kararı, şokun nasıl gelişebileceğini ve Avro Bölgesi'nin orta vadeli görünümünü nasıl etkileyebileceğini haritalandıran bir dizi senaryo karşısında güçlü bir duruşu temsil etmektedir." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, Orta Doğu'daki savaşın orta vadeli enflasyon ve büyüme üzerindeki net etkilerinin, enerji fiyatlarındaki şokun şiddetine, süresine ve bu durumun dolaylı "ikinci tur" etkilerine bağlı olacağı vurgulandı.

Gelecek dönem para politikasına ilişkin ipuçları verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Görünüm, enflasyon için yukarı yönlü ve ekonomik büyüme için aşağı yönlü risklerle birlikte belirsizliğini korumaktadır. Bugün alınan kararla Yönetim Konseyi, savaşın neden olduğu belirsizlik ortamını yönetecek şekilde konumlanmıştır. Konsey, durumu yakından izleyecek, uygun para politikası duruşunu belirlemek için verilere dayalı ve toplantıdan toplantıya değişen bir yaklaşım izleyecektir. Yönetim Konseyi, belirli bir faiz patikası için önceden taahhütte bulunmamaktadır.”

Büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edildi

ECB, Avro Bölgesi'nin 2026 yılı ekonomik büyüme tahminini üç ay önceki yüzde 0,9 seviyesinden yüzde 0,8'e düşürdü.

Gelecek yıl için ise yalnızca yüzde 1,2'lik bir büyüme öngören banka, ekonomik büyümeyi zora sokmadan fiyat beklentilerini dengeleme konusunda hassas bir çizgide ilerlemek zorunda olduğunu ortaya koydu.

“ECB geçmişin hayaletleriyle savaşıyor”

ING Küresel Makro Araştırma Başkanı ve Almanya Başekonomisti Carsten Brzeski, yayımladığı analizde, ECB’nin kararını "Geçmişin hayaletleriyle savaşmak" olarak nitelendirdi.

Brzeski, bankanın 2021 ve 2022 yıllarındaki enflasyon şokuna çok geç tepki verdiğini hatırlatarak, "O dönemde ECB, arz şoklarının tetiklediği enflasyon dalgasının 'geçici' olduğu fikrine çok uzun süre sığındı. Eğer 2022 tecrübesi olmasaydı, bugün yaşananlar için de rahatlıkla 'geçici' ifadesi kullanılabilirdi." değerlendirmesinde bulundu.

Mevcut enflasyon eğiliminin agresif faiz artışlarını doğrudan zorunlu kılmadığına işaret eden Brzeski, şunları kaydetti:

“Manşet enflasyondaki artış şimdiye kadar sınırlı kaldı ve anket bazlı enflasyon beklentileri bir miktar geriledi. Dolayısıyla bu karar, eylemsiz kalma ve eğrinin gerisine düşme riskini önlemeye yönelik bir nevi 'sigorta faiz artırımı' niteliğindedir. Ancak ECB, 2022'deki hatasından kaçınmaya çalışırken bu kez başka bir geçmiş hatayı tekrarlama riskiyle karşı karşıya kalabilir. Banka, 2011 yılında da borç krizinin bittiğini ve enflasyonun yükseleceğini düşünerek faiz artırmış, ancak birkaç ay sonra ekonominin deflasyonun eşiğine gelmesiyle bu kararları hızla geri çekmek zorunda kalmıştı. Dışsal bir şokun büyüme üzerindeki etkisini hafife alma hatası daha önce de yapıldı.”

Brzeski ayrıca, 2022 yılındaki ilk faiz artışının eksi yüzde 0,5 seviyesinden ve yüzde 8'i aşan bir enflasyon ortamında yapıldığını, bugünkü ilk artışın ise yüzde 2'lik bir politika faizinden başlandığını belirterek, iki dönemin kıyaslanmasının finansal koşullar açısından tam olarak doğru olmadığını vurguladı.

Merkezi Münih’te bulunan Ekonomik Araştırma Enstitüsü (Ifo) Başkanı Clemens Fuest de ECB’nin faiz artırımı kararını memnuniyetle karşıladığını aktararak, "Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerinde seyretmesi ve Orta Doğu’daki savaşın yatışacağına dair umutların yetersiz olması nedeniyle faiz oranlarının artırılması şu aşamada doğru bir adımdır. ECB, bu kararıyla piyasaların halihazırda fiyatladığı beklentileri takip etmiştir.” ifadelerini kullandı.

Bildiride, "Avro Bölgesi ekonomisi, Orta Doğu'daki savaştan ve bunun sonucunda ortaya çıkan enerji fiyatı artışlarından kaynaklanan yeni ters rüzgarlarla karşı karşıya." ifadesine yer verildi.

Küresel görünümün daha da parçalandığı bir dönemde bu zorlukların Avrupa'nın uzun süredir devam eden nüfus yaşlanması ve zayıf verimlilik artışı gibi yapısal sorunlarının üzerine eklendiği belirtilen bildiride, "Makroekonomik politikaların kısa vadeli hedefleri, enflasyon beklentilerini hedefte tutmak ve ekonomik faaliyet üzerindeki olumsuz etkiyi mali açıdan ihtiyatlı bir şekilde hafifletmektir. Aynı zamanda Avrupa'nın enerji güvenliğini, ekonomik direncini ve potansiyel büyümesini güçlendirmek amacıyla yapısal gündemde ilerleme kaydetmek, daha da acil bir hal almıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Büyüme beklentileri savaş öncesine kıyasla düştü

Bildiride, Avro Bölgesi'nde büyüme görünümünün zayıfladığına işaret edilerek, Orta Doğu'daki savaşın, güveni zayıflatan, finansal koşulları sıkılaştıran ve enflasyon üzerinde geçici etkiler yaratan büyük ancak geçici olumsuz arz şokunu temsil etmesinin beklendiği bildirildi.

Enerji arzındaki kesintilerin kalıcı hale gelmesiyle, Avro Bölgesi için 2026 yılı büyüme tahmininin yüzde 0,9'a, 2027 tahmininin ise yüzde 1,2'ye çekildiği kaydedilen bildiride, bu oranların savaş öncesine kıyasla sırasıyla 0,5 ve 0,2 puan daha düşük olduğunun altı çizildi.

Bildiride manşet enflasyonun ise 2026 ve 2027 için sırasıyla savaş öncesi tahminlerin 0,8 ve 0,4 puan üzerinde gerçekleşerek yüzde 2,8 ve yüzde 2,3'e yükseleceğinin öngörüldüğü belirtildi.

Risklerin daha düşük büyüme ve daha yüksek enflasyon yönünde ağırlık kazandığına işaret edilen bildiride, şu ifadelere yer verildi:

"Daha da kalıcı bir enerji şoku, güven kaybı veya finansal stres talebi zayıflatabilecek olsa bile enflasyonu ve enflasyon beklentilerini daha da artırabilir. Orta Doğu'daki çatışmaların yeniden alevlenmesi veya enerji altyapısının onarılmasındaki gecikmeler, Ukrayna'da şiddetlenen çatışmalar ve daha fazla ticaret politikası ayarlaması, aşağı yönlü ek riskler oluşturmaktadır."

"Daha sıkı para politikasına ihtiyaç duyulabilir"

Politika tavsiyelerine de yer verilen bildiride, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve enerji maliyetlerinin genel fiyat artışlarına dönüşmesini engellemek adına Avrupa Merkez Bankasının (ECB) daha sıkı politika duruşuna ihtiyaç duyabileceği vurgulandı.

Bildiride, geniş tabanlı ve hedef gözetmeyen enerji desteklerinin verimsizlik yarattığı belirtilerek, mali yardımların yalnızca kırılgan haneleri kapsayacak şekilde daraltılması istendi.

Avrupa'nın enerjide dışa bağımlılığını azaltmak için yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması çağrısı yapılan bildiride, Avrupa'nın nüfus yaşlanması ve düşük verimlilik gibi kronik sorunlarına eklenen bu yeni şoku atlatabilmesi için üye ülkelerin ortak ve kararlı mali disiplin uygulamaları gerektiğinin altı çizildi.

Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmanın etkisiyle küresel büyümenin 202

Raporda, 2025'te yüzde 2,9 seviyesinde olan küresel büyümenin, 2026'da yüzde 2,5'e gerileyeceğinin tahmin edildiği aktarıldı.

Ocak ayına kıyasla ekonomilerin 3'te 2'sine yönelik büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize eden Banka, söz konusu ayda küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörmüştü.

Raporda, küresel büyümenin 2027'de yüzde 2,8'e yükselmesinin beklendiği ancak bu oranın 2010'lu yılların ortalamasının 0,4 puan daha altında kalacağı vurgulandı.

Gelişmekte olan ekonomilerdeki zayıf büyümenin, gelişmiş ekonomilerin gelir seviyelerine ulaşma yolundaki ilerlemelerini durdurduğu ifade edilen raporda, Çin ve Hindistan dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin, gelişmiş ekonomilerle aralarındaki kişi başına düşen gelir farkını kapatma konusunda 2028 yılına kadar kolektif olarak neredeyse on yıllık bir duraklama dönemi yaşamış olacağı belirtildi.

Brent petrolün varili için ortalama 94 dolar beklentisi

Raporda, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının enerji piyasalarını ciddi şekilde sekteye uğrattığına dikkat çekilerek, aksamaların temmuz ayında hafifleyeceği varsayımıyla Brent petrolün varil fiyatının bu yıl ortalama 94 dolar ile 2025 seviyelerinin yüzde 36 üzerinde olmasının beklendiği bildirildi.

Gübre fiyatlarının bu yıl önemli ölçüde artacağı ve bunun gıda fiyatları üzerinde zincirleme etkiler yaratacağının tahmin edildiği kaydedilen raporda, "Tüm bu baskılar, küresel enflasyonu yukarı çekiyor ve enflasyonun 2025'te yüzde 3,3 olan seviyesinden bu yıl yüzde 4'e çıkması bekleniyor." değerlendirmesi yapıldı.

Raporda, aşağı yönlü risklerin oldukça ciddi olduğu vurgulanarak, enerji arzındaki kesintilerin şu anda tahmin edilenden daha şiddetli olması ve buna büyük bir finansal sıkışıklığın eşlik etmesi durumunda küresel büyümenin 2026'da yüzde 1,3'e kadar gerileyebileceği ve enflasyonun yüzde 4,4'e yükselebileceği belirtildi.

"Dünya Bankası ülkeleri desteklemekte kararlı"

Bu yıl, gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin 2025'teki yüzde 4,4 seviyesinden salgın sonrası en düşük seviye olan yüzde 3,6'ya gerilemesinin beklendiği aktarılan raporda, 2027'de ise yüzde 4,2'ye çıkmasının öngörüldüğü bildirildi.

Raporda, çatışmadan doğrudan etkilenen Körfez ekonomilerinin büyümesinin 2025'teki yüzde 3,9 seviyesinden 2026'da 0'a yaklaşmasıyla en büyük darbeyi almasının öngörüldüğü kaydedildi.

Bu ekonomilerdeki büyümenin ticaretin toparlanması ve yeniden yapılanma harcamalarının başlamasıyla 2027-2028 yıllarında yaklaşık yüzde 5'e geri dönmesinin beklendiği ifade edildi.

Raporda, Dünya Bankasının krizlerle mücadele eden tüm gelişmekte olan ülkeleri desteklemekte kararlı olduğunun altı çizilerek, şunlar kaydedildi:

"Orta Doğu'daki çatışmaya yanıt olarak kurum, 25 milyar dolarlık önceden düzenlenmiş finansman dahil olmak üzere, mevcut araçlar aracılığıyla 50 ila 60 milyar dolara kadar kaynağı derhal kullanıma sunuyor. Bu kaynak, en savunmasız kesimler için sosyal güvenlik ağlarını destekleyebilir, mali kapasiteyi artırabilir ve şirketler ile tarım işletmelerine işletme sermayesi ve likidite desteği sağlayabilir. Bugüne kadar 30'dan fazla ülke, bu müdahale planı kapsamında krize hazırlığı artırmak ve hızlı aksiyon alabilmek için Dünya Bankası ile aktif olarak çalışmaktadır. Çatışmanın ve ekonomik yansımalarının devam etmesi halinde, Dünya Bankası desteğini 15 ay boyunca 80 ila 100 milyar dolara çıkarabilir."

Körfez ülkeleri büyümesinde aşağı yönlü revizyona gidildi

Ülkelerin büyüme tahminlerine de yer verilen raporda, ABD ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme beklentisi yüzde 2,2'de korunurken, 2027 için yüzde 1,9'dan yüzde 2,1'e revize edildi.

Bu yıla dair büyüme beklentisi Japonya için yüzde 0,8'den yüzde 0,7'ye, Avro Bölgesi için yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, Çin için yüzde 4,4'ten yüzde 4,2'ye düşürüldü.

Türkiye için büyüme tahmini 2026 için yüzde 3,7'den yüzde 2,8'e, 2027 için yüzde 4,4'ten yüzde 3,7'e çekildi. Türkiye'nin 2028'de ise yüzde 4,3 büyüyeceği öngörüldü.

Çatışmalardan etkilenen Orta Doğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan bölgesi için bu yıla dair büyüme beklentisi 2,7 puan azalışla yüzde 1,6'ya revize edildi. Suudi Arabistan için büyüme tahmini yüzde 4,3'ten yüzde 3,1'e ve Birleşik Arap Emirlikleri için yüzde 5'ten yüzde 2,4'e indirildi.

6'da yüzde 2,5'e gerileyeceğini tahmin ederken, enerji arzındaki aksamaların şiddetlenmesi durumunda yüzde 1,3'e kadar düşebileceği uyarısında bulundu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşının doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Lagarde, ECB Yönetim Konseyinin, haziran toplantısında piyasa beklentileri doğrultusunda 3 temel faizini 25 baz puan artırmasının ardından Frankfurt’ta basın mensuplarına açıklama yaptı.

Konuşmasına para politikası kararlarını açıklayarak başlayan Lagarde, ekonomik büyüme ve Orta Doğu’da savaş sonrası enflasyon eğilimlerine ilişkin kapsamlı sunum yaptıktan sonra soruları yanıtladı.

Faiz artırımı kararının arka planına dair net mesajlar veren Lagarde, bazı medya organlarında yer alan iddiaların aksine bu hamlenin bir "koruma veya sigorta" adımı olmadığını, doğrudan İran Savaşı'nın sonucu olduğunu vurguladı.

Lagarde, “Orta Doğu'daki çatışmaların enflasyonist etkileri, Avro Bölgesi'nin orta vadeli ekonomik görünümüne dair belirsizlikleri artırıyor. Bu durum, faiz artırımı kararlarının farklı senaryolar altında dayanıklı ve sağlam bir strateji olarak değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.” dedi.

Savaşın seyrine ilişkin "hafif, orta ve şiddetli" olmak üzere 3 farklı makroekonomik senaryo hazırladıklarını belirten Lagarde, "En hafif senaryoyu bile dikkate almış olsaydık bu faiz artışı yine de gerçekleşecekti. Enerji piyasasındaki şokun çok belirgin etkileri oldu ve yeni senaryolar karşısında başka seçeneğimiz kalmadı. Karar, Yönetim Konseyinde oy birliğiyle alındı, diğer seçenekler tartışılmadı bile." ifadelerini kullandı.

Lagarde, ücret artışlarının enflasyonu körükleyip körüklemediğine yönelik soru üzerine, "Şu an için ücret kaynaklı bir ikinci tur etkisi görmüyoruz ancak bu durumun yakın zamanda değişmeyeceğini garanti edemeyiz.” cevabını verdi.

Avro Bölgesi'nde ücretlerin makul çizgide ilerlemesini beklediklerini kaydeden Lagarde, buna karşın yüksek enerji maliyetlerinin şirketleri satış fiyatlarını artırmaya zorlayacağını ve enflasyonun en az 2027'nin ilk yarısına kadar yüzde 2'lik hedefin oldukça üzerinde kalacağını öngördüklerini dile getirdi.

Lagarde, tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentilerinin önemli ölçüde arttığına dikkati çekerek, buna rağmen hane halkı, işletmeler ve piyasaların uzun vadede enflasyonun yüzde 2'lik hedefe döneceğine inanmayı sürdürdüğünü söyledi.

"Anketler, yavaşlamaya işaret ediyor, iş gücü piyasası dirençli"

Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini anlattı.

Christine Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

İş gücü piyasasının genel olarak güçlü kalmaya devam ettiğini belirten Lagarde, nisan ayında işsizlik oranının yüzde 6,3 ile tarihi düşük seviyelere yakın seyrettiğini anlattı.

Lagarde, yılın ilk çeyreğinde istihdam artışının sürdüğünü ancak bu hızın 2025'in son çeyreğine kıyasla yavaşladığına dikkati çekerek, iş gücü talebinin soğumaya devam ettiğini, şirketlerin ve hane halklarının iş gücü piyasasında zayıflama beklediklerini sözlerine ekledi.

Dijital avro

ECB Başkanı Lagarde, Avrupa'nın finansal geleceğine ilişkin stratejik adımlara da değinerek, "Dijital avronun kurulmasına ilişkin yönetmeliğin hızla kabul edilmesi, hayati önem taşımaktadır." vurgusunu yaptı.

Son yapay zeka gelişmelerinin büyük bir teknolojik inovasyon dalgasının yalnızca başlangıcı olduğunu öngördüğünü belirten Lagarde, bu durumun Avro Bölgesi'ndeki hem merkez bankalarını hem de ticari bankaları doğrudan etkileyeceğini söyledi.

Yapısal reform ve kamu maliyesi uyarısı

Kamu maliyesini sağlıklı tutarken Avro Bölgesi ekonomisini güçlendirecek politik adımların aciliyetine dikkati çeken Christine Lagarde, mali politikalara ilişkin, "Kamu maliyesini sağlıklı tutarken Avro Bölgesi ekonomisini güçlendirmeliyiz. Enerji fiyat şokuna karşı uygulanan mali destekler, bütçeye aşırı yük bindirmemek adına geçici, hedefli ve amaca yönelik kalmalıdır. Fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmak, enerji dönüşümünü hızlandırmak ve verimliliği artırmak, her zamankinden daha hayati bir önem taşımaktadır." uyarısında bulundu.

Enflasyon tahmini yükseldi, büyüme beklentisi düştü

ECB, Orta Doğu ve İran kaynaklı savaşın tetiklediği enerji krizi nedeniyle piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırdı.

Banka, refinansman faizini yüzde 2,40’a, mevduat faizini yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizini de yüzde 2,65’e yükseltti. Yaklaşık 3 yıl sonra gelen bu karar, Avro Bölgesi'nde mayıs ayında yüzde 3,2'ye ulaşan enflasyon nedeniyle yatırımcılar ve analistler tarafından uzun süredir bekleniyordu.

Fiyat istikrarı hedefi 2028 yılına ertelendi

Yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. 

Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6'lık öngörüden) yüzde 3,0'e yükseltildi. Enflasyonun 2027'de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2'lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Savaşın reel gelirler ve güven endeksi üzerindeki baskısıyla ekonomik görünümün zayıfladığı tespitinde de bulunan Banka, ilk çeyrekte hafif daralma kaydeden Avro Bölgesi ekonomisi için 2026 büyüme tahminini yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, 2027 beklentisini ise yüzde 1,3'ten yüzde 1,2'ye düşürdü.

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir." denildi.

AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Para Politikası Kurulu'nun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının yine değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü belirtti.

Karar öncesi gerçekleştirilen çeşitli anketlerde medyan beklentinin politika faizinin değişmeyeceği yönünde olduğunu, sınırlı sayıda ekonomistin politika faizinde 300 baz puan artırım beklentisini dile getirdiğini ifade eden Bürümcekçi dolayısıyla TCMB’nin risklere karşı koridor üst sınırı genişliğini asimetrik olarak yüksek tutmaya devam ettiği görülürken beklentiler paralelinde bir adım ile devam etmesinin Türk lirası açısından nötr bir gelişme olduğunu dile getirdi.

Bürümcekçi, Para Politikası Kurulu'nun iç talepteki zayıf seyrin dezenflasyon sürecini desteklediği mesajı verirken enflasyon ana eğiliminin hazirandaki seyri için bir sinyal vermediğini belirtti.

Kurulun para politikası duruşuna ilişkin ana mesaj cümlesini tekrarlayarak bir süre daha mevcut duruşun korunacağına işaret ettiğini söyleyen Bürümcekçi, şunları kaydetti:

“İlk ve ikinci çeyrekte ekonomik aktivite ve iç talepte yavaşlama görülmesi, yerleşik döviz talebinin gözlenmemesi ve TCMB’nin kredi büyüme sınırlarını 23 Mayıs’ta tekrar aşağı yönde güncellemesi, mevcut sıkı finansal koşullar korunarak geçici sıkılaşma adımlarının sürdürülmesini daha olası senaryo haline getiriyor. Yılın kalan döneminde, TCMB’nin daha olumlu senaryolarda bile oldukça sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımı geçici sıkılaşmayı sona erdirerek fonlama maliyetini yüzde 37’ye çekme şeklinde atacağını düşünüyoruz. Son haber ajansları anketlerinde de yıl sonu politika faizi medyan beklentisi yüzde 34,75’e yükselmiş görünüyordu.”

"Faiz indirim döngüsü eylül toplantısında yeniden başlayabilir"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör de karar metninin, para politikasında "temkinli şahin" duruşun sürdürüldüğüne işaret ettiğini belirtti.

Kurulun, enflasyonun ana eğiliminde mayıs ayında bir miktar iyileşme olduğunu kabul etmekle birlikte, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü baskıya dikkat çekildiğini takip ettiklerini söyleyen Gözgör, "Öte yandan, ilk çeyreğe ilişkin verilerin iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın sürdüğünü göstermesi ve öncü göstergelerin iç talepteki zayıf seyrin sürdüğünü göstermesi, uygulanan sıkı para politikasının talep tarafında etkili olmaya başladığını teyit ediyor." dedi.

Gözgör, buna rağmen TCMB'nin faiz indirimine ilişkin herhangi bir yönlendirme vermemesi ve "enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır" ifadesini korumasının erken gevşeme konusunda ihtiyatlı davrandığını gösterdiğini dile getirdi.

Gözgör, özetle piyasa beklentileriyle uyumlu gerçekleşen PPK kararının piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli olmasını tahmin ettiklerini aktararak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mevcut görünüm altında TCMB’nin yaz aylarında politika duruşunda önemli bir değişikliğe gitmeyerek bekle-gör yaklaşımını sürdürmesini bekliyoruz. Bu kapsamda, 23 Temmuz tarihli toplantıda 1 Mart’ta ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanmasının likidite yönetiminin normalleşmesi açısından ilk adım olabileceğini değerlendiriyoruz. Faiz indirim döngüsünün ise enflasyondaki iyileşmenin kalıcılık kazanması ve beklentilerdeki düzelmenin devam etmesi koşuluyla 10 Eylül toplantısında yeniden başlayabileceği görüşündeyiz. Bu doğrultuda yıl sonu enflasyon beklentimiz olan yüzde 28,8 ile yıl sonu politika faizi beklentimiz olan yüzde 34 seviyelerini korumaya devam ediyoruz."

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, şu ifadelere yer verildi:

“Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken, öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir.”

Duyuruda, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği belirtildi.

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendireceği vurgulanan duyuruda, Kurulun politika faizine ilişkin atılacak adımları, enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyeceği kaydedildi.

Duyuruda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.”

Kurulun politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyeceği ve kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacağı belirtilen duyuruda, Para Politikası Kurulu Toplantı Özetinin beş iş günü içinde yayımlanacağı bildirildi.

Buna göre, TMSF'ye kayyum olarak atanan Assan Group Makine Savunma Sanayi Anonim Şirketi'ne ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerden Fon Kurulu kararıyla oluşturulan Assan Group Ticari ve İktisadi Bütünlüğü satışa çıkarıldı.

İhale, 8 Temmuz 2026 tarihinde saat 11.00'de Fon'un Büyükdere Caddesi No:143 Esentepe/İstanbul adresindeki konferans salonunda yapılacak. İhale, kapalı zarfla verilen mali tekliflerin açılmasıyla başlayacak. Açık artırmaya katılmaya hak kazananların listesinin (kısa liste) oluşturulmasının ardından açık artırma aşamasına geçilecek.

İhale kapsamında Assan Group Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün muhammen bedeli 416 milyon 500 bin dolar olarak belirlenirken ihaleye katılabilmek için sunulması gereken teminat tutarı 41 milyon 650 bin dolar olacak.

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk İskender, ülkeden yılın ilk 5 ayında 3 bin 97 ton bal ihraç edildiğini söyledi.

Söz konusu ihracattan 13 milyon 520 bin 730 dolar kazanç sağlandığını belirten İskender, bölgeden bu dönem 35 ülkeye bal dış satımı yapıldığını ifade etti.

ABD, Birleşik Krallık ve Almanya'nın bu dönem en fazla bal ihraç edilen 3 ülke olduğunu aktaran İskender, "Türkiye'den ocak-mayıs döneminde ABD'ye 4 milyon 408 bin 892 dolarlık, Birleşik Krallık'a 1 milyon 999 bin 247 dolarlık, Almanya'ya da 1 milyon 395 bin 404 dolarlık bal ihraç edildi." dedi.

İskender, ihracatı ve ülke çeşitliliğini artırmanın gayretinde olduklarını belirterek, her geçen gün ihracat yapılan ülke çeşitliliğinin arttığına işaret etti.

İskender, bal ihracatından umutlu olduklarını, ilerleyen aylarda da ihracatın artacağına inandıklarını sözlerine ekledi.

Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'dan oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülke, temmuz için toplam petrol üretimini günlük 188 bin varil artırma kararı aldı. Bu, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlangıcından bu yana dördüncü üretim artışı olarak kayıtlara geçti.

Daha önce Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) de dahil olduğu grup, toplam üretimde nisan için günlük 206 bin varil, mayıs için günlük 206 bin varil ve haziran için günlük 188 bin varil üretim artışı kararı almıştı. Böylece nisan-haziran döneminde kağıt üzerinde günlük yaklaşık 600 bin varil üretim artışı yapılmış oldu.

Söz konusu ülkeler Nisan 2023'te duyurdukları günlük 1,65 milyon varillik gönüllü üretim kesintisini kademeli olarak geri alma süreci kapsamında üretimi artırıyor.

Körfez bölgesi üyelerdeki arz kesintisi

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik 27 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durması küresel petrol piyasasında arz krizine yol açtı. Bu süreçte, bazı kilit OPEC+ grubu üyesi ülkeler tam kapasite tedarik sağlayamadı. OPEC+ grubu açısından bu kriz BAE'nin 1 Mayıs'ta yaklaşık 60 yıl sonra OPEC'ten ayrılmasıyla daha da derinleşti.

OPEC'in son yayımlanan petrol piyasası raporuna göre, OPEC+ grubunun günlük ham petrol üretimi martta 34 milyon 929 bin varil, nisanda 33 milyon 190 bin varil olarak gerçekleşti. Bu miktar şubatta 42 milyon 772 bin varil olarak kayıtlara geçmişti.

Martta ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle Körfez bölgesindeki OPEC+ grubu üyesi ülkelerin günlük ham petrol üretiminde şubat ayına göre sert düşüşler yaşandı. Irak'ta 2 milyon 509 bin varil, Suudi Arabistan'da 2 milyon 386 bin varil, BAE'de 1 milyon 527 bin varil, Kuveyt'te 1 milyon 422 bin varil, İran'da 176 bin varil ve Bahreyn'de 81 bin varil düzeyinde arz kaybı yaşandı.

Nisanda da benzer şekilde ham petrol arzındaki düşüşler devam etti. Günlük üretimin mart ayına göre en fazla Suudi Arabistan'da 958 bin varil, ardından Kuveyt'te 561 bin varil, Irak'ta 291 bin varil, İran'da 211 bin varil, Bahreyn'de 26 bin varil gerilediği görüldü. BAE ise 131 bin varille üretimde bir miktar toparlanma görülen tek ülke oldu.

Bölgede 8 Nisan'da sağlanan ateşkesten bu yana ABD ile İran arasında bir anlaşma sağlanacağına yönelik beklentiler sürerken, son günlerde ABD'nin İran’a yönelik yeni saldırılarının ardından dün Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklaması, halihazırda devam eden arz krizine ilişkin endişeleri artırdı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik başlatılan ek "meşru müdafaa" saldırılarının tamamlandığını açıklasa da uluslararası basında yer alan haberlere göre ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşmaya varılmaması halinde saldırıların "şiddetli" şekilde süreceğini bildirdi.

"Arzın normale dönmesi en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürecektir"

Bağımsız petrol piyasası analisti Gaurav Sharma, OPEC+ grubunun Orta Doğu'daki bazı üyelerinin bölgedeki gelişmeler nedeniyle seyirci konumunda kaldığını söyledi.

Sharma, "Şu anda OPEC+ grubu ya da en azından grubun Orta Doğu'daki üyeleri, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların petrol sevkiyatlarını zorlaştırdığı ve BAE'nin OPEC'ten ayrıldığını açıkladığı bir dönemde yalnızca seyirci konumunda. Burada amaç, İran savaşı sona erdikten sonra normalleşme süreci başlarsa, OPEC+ grubunun üretim hacmini artırmaya hazır olduğunu piyasaya göstermek." dedi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'ndan bu yana açıklanan günlük yaklaşık 600 bin varil üretim artışının uygulanabilirliğine ilişkin ise Sharma, "Normalleşmenin büyük bir kısmı, ABD/İsrail-İran arasında barış sağlanmasına ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına bağlı. Ancak şunu belirtmek gerekir ki, yarın barış sağlansa bile, OPEC'e bağlı Orta Doğu tedarikçilerinden gelen arzın normale dönmesi en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürecektir. Daha geniş kapsamlı OPEC+ bünyesinde ise kota veya üretim hacmine uyum büyük ölçüde sembolik kalmakta. Çünkü Kazakistan örneğinde olduğu gibi üretimi artırmakta hala zorluklarla karşılaşılmakta." değerlendirmesinde bulundu.

OPEC+ grubu üretim kararlarının petrol fiyatlarına etkisine de değinen Sharma, "Bu karar kısa vadede pek bir fark yaratmayacak, ancak Orta Doğu'da barış sağlanırsa 2027'de önemli sonuçlar doğurabilir. Piyasadaki durum, OPEC+ grubu ve BAE gibi eski üyelerin de ABD, Kanada, Brezilya, Norveç ve Guyana'ya dahil olarak küresel petrol piyasasına daha yüksek miktarda petrol sürmesiyle yeniden arz fazlasına dönebilir." ifadelerini kullandı.

"Kararın fiziksel etkisi neredeyse sıfır olacaktır"

Norveç merkezli araştırma kuruluşu Rystad Energy Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon da "Hürmüz Boğazı kapalıyken, asıl mesele OPEC+ grubunun kağıt üzerindeki kotaları artırıp artırmaması değil, ilave varillerin gerçekten piyasaya ulaşıp ulaşamayacağı." dedi.

Leon, günlük 188 bin varillik üretim artışına devam etme kararının grubun gönüllü kesintilerin ilk aşamasını eylüle kadar, hatta daha erken bir tarihte geri almaya devam edeceğine işaret ettiğini belirterek, "Mevcut piyasa koşullarında bu kararın fiziksel etkisi neredeyse sıfır olacaktır." şeklinde konuştu.

Bunun sadece Körfez bölgesindeki ülkelere özgü bir ihracat sorunu olmadığının da altını çizen Leon, şunları kaydetti:

"Rusya da giderek artan bir baskı altında. Yeni kotası günlük yaklaşık 9,82 milyon varile çıkacak olsa da, ülke mayıs ayında yalnızca günlük yaklaşık 9,2 milyon varil üretim yaptı. Bunda petrol altyapısına yönelik artan dron saldırıları da etkili. Yeni kotanın günlük yaklaşık 600 bin varil altında kalan bu üretim açığı, hem altyapıya yönelik saldırıların oluşturduğu hasarı hem de mevcut çatışmadan önce başlayan yapısal üretim kapasitesindeki yıpranmayı yansıtıyor. Son artış, OPEC+ hedefleri ile Rusya'nın fiili üretim kapasitesi arasındaki farkın daha da açığa çıkmasına yol açacaktır."

Orta Doğu'daki gerginliklerin petrol fiyatlarını yukarı taşımasıyla enflasyonist baskılar ekonomiler üzerinde olumsuz etkiler oluştururken Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla yaşanan tedarik sıkıntıları, şirketlerin ekonomik aktivitesini olumsuz şekilde etkilerken ülkeler üzerinde büyümeye yönelik risklerin artmasına neden oldu.

ABD/İsrail-İran Savaşı başladığında çatışmaların kısa süreceğine ilişkin beklentiler, Avrupa'nın ekonomik görünümüne ilişkin öngörüleri fazla etkilememiş hatta bölgede büyümenin enflasyonun önüne geçebileceği tahmin edilmişti.

Ancak çatışmaların şiddetlenmesi ve savaşın beklenenden daha uzun süreceğine ilişkin endişeler ve enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskıların artması özellikle Avro Bölgesi'nde stagflasyon endişelerinin artmasına neden oldu.

Makroekonomik verilere bakıldığında, Avro Bölgesi'nde enflasyon, mayısta yüzde 3,2 artarak Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yüzde 2 enflasyon hedefinin çok üzerinde yer aldı. Bölgede yılın 1. çeyreğine ilişkin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. Bölgede perakende satışlar ise nisanda aylık bazda yüzde 0,4 azaldı.

Savaş kaynaklı ekonomik etkiler en fazla Alman ekonomisinde görüldü.

Almanya'da nisan ayına ilişkin sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 0,5 azaldı. Ülkede, nisan ayına ilişkin fabrika siparişleri aylık bazda yüzde 3,8 gerilerken yıllık yüzde 1,6 ile ılımlı bir artış kaydetti.

Söz konusu verilerle Alman ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminler öne çıkıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda. Ülkede perakende satışlar nisanda aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,7 azaldı.

Öte yandan ECB’nin bugünkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken bankanın faiz indirim beklentileri 2027 mart ayından yılın ortalarına ötelendi. ECB’nin yeni ekonomik projeksiyonlarında büyüme ve enflasyonda aşağı yönlü revizyonlar yapması bekleniyor.

Diğer taraftan piyasalarda Avrupa’da ekonomik aktivitenin zaten kötü olduğu, bu sebepten dolayı faiz artırımı için erken olabileceğine yönelik görüşler de öne çıkıyor.

"Risklerin varlığına rağmen tam anlamıyla bir stagflasyon ilan etmek için henüz erken"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, Avro Bölgesi ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde daralması ve lokomotif konumundaki Almanya sanayisinde yaşanan ivme kaybının, büyüme dinamiklerinin zayıfladığına işaret ettiğini belirtti.

Diğer taraftan nisan ayında enflasyonun yüzde 3 seviyesine tırmanması ve mayıs öncü verilerinde yüzde 3,2'ye yükselerek artış eğilimini sürdürmesinin, tipik bir arz şoku tablosunu gözler önüne serdiğini söyleyen Gözgör, AB Komisyonu'nun büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etmesinin de bu yapısal yavaşlamanın resmi makamlarca kabul edildiğini gösterdiğini kaydetti.

Gözgör, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Ancak makroekonomik dengeler açısından bakıldığında, risklerin varlığına rağmen tam anlamıyla bir stagflasyon ilan etmek için henüz erken. Bölgede istihdam piyasasının dayanıklılığını koruması ve işsizlik oranlarında kitlesel bir bozulma yaşanmaması, ekonomiyi en kötü senaryodan koruyan en önemli kalkandır. Riskler masada güçlü bir şekilde kalmaya devam etse de mevcut durum, kalıcı bir ekonomik çöküşten ziyade dış şokların tetiklediği geçici bir dengelenme süreci olarak da okunabilir."

"Bölge ekonomisi stagflasyonist bir baskı hissediyor fakat bu sarmaldan çıkabilir"

Kutay Gözgör, mevcut konjonktürde yaşanan gelişmeleri, klasik ve derin bir stagflasyonun doğrudan başlangıcı olarak tanımlamak yerine çok güçlü bir "uyarı sinyali" veya öncü dalga olarak değerlendirmenin daha isabetli olacağını bildirdi.

Büyümenin negatife dönmesi ve sanayi üretiminin gerilemesinin maliyet enflasyonu ile birleştiğinde stagflasyonun teorik zeminini hazırladığına dikkati çeken Gözgör, "Yine de bu durumun kalıcı bir karaktere bürünmesi, enerji krizinin derinleşmesine ve şirketlerin üretim kapasitelerini uzun vadeli olarak düşürmelerine bağlıdır." dedi.

Gözgör, ekonomi yönetimlerinin elindeki mali ve küresel ticaret araçlarının, bu süreci yönetilebilir kılmak adına hala devreye sokulabileceğine değinerek, şunları kaydetti:

"Tüketici güvenindeki zayıflamaya karşın hizmet sektörünün belirli alanlarındaki canlılık, stagflasyon ayak seslerinin yapısal bir krize dönüşmesini engelleyebilecek tampon mekanizmalar sunuyor. Dolayısıyla bölge ekonomisi stagflasyonist bir baskı hissetmektedir fakat bu sarmaldan çıkış kapıları tamamen kapanmış değildir."

"Yılın geri kalanında sıkılaştırıcı adımlarına devam eden şahin bir ECB profili görebiliriz"

Kutay Gözgör, yıl sonuna kadar ECB'nin para politikası konumlanmasına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

ECB'nin şu an para politikasında oldukça kritik bir ikilemle karşı karşıya bulunduğunu dile getiren Gözgör, bir yanda küçülen bir ekonomi verisi dururken diğer yanda Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin tetiklediği enerji maliyetleri nedeniyle bankanın yüzde 2'lik orta vadeli hedefinden uzaklaşan bir enflasyon gerçeğine dikkati çekti.

Bu şokun talep kaynaklı değil arz kaynaklı olmasının, faiz silahının etkinliğini sınırlandırsa da bankanın kredibiliteyi koruma arzusunun öne çıktığını ifade eden Gözgör, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Piyasalardaki güncel fiyatlamalar ve vadeli kontratlar, enflasyon beklentilerindeki bozulmayı engellemek adına ECB'den yeni faiz artışlarının gelebileceğine yönelik beklentileri belirgin şekilde artırmış durumda. Ekonomideki yavaşlamaya rağmen enflasyonun mayıs ayında da yükselişini sürdürmesi, bankanın sıkı duruşu gevşetmesini imkansız kılıyor. Yılın geri kalanında, ekonomik büyümeyi ikinci plana atma pahasına fiyat istikrarına odaklanan, faiz artırım seçeneğini masada tutarak sıkılaştırıcı adımlarına devam eden şahin bir ECB profili görebiliriz."

