Arıkan, sermaye piyasalarındaki gelişmeler, yatırımcı sayılarındaki değişim, halka arzlar, ekim ayında İstanbul'da düzenlenecek Merkezi Saklama Kuruluşları Zirvesi ve gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Sermaye piyasalarının son yıllarda pozitif büyüme ivmesini sürdürdüğünü belirten Arıkan, hem yurt içinden hem de yurt dışından artan ilgiyle piyasaların büyüyerek geliştiğini aktardı.

Arıkan, sermaye piyasalarında yatırım kültürünün önemli ölçüde değiştiğine dikkati çekerek, geçmişte Borsa İstanbul'da yatırım denildiğinde ağırlıklı olarak hisse senedi alım satımının anlaşıldığını, artık yatırımcıların sermaye piyasasındaki farklı araçlara yöneldiğini ifade etti.

Yatırımcı sayısının sadece doğrudan hisse senediyle ölçülmediğine işaret eden Arıkan, "MKK’de kayıtlı bulunan menkul kıymetlerin toplam piyasa değeri sene başında 29 trilyon lira civarındayken yaklaşık yüzde 30 arttı ve 38 trilyon lira seviyelerine geldi." diye konuştu.

Arıkan, MKK olarak Türkiye'deki yatırımcıların kayıtlarını tuttuklarını anımsatarak, kayıtlı yatırımcı sayısının sene başından bu yana yüzde 3'lük artışla 39 milyonu geçtiğini ve 40 milyona doğru ilerlediğini dile getirdi.

Kayıtlı hesap sayısının 90 milyonlarda bulunduğu bilgisini paylaşan Arıkan, bakiyeli hesap sayısının da 15-16 milyon civarında seyrettiğini kaydetti.

Bakiyeli yatırımcı tarafında yılbaşında 10,64 milyon olan sayının, yüzde 21,5 artışla yaklaşık 13 milyona eriştiği bilgisini veren Arıkan, kripto varlık sınıfındaki yatırımcıların da artık MKK'de kayıtlı yatırımcı sınıfına girdiğini belirtti.

Arıkan, son iki yılda kripto varlık piyasasında önemli regülasyonların yapıldığını hatırlatarak, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) düzenlemeleri ve MKK’nin gayretiyle Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi’nin (KVMKS) çalışmaya başladığını söyledi.

Kripto varlık piyasası 172 milyar lira seviyesinde

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının alım satım platformları ve saklama kuruluşları olmak üzere iki temel grupta değerlendirildiğini kaydeden Arıkan, alım satım platformlarının gerçekleştirdikleri işlemlere ilişkin verileri MKK'ye bildirdiğini dile getirdi.

Ekrem Arıkan, daha önce yatırımcı olarak görünmeyen kripto varlık yatırımcılarına yatırımcı sicil numarası tanımlanmasıyla artık onları da toplam yatırımcı sayısına eklemiş olduklarını anımsatarak, "MKK'ye raporlanan alım satım verileri ile bakiyelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda kripto varlık piyasasında yaklaşık olarak 3,5 milyon kadar bakiyeli kripto varlıkların yatırımcısı var ve oraya en az bir kere girmiş ve bir şeyler almış satmış 5-6 milyon civarında da bir yatırımcı var." dedi.

Kripto varlık piyasasındaki gelişmelere değinen Arıkan, şöyle devam etti:

"Kripto varlık piyasası yaklaşık 172 milyar liralık bir değere ulaştı. Her zaman vurguladığımız bir mottomuz var: ‘ölçmediğini yönetemezsin.’ Biz piyasaları ölçülebilir hale getiren bir veri merkeziyiz. Kripto varlıklar piyasasında Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi olarak isimlendirdiğimiz bir sistem işletiyoruz. Burada günlük işlem hacminin aşağı yukarı 15-20 milyar lira kadar olduğunu görüyoruz. 1500'ün üzerinde bakiyede kripto varlık var. Günümüzde artık tokenizasyon gibi konular çok dikkati çekiyor."

Arıkan, sistemin çalışma prensibinin, kripto varlık alım-satım platformları ile kripto varlık saklama kuruluşları arasındaki denkliğin sağlanması üzerine kurulduğunu anlattı.

MKK'nin e-YATIRIMCI uygulamasında, yatırımcılara sahip oldukları kripto varlıkları da göstereceklerinin altını çizen Arıkan, "Kripto varlıklarla ilgili platformlardan aldığımız veriyi saklama kuruluşlarıyla sözleşmeleri tamamlanıp da saklamacı tarafından da veriyi eşleştirdiğimizde e-YATIRIMCI üzerinden görünür hale getireceğiz." ifadesini kullandı.

Arıkan, halihazırda KVMKS’de 43 platformun üye olduğunu belirterek, "Şu an aktif olarak 20 ila 30 arası platform sağlıklı bir şekilde alım-satım işlemini yürütüyor. Saklamacı tarafında daha çok bankalar öne çıkıyor." diye konuştu.

Daha önce MKK’nin internet sitesinde paylaşılan piyasa verilerinin genişletilerek "MKK Piyasa Ekranı" adıyla Veri Analiz Platformu'na (VAP) taşındığını anlatan Arıkan, platformda Türkçe ve İngilizce olmak üzere 225 veri başlığının bulunduğunu bildirdi.

Arıkan bu kapsamda piyasa özeti, kripto varlık piyasası, pay piyasası, borçlanma araçları piyasası ve yatırım fonları başta olmak üzere çok sayıda verinin yayımlandığını ifade etti.

Borsa İstanbul'da işlem gören şirket sayısı 625'e ulaştı

Ekrem Arıkan, Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda işlem gören şirket sayısının 625'e ulaştığını belirtti.

Bu yılın 8 ayında 34 şirketin Borsa İstanbul'da işlem görmeye başladığını ifade eden Arıkan, halka açılan şirketlere önemli tutarda fon sağlandığını kaydetti.

Arıkan, pay senetlerinin toplam piyasa değerinin 22,50 trilyon liraya çıktığını aktararak, bu tutarın tamamının Borsa İstanbul'da işlem gören kısmı ifade etmediğini dile getirdi.

Yaklaşık 9-10 trilyon liralık bölümün halka açık ve işlem gören piyasa değerini, kalan kısmın ise halka kapalı şirketlerin değerini yansıttığını vurgulayan Arıkan, pay senedi yatırımcı sayısının 6,5-7 milyon arasında seyrettiğini söyledi.

"Yatırım fonlarındaki bakiyeli fon yatırımcı sayısı 6 milyonu buldu"

MKK Genel Müdürü Arıkan, son yıllarda borsada yatırım yapmanın sadece doğrudan hisse senedi almak olmadığını, yatırım fonu alan yatırımcıların daha bilinçli yatırımcı olarak nitelendirildiğini bildirdi.

Profesyonel portföy yöneticilerinin yönettiği fonları, yatırımcıların herhangi bir yatırım kuruluşundaki hesabı üzerinden performans değerlendirmesi yaparak alabildiğine işaret eden Arıkan, yatırım fonlarındaki bakiyeli yatırımcı sayısının 6 milyonu bulduğunu, fonların 11 trilyon liraya yakın bir piyasa değerine ulaştığını kaydetti.

CSD Summit İstanbul 2026, merkezi saklama kuruluşlarını buluşturacak

Ekrem Arıkan, Anadolu Ajansı'nın (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu 13-16 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul'da düzenleyecekleri CSD Summit İstanbul 2026’ya (Merkezi Saklama Kuruluşları Zirvesi) ilişkin bilgi verdi.