Buna göre İstanbul, geçen ay 4 milyar 495 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il oldu. Kentin ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,7 azaldı.

İstanbul'u, 3 milyar 60 milyon dolarla ve yüzde 15,6 azalışla Kocaeli izlerken 2 milyar 79 milyon dolar ve yüzde 1 yükselişle İzmir takip etti.

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı, 856 milyon 380 bin dolarla İstanbul'un ihracatında ilk sırada yer aldı. Bu faslı, 413 milyon 529 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları, 407 milyon 442 bin dolarla kazanlar, makineler izledi.

Kocaeli'de motorlu kara taşıtları 1 milyar 37 milyon 908 bin dolarla en fazla dış satım yapın sektör oldu. Bu faslı, 463 milyon 920 bin dolarla mineral yakıtlar ve yağlar, 268 milyon 950 bin dolarla elektrikli makine ve cihazlar takip etti.

İzmir'in ihracatında, mineral yakıtlar ve yağlar, 603 milyon 396 bin dolarla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faslın ardından 237 milyon 81 bin dolarla demir ve çelik, 153 milyon 245 bin dolarla kazanlar, makineler geldi.

İlk 3 ilin en fazla ihracat yaptığı ülkeler

İstanbul'un ihracatında 452 milyon 558 bin dolarla ABD ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 399 milyon 746 bin dolarla Birleşik Arap Emirlikleri ve 273 milyon 216 bin dolarla Almanya izledi.

Kocaeli, en fazla ihracatı 271 milyon 427 bin dolarla Almanya'ya yaptı. Bu ülkenin ardından 230 milyon 110 bin dolarla İngiltere ve 216 milyon 117 bin dolarla İspanya geldi.

İzmir'in en fazla ihracat yaptığı ülke 212 milyon 319 bin dolarla İspanya oldu. Bu ülkeyi, 176 milyon 938 bin dolarla ABD, 170 milyon 754 bin dolarla İtalya takip etti.

İhracatını tutar bazında en çok artıran iller

Mayısta yıllık bazda ihracatını en fazla artıran iller sıralamasında Ankara 300 milyon dolarlık artışla ilk sırada geldi. Başkenti 29 milyon dolarla Osmaniye, 26 milyon dolarla Şırnak izledi.

Böylece ocak-mayıs döneminde 21 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 40 il de ihracatını artırdı.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları da 7 milyon 900 bin varil azalarak 349 milyon 200 bin varil seviyesine düştü.

Bu dönemde ABD'nin benzin stokları ise yaklaşık 200 bin varil artışla 215 milyon 100 bin varil olarak kayıtlara geçti.

Petrol üretimi arttı

ABD'nin günlük ham petrol üretimi 30 Mayıs-5 Haziran haftasında 92 bin varil artarak 13 milyon 799 bin varile yükseldi.

Öte yandan, ülkenin ham petrol ithalatı, geçen hafta önceki haftaya göre günlük 509 bin varil azalışla 5 milyon 888 bin varil, ham petrol ihracatı da günlük 1 milyon 34 bin varil azalışla 4 milyon 840 bin varil oldu.

EIA'nın "Haziran 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 720 bin varil olması bekleniyor.

Özellikle İstanbul’un yeniden önemli bir biniş limanı olarak öne çıkması ve Ege limanlarının yoğun ilgi görmesi, Türkiye’nin Doğu Akdeniz kruvaziyer rotalarındaki stratejik rolünü daha da pekiştiriyor.

Sektör temsilcileri, güçlü rezervasyon performansı ve artan uluslararası talebin etkisiyle 2026 sezonunun hem Türkiye hem de İstanbul açısından önemli bir büyüme ve yatırım dönemi olacağını değerlendiriyor.

MSC Cruises Türkiye Ülke Müdürü Işın Hekimoğlu, yaptığı değerlendirmede, MSC Cruises olarak yaz ve kış sezonları boyunca kesintisiz olarak İstanbul, İzmir ve Kuşadası hareketli operasyonlarını artırmaya devam ettiklerini söyledi.

Hekimoğlu, 2026 sezonunu Türkiye kruvaziyer pazarı açısından son derece stratejik ve güçlü bir büyüme dönemi olarak değerlendirdiklerini belirterek, Türkiye’ye olan talebin yükselmesiyle birlikte bölgedeki kapasitelerini ve sefer çeşitliliklerini daha da geliştirmeyi hedeflediklerini aktardı.

İstanbul'un yeniden güçlü bir biniş limanı olarak konumlanmasının Kuşadası’nın ise en popüler limanlardan biri olmasının Doğu Akdeniz operasyonları açısından büyük önem taşıdığına işaret eden Hekimoğlu, "Şehrin merkezindeki limanlar aracılığıyla misafirlerimize biniş kolaylığı sağlayan bu limanlar sayesinde Türkiye’de kruvaziyer tatiline olan ilginin her yıl daha fazla arttığını görüyoruz." diye konuştu.

Hekimoğlu, doluluk oranları açısından oldukça pozitif bir tablo öngördüklerini anımsatarak, "Özellikle Doğu Akdeniz rotalarında yüksek doluluk seviyelerine ulaşmayı bekliyoruz. Türkiye’nin yeniden kruvaziyer haritasında güçlü bir şekilde konumlanması bu büyümeyi destekleyen en önemli faktörlerden biri." değerlendirmesinde bulundu.

"Türkiye hareketli çıkışlı seferlere yönelik ciddi bir uluslararası talep mevcut"

Işın Hekimoğlu, Avrupa, Orta Doğu ve Amerika pazarlarından Türkiye hareketli çıkış seferlerine yönelik ciddi bir uluslararası talebin mevcut olduğuna dikkati çekti.

Bu sezon hedeflerinin kruvaziyer seyahatinin alternatif tatil seçeneklerine kıyasla ne kadar uygun fiyatlı, biniş limanları sayesinde kolayca erişilebilir bir keşif yolculuğu olduğunu vurgulamak olduğunu kaydeden Hekimoğlu, "Böylece her geçen gün artan Türk misafir sayımızı daha da büyütmek ve limanlarımızı Doğu Akdeniz programlarının en önemli merkezlerinden biri haline getirmeyi hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Hekimoğlu, Türkiye'nin coğrafi avantajı, kültürel zenginliği ve güçlü hava yolu bağlantılarının büyümeyi destekleyen en önemli unsurlar arasında yer aldığına işaret ederek, "İstanbul, tarih, kültür, gastronomi ve ulaşım altyapısını bir arada sunabilen dünyadaki sayılı destinasyonlardan biri. Bu nedenle özellikle Avrupa ve uzun mesafe pazarlarında yeniden çok yüksek bir ilgi görüyor." diye konuştu.

Rezervasyon trendlerine bakıldığında 2026 sezonu için erken rezervasyon performansının oldukça güçlü ilerlediğine dikkati çeken Hekimoğlu, "Özellikle yaz sezonuna yönelik talepte ciddi bir ivme mevcut. Fakat diğer yandan mevsim fark etmeksizin kruvaziyer seyahatindeki yükseliş, durdurulamaz şekilde devam ediyor. Deneyim arayışında olan yeni nesil yolcular, kruvaziyer yolculuğunu sadece bir tatil değil, aynı zamanda çok destinasyonlu premium bir deneyim olarak görüyor." dedi.

"Her yıl 120 bin uluslararası kruvaziyer yolcusu limanlarımıza geliyor"

Celestyal Cruises Türkiye Direktörü Özgü Alnıtemiz de Türkiye limanlarına düzenli ve aralıksız olarak gelen kruvaziyer firması Celestyal'in bu yıl da aynı bağlılıkla programlarında Türkiye limanlarını konumlandırmaya devam ettiğini ifade etti.

Her yıl 140 ülkeden çoğunluğu Amerikalı, Avrupalı olmak üzere toplam 120 bin uluslararası kruvaziyer yolcusunun gemileriyle Türkiye limanlarına geldiğini kaydeden Alnıtemiz, "Ege programlarının vazgeçilmez durağı Kuşadası, yabancı misafirlerimizin buraya ilgisi yüksek. Kuşadası çıkışlı Yunan Adaları programlarımız ekim sonuna kadar sürecek." dedi.

Alnıtemiz, 2025'i rekor sayıda kruvaziyer gemisinin limanlara geldiği parlak bir yıl olarak yaşadıklarını dile getirerek, (Türkiye'de) bir önceki yıla kıyasla yüzde 15’lik artışla 2 milyon seviyesinin üzerinde uluslararası kruvaziyer yolcusunun limanlara geldiğini anımsattı.

"Türkiye, kruvaziyer pazarında fark yaratıyor"

Özgü Alnıtemiz, 2026 yılında da kruvaziyer yolcu sayısında sıçrayışın artarak devam edeceğini ifade ederek, özellikle pazara yeni oyuncuların girmesiyle sefer sayılarının arttığını, daha büyük kapasiteli gemilerin gelmesiyle yolcu sayılarının daha da artacağını söyledi.

Türkiye'nin kültürü, tarihi, doğası ile bir cazibe merkezi olduğunu, limanlarıyla da kruvaziyer pazarında fark yarattığına dikkati çeken Alnıtemiz, "Galataport’u düşünün, sadece modern yapısı ile değil konumuyla da çok cezbedici. Bu muhteşem coğrafyanın içine tarihin, kültürün içine iniyor kruvaziyer yolcuları. Yürüyerek dünyanın en güzel şehirlerinden birini keşfedebiliyorlar." değerlendirmesinde bulundu.

Alnıtemiz, bir kruvaziyer gemisinin tek seferde tek programında Türkiye’den birden çok limana uğradığını belirterek, şunları kaydetti:

"İstanbul’dan çıkıyor, İzmir’e Marmaris’e Bodrum’a uğruyor, tüm dünyadan kaliteli turisti limanlarımıza taşıyor. Sadece yolcular değil, gemilerin 3'te birini oluşturan uluslararası mürettebat da indikleri limanda döviz bırakıyor. Gidiyorlar ülkelerine anlatıyorlar. Kruvaziyerin ekonomimize sağladığı çarpan etki bu. Türkiye kruvaziyer pazarı küresel pazarda bir yıldız olarak parlıyor, daha çok sayıda dev gemi rotasını limanlarımıza çevirmeye devam edecektir."

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Birliğin 2027 yılı bütçesinin yaklaşık 200 milyar avro olmasını teklif etti.

AB Komisyonu, 2027 yılı bütçe taslağı teklifini kamuoyuyla paylaştı.

Bütçede, Ukrayna'ya yönelik mali desteklerin sürdürülmesi, güvenlik ve savunma yatırımlarının yükseltilmesi, ekonomik rekabet gücünün artırılması ve göç yönetiminin desteklenmesi öncelikli alanlar arasında yer aldı.

Bütçe taslağında en büyük pay 75,8 milyar avroyla uyum, dayanıklılık ve değerler politikalarına ayrılırken, bunu 57,2 milyar avroyla doğal kaynaklar ve çevre, 21,9 milyar avroyla tek pazar, inovasyon ve dijital dönüşüm, 15,5 milyar avroyla komşuluk ve dış politika, 13,7 milyar avroyla Avrupa kamu yönetimi, 5,8 milyar avroyla göç ve sınır yönetimi ile 3,1 milyar avroyla güvenlik ve savunma alanları izledi. Ayrıca, Ukrayna Destek Kredisi için 1,15 milyar avro ve tematik özel araçlar için 5,9 milyar avro kaynak öngörüldü.

AB Komisyonunun hazırladığı taslak bütçe, bu aşamadan sonra AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu (AP) arasında yapılacak müzakerelerin ardından gerekli onayların alınmasıyla yürürlüğe girecek.

Bu arada, AB bütçesinde gelir kalemleri, büyük ölçüde üye ülkeler tarafından sağlanan kaynaklardan oluşuyor. AB bütçesinin denetimini, merkezi Lüksemburg'da bulunan Avrupa Sayıştayı yapıyor.

Buna göre, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyeti mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,5 yükseldi.

Piyasa beklentileri doğrultusunda yükselen TÜFE, nisanda yüzde 0,6 artmıştı.

Yıllık enflasyon 3 yılın en yüksek seviyesinde

Ülkede TÜFE mayısta yıllık bazda ise yüzde 4,2 arttı.

Art arda 3 ay hızlanan yıllık enflasyon, Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini kaydetti.

Mayısta yıllık bazda da piyasa beklentileri dahilinde gerçekleşen enflasyon, nisanda yüzde 3,8 olmuştu.

Enerji maliyetleri enflasyonu körükledi

Enerji maliyetleri mayısta aylık yüzde 3,9 ve yıllık yüzde 23,5 arttı.

Böylece enerji endeksi, enflasyondaki aylık yükselişin yüzde 60'tan fazlasını oluşturdu.

Barınma maliyetleri mayısta aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 3,4 yükselirken, gıda endeksi aynı dönemde aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 3,1 arttı.

Çekirdek enflasyon aylık bazda beklentilerin altında

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise mayısta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,9 arttı.

Çekirdek enflasyon aylık bazda yüzde 0,3 olan piyasa beklentilerinin altında kaydedilirken, yıllık bazda beklentilere paralel gerçekleşti.

Çekirdek TÜFE nisanda aylık yüzde 0,4 ve yıllık yüzde 2,8 artmıştı.

Buna göre, 6 Körfez ülkesinin çatışma öncesi toplam günlük arzı 24,2 milyon varil seviyesindeyken mevcut üretimin 12,4 milyon varile gerilediği kaydedildi.

Kuruluş, arz kayıplarının ülke bazlı etkilerine de yer verirken, Suudi Arabistan'da günlük yaklaşık 3,8 milyon varillik arzın etkilenmesinin toplam kesintilerin yaklaşık yüzde 32'sine karşılık geldiğini belirtti. Buna rağmen yüksek petrol fiyatları ve Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Yenbu Limanı'na yapılan sevkiyatlar sayesinde ülkenin ihracat gelirlerinin martta 24,6 milyar dolara ulaşarak 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördüğü aktarıldı.

Irak'ta da güneydeki büyük sahaların büyük ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz yolu ihracatına bağımlı olması nedeniyle günlük yaklaşık 2,8 milyon varillik arzın etkilendiği belirtildi. Ülkenin şubatta 6,8 milyar dolar olan ihracat gelirlerinin nisanda 1 milyar dolara gerilediği ifade edildi.

Kuveyt'in günlük arz kaybının ise yaklaşık 2 milyon varil seviyesinde hesaplandığı bildirildi.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin düşük seviyelerde seyrettiği kaydedildi. 27 Şubat'ta günlük yaklaşık 120 gemi olan geçiş trafiğinin martta 5-10 gemiye kadar gerilediği, nisan-mayıs döneminde ise çatışma öncesi seviyelerin yüzde 20 altında kaldığı belirtildi.

Kuruluş, Suudi Arabistan'daki Yenbu ile Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) Füceyre limanlarının alternatif çıkış rotaları olarak öne çıktığını ancak Hürmüz Boğazı'nın yerini tam anlamıyla dolduramadığını kaydetti.

Kademeli toparlanma beklentisi

Rystad Energy, üretim ve ticaret akışlarında toparlanmanın ani bir artış yerine "S-eğrisi" şeklinde kademeli bir süreç izleyeceğini öngördü. Tankerlerin yeniden konumlandırılmasının sürecin ilk darboğazını oluşturacağı, Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile üretim ve lojistik akışın normale dönmesinin 2-3 hafta gecikmeli gerçekleşeceği ifade edildi.

Kaybedilen hacimlerin yaklaşık yüzde 85'inin ekime kadar geri kazanılabileceği, tam normalleşmenin ise Irak ve Kuveyt'teki üretim sahalarındaki kısıtlar nedeniyle Ocak 2027'yi bulabileceği tahmin edildi.

Kuruluş, yıl sonuna kadar kümülatif arz kaybının iyimser senaryoda dahi 2 milyar varile ulaşacağını tahmin etti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Rystad Energy Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, şunları kaydetti:

"Kümülatif kayıplar 1 milyar varile ulaştı ve haziranda dar kapsamlı bir ABD-İran anlaşması ile temmuz ortasından itibaren Hürmüz Boğazı'nın kademeli olarak yeniden açılacağını varsayan 'temel senaryo' altında bile yıl sonuna kadar bu miktarın iki katına çıkması bekleniyor. Çatışmanın devam ettiği her ay kümülatif kayıplara kabaca 350 milyon varil ekliyor. Özellikle Irak ve Kuveyt'teki eski sahaların yeniden üretime geçme sürelerinin piyasa beklentilerinden daha uzun olması nedeniyle bu kayıpların bir kısmının asla geri dönmeyeceği düşünülüyor. Altı Körfez üreticisinde günlük 11,8 milyon varillik üretimin durması, bu çatışmayı modern petrol döneminin en şiddetli arz kesintisi haline getirdi."

Küresel LNG ticareti, Avrupa talebindeki güçlü toparlanma ve Atlantik Havzası'ndaki yeni arz dalgasıyla piyasanın yeniden şekillenmesiyle 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 5 artarak 428 milyon tona yükseldi.

Avrupa'nın LNG ithalatı 2025'te önceki yıla göre yüzde 29 artışla 126 milyon tona ulaşarak LNG ticaretinde büyümenin ana motoru oldu. Orta Doğu ve Afrika'nın ithalatı ise bir önceki yıla göre yüzde 69 artarak 18,2 milyon tona ulaştı. Söz konusu dönemde Asya'nın yıllık ithalatı yüzde 4 düşerek 271 milyon tona geriledi. Kuzey ve Güney Amerika'nın ithalatı da 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 17 azalışla 12,3 milyon tona düştü.

Küresel LNG ithalatında, talebin yüzde 63'ünü Asya, yüzde 30'unu Avrupa, yüzde 4'ünü Orta Doğu ve Afrika, yüzde 3'ünü ise Güney ve Kuzey Amerika bölgeleri oluşturdu.

Avrupa'nın LNG ithalatı, boru gazı tedarikindeki azalma, düşük depolama seviyeleri ve elektrik sektöründeki yüksek talepten kaynaklı olarak, LNG'nin birincil gaz kaynağı olma rolünün güçlenmesiyle geçen yıl 28 milyon ton arttı. Orta Doğu ve Afrika, büyük ölçüde Mısır'ın LNG ithalatına hızlı dönüşünün etkisiyle en hızlı büyümeyi kaydetti.

Asya'da ise LNG ithalatı 2025'te 11 milyon ton azaldı. Söz konusu gerilemede Çin kaynaklı etkenler öne çıktı. Çin'in Rusya'dan artan boru gazı ithalatı ve yerel üretimdeki yükselişin etkisiyle LNG ithalatı geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 15 düştü. Japonya'da LNG ithalatı yüzde 0,5, Hindistan'da yüzde 6,3 azalırken Güney Kore'de yüzde 4 arttı.

Amerika kıtasındaki ithalat, hidroelektrik enerjideki toparlanma ve boru hattı gazı mevcudiyetinin LNG ihtiyacını azaltmasıyla geriledi. Tedarikte büyümeye, Plaquemines LNG ve Corpus Christi Aşama 3 projelerinin devreye girmesiyle ihracatta büyük artış yakalayan ABD öncülük ederken Kanada, Moritanya, Senegal'deki projelerden de piyasaya yeni arzlar eklendi.