Arıkan, İstanbul Finans Merkezi'nde (İFM) organize edilecek zirvede Asya Pasifik Merkezi Saklama Kuruluşları Birliği (ACG), Avrasya Merkezi Saklama Kuruluşları Birliği (AECSD) ile Afrika ve Ortadoğu Saklama Kuruluşları Birliği (AMEDA) üyelerinin tek bir platformda bir araya geleceğini kaydetti.

3 bölgesel birliğin MKK ev sahipliğinde ilk kez ortak zirve düzenlediğini aktaran Arıkan, Türkiye'nin bulunduğu coğrafyanın söz konusu bölgelerin orta kesişim noktasında olduğunu dile getirdi.

Zirveye 60'ı aşkın ülkeden 70'ten fazla üye kuruluşun üst düzey katılım sağlamasının beklendiğini kaydeden Arıkan, şunları söyledi:

"Ekim’de, şu an için 200 kadar üst düzey yöneticinin bulunacağı bir organizasyon düzenleyeceğiz. Bu Birlikler, genel kurullarını gelip burada yapacaklar. Organizasyonun iki günlük zirve ve paneller boyutu da var. Burada da sadece bu bölgelerden değil hem Avrupa'dan hem Amerika'dan katılımcılar da yer alıyor. Finansal altyapı kuruluşlarını İFM'de toplayarak, organizasyon kapsamında Türk Devletler Teşkilatı bünyesinde ortak saklama kuruluşu kurulmasına yönelik bir iyi niyet anlaşmasına imza atacağız."

Arıkan, zirveye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın da katılım göstereceğini, imzaların kendisinin huzurunda atılacağını belirterek, "Türkiye'nin merkezde bulunduğu, bölge ülkeleriyle de işin büyüyüp genişleyeceği, Asya tarafında bir takas saklama kuruluşunun oluşması ve bizim coğrafyamızdaki piyasaların daha da gelişerek çok daha yukarı, üst seviye büyüklüklere ulaşacağı bir başlangıç olacak diye düşünüyoruz. Bu imzayı bu anlamda önemsiyoruz." ifadelerini kullandı.

Geçen yıl Dünya Merkezi Saklama Kuruluşları Forumu'nun (WFC) yönetim kurulu başkanlığı görevini üstlendiğini anımsatan Arıkan, söz konusu zirve kapsamında İstanbul'da WFC'nin kurumsal yapısı ile genel sekreterlik oluşumunu arzuladıklarını bildirdi.

"(SPK düzenlemeleri) Çalışmalar SPK tarafından hassasiyetle gerçekleştiriliyor"

MKK Genel Müdürü Arıkan, sermaye piyasalarında son dönemde SPK tarafından gerçekleştirilen düzenlemelere değinerek, söz konusu çalışmaların SPK tarafından hassasiyetle gerçekleştirildiğini, MKK'nin bu süreçteki temel rolünün veri sağlamak ve piyasalardaki gelişmeleri doğru şekilde ölçmek olduğunu söyledi.

Yapay zeka konularındaki çalışmalardan da bahseden Arıkan, ilk önce pilot proje olarak şirket bünyesinde yapay zekayla çalışan asistanı geliştirdiklerini, bu konuda kendilerini güçlendirdiklerini, bu bilgi birikimiyle dışarıya da en yakın zamanda yapay zekayla çözüm sunan birtakım hizmetlerinin olacağını dile getirdi.

Arıkan, Orta Vadeli Program'da (OVP) yer verilen Yatırımcı Risk Takip Sistemi'nde aracı kurumlar üzerinden bütün verileri topladıklarını belirterek, yapay zekadan bu alanlarda da yararlanabileceklerini söyledi.

Ekrem Arıkan, yurt dışında yerleşik yatırımcıların sermaye piyasalarında hesap açma işlemleriyle alakalı devreye aldıkları Merkezi Doküman Yönetim Sistemi'nin (MDYS) yabancı yatırımcılar için önemli bir adım olduğuna dikkati çekti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin ihracatı bu yılın ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 artarak 177,9 milyar dolardan 185 milyar dolara çıktı.

Aynı dönemde Azerbaycan, Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, İran, Irak, Suriye ve Yunanistan olmak üzere 8 komşu ülkeye yapılan toplam ihracatın da arttığı görüldü. Bu dönemde Türkiye'nin komşu ülkelere ihracatı yüzde 2,6 artışla 17 milyar 762 milyon 593 bin dolardan 18 milyar 226 milyon 225 bin dolara yükseldi. Böylece bu ülkelere ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 463,6 milyon dolar arttı.

Ocak-ağustos döneminde komşu ülkeler arasında en fazla ihracat 5 milyar 758 milyon 899 bin dolarla Irak'a gerçekleştirildi. Irak'a ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,5 azaldı.

Bu ülkeyi 3 milyar 439 milyon 40 bin dolarla Bulgaristan, 2 milyar 293 milyon 38 bin dolarla Yunanistan, 1 milyar 949 milyon 857 bin dolarla Gürcistan, 1 milyar 675 milyon 429 bin dolarla Suriye, 1 milyar 566 milyon 709 bin dolarla İran ve 1 milyar 541 milyon 916 bin dolarla Azerbaycan izledi.

Ermenistan'a ihracat ise söz konusu dönemde 1 milyon 336 bin dolar olarak gerçekleşti.

Komşu ülkelerin 5'ine ihracat arttı

Tutar bazında bakıldığında Irak, Bulgaristan, Yunanistan ve Gürcistan, Türkiye'nin komşuları arasındaki en büyük ihracat pazarları olarak öne çıktı. Bu 4 ülkeye gerçekleştirilen toplam ihracat, ocak-ağustos döneminde 13 milyar 440 milyon 834 bin dolara ulaştı.

Bu dönemde 8 komşu ülkenin 5'ine yapılan ihracat artarken, 3'üne gerçekleştirilen ihracat düştü. İhracat, Ermenistan, Gürcistan, Suriye, Bulgaristan ve İran'a artarken, Irak, Yunanistan ve Azerbaycan'a geriledi.

Söz konusu dönemde komşu ülkelere ihracatta sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri öne çıktı. Sektörün bu ülkelere ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,8 artarak 2 milyar 827,2 milyon dolardan 3 milyar 330,6 milyon dolara ulaştı.

Kimyevi maddeler ve mamullerini 1 milyar 903,1 milyon dolarla hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri, 1 milyar 467,3 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller takip etti.

En fazla ihracat 6 milyar 656 milyon dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi

Ocak-ağustos döneminde Türkiye'nin komşu ülkelere ihracatında İstanbul, Gaziantep, Ankara, Kocaeli ve Mersin öne çıktı. Bu 5 ilin söz konusu ülkelere gerçekleştirdiği toplam ihracat 11 milyar 661 milyon doları aştı.

Yılın 8 ayında komşu ülkelere en fazla ihracat 6 milyar 655 milyon 914 bin dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi. İstanbul'u 1 milyar 824 milyon 632 bin dolarla Gaziantep, 1 milyar 321 milyon 683 bin dolarla Ankara, 1 milyar 32 milyon 137 bin dolarla Kocaeli ve 826 milyon 754 bin dolarla Mersin takip etti.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,2 yükseldi.

Endeks, Temmuz 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,5, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 10, yakıtlarda yüzde 39,4 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 6,1 arttı.

İthalat birim değer endeksi de temmuzda yıllık bazda yüzde 12,8 artış kaydetti.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 3,3 azalırken, yakıtlarda yüzde 23,7, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 9,1 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 4,9 azaldı. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 2,9 ve ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 6,4 artarken, yakıtlarda yüzde 30,2 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 4,2 azalış gösterdi.

İthalat miktar endeksi temmuzda yıllık bazda yüzde 6,9 azaldı. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 24,4 ve ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,3 artarken, yakıtlarda yüzde 8,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 7,7 azalış kaydetti.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, haziranda 139,6 iken temmuzda yüzde 2,7 artarak 143,3 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Temmuz 2025'te 149,4 iken Temmuz 2026'da yüzde 4,9 azalışla 142,1 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, haziranda 125,7 iken temmuzda yüzde 8,7 azalarak 114,7 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl temmuzda 129,2 iken bu yılın aynı ayında yüzde 6,9 azalışla 120,3 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Temmuz 2025'te 95,3 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 4 puan azalışla Temmuz 2026'da 91,3 olarak kaydedildi.

Enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi geçen hafta küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına neden oldu. Cuma günü açıklanan verilere göre, ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı.

Ülkede çekirdek enflasyon ise aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Öte yandan ABD Merkez Bankasının (Fed) bu haftaki faiz kararı piyasaların odağında bulunuyor.

İstihdam piyasasına ilişkin güçlü veriler, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh'un enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu sonrasında para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bu hafta faiz artıracağına ilişkin olasılık yüzde 87'ye yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artırarak Fed'in erken faiz artırımına gideceği beklentilerine neden olması, küresel tahvil faizlerini yükseltirken risk iştahını azaltmaya devam ediyor.

Orta Doğu'da artan jeopolitik gerilimler de küresel piyasalarda risk iştahını törpüleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor. 

Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak devreye aldığı günlük 7 milyon varil kapasiteli "Petroline" isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nı Irak'tan düzenlenen saldırılarla kapatmasının ardından petrol arzına yönelik endişeler arttı. Bu gelişmeyle yeni haftanın ilk işlem gününde kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,6 artışla 107,3 dolarda seyrediyor.

Öte yandan Hürmüz Boğazı konusunda İran ve Arap ülkeleri arasında yarın yapılması planlanan bölgesel toplantı ertelendi.

Fed'e ilişkin faiz artırım öngörülerinin güç kazanmasıyla yüzde 4,98 ile Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi test eden ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,97'de dengelenirken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,4 seviyesinde, altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 329 dolarda seyrediyor.

Yapay zeka şirketlerinin teknolojilerini yavaşlatacağına dair endişeler de teknoloji şirketlerinin hisselerinde satış baskısının artmasına neden oldu.

Yapay zeka şirketi Anthropic'in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrol edilmesine ilişkin endişelerin artmasıyla şirketlere "yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme" çağrısında bulundu. 

Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ve ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, sosyal medya hesaplarından Amodei'ye destek verdi.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, petrol fiyatlarındaki yükselişin hız kesmesiyle cuma gününü yükselişle tamamladı. Petrol fiyatları, Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşma olabileceğine yönelik haber akışıyla cuma günü azalmıştı.

Öte yandan ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6'ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve ​Nasdaq endeksi yüzde 0,96 değer kazandı.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa'da bu hafta BoE'nin faiz kararı takip edilecek

Söz konusu gelişmelerle, Avrupa borsalarında cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izlendi.

İngiltere Merkez Bankasının (BoE) bu haftaki faiz kararı Avrupa piyasalarının odağında bulunuyor. Bankanın politika faizini sabit bırakması bekleniyor.

Cuma günü açıklanan verilere göre, İngiltere ekonomisi temmuzda beklentileri aşarak yüzde 0,4 büyüdü. Yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırması ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesiyle BoE'nin bu yıl politika faizinde artışa gitmesi bekleniyor.

Söz konusu gelişmelerle cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,82, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,78 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya borsalarında ise yeni haftada karışık bir seyir öne çıkıyor.

Bölgede, teknoloji şirketlerinde görülen düşüşler dikkati çekiyor. Güney Koreli teknoloji şirketleri SK Hynix'in hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp'un hisseleri yüzde 11,4 düştü.

Asya tarafında bu hafta Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz kararı takip edilecek.

Artan enerji maliyetlerinin enflasyonist endişeleri artırması ve yenin değer kaybetmesinin yarattığı baskıyla bankanın yüzde 1 seviyesindeki politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan bugün açıklanan verilere göre Japonya'da temmuz ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 0,2 azalarak, yıllık yüzde 3,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,8, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1 gerilerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 değer kazanarak 14.467,25 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükseldi.

Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 48,5121'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,6200'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamalarının takip edileceğini söyledi.

OSD, bu yılın ocak-ağustos dönemine ait üretim ve ihracat adetleri ile pazar verilerini açıkladı.

Buna göre, yılın 8 ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,3 düşüşle 841 bin 583 olarak kayıtlara geçti.

Otomobil üretimi ise yaklaşık yüzde 19 gerileyerek 458 bin 169 oldu. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim ise 854 bin 860'ı buldu.

Ocak-ağustos döneminde ticari araç grubunda üretim geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12, ağır ticari araç grubunda yüzde 7 ve hafif ticari araç grubunda yüzde 12 arttı.

Bu dönemde, otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 59 oldu. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları ise hafif araçlarda (otomobil ve hafif ticari araç) yüzde 60, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktörde yüzde 27 seviyesinde gerçekleşti.

Yılın 8 ayında ihracat 27,2 milyar dolara ulaştı

Otomotiv ihracatı, ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre adet bazında yüzde 12 gerileyerek 597 bin 594 oldu.

Bu dönemde otomobil ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 28 düşüş kaydederken, ticari araç ihracatı ise yüzde 9 arttı. Aynı dönemde traktör ihracatı da yüzde 14 artışla 8 bin 245 olarak gerçekleşti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, toplam otomotiv sanayi ihracatı, bu yılın 8 ayında yüzde 17 pay ile sektörel ihracat sıralamasında liderliğini korudu. Söz konusu dönemde toplam otomotiv ihracatı, 2025 yılının aynı dönemine göre yüzde 2,5 artarak 27,2 milyar dolar oldu.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre, aynı dönemde otomobil ihracatı yüzde 9 azalarak 6,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde dolar bazında ana sanayi ihracatı yüzde 1, tedarik sanayi ihracatı da yüzde 4 arttı.

Otomobilde yerli payı yüzde 35 oldu

Bu yılın 8 ayında toplam pazar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 azalarak 745 bin 597 olarak gerçekleşti.

Bu dönemde, otomobil pazarı da yüzde 14 düşüşle 564 bin 241 olarak kayıtlara geçti.

Ticari araç pazarına bakıldığında ise yılın 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre toplam ticari araç pazarı yüzde 5, hafif ticari araç pazarı yüzde 4, ağır ticari araç pazarı yüzde 7 geriledi.

Söz konusu dönemde otomobil satışlarındaki yerli araç payı yüzde 35, hafif ticari araç pazarında ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, VDK tarafından yürütülen vergi denetimleri yüksek gelir grubundaki kişilere odaklanmaya devam ediyor.

Vergi incelemesi, izaha davet, gözetim gibi farklı denetim metodolojileri kullanılarak, bu kesimlerin vergisel sorumluluklarını doğru şekilde yerine getirmeleri temin ediliyor.