Küresel sıvılaştırma ve yeniden gazlaştırma kapasitesi büyümeyi sürdürdü

Küresel sıvılaştırma kapasitesi 2025'te 3 yeni tesis ve bir kapasite artışıyla toplam 524 milyon tona ulaşırken, yeniden gazlaştırma kapasitesi de 9 yeni terminalin faaliyete geçmesiyle 1 milyar 247 milyon tona yükseldi.

Yeni terminaller, kapasite artırımları, yeniden işletmeye almalar ve FSRU (Yüzer Depolama ve Yeniden Gazlaştırma Ünitesi) kurulumları Asya, Avrupa ve Orta Doğu'da piyasa büyümesini destekledi.

Terminal işletmecileri de hizmetlerini gemi yakıtı ikmali, bio-LNG, yeniden sıvılaştırma ve küçük ölçekli LNG dağıtımını kapsayacak şekilde giderek çeşitlendirirken özellikle ABD'de yeni projelere yönelik nihai yatırım kararları hız kazandı.

Küresel LNG taşıma filosu yüzde 8 büyüdü

Rapora göre, LNG gemi inşa sektörü 2024'te 67 gemilik teslimat performansının üzerine çıkarak 2025'te ortalama taşıma kapasitesi 175 bin 586 metreküp olan 79 yeni LNG taşıma gemisini denizlerle buluşturdu.

Bu yoğun teslimat trafiğiyle birlikte küresel filodaki gemi sayısı 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 8,8 büyüme kaydederek 899 gemiye ulaştı.

Bununla birlikte filonun LNG taşıma kapasitesi de geçen yıl sonu itibarıyla 136 milyon metreküpe yükselirken aktif filo kapasitesi ise 131 milyon metreküpe ulaştı.

Küresel LNG filosu, 54 FSRU gemisiyle 30 bin metreküp kapasiteli 82 gemiyi de kapsıyor.

Söz konusu ihracattan 59 milyon 878 bin 937 dolar kazanç sağlandığını belirten Kuzuoğlu, bölgeden bu dönem 13 ülkeye Türk somonu dış satımı yapıldığını ifade etti.

Kuzuoğlu, Doğu Karadeniz'den ocak-mayıs döneminde yapılan Türk somonu ihracatında Rusya'nın ilk sırada yer aldığına işaret ederek, "Rusya'ya bu dönem 35 milyon 271 bin 343 dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Rusya'yı 19 milyon 95 bin 959 dolarla Belarus ile 2 milyon 992 bin 477 dolarla Japonya takip etti." dedi.

Bölge ihracatının yüzde 75'inin Trabzon'dan gerçekleştirildiğini vurgulayan Kuzuoğlu, kentten söz konusu dönemde 12 ülkeye 6 bin 418 ton Türk somonu ihraç edildiğini aktardı.

Kuzuoğlu, söz konusu ihracattan 44 milyon 834 bin 826 dolar kazanç elde edildiğini, Rusya, Belarus ve Vietnam'ın Trabzon'dan en fazla Türk somonu dış satımı yapılan 3 ülke olduğunu kaydetti.

Türk somonundan beklentilerinin yüksek olduğunun altını çizen Kuzuoğlu, "Bölge ihracatımızda geçen yılın aynı dönemine göre hem miktar hem de değer bazında yüzde 6 artış yaşandı. Trabzon ihracatımızda da hem miktar hem de değer bazında bu artış yüzde 10 oldu. İhracatı daha da artırmak için özveriyle çalışıyoruz." diye konuştu.

Kuzuoğlu, Türk somonu ihracatının ilerleyen günlerde çok daha iyi seviyelere gelmesini beklediklerini sözlerine ekledi.

Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD'ye ait bir Apache helikopterinin düşürülmesinin ardından taraflar arasındaki tansiyon yeniden yükselirken, bu gelişmeler piyasalarda fiyatlamaları daha da zorlaştırıyor.

Dün ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın son saldırılarına karşılık verileceğini açıklaması piyasalarda yeni bir satış baskısı oluşturdu. Bu açıklamanın kısa süre içinde sahada askeri adımlarla desteklenmesi, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan ateşkes sürecine ilişkin endişeleri derinleştirdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), misilleme kapsamında Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran'a ait hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radar tesislerinin vurulduğunu açıkladı. CENTCOM, ABD'ye ait helikopterin düşürülmesine yanıt olarak başlatılan operasyonların tamamlandığını da bildirdi.

Analistler, yarı iletken ve teknoloji hisselerine ilginin devam ettiğinin altını çizerken, yapay zeka tarafında son kullanıcıların bu hizmetleri pahalı bulduğuna ilişkin analizlerin şirket değerlemelerine yönelik endişeleri yeniden öne çıkardığını kaydetti.

Bu durumun yatırımcıları temkinli kalmaya yönelten bir başka unsur olduğunu ifade eden analistler, yapay zeka alanında fiyat-maliyet tartışmalarının bir süre daha gündemdeki yerini koruyabileceğini aktardı.

Dikkatler ABD'nin enflasyon verilerinde

Öte yandan savaşın gölgesinde gözler ABD'de açıklanacak mayıs ayı enflasyon verilerine çevrildi.

Piyasa beklentileri, mayıs ayında ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) aylık bazda yüzde 0,5, yıllık bazda yüzde 4,2 artacağı yönünde şekilleniyor.

Analistler, geçen aya ilişkin yıllık enflasyon tahminlerinin Nisan 2023’ten bu yana en güçlü hızlanmaya işaret ettiğini belirtirken, söz konusu verilerde Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle artan enerji maliyetlerinin ülkedeki fiyat artışlarına etkisinin dikkatle inceleneceğini bildirdi.

Buna ek olarak enflasyon verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı politika adımlarına yönelik önemli sinyaller verecek.

Makroekonomik veri tarafında da ABD'nin dış ticaret açığı nisanda aylık yüzde 1,2 azalışla 55,9 milyar dolara gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

ABD'de ikinci el konut satışları ise mayısta yüzde 3,2 artarak piyasa beklentilerinin üzerine çıktı.

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,55 seviyesindeki yatay seyrini korurken, dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 99,9'da bulunuyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyon risklerini canlı tutmasıyla altının ons fiyatı yeni işlem gününde yüzde 2 düşüşle 4 bin 174 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,1 artışla 91,2 dolarda işlem görüyor.

Analistler, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülkenin temmuzda petrol üretimini günlük 188 bin varil artırması kararı almasının arz endişelerini sınırladığını kaydetti.

Kurumsal tarafta çip şirketlerinden Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,6, Qualcomm'un hisseleri yüzde 5,7, AMD'nin hisseleri yüzde 3 ve Intel'in hisseleri yüzde 2,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,26, Nasdaq endeksi yüzde 0,97 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,17 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki gelişmeler ve yapay zeka şirketlerinin değerlemelerine ilişkin soru işaretleri bölge piyasalarının yönü üzerinde etkili oldu.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta "kırılgan duraksama" yaşandığını belirterek, "Tam ölçekli savaşa geri dönülmesi tüm bölge için son derece ağır bedel doğuracaktır." dedi.

Öte yandan AB, teknoloji şirketi Meta'nın rakip yapay zeka asistanlarının WhatsApp'a erişimini engellemesinin rekabete zarar verebileceği gerekçesiyle, şirketin bu hizmetlere yeniden ücretsiz erişim sağlamasını istedi.

Dün açıklanan verilere göre, Almanya'da sanayi üretimi nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,4 artış gösterdi.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkileri nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomi sektör görünümünü "nötr"den "kötüleşiyor" seviyesine düşürdü.

Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarınki toplantısı yatırımcıların odağında yer alıyor. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın faiz artırımına kesin gözüyle bakılıyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,41 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,75 düşerken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,11 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

Mevcut gelişmelerle Asya borsalarında satıcılı bir görünüm hakim olurken, Japonya ve Çin'de açıklanan enflasyon verileri fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor.

Buna göre, Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre ülkede yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 1,2, çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 1,1 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede üretici enflasyonu yüzde 3,9 ile öngörülere paralel gerçekleşirken, önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Japonya'da üretici fiyatları ise beklentilerin üzerinde artış göstermeye devam etti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek tahminleri aştı.

Analistler, Asya'nın en büyük iki ekonomisinde enflasyon ve deflasyon risklerinin sürdüğünü belirterek, Japonya'da enflasyonun beklentileri aşmasının, yıl sonuna kadar toplam iki faiz artışı beklenen Japonya Merkez Bankasını (BoJ) daha fazla sıkılaşma adımı atmaya zorlayabileceğini aktardı.

Çin'de deflasyon risklerinin, Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen enerji maliyetleri nedeniyle teknik olarak azaldığını belirten analistler, ülkedeki fiyat artışlarının güçlü talep kaynaklı olmamasının sağlıklı bir görünüme işaret etmediğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düştü.

BIST 100 endeksi günü düşüşle kapattı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,86 değer kaybederek 13.741,89 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,06 geriledi.

Dolar/TL dünü 46,1240'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,1330'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ABD'de enflasyon ve federal bütçe dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Artış büyüklüğü geçen yıl deniz üstü rüzgar enerjisi tarihinde yeni kurulumlar açısından üçüncü en yüksek yıl olarak kayıtlara geçti.

Geçen yıl dünya genelinde 9,3 gigavat yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesi elektrik şebekesine bağlandı. Böylece toplam kurulu deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesi, 2025 sonunda 92,5 gigavata ulaştı.

Çin, deniz üstü rüzgar kapasitesinde açık ara lider

Rapora göre, Çin, üst üste sekizinci defa dünyanın en fazla yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kurulumu gerçekleştiren ülkesi oldu.

Ülkede devreye alınan 6,6 gigavatlık yeni kapasiteyle toplam deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesi aynı dönemde 48,4 gigavata ulaştı.

Çin'de 2021'den bu yana uygulanan elektrik alım garantisi tarifelerinin (feed-in tariffs) sona ermesinden bu yana, deniz üstü rüzgar enerjisi piyasasının gelişimi "şebeke paritesi (grid parity)" mekanizmasıyla destekleniyor. Karasal rüzgar enerjisinde olduğu gibi, şebeke paritesi de geçen yıl yerini piyasa odaklı yenilenebilir enerji fiyatlandırma sistemine bıraktı.

Geçen yılki 6,6 gigavatlık yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesinin şebekeye bağlanmasıyla, Çin'de kurulumlar açısından 2025 ikinci en yüksek yıl olarak kayıtlara geçti. Buna rağmen yeni kapasite ilaveleri beklentilerin altında kaldı.

Avrupa'da geçen yıl 2 gigavat deniz üstü rüzgar devreye girdi

Avrupa, geçen yıl 3 farklı pazarda yer alan 5 rüzgar santralinden yaklaşık 2 gigavat yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesini devreye aldı.

Bu miktar, dünya genelinde şebekeye bağlanan deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesinin yaklaşık beşte birine karşılık geldi.

Öte yandan Amerika kıtasında işletmedeki deniz üstü rüzgar enerjisi santraline sahip tek ülke olma özelliğini sürdüren ABD'de, 806 megavat kapasiteli Vineyard Wind 1 projesinin devreye alınması gecikmeli olarak gerçekleşti.

Proje, ABD İçişleri Bakanlığına bağlı Okyanus Enerjisi Yönetim Bürosu'nun (BOEM) geçen yıl aralık ayında ulusal güvenlik gerekçesiyle verdiği iş durdurma kararı nedeniyle 2026'nın ilk çeyreğine ertelenmişti. Rapora göre, gecikmeye rağmen proje yakın zamanda faaliyete geçti.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgiye göre, Türkiye'nin uygun koşullu dış finansman temin çalışmaları sürüyor.

Bu kapsamda, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ (TKYB) aracılığıyla sürdürülebilir sanayi yatırımlarına 100 milyon avro, Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ (Türk Eximbank) aracılığıyla da Türk ihracatçıların yeşil finansman projelerine 100 milyon avro kaynak sağlanacak.

Türkiye'nin küresel iklim hedefleri ve yeşil büyüme vizyonu doğrultusunda temin edilen finansmanla reel sektörün ve ihracatçıların yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ile yeşil ve sürdürülebilir sanayi alanlarındaki yatırımlarının desteklenmesi hedefleniyor.

Söz konusu kredilerle birlikte bu yıl sağlanan uygun koşullu dış finansman tutarı 4,9 milyar dolara ulaştı.

"Türkiye'ye destek artarak devam ediyor"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek konuya ilişkin değerlendirmesinde, AYB ile yakın işbirliği sonucu Türkiye'nin kalkınma odaklı projelerine yönelik desteğin artarak devam ettiğini belirtti.

Bakan Şimşek, Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilere dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Ülkemizin AB ile olan ilişkilerindeki pozitif ivmenin olumlu etkileri, dış finansman alanında somut olarak görülmeye başlandı. Bu çerçevede, AYB ülkemizin kalkınma önceliklerine destek vermek amacıyla uygun koşullu finansman olanaklarını 2023 yılında deprem sonrası imar çalışmaları için verilen kredi hariç olmak üzere 8 yıl aradan sonra tekrar harekete geçirdi."

Ulusal basında yer alan haberlere göre, Changzhi Hanhai adı verilen özel yatırım fonu, 3,91 milyar yuan (577 milyon dolar) sermaye ile Şanghay Pudong Özel Bölge'de kuruldu.

CXMT'ye bağlı iştiraki Changxin Xinju'nun yüzde 30'una sahip olduğu özel yatırım fonunda, Guangdong merkezli fon şirketi Dongguan Trust'ın yüzde 29,4, Şanghay yerel yönetimine bağlı Shanghai SSCI yatırım fonu yüzde 20, Alibaba'nın bağlı iştiraki Hangzhou Haoyue yüzde 10,2 ve çip donanımları üreticisi Advanced Micro-Fabrication Equipment (AMEC) yüzde 7,7 paya sahip bulunuyor.

Özel yatırım fonunun, çip sektöründe kısa vadeli girişim sermayesi ile finanse edilmesi mümkün olmayan derin teknolojik araştırma geliştirme faaliyetleri için uzun vadeli sermaye desteği sağlaması amaçlanıyor.

Araştırma ve geliştirmeye odaklı sermaye fonunun kurulması, Çin'in ABD'nin ihracat ve yatırım kısıtlamalarına karşı çip sektöründeki kendine yeterliliği geliştirme hedefinin uzantısı olarak görülüyor.

Çin hükümeti de son yıllarda ileri teknoloji çip üretiminin kamuya ait yatırım fonları ve halka arz gibi araçlarla uzun dönemli finanse edilmesini destekliyor.

Kurum, savaşın yayılma etkilerini yansıtacak şekilde 5 bölgesel sektör görünümünü de "nötr"den kötüleşiyor" seviyesine aşağı yönlü revize etti. Görünümü iyileştirilen tek bölge, güçlü ihracatın büyümeyi desteklemesi nedeniyle "nötr" seviyesine yükseltilen Çin oldu. Ham petrol stokları, yerel rafineri kapasitesi ve çeşitli enerji kaynaklarının Çin'i enerji şokuna karşı koruması bekleniyor.

Öte yandan, yapay zeka bağlantılı güçlü ihracat, Asya-Pasifik bölgesindeki birçok ülkeyi destekliyor ancak bölge ekonomileri enerji yoğun yapıları ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve doğal gaz ithalatına bağımlılıkları nedeniyle kırılgan durumda bulunuyor.

Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin çoğu, alternatif ihracat kanallarıyla desteklenen güçlü bilançoları veya ilave destek alma potansiyelleri sayesinde avantajlı konumda yer alıyor. Bununla birlikte, çatışmanın güvenlik ve iş ortamı üzerindeki etkilerinin kalıcı olacağı tahmin ediliyor.

Doğu Avrupa'da ise Rusya-Ukrayna savaşı, ABD ve diğer NATO üyeleri arasındaki gerilimler nedeniyle jeopolitik riskler yüksek kalmaya devam ediyor.

Analize göre, yükselen enerji fiyatları, gelişmiş ekonomilerde büyüme ve enflasyon görünümünü olumsuz etkilerken, kamu maliyesi üzerindeki baskıları da artırıyor.

ABD-İran savaşının hızlı bir şekilde sona ermesi halinde küresel sektör görünümü yeniden "nötr" seviyesine dönebilir.

Bölge ekonomilerinden gelen yavaşlama sinyalleri ile yükselen enflasyon risklerinin aynı anda gündemde olması, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası kararlarını daha zorlu bir ortamda almak durumunda kalacağına işaret ediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın perşembe günkü toplantısında 3 temel faiz oranında 25 baz puanlık artışa gidebileceğine kesin gözüyle bakılırken yıl sonuna kadar ilave iki "şahin" adım daha atacağı tahmin ediliyor.

Analistler, büyüme görünümündeki zayıflama ve fiyat baskıları arasında sıkışan ECB'nin gelecek dönemde enflasyon-resesyon ikilemiyle karşı karşıya kalabileceğini belirtti.

"2027'nin ilk ve ikinci çeyreğinde birer faiz indirimi bekliyoruz"

ABN AMRO Hollanda ve Avro Bölgesi Kıdemli Ekonomisti Jan-Paul van de Kerke,  yaptığı değerlendirmede, ECB'nin sıkılaşma eğilimine geçtiğini belirterek "Haziran ile temmuz toplantılarında faiz artırımlarının devam etmesini, mevduat faizinin yüzde 2,50 seviyesine yükselmesini bekliyoruz. Lagarde’ın kendisi de haziran ayının politika ayarlaması için uygun bir dönem olduğuna dair güçlü bir sinyal verdi." dedi.

Sıkılaşma eğiliminin, son dönemde uzun vadeli enflasyon beklentilerindeki artışla da desteklendiğini ifade eden Kerke, nihayetinde, enflasyonda ikincil etkilerin sınırlı kalacağını ve 2027'nin başlarına gelindiğinde ECB'nin enflasyon görünümüne yeterince güven duyarak faizleri kademeli şekilde nötr politika seviyesine geri çekebileceğini öngördüklerini kaydetti.

Kerke, "2027’nin ilk ve ikinci çeyreğinde birer faiz indirimi bekliyoruz. Bu indirimlerle birlikte mevduat faizinin tekrar yüzde 2 seviyesine gerilemesini tahmin ediyoruz." ifadesini kullandı.

"Yıl genelinde 3. faiz artışı ihtimali düşük"

Commerzbank Kıdemli Ekonomisti Marco Wagner, ECB'nin bu hafta yapacağı toplantıda temel faiz oranlarını artırmasının beklendiğini belirtti.

Söz konusu enflasyon riskleriyle eylül ayına kadar 25 baz puanlık faiz artışının daha gelmesinin muhtemel olduğunu belirten Wagner, "Ancak piyasaların şu anda fiyatladığı şekilde yıl sonuna doğru 3. faiz artışı ihtimalinin düşük olduğu değerlendiriliyor." dedi.

Wagner, Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3,2'ye yükselmesi ve özellikle çekirdek enflasyonun sürpriz şekilde yüzde 2,5'e çıkmasıyla ECB'nin şahin adım atacağı ihtimallerinin arttığını kaydetti.

"Enflasyon tahminlerimiz artık ECB’nin olumsuz senaryosuna yakın"

Rabobank ECB ve Avro Bölgesi Makro Strateji Başkanı Elwin de Groot ise kendi enflasyon tahminlerinin, ECB'nin enflasyon projeksiyonlarını belirgin şekilde yukarı revize edeceğini gösterirken büyümenin de banka yetkililerinin martta öngördüğünden daha zayıf olabileceğine işaret ettiğine dikkati çekti.