Başkanlık tarafından yürütülen çalışmalarla, bu yıl büyük ölçeğe sahip mükelleflerin yüzde 31,3'ü vergi incelemesine alındı. Bu da neredeyse her 3 büyük mükelleften 1’inin inceleme altında olduğunu gösterdi. Büyük mükelleflere yönelik söz konusu oran, geçmiş yıllarda yüzde 11 civarındaydı.

Bu oran bu yıl için orta ölçekli mükelleflerde yüzde 7,3'te ve küçük ölçekli mükelleflerde yüzde 1,1'de kaldı. Orta ölçekli mükelleflerin denetiminde izaha davet, küçük ölçekli mükelleflerde ise uyarı maksatlı gözetim gibi uygulamalar tercih ediliyor.

48,7 milyar liralık matrah artışı

Ayrıca Başkanlık, bu yıl yüksek gelir grubunda yer alan mükelleflerin 2025 yılı kazançlarına ilişkin beyanlarını doğru şekilde vermeleri için 2'nci Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı'nı başlattı. Bu program kapsamında, mükellefler tarafından artırılan matrah 48,7 milyar liraya ulaştı. Programla, gözetim kapsamına alınarak yüksek gelir grubunda olduğu değerlendirilen mükellef sayısı da 16 bin 307 oldu. Çalışma kapsamında, bu mükellefler iki ayrı gruba ayrıldı.

Birinci grupta yer alan kişilerin Türkiye'nin ölçek bakımından en büyük 42 bin firmasında ortaklığı bulunduğu görülürken gelir vergisi tutarlarının risk analizi ile tespit edilen kazançlarıyla uyuşmadığı saptandı.

İkinci grupta ise herhangi bir şirkete ortaklığı bulunmamakla beraber sergilediği lüks yaşam ile ödediği vergiler uyuşmayan kişiler yer aldı.

İlk kez beyanname verdiler

Gözetim kapsamına alınan yaklaşık 7 bin mükellefin, geçmiş dönemde hiç beyanda bulunmadığı da belirlendi. Bu kişilerin büyük kısmı gözetim çalışması sonucunda ilk kez beyanname vererek, gelirlerini beyan etti.

Bu kapsamda gelir vergisi beyanındaki artış 6,7 milyar liraya, bu kişilerin ortak olduğu şirketler tarafından yapılan vergi kesintisi matrahındaki artış 4,2 milyar liraya, ortak oldukları şirketlerin kurumlar vergisi matrahındaki artış da 33,9 milyar liraya çıktı.

"Mükelleflerimizi vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de AA'ya yaptığı değerlendirmede, teknolojinin etkin kullanılmasıyla vergi denetim kapasitesinin önemli ölçüde güçlendiğini belirterek, "Vergide adaleti artırmaya yönelik çalışmalarımız kapsamında denetim kapasitemizi, büyük ölçekli ve yüksek gelir grubundaki mükelleflere yöneltiyoruz. Bu mükelleflerimizi, vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, yazılı açıklamasında, İstanbul Havalimanı'nın 110'un üzerinde hava yolu işbirliğiyle, 340'tan fazla destinasyona bağlantı sağladığını aktardı.

Havalimanının, halihazırda kuzey-güney doğrultusunda uzanan 3 ana ve 2 yedek olmak üzere, toplam 5 pistle hizmet verdiğini belirten Uraloğlu, "İstanbul Havalimanı'nın 4. ana pistini, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifleriyle 18 Eylül'de hizmete açacağız. 4. ana pistimizin devreye alınmasıyla, toplam pist sayımızı 6'ya çıkaracağız. Yeni pistimiz, aynı zamanda İstanbul Havalimanı'nın ilk Doğu-Batı yönlü pisti olacak. Doğu-Batı ekseninde inşa edilen yeni beton pist, 2 bin 820 metre uzunluğunda ve 45 metre genişliğinde." ifadelerini kullandı.

Taksi ve havada kalış süreleri kısalacak

Uraloğlu, yeni pistin uçuş operasyonlarına sağlayacağı katkıya dikkati çekerek, şu bilgileri paylaştı:

"Özellikle iç hat uçuşları ve Doğu yönlü rotalarda, taksi süreleri ile havada kalış sürelerini kısaltacağız. Böylece, yakıt ve zamandan tasarruf sağlayacağız. Yeni pist, farklı hava koşullarında operasyonların daha etkin yürütülmesine de katkı sağlayacak. Doğu-Batı eksenindeki yeni pistimizle, olumsuz hava koşullarında dahi operasyonel çeşitliliği artıracağız. İniş-kalkış emniyet marjını ve zamanında kalkış oranlarını da azami düzeye çıkaracağız."

İstanbul Havalimanı'nın operasyonel gücü artacak

Nisan 2025'te, Avrupa'da bir ilk olan Üçlü Bağımsız Paralel Pist Operasyonu'nun İstanbul Havalimanı'nda hayata geçirildiğini anımsatan Uraloğlu, 4. ana pistin hizmete alınmasıyla, havalimanının operasyonel kapasitesinin, verimliliğinin ve esnekliğinin daha da güçleneceğini vurguladı.

Uraloğlu, yeni pistin hangar alanlarına yakın konumuyla, genel havacılık operasyonlarının daha hızlı ve bağımsız yürütülmesine de imkan sağlayacağına işaret ederek, "Doğu-batı eksenli yeni pistimiz, yan rüzgar koşullarında güvenli operasyonlara katkı sunarken dörtlü pist işletmeciliği hedefimize de güç katacak." değerlendirmesinde bulundu.

Otomotivdeki elektronik kontrol ünitelerinden beyaz eşyalardaki motor sürücülerine, güç kaynaklarından sensörlere, haberleşme altyapılarından kritik savunma sistemlerine kadar, üretimin sürekliliğini doğrudan belirleyen çip tedariki, üretim gücünün, teknolojik liderliğin ve ekonomik güvenliğin temel unsuru olarak görülüyor.

Dünya genelinde son dönemde yaşanan arz sorunlarını, mevcut tasarım ve üretim kabiliyetlerini güçlendirerek ve araştırma kapasitesini artırarak aşmayı planlayan Türkiye, küresel değer zincirinde daha üst basamaklara çıkmak için düğmeye bastı.

Bu kapsamda, 2027-2029 Orta Vadeli Program'da (OVP), teknolojik bağımsızlığın ve ekonomik güvenliğin güçlendirilmesi amacıyla yarı iletkenlerin de aralarında bulunduğu stratejik sektörlerde yerli AR-GE, üretim ve yenilik kapasitesinin artırılması temel hedeflerden biri olarak belirlendi.

Programın "Ekonomik Güvenlik ve Dayanıklılık" başlığı altında, kritik teknolojilerde yerli kapasitenin geliştirilmesine yönelik adımlar arasında çip üretim tesislerinin kurulması da yer aldı.

Bu tesislerle kimlik, pasaport ve endüstriyel uygulamalarda kullanılan çiplerin yurt içinde üretilmesi sağlanacak. Sektörde üretim kapasitesinin yanı sıra AR-GE, tasarım ve ticarileştirme kabiliyetleri de geliştirilecek. Milli projelerle Türkiye'nin küresel çip yarışında öne çıkması sağlanacak.

Eylem planı yolda

İmalat sanayisi, enerji, tarım, sağlık ve ulaştırma sektörlerinde arz güvenliğini güçlendirmek üzere kritik alanlarda teknoloji geliştirilmesi başta olmak üzere yerli üretimi destekleyici eylem planları hazırlanıyor.

Yıl sonuna kadar oluşturulması öngörülen planlar, Ekonomi Koordinasyon Kurulunun değerlendirme ve kararına sunulmak üzere Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilecek.

Eylem planlarıyla ülkenin çip sektöründe tasarım ve AR-GE alanındaki yetkinliği üretim aşamasına da taşınacak. Halen TÜBİTAK BİLGEM ve Yarı İletken Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı (YİTAL) aracılığıyla çalışmalar yapılıyor. Böylece mevcut üretim kapasitesinin 250 nanometreden OVP döneminde 110 nanometre seviyesine geçilmesi hedefleniyor.

Kamu desteğiyle çok ortaklı "Ulusal Çip Konsorsiyumu" oluşturulması da planlar arasında bulunuyor. Böylece kademeli olarak çip ekosistemi büyütülerek, yetkinliklerin geliştirilmesi, Türk sanayisinin kritik çip ihtiyacında dışa bağımlılığın ortadan kaldırılması öngörülüyor.

Bu süreçte TÜBİTAK başta olmak üzere ilgili kuruluşlar da teşviklerle süreci destekleyecek. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca devreye alınan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı imkanları çip atılımında da kullanılacak. 5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrılan HIT-Çip çağrısıyla 65 nanometre veya daha ileri teknolojide yıllık en az 1 milyon pul üretimi kapasitesi oluşturulacak.

Türkiye'nin stratejik gündemi

Öte yandan milli işlemci ÇAKIL ve ALP-EREN gibi projelerle açık kaynaklı mimariler üzerinden dışa bağımlılık azaltılarak, güvenli işlemci çekirdekleri oluşturulacak.

Ülkenin güçlü olduğu otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinde ise yerli çiplerin kullanım alanlarının nasıl genişletilebileceği araştırılacak.

Türkiye'nin çip gündemi, tek başına bir yatırım başlığı olarak değil, sanayi ve teknoloji dönüşümünün kalıcı eksenlerinden biri olarak ele alınacak. Nitelikli insan kaynağından test ve standart altyapısına, üniversite araştırmalarından sanayi ile kurulan işbirliği ağlarına kadar geniş bir kapasite inşa edilecek.

ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'ın CEO'su Altman, Fortune dergisine verdiği röportajda, şirketin halka açılma planına ilişkin de konuştu.

Altman, "On yılın sonuna gelindiğinde herkesin ölümüne yol açabilecek yaklaşık yüzde 10'luk bir riskin alınmasını kabul edilemez buluyorum." dedi.

Şu anda yeni bir döneme girildiğini söyleyen Altman, yapay zekanın tüm insanlığın yararına olmasını sağlarken hiç kimsenin büyük bir riske maruz kalmamasını garanti altına almak için farklı bir şekilde hareket edilmesi gerektiğini anlattı.

Altman, "Güvenlik konusunda yaşanan tüm gelişmeler göz önüne alındığında, şu anın halka açılmak için hiç de uygun bir zaman olmadığını düşünüyorum, ayrıca bu konuda üzerimizde bir baskı da hissetmiyoruz." ifadelerini kullandı.

Halka arzın zamanlamasına ilişkin de Altman, bunun 2026'da gerçekleşmeyeceğini, güvenlik konusunda yapılması gerekenler olduğunu söyledi.

Anthropic CEO'su "yavaşlama" çağrısı yapmıştı

Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrol edilmesine ilişkin endişelerin artmasıyla şirketlere, "yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme" çağrısında bulunmuştu.

Sosyal medya hesabından Amodei'ye destek veren Altman, "Dario'nun, sınır teknolojisi çalışmalarının hızını kontrollü bir şekilde ayarlamamız gerektiği yönündeki görüşüne katılıyorum." ifadesini kullanmıştı.

2026–2027 eğitim öğretim yılı öncesinde okul masraflarına öğrenci servis ücretleri de eklendi. Çözüm platformu Şikayetvar’a ulaşan şikayetlerde veliler; resmi tarifelerin üzerinde olduğunu belirttikleri servis ücretlerinden, kısa mesafeler için talep edilen yüksek bedellerden ve ödeme sonrasında çıkarılan ek ücretlerden yakındı. Şikayetlerde öne çıkan örneklerde talep edilen servis ücretleri ile velilerin referans gösterdiği resmi tarifeler arasında on binlerce liraya ulaşan farklar dikkat çekti.

Yaklaşık 48 bin TL’lik tarifeye 140 bin TL ücret şikayeti

İstanbul’dan platforma ulaşan bir şikayette veli, çocuğunun okuluyla evi arasındaki gidiş-geliş mesafesinin yaklaşık 5 kilometre olduğunu belirtti. Veli, resmi tarifeye göre yıllık servis bedelinin yaklaşık 48 bin 249 TL olması gerektiğini ifade ederken kendisinden 140 bin TL peşin ücret talep edildiğini öne sürdü. İki rakam arasındaki fark yaklaşık 92 bin TL’ye ulaştı.

79 bin TL’lik tarifeye karşı 161 bin TL

İzmir’den bir başka veli ise anaokuluna giden çocuğu için 9 aylık servis ücretinin 161 bin 158 TL olarak bildirildiğini aktardı. Şikayet sahibi, aynı hizmet için resmi tarifede hesaplanan bedelin yaklaşık 79 bin 443 TL olduğunu belirterek talep edilen tutarın tarifeye göre 81 bin TL’den fazla yüksek olduğunu ifade etti.

“62 bin TL olması gereken servis için 105 bin TL istendi”

İstanbul’da yaşayan bir veli de çocuğunun okul servisi için resmi tarifeye göre yaklaşık 62 bin 658 TL hesaplandığını, kendisine bildirilen yıllık servis ücretinin ise 105 bin 634 TL olduğunu belirtti. Veli, iki tutar arasında yaklaşık 43 bin TL fark bulunduğundan şikayet etti.

Ankara’dan Şikayetvar’a ulaşan bir başka başvuruda ise aylık azami ücretin 3 bin 865 TL olduğu belirtilirken veliden 4 bin 800 TL talep edildiği öne sürüldü. Şikayet sahibi, bir önceki eğitim döneminde aynı hizmet için aylık 3 bin 100 TL ödediğini de aktardı.

Peşin ödemeden sonra ek ücret şikayeti

Velilerin gündemindeki bir diğer konu ise servis ücretinin peşin ödenmesine rağmen dönem içinde ilave bedel talep edilmesi oldu. Platforma ulaşan bir şikayette veli, yıllık yaklaşık 77 bin TL servis ücretini peşin ödediğini ancak daha sonra kendisinden yüzde 20 oranında ek ücret talep edildiğini belirtti. Başka bir veli ise servis bedelini tamamen ödemesinin ardından 5 bin 500 TL daha istendiğini ve ödeme yapılmaması durumunda öğrencinin servise alınmadığını öne sürdü. Bir başka şikayette ise yıllık 55 bin TL servis ücretinin peşin ödendiği, daha sonra 9 bin TL ilave ücret talep edildiği belirtildi. Şikayet sahibi, ek ödemeyi kabul etmemesinin ardından konunun icra takibine taşındığını aktardı.

Kısa mesafeye yüksek ücret iddiası

Şikayetvar’a ulaşan örneklerden birinde bir veli, 1–3 kilometrelik mesafe için dört aylık tek yön servis hizmetine 24 bin TL ödediğini belirtti. Ödemenin ardından ayrıca fiyat farkı talep edildiğini ileri süren veli, ek bedeli ödememesi üzerine servis hizmetinin durdurulduğunu ifade etti. Başka bir şikayette ise öğrencinin servisi kullanmadığı belirtilen bir dönem için aileden yaklaşık 4 bin TL ek ücret talep edildiği aktarıldı.