Bu nedenle ECB’nin risk yönetimi amaçlı birkaç faiz artışına gitmesini beklediklerini aktaran Groot, tam kapsamlı faiz artırım döngüsü öngörmediklerini dile getirdi.

Aynı zamanda modellemelerin ekonomik büyümenin de önemli ölçüde daha düşük olacağını gösterdiğini ifade eden Groot, Hürmüz Boğazı'na ilişkin güncellenen zamanlama doğrultusunda daha güçlü bir stagflasyonist şok öngördüklerini belirtti.

Groot, "Enflasyon tahminlerimiz artık ECB’nin olumsuz senaryosuna yakın, hatta bazı noktalarda hafifçe üzerinde seyrediyor." dedi.

Natixis Avrupa Makro Araştırmalar Başkanı Alain Durre de ECB'nin politika faizlerini 25 baz puan artıracağı öngörüsünde bulundu.

Durre, "ECB Başkanı Christine Lagarde'ın uzun süreli bir faiz artırımı döngüsü beklentilerini tetiklemekten kaçınmasını, verilere dayalı ve toplantıdan toplantıya değişen ECB'nin politika yaklaşımını güçlendirmek için bundan sonraki faiz patikası konusunda ılımlı bir güvercin tonu benimsemesini bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Mevcut enerji fiyat şokunun geçici niteliği ve zayıf büyüme ivmesinin, ECB'yi ihtiyatlı bir faiz artırım yaklaşımına yönlendireceği öngörüsünde bulunan Durre, mevcut zayıf ekonomik büyüme ivmesi göz önüne alındığında, bu tedbir amaçlı faiz artırımının uzun süreli bir artırım döngüsüne yol açmayacağını söyledi.

Durre, "Öte yandan, Hürmüz Boğazı ablukasının süresine bağlı olarak, temmuzda yüzde 35 olasılıkla ya da eylül ayında yüzde 55 olasılıkla ikinci bir faiz artırımı mümkün olabilir." diye konuştu.

Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsünün "AB'nin depoları yeniden doldurmak için ne kadar LNG'ye ihtiyacı var?" başlıklı çalışmasından derlediği verilere göre, AB'nin gaz depolarındaki toplam gaz miktarı 1 Mayıs itibarıyla geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 17,1 azaldı.

Depolardaki gaz miktarı 1 Mayıs'ta 35 milyar metreküp seviyesinde gerçekleşirken, bu miktar geçen yıl aynı tarihte 42,2 milyar metreküp olarak kayıtlara geçmişti.

Geçen yıl 1 Mayıs-1 Kasım döneminde depolara 46,5 milyar metreküp gaz ilave edilmiş ve toplam stok 88,6 milyar metreküpe ulaşmıştı. Bu yıl aynı miktarda gaz depolansa dahi toplam stokun geçen yılın gerisinde kalacağı ve 81,5 milyar metreküp seviyesinde olacağı hesaplanıyor.

Geçen yılki seviyenin yakalanabilmesi için ise bu yıl 1 Mayıs-1 Kasım döneminde yaklaşık 53,6 milyar metreküp ilave gazın depolanması gerekiyor.

Katar ve BAE kaynaklı kayıp diğer arzlarla dengelenmeye çalışılıyor

Rapora göre, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması halinde küresel LNG piyasasında Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kaynaklı aylık yaklaşık 8,6 milyar metreküp, mayıs-ekim döneminde ise 51,5 milyar metreküplük arz kaybı oluşuyor.

Bu kaybın, başta ABD, Kanada ve Rusya olmak üzere Hürmüz dışındaki üretici ülkelerden gelen arz artışıyla kısmen dengelenmeye çalışıldığı belirtilirken, mayıs-ekim döneminde küresel LNG arzında yaklaşık 26 milyar metreküplük ilave kapasite beklendiği ifade edildi.

Öte yandan, Çin, Güney Kore ve Japonya başta olmak üzere Asya piyasalarında talebin zayıflaması Avrupa için sınırlı rahatlama sağlasa da Avrupa'ya yönlendirilebilecek LNG miktarının normal beklentilerin aylık ortalama 2 milyar metreküp altında kalacağı hesaplanıyor.

Boru hattı gazındaki artış Avrupa'ya avantaj sağlıyor

Avrupa açısından olumlu gelişmeler arasında yerli üretim ve boru hattı ithalatındaki artış öne çıkıyor.

Norveç ve Kuzey Afrika'dan, özellikle de Cezayir'den gelen boru hattı gaz arzının mayıs-ekim döneminde geçen yıla kıyasla 3,1 milyar metreküp artacağı öngörülüyor.

Kış sezonunun ardından Ukrayna'nın Avrupa'dan gaz ithalatını büyük ölçüde durdurması nedeniyle Avrupa'nın birlik dışına yaptığı yeniden ihracatın (re-export) azalması da depolama sürecine katkı sağladı.

Bu gelişmeyle Avrupa'nın yaklaşık 2,9 milyar metreküplük ilave gazı kendi tüketimi ve depoları için kullanabileceği belirtilirken, boru hattı arzındaki artış ve yeniden ihracattaki azalışın toplamda yaklaşık 6 milyar metreküplük ek avantaj oluşturduğu hesaplanıyor.

Depolarda yüzde 90 hedefi risk altında

AB'nin üye ülkeler için 1 Kasım itibarıyla belirlediği yasal doğal gaz depo doluluk hedefi yüzde 90 seviyesinde bulunuyor. Toplam 106,8 milyar metreküplük depolama kapasitesi dikkate alındığında bu hedef yaklaşık 96,1 milyar metreküpe karşılık geliyor.

Ancak Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsünün temel senaryosuna göre, Hürmüz Boğazı çevresindeki kesintilerin ekim sonuna kadar sürmesi ve küresel LNG piyasasındaki sıkışıklığın devam etmesi halinde Avrupa'nın 1 Kasım itibarıyla ancak yüzde 70 doluluk seviyesine, yani yaklaşık 74,3 milyar metreküp stoka ulaşabileceği öngörülüyor.

Avrupa ekonomisinde belirgin bir yavaşlama ve doğal gaz talebinde güçlü düşüş yaşanması halinde doluluk oranının yüzde 80 seviyesine çıkma ihtimali bulunsa da mayıs ayına ilişkin öncü veriler talepte düşüşten ziyade sınırlı artışa işaret ediyor. Bu nedenle Avrupa'nın kış dönemine yüzde 70 doluluk seviyesinde girme riskinin yüksek olduğu değerlendiriliyor.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki Gümrük Birliği'nin iki ülke ekonomileri ve sanayileri arasında çok güçlü, yakın bağlar oluşturması ve karşılıklı entegrasyon, Türkiye ve Fransa'nın ilişkilerinin gelişmesine büyük katkı sağladı.

Türkiye, Fransa ile dış ticaret hacminin 2030'a doğru 30 milyar dolara çıkmasını hedefliyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye, Fransa'ya 4 milyar 340,5 milyon dolarla tüm zamanların en yüksek ocak-mayıs ihracatını yaptı.

Türkiye'nin Fransa'ya dış satımı, yılın 5 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,9 arttı. Türk ihracatçılar, Fransa'ya 2025 yılının ocak-mayıs döneminde 4 milyar 138,7 milyon dolarlık ihracat yapmıştı.

Fransa, ocak-mayıs döneminde Türkiye'nin en fazla dış satım yaptığı altıncı ülke oldu.

Aynı dönemde Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı ülkeler, 8,3 milyar dolarla Almanya, 5,7 milyar dolarla ABD ve Birleşik Krallık, 5,6 milyar dolarla İtalya ve 4,5 milyar dolarla İspanya olarak sıralandı.

Fransa'ya ihracatta lider otomotiv sektörü

Sektörler özelinde bakıldığında, yılın 5 ayında Fransa'ya en fazla ihracatı 2,1 milyar dolarla otomotiv endüstrisi yaptı.

Bu sektörü 321,8 milyon dolarla hazır giyim ve konfeksiyon, 308,8 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 292,7 milyon dolarla elektrik ve elektronik, 276,3 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller sektörleri takip etti.

Otomotiv sektörü Fransa'ya ihracat artışında da lider konumda. Sektörün bu ülkeye dış satımı yılın 5 ayında geçen yılın aynı dönemine göre 297,7 milyon dolar arttı. İhracat artışında bu sektörü 66,7 milyon dolarla gemi, yat ve hizmetleri, 50 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller, 9,6 milyon dolarla mobilya, kağıt ve orman ürünleri ile madencilik ürünleri izledi.

Fransa'ya yılın 5 ayında gemi, yat ve hizmetleri sektörü 69,3 milyon dolarlık, mobilya, kağıt ve orman ürünleri sektörü 112,5 milyon dolarlık, madencilik ürünleri sektörü 60,4 milyon dolarlık ihracat yaptı.

İl bazında bakıldığında ise Fransa'ya İstanbul'dan ve Bursa'dan 1,1 milyar dolarlık, Kocaeli'den 586,2 milyon dolarlık, Sakarya'dan 374,7 milyon dolarlık ve İzmir'den 197,4 milyon dolarlık satış yapıldı.

TİM verilerine göre, bu yılın ocak-mayıs döneminde Fransa'ya en fazla ihracat (bin dolar) yapılan sektörler şöyle:

Mayısta 105,4 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, nisandaki 84,8 milyar dolarlık fazlaya kıyasla belirgin artış kaydetti. Bu dönemde Çin'in en büyük ticaret ortaklarından ABD'ye ihracatı yüzde 35,4, Güneydoğu Asya Uluslar Birliğine (ASEAN) yüzde 7,6 ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yüzde 24,3 arttı.

Çin'den ABD'ye yapılan ihracat 2021'den bu yana en hızlı artışını kaydetti

ING Group Çin Başekonomisti Lynn Song, yaptığı değerlendirmede ülkede dış ticaret dengesinin mayıs ayında son 4 ayın en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi.

İhracat büyümesinin ithalattan daha fazla olmasıyla birlikte, Çin'in mayıs ayı ticaret fazlasının 105,4 milyar dolar ile beklentileri aştığını söyleyen Song, "Bu, ocak ayından bu yana kaydedilen en yüksek aylık seviye oldu. Dış talep Çin'in en önemli itici güçlerinden biri olmaya devam ediyor. Bununla birlikte, iç talep geride kalmaya devam ediyor." ifadelerini kullandı.

Song, Çin'in ticaret hacminin teknoloji sektöründeki yükseliş ve ABD'deki toparlanma sayesinde tahminleri geride bıraktığını kaydetti.

Çin'in mayıs ayı ticaret verilerinin piyasa beklentilerini genel olarak geçtiğini belirten Song, özellikle ABD'ye yapılan sevkiyatların, baz etkisinden kaynaklanan güçlü bir sıçrama gösterdiğine dikkati çekti.

Song, dış talebin, bu yıl Çin'in en önemli büyüme motorlarından biri olmaya devam ettiğini söyleyerek "Ancak artan ithalat ilerleyen dönemlerde ticaret fazlasını azaltabilir. Çin'in ihracatı mayıs ayında yıllık bazda yüzde 19,3 arttı. Bu da nisan ayındaki yüzde 14,1'lik yıllık artıştan daha yüksek. Bu, piyasa tahminlerinden daha güçlü olmakla birlikte, tahminimizle de uyumlu." dedi.

Artışın, son 3 ayın en yüksek seviyesini işaret ettiğine ve yıl başından bu yana ihracat büyümesini yıllık bazda yüzde 15,5'e çıkardığını bildiren Song, mayısta ihracat destinasyonlarına bakıldığında, en önemli gelişmenin ABD'ye yapılan ihracatın yıllık bazda yüzde 35,4'e yükselerek 2021'den bu yana en yüksek büyüme seviyesine ulaşması olduğunu kaydetti.

"Çin'in büyük petrol rezervleri, ithalatı stratejik olarak ayarlama konusunda daha fazla esneklik sağlıyor"

Lynn Song, teknolojiye olan talebin ithalatı güçlü tuttuğunu, enerji sektörünün ise ilerleyen dönemde potansiyel bir faktör olabileceğini dile getirdi.

Çin'in ithalat büyümesinin enerji sektöründen ziyade teknoloji sektöründen kaynaklandığını aktaran Song, "Çin'in yüksek teknoloji ithalatı mayıs ayında yıllık bazda yüzde 46,8 artarken yarı iletken ithalatı yüzde 68 ve otomatik veri işleme makinesi ithalatı yüzde 80,1 yükseldi." dedi.

Song, Çin'in dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olduğunu anımsatarak ABD/İsrail-İran Savaşı patlak verdiğinde nisan verilerinden başlayarak ithalat hacimlerinin keskin bir şekilde düştüğünü, ithalat değerlerinin ise daha yüksek fiyatlar nedeniyle sınırlı bir şekilde arttığını kaydetti.

Mayısta ham petrol ithalat hacimlerinin yıllık bazda yüzde 29 düştüğünü, ithalat değerlerinin ise yıllık bazda yüzde 10 arttığını söyleyen Song, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Çin'in büyük petrol rezervleri, ithalatı stratejik olarak ayarlama konusunda daha fazla esneklik sağlıyor. Ancak Orta Doğu'da bir çözüm bulunamazsa ve arz kesintileri ve yüksek enerji fiyatları devam ederse, Çinli ithalatçıların piyasaya daha düzenli seviyelerde geri dönmesini beklemek makul olacaktır. Politika yapıcılar, enerji güvenliği nedenleriyle stratejik rezervlerin belirli bir noktanın ötesinde tükenmesine izin vermekten muhtemelen kaçınacaklardır."

Mikro ihracat, ağırlığı 600 kilogramı ve fatura değeri 30 bin avroyu geçmeyen yurt dışı satışlarının, geleneksel gümrük prosedürlerine takılmadan Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) ile hızlı ve düşük maliyetle yapılması olarak uygulanıyor.

Bu kapsamda 2015 yılında 257 milyon dolar olan mikro ihracat değeri, 2025 sonu itibarıyla 2,25 milyar dolara ulaştı. Söz konusu dönemde en dikkati çeken büyüme Romanya pazarında gerçekleşti.

2024 yılında 5,1 milyon paket olan Romanya yönlü mikro ihracat trafiği, 2025 yılında yüzde 188 artışla 14,7 milyon adede yükseldi. Romanya'ya yapılan ihracatın finansal değeri ise yüzde 117'lik artışla 233,8 milyon dolara ulaştı.

Bu performansla Romanya, Azerbaycan ve Suudi Arabistan gibi geleneksel büyük pazarları geride bırakarak Türkiye'nin e-ihracattaki en stratejik merkezlerinden biri haline geldi.

Komşularla mikro ihracat trafiği

Yunanistan ve Bulgaristan gibi komşu ülkeler de performanslarıyla öne çıktı.

Yunanistan'a 2024'te gönderilen paket sayısı 301 bin iken 2025'te yüzde 1075 artışla 3,5 milyona yükseldi. Yunanistan'a yönelik mikro ihracatın finansal değeri yüzde 453 artarak 12,2 milyon dolardan 67,5 milyon dolara çıktı.

Benzer bir yükseliş Bulgaristan hattında da görüldü. Söz konusu ülkede 2024'te yalnızca 19 bin olan paket sayısı, 2025'in sonunda 1,6 milyona dayandı. Bulgaristan'a yapılan ihracatın değeri ise yaklaşık 5 kat artarak 33,7 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.

ABD liderliğini korudu

ABD, Türkiye'nin mikro ihracatında 2024'teki liderliğini 2025'te de sürdürdü. Ancak ABD'nin gümrük muafiyet sınırlarına getirdiği kısıtlamalar tutarlara olumsuz yansıdı.

ABD'ye gönderilen paket sayısı geçen yıl 2024'e göre 4,1 milyona yükselse de ihracatın toplam tutarı 539 milyon dolardan 487 milyon dolara geriledi ve böylece yüzde 10'luk daralma yaşadı.

Türkiye'nin mikro ihracatta ana rotalarından biri olan Suudi Arabistan'a yönelik ihracatın değeri yüzde 61 azalarak 492 milyon dolardan 192 milyon dolara geriledi.

Hava yolundan kara yoluna geçiş ivmelendi

Maliyet yönetimi, e-ihracatta taşıma modellerinde de değişikliğe sebep oldu. 2024 yılında mikro ihracatın yüzde 88'ini sırtlayan hava yolu taşımacılığı, 2025'te yüzde 62'ye geriledi.

Bu dönemde kara yolu taşımacılığı (TIR-Kamyon), paket sayısındaki payını yüzde 11'den yüzde 37'e çıkararak hava yoluna en güçlü alternatif oldu.

Kara yolu üzerinden yapılan ihracatın değeri bir yılda 158 milyon dolardan 366 milyon dolara yükselerek e-ihracatın yeni "operasyonel motoru" haline geldi.

Uzman ekipler tarafından yürütülen çalışmalar, 5 gün kesintisiz sürdü. Gerçek yakıt yüklemesinin bire bir provası olan ve Nükleer Düzenleme Kurumunun (NDK) gözetimi altında uluslararası güvenlik gerekliliklerine uyumlu şekilde yürütülen operasyonla tesisin mekanik, hidrolik, termal sistemleri ile yapısal dayanıklılığı test edildi.

Temsili yakıt yükleme operasyonunun tamamlanmasının ardından reaktörün üst kısmına ait ekipmanların montaj çalışmalarına geçilecek. Bu çalışmaların tamamlanmasıyla 1. güç ünitesini devreye alma sürecindeki aşamalardan biri olan reaktör tesisinin soğuk ve sıcak testleri yapılacak.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Akkuyu NGS'nin 1. ünitesinde devreye alma takviminin en önemli aşamalarından birinin daha başarıyla tamamlandığını belirterek şunları kaydetti:

"Yıl sonuna kadar santralden ilk elektrik üretimini gerçekleştirerek Türkiye'nin nükleer enerjide yeni bir döneme geçmesini hedefliyoruz. Sıfır emisyonlu, kesintisiz ve çevre dostu nükleer enerjiyi, ülkemizin enerji sepetindeki en güçlü kaynaklardan biri haline getireceğiz. Bu güçlü vizyonla yalnızca Akkuyu ile kalmayarak Sinop ve Trakya'da planladığımız yeni santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörleri de üretim portföyümüze ekleyeceğiz. 2050 yılına kadar nükleer kapasitemizi 20 bin megavata ulaştırarak enerjide tam bağımsız Türkiye hedefine kararlılıkla yürüyeceğiz."

Son hazırlık adımlarından biri tamamlandı

Akkuyu Nükleer AŞ’den yapılan açıklamaya göre, işlem kapsamında, tasarım özellikleri, ağırlıkları ve boyutları gerçek nükleer yakıt demetleriyle tamamen aynı olan, ancak nükleer malzeme içermeyen 163 adet temsili yakıt demeti reaktöre sırasıyla yüklendi.

Akkuyu NGS'nin 1. güç ünitesi için kullanılan nükleer yakıt ve temsili nükleer yakıt demetleri Rosatom'un Yakıt Bölümü'ne bağlı tesiste üretildi.

Temsili yakıt demetlerinin yüklenmesi, reaktörün fiziksel devreye alma aşamasından önce gerçekleştirilecek soğuk ve sıcak testler öncesindeki son hazırlık adımlarından biri olma niteliğini taşıyor. Bu operasyon sayesinde, uzmanlar reaktör tesisinin hidrolik özelliklerini test etme ve yakıt yükleme makinesi kullanılarak gerçekleştirilecek taşıma ve yerine yerleştirme operasyonları uygulamalı olarak değerlendirme imkanı elde ediyor.

Rosatom açıklamasında görüşlerine yer verilen Akkuyu Nükleer AŞ Genel Müdürü Sergei Butckikh, temsili yakıt demetlerinin yüklenmesinin nükleer yakıt yükleme sürecine yönelik kapsamlı bir hazırlık ve test aşamasını temsil ettiğini belirterek, "Temsili demetler sayesinde, nükleer yakıtla ilgili işlemleri gerçek işletme koşullarına mümkün olduğunca yakın şartlarda test ediyor, ekipmanların ve personelin bir sonraki devreye alma aşamasına hazır olduğuna emin oluyoruz." ifadesini kullandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin "finansal yatırım araçlarının reel getiri oranları"nı açıkladı.

Buna göre, mayısta aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 0,35, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 1,38 oranlarıyla mevduat faizinde görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından BIST 100 endeksi yüzde 0,31 ile yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 1,23, dolar yüzde 1,24, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 1,60 ve külçe altın yüzde 3,78 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 1,34 yatırımcısına reel getiri sağladı, avro yüzde 0,22, dolar yüzde 0,23, DİBS yüzde 0,59 ve külçe altın yüzde 2,79 yatırımcısına kayba yol açtı.

Mevduat faizi (brüt) üç aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 0,61, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 1,01 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak hesaplandı.

Aynı dönemde külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 14,86, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 14,53 yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmeye göre BIST 100 endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 15,37 TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 12,67 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

Dolar ise Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 6,49, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 8,68 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak görüldü.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 26,18, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 22,68 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçlarından BIST 100 endeksi yüzde 19,11, DİBS yüzde 7 ve mevduat faizi yüzde 2,9 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 5,91 ve dolar yüzde 9,18 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 15,81, DİBS yüzde 4,03 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 0,05 yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 8,52 ve dolar yüzde 11,7 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

ABD'li hava yolu şirketlerinin toplam yakıt harcaması nisanda yıllık bazda yüzde 78 artarak 6,5 milyar dolara yükseldi.

Buna göre, tarifeli sefer gerçekleştiren ABD'li hava yolu şirketlerinin toplam yakıt harcaması nisanda 6,47 milyar dolar olarak kaydedildi.

Söz konusu tutar, mart ayına göre yüzde 26,2, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 78 arttı.

ABD'li hava yolu şirketleri nisanda toplam 1,57 milyar galon yakıt tüketti.

Yakıt tüketimi mart ayına kıyasla yüzde 2,6, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 0,2 azaldı.

Böylece, yakıt tüketimindeki düşüşe rağmen Orta Doğu'daki çatışmaların yol açtığı yakıt fiyatlarındaki artışın etkisiyle hava yolu şirketlerinin toplam yakıt harcamaları yükseldi.

Nisan ayında yakıtın galon başına maliyeti 4,11 dolar olarak gerçekleşirken, bu rakam mart ayına göre yüzde 29,6, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 78,2 artış gösterdi.

API2 Rotterdam kömürü vadeli işlemler piyasası da ton başına 112 dolar seviyesinden kapattığı mayısın ardından bugün TSİ 16.10 itibarıyla 137,30 dolardan işlem görüyor.

Fiyatların yükselişinde, Endonezya'nın yeni ihracat kurallarının sevkiyatları geciktirmesi ve yaz mevsiminin başlamasıyla elektrik santrallerinde talebin artması etkili oluyor.

Kuzeydoğu Asya'da hava sıcaklıklarının yükselmesiyle Çin gibi büyük tüketicilerin klima kullanımının artması nedeniyle yaz aylarında kömür talebinde artış beklenmesi de fiyatları yükseltti.

Öte yandan Hürmüz Boğazı üzerindeki nakliye risklerinin artmasıyla doğal gazın elektrik üretimindeki maliyeti yükselirken, enerji yoğun endüstriler rotayı en hızlı alternatif olan kömüre çevirdi.

Hrncirova, Brüksel'de düzenlenen basın toplantısında, Orta Doğu'da 100 günlük çatışmanın enerji alanına etkileri hakkında açıklamalarda bulundu.

"Fosil yakıt ithalat faturamız son 100 günde 47 milyar avronun üzerinde arttı." diyen Hrncirova, alınan enerji miktarının aynı kalmasına rağmen yüksek bedel ödendiğini anlattı.

Hrncirova, Orta Doğu'da yaşananlara rağmen AB'nin enerji tedarikinde herhangi bir aksama yaşamadığını ve arz güvenliğinin sağlandığını ifade etti.

Enerji tedarikini çeşitlendirdiklerini, enerjide yenilenebilir kaynakların payını yükselttiklerini ve verimliliği artırdıklarını anlatan Hrncirova, "Elbette bir fiyat şoku yaşıyoruz. Bu bir sonuç." diye konuştu.

Hrncirova, enerji arzını sürekli olarak takip ettiklerini, üye ülkeler ve ilgili birimler arasında koordinasyonu artırdıklarını ve gerekirse daha fazla önlem almaya hazır olduklarını vurguladı.

Hürmüz’de çatışmaların uzaması durumunda gelecek haftalarda ve aylarda bazı zorluklarla karşılaşabileceklerini belirten Hrncirova, vatandaşlara ve şirketlere gerekli önlemler konusunda rehberlik sağladıklarını, ana görevleri olan koordinasyon rolünü yerine getirmeye devam ettiklerini ifade etti.

Hrncirova, AB petrol ve doğal gaz koordinasyon gruplarının yakında toplanarak durumu ve piyasaların tepkisini değerlendireceklerini sözlerine ekledi.

Bugün itibarıyla üreticilerden yaklaşık 149 bin ton yaş çay alındığı, mevcut stoğun 18 bin tona ulaştığına işaret edildi.

Alım süreçlerinin sürdürülebilir olması için tüm imkanların zorlanarak, 9 bin 250 ton olan günlük işleme kapasitesinin üzerinde üretim gerçekleştiği aktarılan açıklamada, "Günlük işleme kapasitelerinin programlarımız dahilinde hayata geçebilmesi için oluşturmuş olduğumuz ekiplerle 7 gün 24 saat esasına göre çalışma yürütüyoruz. Almış olduğumuz yaş çay miktarına ve elimizde işlenmeyi bekleyen stoklara göre zaman zaman alımlara ara vermek durumunda kalabilmekteyiz." ifadesi kullanıldı.

Uygulama ile yoğunluğun azaltılması, daha rahat bir ortamda alım gerçekleştirilmesi ve çayın kalitesinin korunmasının hedeflendiği belirtilerek, "Bu nedenlerle, stoklarımızda bekleyen yaş çayların işlenebilmesi ve sonrasında yaş çay alımlarımızın sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi adına 9 Haziran Salı günü bir günlüğüne alımlarımıza ara vereceğiz." denildi.

ÇAYKUR'un her şart ve koşulda üreticilerin bahçelerinde bekleyen çayları almaya devam edeceği de kaydedildi.

Otomotiv endüstrisinin yılın 5 ayındaki ihracatı ise yüzde 2,6 artarak 17 milyar dolara ulaştı.

Mayıs ayında en büyük ürün grubu olan "tedarik endüstrisi" ihracatı yüzde 14 azalışla 1 milyar 215 milyon dolar olarak gerçekleşti.

"Binek otomobil" ihracatı yüzde 23 azalarak 1 milyar 13 milyon dolar, "eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar" ihracatı yüzde 27 düşüşle 543 milyon dolar, "otobüs-minibüs-midibüs" ihracatı yüzde 2,5 düşüşle 269 milyon dolar oldu.

"Çekiciler" ihracatı ise yüzde 13 artışla 168 milyon dolara yükseldi.

Otomotiv sektörü ihracatında Almanya, 526 milyon dolarlık ihracat rakamıyla en fazla ihracat yapılan ülke konumunu sürdürürken, Fransa ise 452 milyon dolarlık dış satımla ikinci büyük pazar olarak kayıtlara geçti.

Mayıs ayında Avrupa Birliği ülkeleri yüzde 75 pay ve 2 milyar 453 milyon dolarla ülke grubu bazında ihracatta ilk sıradaki ağırlığını korudu.

AB ülkelerine yönelik ihracat bu dönemde yüzde 13 azaldı. Diğer Avrupa ülkeleri yüzde 9,5 payla ülke grupları arasında ikinci sırada yer alırken, mayıs ayında diğer Avrupa ülkelerine yüzde 42, Orta Doğu ülkelerine ise yüzde 26 ihracat düşüşü yaşandı.

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, sektörel liderliğin sürdüğüne dikkati çekerek, "Mayıs ayında iş günü sayısının geçen yıla göre az olması ihracatımıza olumsuz yansıdı. İlk 10 pazarın 9'unda yaşanan düşüşlere karşı Fransa pazarındaki yüzde 18'lik büyüme ve ABD ile Norveç gibi stratejik pazarlardaki ürün bazlı yüksek oranlı artışlarımız önem taşıyor." ifadelerini kullandı.

Bu yıl forumun ana teması “Pragmatik diyalog-istikrarlı geleceğe giden yol” şeklinde belirlenirken Rusya, Batı yaptırımlarına rağmen uluslararası ekonomi sahnesinden çekilmediğini, Asya, Orta Doğu, Afrika ve Küresel Güney ile yeni bağlar kurduğunu göstermeye çalıştı.

Üst düzey açıklamalar, Rus ekonomisinin ilk yaptırım şokunu atlattığını fakat yeni büyüme döngüsü için faiz, iş gücü, bütçe ve teknoloji başlıklarında daha zor bir döneme girdiğini ortaya koydu.

6,6 trilyon rublelik anlaşmalar

SPIEF kapsamında toplam 1084 anlaşma imzalanırken anlaşmaların toplam değeri 6 trilyon 642 milyar rubleye (yaklaşık 89,5 milyar dolar) ulaştı. Böylece forum, Rusya açısından siyasi vitrin niteliğinin yanında yatırım ve bölgesel kalkınma projeleri için de önemini korudu.

Konuk ülkenin Suudi Arabistan seçilmesi dikkati çekti. Riyad'la diplomatik ilişkilerin 100'üncü yılına denk gelen bu yılki forum, Rusya'nın enerji piyasaları, yatırım fonları ve Orta Doğu sermayesiyle ilişkilerini daha görünür kılma çabasını yansıttı. Rusya ile Suudi Arabistan arasında forum kapsamında 30 işbirliği anlaşması imzalandı.

Forumda MAX ulusal mesajlaşma uygulaması üzerinden temassız ödeme hizmeti kurulması, Rusya'nın çeşitli bölgelerinde veri merkezi yatırımı ve çeşitli bölgesel altyapı projeleri de gündeme geldi.

Putin'den vergi ve bölgelere kalkınma mesajı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in forumdaki konuşmasında iş dünyasının vergi yükü ve bölgelerin kalkınması başlıkları ön plana çıktı.

Putin, KDV ödeme yükümlülüğü için gelir eşiğinin düşürülmesinin ertelenmesini ve mevcut 20 milyon ruble seviyesinde sabitlenmesini önerdi. Söz konusu yaklaşım, ekonomistler tarafından küçük ve orta ölçekli işletmelerin artan maliyet baskısına karşı Kremlin'den gelen kısmi rahatlama sinyali şeklinde değerlendirildi.

Savaş harcamaları ve bütçe baskısının arttığı bir dönemde Putin'in iş dünyasına vergi eşiği üzerinden mesaj vermesi, Kremlin'in özel sektörü tamamen sıkıştırmak istemediğine işaret etti.

Putin ayrıca, bazı büyük şirketlerin ofislerinin Moskova'dan bölgelere taşınmasına ilişkin hazırlıklardan söz ederek bu adımın bölgelerde iş ortamını canlandırmak için gerekli olduğunu belirtti.

İç kaynak, verimlilik ve faiz baskısı

Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, ülkenin dış borcunun halihazırda GSYH'nin yaklaşık yüzde 10'u seviyesinde bulunduğunu ancak yakın dönemde tamamen kapatılacağını söyledi. Siluanov'un emeklilik fonlarının uzun vadeli tasarruf sistemine aktarılmasına ilişkin planları teyit etmesi de ekonomi yönetiminin iç tasarrufları yatırım döngüsüne daha fazla dahil etmeye çalıştığını gösterdi.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise yeni büyüme denkleminde emek verimliliğinin artırılması, teknolojik dönüşüm, iş yapma koşullarının iyileştirilmesi ve iş gücü akışlarının yeniden yönlendirilmesi başlıklarını öne çıkardı. Novak'ın açıklamaları, SPIEF'te "ekonomi büyüyor mu?" sorusundan çok "bu büyüme hangi mekanizmayla sürecek?" sorusunu gündeme getirdi.

Forumun en dikkat çekici çıkışlarından biri Sber Üst Yöneticisi German Gref'ten geldi. Gref, Rus ekonomisinin önündeki temel engelleri "mahşerin dört atlısı"na benzeterek yüksek politika faizi, yüksek vergi yükü, güçlü ruble ve idari engellere işaret etti. Gref, yüzde 10-12 seviyesindeki politika faizini iş dünyası açısından "psikolojik eşik" şeklinde tanımladı.

Rusya Merkez Bankası enflasyon nedeniyle sıkı para politikasını korurken şirketler yatırım için daha düşük faiz talep ediyor. Güçlü ruble ise fiyat istikrarına katkı sağlasa da ihracatçıların gelirlerini baskılıyor. Söz konusu tablo, Rus ekonomisinde büyüme tartışmasının artık talep kadar verimlilik ve yatırım koşullarına da dayandığını gösteriyor.

"Ekonomik mucize" tartışması

Forumda Rus ekonomisine ilişkin iki ayrı anlatı aynı anda öne çıkarken Kremlin'e yakın isimler Rusya'nın Avrupa'dan daha hızlı büyüdüğünü vurguladı. Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Yardımcısı Maksim Oreşkin, Avrupa ekonomisinin üç yılda yüzde 3, Rus ekonomisinin ise aynı dönemde yüzde 10 büyüdüğünü belirterek, "ekonomide çöküş yok" mesajı verdi.

Öte yandan forumun genel ekonomik tartışmalarında 2024-2025 dönemindeki yüksek büyümenin kalıcılığına ilişkin daha temkinli bir ton hakimdi.

Rus basınındaki değerlendirmelerde, söz konusu dönemde "ekonomik mucize" yaratan sonucu doğuran mekanizmaların henüz sistemli bir modele dönüştürülemediği vurgulandı.

Uzmanlar, Rusya'nın yaptırımların ilk şokunu atlattığına, sanayi üretimi ve kamu harcamaları üzerinden güçlü büyüme yakaladığına ancak bu büyümenin kalıcı, özel sektör yatırımıyla desteklenen ve verimlilik artışına dayanan bir modele dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğinin devam ettiğine işaret ediyor.

Rusya'da düşük işsizlik uzun süredir resmi açıklamalarda başarı göstergesi niteliği taşırken forumda bu başlık detaylı biçimde tartışıldı.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, iş gücü piyasasındaki durumu "karmaşık" diye tanımlarken, mevcut işsizlik seviyesinin Rusya Merkez Bankasının faiz kararlarında hem sınırlayıcı hem de gösterge niteliği taşıdığını belirtti.

Yapay zeka forumun yeni vitrini

SPIEF 2026'nın önceki yıllara kıyasla en belirgin farklarından biri, yapay zekanın forum gündeminin merkezinde yer edinmesiydi.

Yüksek teknoloji ve yapay zeka başlığı ilk defa forumun panel başlıklarında bu seviyede yer alırken tartışmalarda yabancı yapay zekanın eğitim ve sağlık gibi kritik alanlarda yaratabileceği riskler gündeme geldi. Konuşmacılar, yasakçı yaklaşımın doğuracağı "dijitalleşmeden geri dönüş" tehlikesini de vurguladı.

Rusya için yapay zeka artık veri egemenliği, eğitim sistemi, sağlık altyapısı, finansal teknoloji ve savunma sanayisiyle bağlantılı stratejik alan niteliği taşırken Sber söz konusu alanda forumun en görünür aktörlerinden biri haline geldi.

Sber, yapay zeka, biyometri, yerel hesaplama ve dijital servisleri bir araya getiren "Neo" adlı ödeme terminalini tanıttı, ayrıca gerçek yapay zeka görevleri için geliştirilen evrensel optik hesaplayıcıyı sundu.

Sber'in yapay zeka adımları, Rusya'da bankacılık sektörünün teknoloji altyapısı ve yapay zeka ekosistemi inşasında da rol üstlendiğini gösterirken Batı teknolojilerine erişimin kısıtlandığı koşullarda Rus bankalarının rolü stratejik anlam kazanıyor.

Forumda büyük dil modellerinin altyapı maliyeti, veri depolama kapasitesi, enerji ve su tüketimi gibi başlıkların da tartışılması dikkati çekti. Yapay zekanın Rusya açısından yazılım geliştirme meselesini aşarak elektrik üretimi, veri merkezi yatırımları ve donanım kapasitesi meselesine dönüştüğü ortaya kondu.

Batı'ya kapı tamamen kapanmadı

SPIEF'in son yıllardaki temel mesajlarından biri, Rusya'nın Batı dışı dünya ile ilişkilerini derinleştirdiği yönündeydi. Bu yıl da Asya, Afrika, Orta Doğu ve Küresel Güney'den katılım forumun dış politika zeminini belirledi.

Foruma 10 yıl sonra ilk kez resmi bir ABD delegasyonu katılırken Rus yetkililer bu katılımı "diyaloğun yavaş yavaş yeniden kurulması" şeklinde yorumladı.

Rusya'nın yaptırımlar altında ekonomik çöküş yaşamadığını gösterdiği forumda, mevcut büyüme dinamiklerinin sınırları da daha açık biçimde tartışıldı.

Bu doğrultuda, mikro ihracat portföyüne yeni dahil olan medikal ve lüks tüketim ürünleri, paket başına sağlanan döviz girdisinde yüksek seviyelere ulaşıyor.

Medikal ürünler, hazır giyimi 26'ya katladı

Rapora göre, 2024 yılı verilerinde ilk 20 ürün grubu arasında yer almayan "ortopedik cihazlar, işitme cihazları ve protezler", 2025 yılında listeye 15. sıradan giriş yaptı. Bu gruptaki ürünler, paket başına sağlanan 738,31 dolarlık birim kıymetle, finansal zirveye yerleşti.

Mikro ihracatın önemli kalemlerinden olan "kadın dokuma giyim" kategorisinde paket başına düşen değer 28,38 dolar olarak kaydedilirken medikal cihazlar, sağladığı birim gelirle hazır giyimi yaklaşık 26'ya katladı.

Lojistik maliyetlere karşı "değer odaklı" model

Küresel e-ticaret pazarında artan navlun fiyatları ve korumacı gümrük politikaları, Türk girişimcisini "hacim odaklı" modelden, "değer odaklı" modele yönlendirdi.

Raporda, ortopedik cihazların yanı sıra "değerli mücevherat" grubunun da paket başına 284,62 dolarlık birim kıymetiyle, üst sıralardaki yerini koruduğu görüldü. Medikal cihazlar ve lüks aksesuarlar gibi hacmi küçük (düşük desili) ancak birim fiyatı yüksek ürünlerin, lojistik maliyetlerin toplam satış bedeli içindeki payını minimize ettiği dikkati çekiyor. Bu durum, Türk ihracatçısının küresel rekabette kar marjlarını korumasını sağlıyor.