Velilerin servis ücretlerinde öne çıkan şikayetleri

Şikayetvar’a ulaşan 2026 tarihli başvurularda öğrenci servisleriyle ilgili ücret şikayetlerinde; resmi tarifenin üzerinde olduğu öne sürülen fiyatlar, kısa mesafelere yüksek bedeller, peşin ödeme sonrasında çıkarılan ilave ücretler, eğitim dönemi içinde talep edilen fiyat farkları, kullanılmadığı belirtilen dönemlere ilişkin ücret 

Yapay zekâ iş dünyasında görevleri, iş yapış biçimlerini ve yetkinlik beklentilerini hızla dönüştürürken, şirketlerin çalışan deneyimine bakışı da yeni bir döneme giriyor. Bir zamanlar kurumsal wellbeing denildiğinde stres yönetimi, fiziksel aktivite ve mental sağlık başlıkları öne çıkarken, bugün gündem giderek daha stratejik bir soruya evriliyor: AI çağında insanın bilişsel kapasitesi nasıl korunacak ve geliştirilecek? McKinsey Health Institute’ın 2026 tarihli araştırmasıyla küresel iş dünyasının gündemine taşıdığı “brain capital” yaklaşımı, çalışanların beyin sağlığını ve insanı teknoloji karşısında benzersiz kılan bilişsel becerileri, geleceğin ekonomik ve kurumsal rekabet gücünün önemli unsurlarından biri olarak konumlandırıyor.

Wellbeing'den “Brain Capital”e: Odak Artık Beyinde

Kurumsal esenliğin geleceğinde çalışanı yalnızca stresten uzaklaştırmak yeterli olmayacak. Odaklanabilmek, yaratıcı düşünebilmek, karmaşık problemleri çözebilmek, değişime adapte olabilmek, sağlıklı kararlar verebilmek ve insan ilişkilerini sürdürebilmek şirketlerin gelecekte ihtiyaç duyacağı kritik kapasitelere dönüşüyor.

McKinsey Health Institute, bu geniş perspektifi “brain capital” kavramı altında ele alıyor. Kavram; optimal beyin sağlığının yanı sıra bilişsel, kişilerarası, öz-yönetim ve teknolojik becerileri kapsıyor. Rapora göre özellikle stres, uyku ve sosyal bağlar gibi faktörler hem beyin sağlığını hem de bu becerileri etkileyebiliyor.

Kurumsal Esenlik ve Bütünsel Sağlık Yönetimi Danışmanı; Elkin Consultancy Kurucu CEO'su Elif Elkin, yeni dönemi şöyle değerlendiriyor:

“Kurumsal wellbeing artık yalnızca çalışanların kendilerini iyi hissetmesini sağlamakla sınırlı bir alan değil. Asıl soru, çalışanların yüksek değişim ve belirsizlik ortamında zihinsel ve bilişsel kapasitelerini ne kadar sürdürülebilir biçimde kullanabildikleri. AI, birçok işi daha hızlı ve verimli hale getirirken insanın değerini ortadan kaldırmıyor; aksine insanın yaratıcılık, sezgi, eleştirel düşünme, empati ve adaptasyon gibi özelliklerini daha kritik hale getiriyor. Bu nedenle wellbeing stratejilerinin odağı giderek ‘daha az stres’ten ‘daha güçlü insan kapasitesi’ne kayacak.”

Yeni Rekabet Alanı: Çalışanın Bilişsel Performansı

AI'ın rutin görevleri devraldığı bir çalışma ortamında, çalışanların yalnızca teknik yetkinlikleri değil, nasıl düşündükleri de rekabet avantajının bir parçası haline geliyor.

McKinsey'in araştırması, geleceğin iş gücü için yaratıcı ve analitik düşünme, dayanıklılık ve esneklik gibi “brain skills” olarak tanımlanan yetkinliklerin önemini özellikle vurguluyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun 2025 araştırmasına göre ise çalışanların ortalama yüzde 59'unun 2030'a kadar değişen beceri ihtiyaçlarını karşılamak için ek eğitime ihtiyaç duyması bekleniyor.

Elif Elkin'e göre bu tablo, şirketlerin çalışan gelişimi ve wellbeing yatırımlarını birbirinden ayrı düşünmemesi gerektiğini gösteriyor:

“Geleceğin şirketlerinde performans yönetimi ile wellbeing yönetimi arasındaki sınırlar daha da ortadan kalkacak. Çünkü yüksek performansın sürdürülebilirliği doğrudan insanın fiziksel, zihinsel, duygusal ve bilişsel kapasitesiyle bağlantılı. Bir çalışandan sürekli daha hızlı, daha yaratıcı ve daha esnek olmasını bekliyorsak, öncelikle bu kapasiteyi besleyen yaşam ve çalışma koşullarını tasarlamamız gerekiyor.”

“Çalışanı Stresten Korumak” Yerine “Beyni Güçlendirmek”

Yeni nesil wellbeing yaklaşımı, çalışanların sorun yaşadıktan sonra desteklenmesinden çok, beyin sağlığını ve bilişsel kapasiteyi proaktif biçimde güçlendirmeye odaklanıyor.

Uyku kalitesi, fiziksel aktivite, beslenme, sosyal bağlantılar, stres yönetimi ve zihinsel dinlenme gibi klasik sağlık başlıkları bu yaklaşımın temelini oluştururken; bilişsel esneklik, yaratıcılık, odaklanma, öğrenme kapasitesi ve teknolojiyle iş birliği gibi yeni boyutlar da çalışan deneyimine dahil oluyor.

Elif Elkin, bütünsel yaklaşımın önemine dikkat çekiyor:

“Beyni ayrı, bedeni ayrı, mental sağlığı ayrı yönetmek artık yeterli değil. Uyku kalitesi düşen, sürekli stres altında çalışan veya zihinsel olarak aşırı yüklenen bir kişinin bilişsel performansından sürdürülebilir biçimde yüksek sonuç bekleyemeyiz. Bu nedenle kurumların sağlık ve wellbeing stratejilerini birbirinden kopuk uygulamalar yerine, çalışanı bütünsel olarak ele alan bir sağlık mimarisi içinde tasarlaması gerekiyor.”

AI İnsanın Yerini Mi Alacak, İnsan Kapasitesini Mi Artıracak?

AI çağında asıl rekabetin insan ve teknoloji arasında değil, insan ile teknolojinin ne kadar iyi birlikte çalışabildiği konusunda yaşanması bekleniyor. McKinsey de şirketlerin rekabet gücünün insan zekâsı ile teknolojinin tamamlayıcı güçlerini ne kadar iyi bir araya getirebildiğine bağlı olacağına dikkat çekiyor.

Bu nedenle şirketler açısından yeni soru “AI çalışanların yerini alacak mı?” olmaktan çıkıp, “Çalışanlarımız AI ile birlikte çalışabilecek bilişsel ve insani kapasiteye sahip mi?” sorusuna dönüşüyor.

Elif Elkin bu dönüşümü şöyle yorumluyor:

“AI'ın yükselişi insanı değersizleştirmiyor; tam tersine insan olmanın değerini yeniden tanımlıyor. Bilginin kendisine erişimin kolaylaştığı bir dünyada fark yaratacak olan; doğru soruyu sorabilmek, bilgiyi anlamlandırabilmek, farklı perspektifleri bir araya getirebilmek, yaratıcı düşünebilmek ve belirsizlik karşısında sağlıklı karar verebilmek olacak. Bu nedenle geleceğin wellbeing yatırımları aynı zamanda geleceğin insan kapasitesine yapılan yatırımlar olacak.”

Geleceğin İş Yeri, Beyni Koruyan İş Yeri Olacak

Çalışma hayatının giderek hızlandığı, bilgi akışının yoğunlaştığı ve AI'ın iş süreçlerine hızla entegre olduğu yeni dönemde insan beyninin kapasitesini korumak, geliştirmek ve sürdürülebilir kılmak, şirketlerin rekabet stratejisinin yeni başlıklarından biri olmaya aday.

Bu perspektiften bakıldığında corporate wellbeing'in yeni frontier'ı yalnızca çalışanların bugün kendilerini iyi hissetmelerini sağlamak değil; yarının daha karmaşık, daha hızlı ve daha teknolojik çalışma dünyasında güçlü kalabilecek insan kapasitesini bugünden inşa etmek olacak.

Avrupa Komisyonunun haftalık petrol bülteni verilerinden derlediği bilgilere göre, AB genelinde vergiler dahil ortalama benzin (Euro-süper 95) fiyatı, 23 Şubat'ta litre başına 1,64 avro iken, 7 Eylül'de yaklaşık yüzde 24 artışla 2,04 avroya çıktı.

Aynı dönemde dizel fiyatı daha hızlı yükseldi. AB'de dizelin litre fiyatı, 23 Şubat'ta 1,59 avro düzeyindeyken, 7 Eylül'de yaklaşık yüzde 33 artışla 2,11 avroya yükseldi.

Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişte, Orta Doğu'daki savaşın küresel petrol piyasalarında arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırması etkili oldu.

Bölgede çatışmaların şiddetlenmesi, petrol üretim tesisleri ve enerji altyapısına yönelik saldırı risklerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve petrol ürünleri taşımacılığına ilişkin belirsizlikleri artırdı.

Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu'daki çatışmaların şiddetlenmesiyle eylülde 100 doların üzerine çıktı. Petrol piyasasında yaşanan bu hareketlilik, Avrupa'da akaryakıt fiyatlarına da yansıdı.

Özellikle Avrupa'da dizel piyasasında arz koşullarının sıkılaşması, dizel fiyatlarının benzin fiyatlarından daha hızlı yükselmesinde etkili olan unsurlar arasında yer aldı.

En sert benzin fiyatı artışı Danimarka ve Finlandiya'da

Üye ülkeler bazında yapılan karşılaştırmada, benzin fiyatlarındaki en yüksek artış Danimarka ve Finlandiya'da görüldü.

Söz konusu dönemde Danimarka'da benzinin litre fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,94 avrodan 2,63 avroya yükseldi. Finlandiya'da da litre başına benzin fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,71 avrodan 2,32 avroya çıktı.

Danimarka ve Finlandiya'yı yüzde 32 ile Çekya ve Polonya, yüzde 29 ile Litvanya izledi.

Dizelde artış yüzde 47'ye ulaştı

Dizel fiyatlarında ise en yüksek artış Bulgaristan'da kaydedildi.

Bulgaristan'da litre başına dizel fiyatı yaklaşık yüzde 47 artışla 1,23 avrodan 1,81 avroya çıktı.

Bulgaristan'ı yaklaşık yüzde 44 artışla Çekya, yüzde 42 ile Finlandiya, yüzde 39 ile Polonya ve yüzde 38 ile Belçika takip etti.

Böylece Çekya, Finlandiya ve Polonya, hem benzin hem de dizelde en sert fiyat artışı yaşayan ilk 5 ülke arasında yer aldı.

Ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarında vergi oranlarının yanı sıra ulusal para birimlerindeki dalgalanmalar, rafineri ve akaryakıt tedarik yapıları ile yerel piyasa koşulları etkili oluyor.

Avrupa Komisyonu, 8 Eylül'de yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki durumun istikrarsızlığını koruduğunu ve bölgedeki jeopolitik belirsizliğin dizel ve jet yakıtı başta olmak üzere petrol ve petrol ürünleri piyasalarında fiyat oynaklığını artırdığını bildirmişti.

Komisyon, mevcut durumda AB'de petrol arz güvenliği açısından acil bir sorun bulunmadığını ancak çatışmanın seyrinin gelecek haftalarda ve aylarda piyasaları daha da sıkılaştırabileceğini belirtmişti.

Projenin ilk etabında 1071 konut, şartları sağlayan vatandaşlara 3 yıl süreyle tahsis edilecek. Başvurular 14-25 Eylül tarihlerinde e-Devlet üzerinden Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) "Konut / İşyeri Başvuru" hizmetinden yapılacak ve başvuru ücreti alınmayacak.

Kira bedellerinin aylık 10 bin liradan başlayacağı projede, konutlar bölge rayiçlerinin altında bedellerle kiralanacak.

İlk etapta 1071 konut kiralanacak

İlk etapta kiraya verilecek konutlar İstanbul'da 4 bölgede yer alacak.

Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu ve Güngören'de toplam 360, Maltepe, Tuzla ve Kartal'da 330, Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar'da 291, Arnavutköy'de ise 90 olmak üzere toplam 1071 konut kiralanacak.

İstanbul il sınırları içerisinde yaşayan vatandaşlar, ikamet ettikleri ilçeden bağımsız olarak proje kapsamındaki istedikleri ilçe için başvuruda bulunabilecek. İstanbul dışında ikamet eden vatandaşlar ise projeye başvuramayacak.

İlk etaptaki 1071 konutun teslimi ise ekimde yapılacak.

Yeni evli genç çiftlere 1+1 ve 2+1 konut

Proje kapsamında 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 konut tipleri yer alacak.

Genç evli ailelere 1+1 veya 2+1, iki veya daha fazla çocuklu ailelere ise 2+1, 3+1 veya 4+1 konut tahsis edilecek.

Projeye başvurabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, başvuru tarihi itibarıyla 18 yaşını doldurmuş ve evli olmak, en az bir yıldır kesintisiz şekilde İstanbul il sınırları içerisinde ikamet etmek gerekecek.

Başvuru sahiplerinin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde tapuya kayıtlı bağımsız bir konutunun bulunmaması, daha önce TOKİ ile konut sözleşmesi imzalamamış olması ve aylık ortalama hanehalkı net gelirinin 100 bin lirayı aşmaması şartı aranacak.

Üzerinde konut tapusu bulunanlar projeye başvuramayacak. Son 5 yıl içerisinde bağımsız konut niteliğindeki bir taşınmazı satın alan veya satanların da başvuruları kabul edilmeyecek.

Sosyal konut veya İlk Evim Arsa projeleri kapsamında asil ya da yedek aktif hak sahipliği bulunanlar da projeye başvuramayacak.

Başvuruda bulunan vatandaşlar, başvurularının kabul edilip edilmediğini e-Devlet üzerinden TOKİ hizmetleri arasında yer alan "Konut / İşyeri Başvuru" menüsünden takip edebilecek.

Kira ilk 12 ay artırılmayacak

Konutların kira bedeli, teslim için idarece bildirilen tarihten itibaren 12 ay boyunca artırılmayacak. Bu sürenin sona ermesini takip eden ilk ocak ayında kira bedellerine TÜFE oranında artış yapılacak.

Kira ödemeleri ise konutun teslimini takip eden ayın 20'sinde başlayacak.