Ucuz ürün" yerine "kaliteli ve yüksek teknolojili ürün"

2024 yılında listenin üst sıralarında yer alan ancak "ağır ve hacimli" olmaları nedeniyle yüksek lojistik maliyeti yaratan çelik mutfak eşyaları ile bazı elektrikli ev aletleri, 2025'te ilk 20 listesinin dışına çıktı. Bu kalemlerin yerini, teknolojik niteliği yüksek, standart paketleme ölçülerine uygun ve kargo uçağında az yer kaplayan "vitamin takviyeleri, gıda müstahzarları" ve "saat aksamları" gibi ürün grupları aldı.

Raporda yer alan temel çıkarımlara göre, Türkiye'nin e-ihracat vizyonu, düşük bedelli tekil siparişlerin yurt dışı depolarda toplanması ve medikal cihazlar gibi yüksek marjlı ürünlerin payının artırılması üzerine kurgulanıyor. Birim kıymetlerin medikal cihazlarda 730 dolar, mücevheratta 280 dolar bandına yerleşmesi, Türkiye'nin e-ihracatta "ucuz ürün" yerine "kaliteli ve yüksek teknolojili ürün" merkezine dönüşmesine yardımcı oluyor.

Deniz, kum, güneş destinasyonunun yanı sıra binlerce yıllık geçmişe sahip antik kentleri, doğal güzellikleri, hizmet kalitesiyle turizmde ön plana çıkan kentin, kruvaziyer turizmindeki payı da artıyor.

Bavul taşımadan, otel değiştirmeden birden fazla şehri, ülkeyi gezebilme imkanı sunan ve içinde havuzları, spa tesisleri, eğlence alanları, restoranları barındıran lüks gemiler, Antalya Limanı'na demirlemeye başladı.

Yıl başından bu yana 6 kruvaziyeri ağırlayan Antalya, son olarak Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu tarafından işletilen Malta bayraklı "Aroya"ya ev sahipliği yaptı.

Antalya büyük gemilerin rotasına girdi

QTerminals Antalya Limanı Genel Müdürü Hüseyin Sipahioğlu, limandaki kruvaziyer trafiğinin yaz döneminde daha da artacağını söyledi.

Antalya Valisi Hulusi Şahin'in öncülüğünde QTerminals Antalya ile Antalya Serbest Bölge Kurucu ve İşleticisi AŞ (ASBAŞ) arasında imzalanan işbirliği protokolü ile QTerminals Antalya Limanı'na ait 9 numaralı rıhtım ile ASBAŞ'a ait 10 numaralı rıhtımın, Liman Başkanlığının onayıyla ortak kullanıma açıldığını belirten Sipahioğlu, bu sayede büyük kruvaziyerleri de ağırlamaya başladıklarını bildirdi.

Sipahioğlu, martta gelen 294 metre uzunluğundaki Malta bayraklı "Celebrity Infinity" ile geçen hafta gelen 335,2 metre uzunluğundaki Malta bayraklı "Aroya" gemilerinin 9 ve 10 numaralı rıhtımlara başarılı bir şekilde yanaştığını kaydetti.

Temmuz, ekim ve kasım aylarında planlanan seferlerin olduğunu dile getiren Sipahioğlu, "Aroya gemisi, 10 kez daha Antalya'ya gelecek, bunun dışında 16 gemi daha var, 26 yapıyor. Yıl sonunda bu rakam 30-35'i bulabilir." dedi.

Gemi seferleriyle şehre gelen ziyaretçi sayısının artmasını beklediklerini anlatan Sipahioğlu, bu hareketliliğin özellikle esnaf, turizm işletmeleri ve şehir içi taşımacılık sektörü için önemli ekonomik katkı olacağını ifade etti.

Hüseyin Sipahioğlu, Antalya'nın Akdeniz'in önde gelen kruvaziyer liman şehirlerinden birisi olması için önemli çalışmalar yaptıklarını belirterek, "Gemi-kıyı konteyner vinçleri alacağız, konteyner rakamlarını artıracağız. Derinleştirme yapacağız. Direkt seferler olan büyük hatları limanımıza kazandırmaya çalışacağız." diye konuştu.

Düğünlerin, 5 yıldızlı otellerde, restoranlarda ve düğün salonlarında yapıldığını belirten Bozdağ, burada en büyük pazarlarının, düğün salonlarının dışarıdan yemek temin ettiği etkinlikler olduğunu kaydetti.

Bozdağ, etkinlik sahiplerinin, lisanssız işletmelerden ve bazı derneklerden yemek hizmeti alabildiğini söyledi.

Yaz sezonunda piknik organizasyonlarında da artış olduğunu dile getiren Bozdağ, "Piknikler de aynı durumda. Düğün salonu sahiplerine, bireysel kır düğünü yapan kişilere ve kır pikniği organize eden işletmelere, lisanslı şirketlerden yemek almasını öneriyoruz." dedi.

Bozdağ, vatandaşların, yaz sezonunda ekonomik şartlara bağlı olarak beyaz ete yöneldiğine, bu durumda profesyonellerin elinden çıkmayan yemeklerin sağlık konusunda sorun çıkarabildiğine işaret ederek, "Türkiye Yemek Sanayicileri Federasyonu olarak yemeklerin, tüm illerimizde bulunan ilçe tarım müdürlüklerimizden lisanslı firmalarından temin edilmesini öneriyoruz." diye konuştu.

"Fiyatlar 2 bin lira ila 3 bin lira arasında"

Düğün salonlarında verilen yemeklerin ortalama kişi başı 1500 ila 2 bin lira aralığında değiştiğinin bilgisini veren Bozdağ, şöyle devam etti:

"Ordövr tabağımız var, 7 çeşit içeriyor. Eğer tavuklu bir yemek istiyorlarsa 2 bin lira, etli bir yemek istiyorlarsa da 2 bin 500-3 bin lira civarında bir bütçesi oluyor. Bu durum pikniklerde de geçerli. Ancak mayıs ayı itibarıyla havalar yağışlı olduğu için açık hava düğünleri çok olmadı. Ekonomik gelişmeler nedeniyle insanlar daha çok kına gecesini eğlenceli hale getirip, ertesi gün de bir nikahla ya da aile arasında 50-60 kişilik organizasyonlarla bunu yönetmeye çalışıyor. Bu yıl durum böyle."

Bozdağ, sezonla birlikte hazır yemek sektörüne talepte de artışın başladığını, İstanbul'daki yaklaşık 1000 düğün salonunda ortalama aylık 420 düğünde yaklaşık 126 bin kişinin ağırlandığını bildirdi.

Sektörün ekonomiye sağladığı katkıya işaret eden Bozdağ, "Ülke genelindeki hazır yemek sektörü, piknikler dahil ekonomiye aşağı yukarı 852 milyon liralık katkı sağlıyor. Süslemeler ve fotoğraf çekimleri gibi etkinliklerle 1 milyar 200 milyon liralık bir bütçe var." değerlendirmesinde bulundu.

"Herkesin bütçesine göre planlanan bir sistem var"

Bozdağ, yemeklerin, 4 çeşit standart tabldottan başlayarak 16 çeşide kadar değiştiğini aktararak, şunları kaydetti:

"Dolayısıyla farklı menüler, herkesin bütçesine göre planlanan bir sistem var. Düğün sezonunun arttığı bu dönemde sektörümüze talepte bir artış söz konusu. Vatandaşlarımızdan isteğimiz, düğün yemeklerini mutlaka lisanslı şirketlerden alması."

Bölgede 8 Nisan'da sağlanan ateşkes sonrasında görece sakin seyreden gerilim, İsrail ve İran'ın karşılıklı saldırılarıyla yeniden tırmandı. İsrail, Tahran yönetiminin balistik füze saldırılarının ardından İran'daki bazı hedeflere yönelik misilleme amaçlı hava operasyonları düzenlediğini duyurdu.

ABD cephesinden şu ana kadar doğrudan askeri müdahaleye ilişkin somut bir saldırı haberi gelmezken, çatışmaların ağırlıklı olarak İsrail ile İran arasında yoğunlaştığı görüldü.

Söz konusu gerilimle birlikte petrol fiyatları yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde 96 dolara kadar çıkarken, şu sıralarda yüzde 3,4 artışla 95,2 dolarda bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin mevcut enflasyonist baskıları artırabileceği değerlendirilirken, ABD ekonomisinin güçlü görünümünü koruması da dikkate alındığında, para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) olası şahin para politikası adımlarına ilişkin ihtimallerin gelecek yıla yayıldığı görülüyor.

Piyasalarda halihazırda gelecek yıl sonuna kadar Fed'e yönelik herhangi bir faiz indirimi beklentisi bulunmuyor.

Analistler, yatırımcıların bugünlerde Orta Doğu'daki gerilimler, yükselen petrol fiyatları ve merkez bankalarını faiz artırımına zorlayan enflasyonist baskılar gibi pek çok olumsuzluk altında karar almaya çalıştığını belirterek, bu hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin yakından takip edileceğini kaydetti.

Altının onsu yaklaşık 2,5 ayın en düşüğünde

Fed'e ilişkin faiz artırımı tahminleri ve yükselen petrol fiyatlarının tetiklediği enflasyon endişeleriyle ABD'de 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan artışla yüzde 4,58'e çıktı ve yaklaşık son 20 günün en yüksek seviyesine ulaştı. Fed'e ilişkin tahminlerin "şahin" tarafa kayması ve Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen dolar endeksi cuma günü 7 Nisan'dan bu tarafa ilk kez 100 seviyesini aştı.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleri ile alternatif maliyeti artan altının ons fiyatında ise düşüş eğilimi yeni haftaya da taşındı. Altının onsu yeni işlem gününde 4 bin 300 dolara gerileyerek 23 Mart'tan bu yana en düşük seviyesine indi. Ons altın şu sıralarda yüzde 0,4 azalışla 4 bin 310 dolardan alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle ABD'de endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar negatif seyrediyor

Orta Doğu'da çatışma riskinin yeniden yükselmesi, enerji ithalatına bağımlılığı yüksek Avrupa ekonomileri üzerindeki baskıları artırabilecek önemli bir risk unsuru olarak öne çıkıyor.

Küresel çapta süregelen enflasyon endişelerinin gölgesinde Avrupa Merkez Bankasının (ECB) perşembe günü alacağı para politikası kararları yakından takip edilecek. Bankanın bu toplantıda 3 temel faiz oranında 25 baz puanlık faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan Orta Doğu'da jeopolitik risklerin artması teknoloji hisselerinde düşüşlere yol açarken, değerli metallerdeki geri çekilme de madencilik şirketlerinin hisselerinde satışları beraberinde getirdi.

Bu arada Avrupa Birliği (AB), İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes anlaşmasının kalıcı barış ve güvenliğin tesis edilmesi için önemli bir fırsat olduğunu belirterek, taraflara "anlaşma hükümlerine tam olarak uyma" çağrısında bulundu.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

Japonya ve Güney Kore borsaları satış baskısı altında

Cuma günü New York borsasında görülen satıcılı seyir yeni işlem haftasında Asya tarafına da yansıdı. Asya borsalarında negatif bir seyir izlenirken, Orta Doğu'da artan riskler bölge piyasalarındaki satış baskısının temel nedeni olarak öne çıkıyor.

Yatırımcıların yapay zeka ve teknoloji şirketlerini sorgulamalarıyla Güney Kore ve Japonya borsasında sert düşüşler görüldü.

Öte yandan Japonya ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 1,8 ile beklentilerin üzerinde büyümesine karşın, bu oran yüzde 2,1 olarak açıklanan öncü tahminin altında kaldı.

Analistler, Japonya ekonomisinin zayıf sermaye harcamalarının etkisiyle yılın ilk çeyreğinde ivme kaybettiğini bildirdi.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) bu ayki toplantısında faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması da Japonya borsası üzerinde satış baskısı oluşturdu. BoJ'un gelecek hafta politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,2, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,3 düştü.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,28 değer kaybederek 13.694,19 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,77 geriledi.

Dolar/TL kuru cuma gününü 46,0520'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1010'dan işlem görüyor.

Yurt içinde bu hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı ile politika metninde verilecek mesajlar piyasaların odağında yer alacak.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.800 ve 13.900 seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

OPEC'ten yapılan açıklamada, Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın, küresel piyasa koşulları ve görünümünü değerlendirmek üzere çevrim içi toplantı gerçekleştirdiği bildirildi.

Toplantıda, söz konusu ülkelerin, petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik kesintiler kapsamında temmuz itibarıyla üretimlerini günlük 188 bin varil artırmaya karar verdikleri kaydedildi.

Karara göre, en yüksek üretim artışı günlük 62 bin varil ile Suudi Arabistan ve Rusya'da olacak. Bu ülkeleri günlük 26 bin varillik artışla Irak ve günlük 16 bin varille Kuveyt takip edecek. Kazakistan'ın günlük üretimini 10 bin varil, Cezayir'in 6 bin varil ve Umman'ın ise 5 bin varil artırması öngörülüyor. Böylece söz konusu ülkelerin toplam üretim artışı günlük 188 bin varile ulaşacak.

Açıklamada ayrıca kararın, değişen piyasa koşullarına göre durdurulabileceği veya geri çevrilebileceği vurgulandı. Piyasa koşullarını, üretim uyumunu ve tazmin süreçlerini her ay düzenli olarak gözden geçiren grubun bir sonraki toplantısı 5 Temmuz'da yapılacak.

Hava yolu şirketlerinin kar beklentileri, Orta Doğu'daki çatışmalar ve artan yakıt maliyetleri nedeniyle 23 milyar dolara indirildi.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), hava yolu şirketleri için bu yıla yönelik net kar tahminini 18 milyar dolar düşürerek 23 milyar dolara revize etti.

Merkezi Kanada'nın Montreal kentinde olan IATA, Rio de Janeiro'da düzenlenen 82. IATA Yıllık Genel Kurulu ve Dünya Hava Taşımacılığı Zirvesi'nde (WATS) küresel hava taşımacılığı sektörünün finansal görünümüne ilişkin raporunu yayımladı.

Raporda, hava yolu şirketlerinin kar beklentilerinin, Orta Doğu'daki çatışmalar ve artan yakıt maliyetleri nedeniyle Aralık 2025'teki öngörü olan 41 milyar dolardan aşağı yönlü revize edilerek 23 milyar dolara indirildiği belirtildi. Bu rakamın 2025 yılında elde edilen 45 milyar dolarlık net karın oldukça gerisinde kalması dikkati çekti.

Söz konusu düşüş, yolcu talebinin güçlü kalmasına ve uçakların daha yüksek dolulukla uçmasına rağmen sektörün jeopolitik şoklara ve yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılganlığını yeniden ortaya koydu.

Yakıt faturası 350 milyar dolara tırmanacak

Raporda, hava yolu şirketlerinin toplam yakıt giderlerinin bu yıl, 2025'teki 252 milyar dolar seviyesinden 350 milyar dolara yükseleceği öngörüldü. Yakıt maliyetleri, işletme giderlerinin neredeyse üçte birini oluşturuyor.

Maliyetlerdeki bu artış yolcu başına karlılığı da eritti. Şirketlerin yolcu başına elde edeceği net karın, geçen yılki 9,10 dolar seviyesinden bu yıl 4,50 dolara gerilemesi bekleniyor. Sektörün net kar marjının ise yüzde 2'ye düşeceği tahmin ediliyor.

Gelirlerde artış ve doluluk rekoru bekleniyor

Olumlu tarafta ise IATA, istikrarlı seyahat talebi, bilet fiyatlarındaki artış ve koltuk yükseltme ile uçak içi hizmetler gibi ek gelirlerin etkisiyle sektör cirosunun bu yıl yüzde 9,4 artarak 1 trilyon 165 milyar dolara ulaşmasını bekliyor.

Yolcu doluluk oranının yüzde 84 ile tarihi rekor kırması, küresel yolcu sayısının yüzde 2,4 artışla 5,1 milyara, kargo hacminin ise 71,7 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor.

Bölgesel ayrışma ve Orta Doğu'da zarar beklentisi

Raporda, küresel görünümün bölgelere göre ciddi farklılıklar gösterdiği belirtildi.

Çatışmaların merkezinde yer alan Orta Doğu'daki hava yolu şirketlerinin, zayıflayan talep ve operasyonel aksaklıklar nedeniyle kolektif olarak zarar açıklaması bekleniyor. Diğer tüm bölgelerin ise azalan oranlarda da olsa kar elde etmeye devam edeceği öngörülüyor.

"Jet yakıtı fiyatlarındaki yüzde 70'lik artış karları eritiyor"

Raporda görüşlerine yer verilen IATA Genel Direktörü Willie Walsh, Orta Doğu'daki çatışmaların ve artan yakıt maliyetlerinin sektör görünümünü kötüleştirdiğini vurguladı.

Küresel ölçekte hava yolu şirketlerinin karlılığının 2025'e kıyasla yarı yarıya azalmasının beklendiğini belirten Walsh, "Karlar geçen yılki 45 milyar dolardan bu yıl 23 milyar dolara, marjlar ise yüzde 4,2'den yüzde 2'ye gerileyecek. Jet yakıtı fiyatlarındaki yüzde 70'lik hızlı yükseliş, tüm şirketlerin mali tablolarını olumsuz etkiliyor. Ek maliyetlerin bir kısmı fiyat ayarlamaları ve verimlilik artışıyla karşılansa da bu durum karlılığı geçen yılki seviyede tutmaya yetmiyor. Yıla zayıf bilançolarla başlayan küçük ölçekli taşıyıcılar zor bir süreçten geçiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Walsh, Körfez bölgesindeki taşıyıcıların, hava sahalarının neredeyse tamamen kapanmasının ardından büyük bir operasyonel belirsizlikle karşı karşıya kaldığına dikkati çekerek, "Bu şirketler bağlantıları sürdürmek adına harika bir iş çıkarıyor ancak büyük finansal etkiler kaçınılmaz." ifadelerini kullandı.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, yolcu başına düşen 4,50 dolarlık karın mevcut şartlar altında bir direnç göstergesi olduğunu belirterek, "Ancak bu miktar, FIFA Dünya Kupası stadyumlarının çoğunda bir sosisli sandviç bile almaya yetmez ve diğer maliyetler ya da vergiler yükseldiğinde şirketlere yeterli bir tampon alanı bırakmaz." uyarısında bulundu.

Bakan Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Sıfır Atık Forumu marjında Bangladeş Elektrik, Enerji ve Mineral Kaynaklar Devlet Bakanı Aninda İslam Amit ve Bangladeş Yatırım ve Ticaret Devlet Bakanı Ashid Chowdhury ile bir araya geldiklerini belirtti.

Bayraktar, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Görüşmede, ülkelerimizin arz güvenliği stratejilerini, yenilenebilir ve nükleer enerji alanlarındaki yatırımlarını değerlendirdik. Bangladeş'in kara ve deniz hidrokarbon sahalarına ilişkin potansiyel işbirliği fırsatlarını da ele aldık. Küresel enerji vizyonumuz doğrultusunda, uluslararası alanda kazan-kazan esasına dayalı, sürdürülebilir ve güçlü işbirlikleri geliştirmeye kararlıyız."

Sınır ötesi e-ticaret alanında, Türkiye'nin gelişimini kapsamlı veriler ve detaylı analizlerle ortaya koyan raporun, mikro ihracatın son yıllarda gösterdiği güçlü performansı gözler önüne serdiği aktarılan açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"Türkiye'nin mikro ihracat hacmi, son 10 yılda yaklaşık 15 kat büyüyerek üreticilerimizin, girişimcilerimizin ve e-ihracat ekosistemimizin küresel pazarlardaki etkinliğini önemli ölçüde artırmıştır. Raporda, mikro ihracat kapsamında hangi ürünlerin hangi ülkelere gönderildiği, ülke bazlı tüketici tercihleri, ürünlerin birim satış değerleri, Türk satıcılarının güçlü olduğu sektörler ve gelişim potansiyeli taşıyan ürün gruplarına ilişkin kapsamlı değerlendirmelere yer verilmiştir. Ayrıca, mikro ihracat sonrasında, iadeye konu edilen eşya türleri de detaylı şekilde analiz edilmiştir."

Açıklamada, çalışmada pazaryeri ve pazaryeri dışı satışların dağılımı ile kara yolu, hava yolu, Ro-Ro ve deniz yolu taşımacılığının, mikro ihracattaki kullanım oranlarının incelendiği de belirtildi.

Dijital ticarete uyum ve rekabet gücü vurgusu

Rapor sonuçlarının, bazı pazarlarda daralma yaşanmasına rağmen belirli ülkelerde Türk ürünlerine yönelik talebin dikkati çekici şekilde arttığına işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Küresel ölçekte sınır ötesi e-ticarette, korumacı politikaların güç kazandığı bir dönemde, ülkemizin paket hacmindeki yükseliş, firmalarımızın dijital ticarete uyum kabiliyetini ve uluslararası rekabet gücünü göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulaması sayesinde, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerimizin, kadın girişimcilerimizin ve genç girişimcilerimizin dünya pazarlarına erişimi kolaylaşmakta, ülkemizin üretim gücü dijital ticaret kanalları aracılığıyla küresel ölçekte daha görünür hale gelmektedir."

Açıklamada, Bakanlığın gelecek dönemde de e-ihracat ekosistemini güçlendirmeye, ticareti kolaylaştıran uygulamaları geliştirmeye ve girişimcilerin küresel pazarlardaki varlığını artırmaya kararlılıkla devam edeceği vurgulandı.

Öte yandan, "Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi Kapsamında İhracat Rotaları 2025" raporuna, Bakanlığın resmi internet sitesinden erişilebiliyor.

8 Haziran Dünya Okyanus Günü kapsamında derlediği bilgilere göre, derin deniz madenciliği deniz seviyesinin yaklaşık 400 metre ile 6,5 kilometre altındaki okyanus tabanında bulunan mineral yataklarının çıkarılmasını kapsıyor.

Faaliyetler ağırlıklı olarak nikel, kobalt, bakır ve manganez içeren polimetalik nodüller, kobalt bakımından zengin kabuklar ve bakır, çinko, gümüş ile altın barındıran polimetalik sülfit yataklarına odaklanıyor.

Ticari ölçekte derin deniz madenciliği henüz başlamamış olsa da birçok ülke son yıllarda bu alandaki düzenleme çalışmalarını yoğunlaştırıyor.

Bu kapsamda ABD kritik mineral arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla izin süreçlerini hızlandırırken, derin deniz tabanındaki kritik mineral bakımından zengin polimetalik nodüllerin çıkarılmasını hedefleyen The Metals Company (TMC) de ticari üretime yönelik düzenleyici süreçlerde ilerleme sağladı.

Buna karşın, uluslararası sulardaki madencilik faaliyetlerini düzenleyecek kurallar üzerinde yürütülen müzakereler henüz sonuçlanmazken, çok sayıda ülke ve çevre örgütü çevresel etkiler konusundaki belirsizlikler nedeniyle faaliyetlere ara verilmesini öngören moratoryum çağrılarını sürdürüyor.

Bilim insanları ise derin deniz madenciliğinin habitat kaybı, biyolojik çeşitliliğin azalması ve deniz ekosistemlerinde uzun süreli etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca faaliyetlerin okyanusların iklim değişikliğini yavaşlatmada önemli rol oynayan karbon depolama kapasitesi üzerindeki olası etkileri de henüz tam olarak bilinmiyor.

Teknik ve ekonomik zorluklar devam ediyor

Türkiye Kritik Mineral İnisiyatifi Kurucusu Sait Uysal, derin denizlerdeki kaynakların kritik mineraller açısından önemli potansiyel sunduğunu, özellikle Pasifik Okyanusu'ndaki Clarion-Clipperton Bölgesi'nde yer alan polimetalik nodüllerin yüksek miktarda nikel, kobalt, bakır ve manganez içerdiğini söyledi.

Uysal, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi (ISA) ve çeşitli şirketler tarafından yapılan çalışmalarda söz konusu bölgedeki kaynakların büyüklüğüne işaret edildiğini ancak derin deniz madenciliğinin teknik ve ekonomik açıdan halen önemli soru işaretleri barındırdığını ifade ederek, "Derin deniz madenciliğinde kaynak büyüklüğü açısından bakıldığında oldukça yüksek bir potansiyelden söz ediliyor. Ancak okyanusun binlerce metre derinliğinden mineral çıkarılması ve bunların yüzeye taşınması ciddi teknolojik yatırımlar ve yüksek maliyetler gerektiriyor." değerlendirmesinde bulundu.

Çevresel etkilere ilişkin belirsizlikler sürüyor

Derin deniz madenciliğine ilişkin en büyük tartışmanın çevresel etkiler etrafında şekillendiğine işaret eden Uysal, derin deniz ekosistemlerinin halen yeterince tanınmadığını aktardı.

Uysal, madencilik faaliyetlerinin deniz tabanındaki habitatların tahrip edilmesi, biyolojik çeşitlilik kaybı ve tortu bulutlarının geniş alanlara yayılması gibi riskler taşıdığına ilişkin çalışmalar bulunduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

"Derin deniz madenciliğinin, okyanusların en kırılgan ekosistemleri üzerinde ciddi ve geri döndürülemez çevresel etkiler yaratabileceğine yönelik endişeler sürüyor. Bazı görüşler geri döndürülemez çevresel zararlar oluşabileceğini savunurken, bazıları da karadaki madencilik faaliyetleriyle kıyaslandığında etkilerin daha sınırlı kalacağını öne sürüyor. Bu konuda henüz net bir sonuca ulaşılmış değil."

Uluslararası düzenlemelerin henüz tamamlanmamış olmasının da belirsizlikleri artırdığına dikkati çeken Uysal, açık denizlerde yürütülecek faaliyetlerin denetlenmesinin de ayrı bir zorluk oluşturduğunu dile getirdi.

Uysal, mevcut koşullarda derin deniz madenciliğinin kritik mineral arz güvenliği açısından zorunlu bir seçenek olarak görülmediğini belirterek, "Mevcut koşullarda derin deniz madenciliği ekonomik açıdan fizibil görünmüyor. Ancak kendi maden kaynakları sınırlı olan ve kritik minerallerde dışa bağımlılığını azaltmayı hedefleyen Japonya için uygulanabilir bir alternatif olarak öne çıkabilir." diye konuştu.

Metal fiyatlarında kalıcı ve sert yükselişler yaşanmadığı sürece derin deniz madenciliğinde ticari ölçekte yaygın bir üretimin ekonomik açıdan zor göründüğüne değinen Uysal, ilerleyen 5 ila 10 yıllık dönemde sektörün büyük ölçekli ticari üretime geçmesinin kolay olmadığını kaydetti.

Türkiye derin deniz madenciliğine alternatif olabilir

Uysal, karadaki mevcut maden kaynaklarının öngörülebilir gelecekte kritik mineral talebini karşılamaya yetecek düzeyde olduğunu ve önceliğin mevcut kara kaynaklarının daha etkin değerlendirilmesine verilmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye'nin jeolojik yapısı nedeniyle bu noktada önemli bir avantaja sahip olduğunu aktaran Uysal, şöyle devam etti:

"Türkiye'nin derin deniz madenciliğine alternatif oluşturabilecek önemli bir potansiyele sahip olduğunu düşünüyorum. Türkiye, geçmişte Tetis Okyanusu'nun tabanında yer alan jeolojik yapılar üzerinde bulunduğu için Anadolu'daki bazı mangan yatakları, derin deniz tabanındaki mineral oluşumlarıyla benzer özellikler taşıyor ve nikel ile kobalt gibi kritik mineralleri de barındırıyor. Bilinmeyen çevresel riskler ve yüksek maliyetlerle okyanusun binlerce metre derinliğinden maden çıkarmaya çalışmak yerine, Türkiye'nin sahip olduğu bu potansiyelin daha iyi değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum."

Bakanlıktan edindiği bilgiye göre VDK, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadeleye yönelik kullandığı yapay zeka uygulamalarını genişletiyor.

Başkanlık, mükelleflerin vergisel risklerini doğrudan görebilecekleri ve durumlarını değerlendirebilecekleri yapay zeka destekli yeni nesil dijital hizmet olan Bilinç Platformu'nu bu yıl içinde devreye alacak.

VDK tarafından geliştirilen platformla, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı iletişim modelinin kurulması amaçlanıyor.

Web uygulaması şeklinde çalışacak Bilinç Platformu ile mükelleflerin VDK tarafından tespit edilen risklerinin kendileriyle doğrudan paylaşılması sağlanacak. Böylece mükellefler, herhangi bir denetim ya da ceza sürecine girmeden önce kendi risklerini görerek gerekli değerlendirmeleri yapabilecek.

Karşı tarafın riskini de görecek

Platformun ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile birlikte vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları devreye alınacak. Bu sistem sayesinde mükelleflerin vergisel riskleri sayısal skorlar halinde gösterilecek ve daha objektif, veri temelli değerlendirme imkanı sağlanacak. Yüksek puan alınan senaryolarda mükelleflere söz konusu riskleri bertaraf edecek şekilde sistem üzerinden rehberlik sunulması da hedefleniyor.

Başkanlık tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre edilecek. Bu kapsamda parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler, mükelleflerin bilgisine sunulacak ve kayıt dışılıkla mücadelede yeni dijital denetim katmanı oluşturulacak. Yürüttükleri parasal işlemlerin risk durumunu görecek olan mükelleflerin, bu işlemlerin izlendiğini bilerek vergisel konularda daha dikkatli hareket etmeleri bekleniyor.

Platformda sahte belge kullanımına ilişkin riskler de önemli yer tutacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları doğrultusunda mükelleflerin ticari ilişki içinde oldukları taraflardan kaynaklanan riskler, "karşı taraf riski" olarak paylaşılacak. Böylece, mükelleflerin yalnızca kendi işlemleri değil iş yaptıkları taraflardan doğabilecek riskleri de görmeleri sağlanacak.

Rehberlik için müfettiş görevlendirilecek

Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek "ikaz denetimi" yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmelerinde fayda görülen hususlar hakkında bilgilendirme yapılacak. Bu sayede mükellefler, olası hatalarını erken aşamada fark ederek düzeltme imkanı bulacak.

Platformun devreye alınmasıyla VDK tarafından yürütülen gözetim programlarının büyük ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor. Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışmasında bulunmak üzere vergi müfettişleri görevlendirilebilecek.

"Denetim öncesi bilinçlenme"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışını tesis edeceklerini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak."

İran'ın ABD ve İsrail saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi trafiğini büyük ölçüde durdurması nedeniyle küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'si, gübre ticaretinin yüzde 30'u, üre arzının yaklaşık yüzde 40'ı, kükürt arzının yüzde 50'si ve fosfat tedarikinin yüzde 30'u bu aksaklıktan etkilendi.

7 Haziran'da savaşın 100'üncü gününe girilirken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol'a göre özellikle petrol ve petrol ürünlerindeki arz şoku, "tarihteki en büyük enerji krizine" yol açtı.

IEA verilerine göre, dünyanın günlük petrol tüketimi nisanda 104 milyon varil seviyesinde gerçekleşti ancak petrol arzı 95,1 milyon varilde kaldı. Hürmüz Boğazı'nda akışın durma noktasına gelmesiyle Körfez'deki petrol üreticilerinin savaş öncesine göre günlük kaybı 14,4 milyon varile ulaştı.

Arz sıkışıklığı nedeniyle Brent petrolün varil fiyatı halihazırda savaş öncesi seviyenin yüzde 30, Avrupa gaz fiyatları ise yüzde 50 üzerinde seyrediyor.

Dünya Deniz Taşımacılığı Konseyi verilerine göre, gemi yakıt maliyetleri de bu dönemde yüzde 59 artış gösterdi. Küresel taşımacılık ağındaki aksaklıklar ve yükselen yakıt maliyetleri tedarik zinciri üzerinde giderek daha fazla baskı oluşturuyor.

Fiyatlardaki ani artış, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilerin mahsur kalması nedeniyle küresel filonun daralması ve nakliye maliyetlerinin yükselmesi ve birçok ülkenin ihracat ve ithalat dengesinin bozulması, daha yüksek enflasyon beklentilerini güçlendirdi.

Arz kısıtına bağlı olarak tüketim zayıflaması ve şirketlerin de girdi maliyetlerini artırması, küresel ekonomi ve ticarete yönelik büyüme tahminlerin de aşağı yönlü keskin revizyonlara neden oldu.

Büyümede en az 700 milyar dolarlık potansiyel kayıp

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) Ekonomik Görünüm Raporu'ndan derlediği bilgilere göre, savaşa ilişkin gelişmeler ve savaşın süresi, küresel ekonomik büyüme için belirleyici olacak. Savaşın nispeten kısa sürmesi halinde küresel ekonomik büyümenin 2025'teki yüzde 3,4 seviyesinden bu yıl yüzde 2,8'e düşeceği ve 2027'de yeniden yüzde 3,1 seviyesine yükseleceği öngörülüyor.

Dünya ekonomisinin halihazırda yaklaşık 118 trilyon dolar büyüklüğünde olduğu dikkate alındığında, büyümenin 0,6 puan zayıflaması küresel ekonomi açısından en az 700 milyar dolarlık potansiyel kayıp anlamına geliyor.

Ancak savaş ve ticaret akışındaki aksaklıkların daha uzun sürmesi halinde dünya ekonomisindeki büyüme bu yıl yüzde 2,1 ve 2027'de yüzde 1,8 seviyesine kadar zayıflayabilir.

Petrol stokları gelecek 2 ayda daha fazla azalabilir

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise savaşın tetiklediği petrol krizi nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomik büyüme tahminini 0,2 puan aşağı çekerek yüzde 2,4'e indirdi. Ancak petrol şokunun küresel ekonomik aktivite üzerindeki etkisi, yapay zekayla bağlantılı teknoloji yatırımlarındaki beklenenden güçlü ivme sayesinde kısmen dengeleniyor. Bu durum da dünya ticaretindeki büyümeyi ve Asya ülkelerinin ihracatını destekliyor.

Fitch Ratings, ticaretin 14 haftadır durma noktasında olduğu Hürmüz Boğazı'nın temmuza kadar yeniden açılmayacağını öngörüyor.

Boğazdan akışın kısa sürede normale dönemeyeceği göz önünde bulundurulduğunda, petrol piyasalarının gelecek 2 ayda stokların azalması nedeniyle daha da sıkılaşması bekleniyor.

Ticaret büyümesinde yavaşlama

OECD, küresel ticaretteki büyümenin de 2025'teki yüzde 5 seviyesinden bu yıl yüzde 3,1'e ve 2027'de yüzde 2,9'a düşeceğini öngörüyor. Bu yıl özellikle Körfez ekonomileriyle yapılan ticaretteki keskin düşüşün yanı sıra artan enerji ve taşımacılık maliyetlerinin etkisiyle ticaretteki toplam büyümenin yılın ikinci ve üçüncü çeyreğinde zayıflaması bekleniyor.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) verilerine göre, 2025'te yüzde 4,6 büyüyen küresel ticarette bu oranın bu yıl yüzde 1,9'a ve 2027'de yüzde 2,6'ya düşeceği tahmin ediliyor. Enerji şokunun etkisi ağır olmasına rağmen yapay zekayla bağlantılı ürünlerdeki güçlü talep artışı zayıflamayı kısmen dengeliyor.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesine yavaşlayacağını tahmin ederken, dünya ekonomisinin daha kırılgan bir döneme ilerlediği uyarısında bulundu.

Gelişmekte olan petrol ithalatçısı ülkelere 20 milyar dolar ek fatura

UNCTAD'a göre, özellikle petrol ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkeler için ekonomik zorluklar giderek ağırlaşıyor. Ekonomik zorluklar karşısında kırılgan durumda olan 75 ülkeden 65'i net petrol ithalatçısı ve bu ülkelerde bir milyar insan bulunuyor. Bu nüfusun yüzde 30'undan fazlası günlük 3 doların altında bir gelirle yaşıyor.

Ancak mevcut ithalat seviyeleri dikkate alındığında, petrol fiyatındaki artışın ithal yakıta bağımlı bu ekonomilerin yıllık ithalat faturalarına 20 milyar dolardan fazla ek yük getirebileceği hesaplanıyor.

Saldırıcıer, geçen yıl görülen kuraklık ve zirai don nedeniyle hayvancılığın da olumsuz etkilendiğini söyledi.

Bu yıl Türkiye'nin birçok bölgesinin son zamanların en yüksek yağışını aldığına dikkati çeken Saldırıcıer, "Ülkemizin birçok bölgesinde etkili olan yağışlar, çayır ve meralarımızın verimini önemli ölçüde artırdı. Yeşilin hakim olduğu meralarımızda ot varlığının artması, koyun ve keçi yetiştiriciliği açısından son derece olumlu bir tablo ortaya çıkardı." diye konuştu.

"Yem maliyetleri düşüyor, verim artıyor"

Saldırıcıer, küçükbaş hayvancılığın en önemli doğal kaynakları olan çayır ve meraların, hayvanların beslenmesinde temel rol oynadığını söyledi.

Saldırıcıer, şöyle devam etti:

"Meralarda otun bol olması, yetiştiricilerimizin dışarıdan yem temin etme ihtiyacını azaltmakta, böylece maliyetlerinin düşmesine önemli katkı sağlamaktadır. Özellikle son yıllarda artan yem fiyatlarının üreticilerimiz üzerindeki yükü dikkate alındığında, bu yılki yağışların sektöre büyük bir nefes aldırdığı görülmektedir. Ayrıca, meralarda beslenen hayvanların hem bağışıklık sistemi güçleniyor hem de süt ve et veriminde gözle görülür artış yaşanıyor."

Yağışların mevsim normallerinde devam etmesi halinde meralardaki ot veriminin daha da artacağını, buna bağlı olarak yetiştiricilerin yem giderlerinde önemli ölçüde tasarruf sağlayacağını vurgulayan Saldırıcıer, çayır ve meraların korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir şekilde kullanılmasının, hem yetiştiricilerin kazancının artırılması hem de küçükbaş hayvancılığın geleceği açısından büyük önem taşıdığını dile getirdi.

Saldırıcıer, üreticilere de uyarıda bulunarak, "Meraların verimliliğini korumak adına üreticiler dönüşümlü otlatma modeline geçiş yapmalıdır. Toprak aşırı ıslakken hayvanlar, bu bölgelere sokularak otlatılmamalıdır." uyarısında bulundu.