Tahsis süresi 3 yılla sınırlı olacak ve uzatılamayacak. Tahsis süresi içerisinde konut satın alan hak sahiplerinin ise kiralık sosyal konutu tahliye etmesi gerekecek.

Başkente su sağlayan barajlarda doluluk oranı, geçen yıla göre iki kat artarak yüzde 40,13'e ulaştı.

Kuraklık riskinin sürdüğü ve geçen yıl su sıkıntıları yaşanan Ankara'da, bu yıl aynı tarihte doluluk miktarı 583 milyon 728 bin metreküpe yükselirken, oran yüzde 40,13 olarak ölçüldü. Böylece doluluk oranı geçen yıla göre yüzde 108,47 arttı.

Aktif kullanılabilir su miktarı ise 10 Eylül 2025'te 91 milyon 10 bin metreküp iken, bu yılın aynı tarihinde 432 milyon 21 bin metreküp olarak kaydedildi. Böylece oran yaklaşık 5 kat artarak yüzde 6,98'den 33,16'ya çıktı.

Kente, geçen yıl günlük 1 milyon 583 bin 729 metreküp, bu yıl ise 1 milyon 653 bin 985 metreküp su verildi.

Geçen yıl ocaktan eylüle kadar barajlara gelen su miktarı 155 milyon 654 bin 965 metreküp oldu.

Bu yıl ise aynı tarihler arasında 750 milyon 57 bin 902 metreküp olarak ölçüldü. Bu kapsamda da yüzde 381,9 oranında artış gerçekleşti.

Kesikköprü Barajı'nın doluluk oranı yüzde 100 oldu

Doluluk Kesikköprü Barajı'nda yüzde 100, Türkşerefli Barajı'nda yüzde 10,14, Peçenek Barajı'nda ise yüzde 27,26 olarak tespit edildi.

Başkentteki barajlarda genel doluluk seviyesi ise şu şekilde:

2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program'dan (OVP) yaptığı derlemeye göre, dijital dönüşümün hızlandırılması için kaynakların daha etkin kullanılması sağlanacak.

Programa göre, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin (TR ETS) Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile uyumu güçlendirilerek emisyon yoğun sektörlerin yeşil dönüşümü ve ihracat rekabetçiliğine destek verilecek. İmalat sanayisinde yeşil ve dijital dönüşümlere yönelik sektör ve teknoloji düzeyindeki ihtiyaçlar belirlenecek ve destek mekanizmaları oluşturulacak.

Sanayide yeşil dönüşümü hızlandırmak, temiz üretimi görünür kılmak ve firmaların yeşil finansa erişimini kolaylaştırmak amacıyla sektörel "Mevcut En İyi Teknikler" (MET-Endüstriyel tesislerde çevrenin bir bütün olarak korunmasını sağlayan en etkili, teknolojik ve ekonomik açıdan uygulanabilir yöntemler bütünü) doğrultusunda düzenlemelere yönelik faaliyetler yürütülerek ve gerekli insan kaynağı yetiştirilerek "Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme" sürecine devam edilecek. Sanayi kaynaklı atık ısının etkin kullanılması amacıyla mevzuat düzenlemesi yapılacak.

Elektrikli araç şarj istasyonları yaygınlaştırılacak

"Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Stratejisi ve Eylem Planı" tamamlanarak uygulamaya konulacak, entegre, verimli, güvenli, çevreye duyarlı akıllı ulaşım sistemleri teknoloji yol haritası oluşturulacak, ulaşımda emisyon azaltımı ve sürdürülebilirliğin sağlanmasıyla bağlantısallığın artırılması konularında projeler hayata geçirilecek.

Elektrikli araç şarj istasyonlarının ülke genelinde yaygınlaştırılması sağlanacak. Lojistik sektöründe ağır ticari araçların elektrifikasyonunu desteklemek üzere yüksek kapasiteli şarj istasyonlarına yönelik ulusal plan hazırlanacak.

İşletmelerin dijital dönüşüme yönelik kabiliyet ve kapasiteleri artırılacak. Kamu hizmetlerinin sunulmasında dijital teknolojilerin azami düzeyde kullanılması sağlanacak.

Süper bilgisayar altyapıları geliştirilecek

Dijital Dönüşüm Programı ile işletmelerin dijital dönüşüm yatırımları desteklenecek. Yapay zeka alanında Avrupa Birliği (AB) ile uyum gözetilerek ulusal mevzuat altyapısı geliştirilecek. Yapay zeka uygulamalarının ihtiyaç duyduğu süper bilgisayar altyapıları geliştirilecek ve Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) süper bilgisayarının kapasitesi artırılacak.

Veri ekonomisine geçişi hızlandırmak üzere veri sahipliği ve paylaşım sorumluluklarıyla teknik yöntemlere ilişkin hususları da kapsayan ulusal politika çerçevesi hazırlanacak, veri yönetişimi çatı mevzuatı ve altyapısı oluşturulacak.

Kamuda dijital dönüşümü hızlandırmak ve yeni nesil dijital teknolojilerden daha etkin şekilde faydalanmak üzere dijital devlet kurumsal mimarisine yönelik mevzuat altyapısı oluşturulacak.

Yapay zeka destekli hizmet modelleri tasarlanacak

Yerel yönetim kuruluşlarının bilişim yatırımlarına yönelik kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla ortak yazılım bileşenleri ve paylaşımlı dijital altyapılar yaygınlaştırılacak, mükerrer sistem yatırımları azaltılacak. Söz konusu yönetimlerde veri temelli karar alma süreçlerini güçlendirmek amacıyla birlikte çalışabilirlik esasları ve ulusal mimari çerçevesinde bütünleşik dijital şehir yönetim altyapısı oluşturulacak, ortak platform yaklaşımıyla dijital belediyecilik hizmetleri yaygınlaştırılacak.

Stratejik sektörlerde uluslararası akreditasyona sahip test ve uygunluk değerlendirme altyapıları geliştirilecek. Test, muayene, gözetim ve belgelendirme ile standardizasyon ve uygunluk değerlendirme süreçlerinde dijital dönüşüm hızlandırılarak yapay zeka destekli, veri odaklı, entegre hizmet modelleri geliştirilecek.

Eğitimin tüm kademelerinde müfredatın ve altyapının dijital dönüşümünün geliştirilmesi sağlanacak, süreç odaklı ve yeterlik temelli bir dijital ölçme değerlendirme sistemi kurulacak.

Yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler pay piyasalarında hafta ortasına kadar risk iştahını desteklese de enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi haftanın sonlarına doğru bu iyimserliklerin önüne geçti.

ABD'de üretici enflasyonunun seyrinde enerji fiyatlarının etkisi iki ayın ardından ağustosta yeniden belirginleşirken, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel arttı.

Gıda ve enerji fiyatlarının dışlandığı çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde yükselirken, yıllık bazda yüzde 2,4 arttı. Ancak yıllık çekirdek enflasyonun Mart 2021'den bu yana en düşük seviyesine gerilemesi dezenflasyonist eğilimin sürdüğüne işaret etti.

Açıklanan veriler ülkede enerji kaynaklı enflasyonist baskıların devam ettiğini ortaya koyarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek hafta faiz artırımına gideceğine yönelik ihtimaller yüzde 90'a yaklaştı.

Gözler gelecek hafta Fed'in alacağı para politikası kararlarına çevrilirken, toplantı sonrası Fed Başkanı Kevin Warsh'un açıklamaları ile bankanın ekonomik projeksiyonlarına dikkat edilecek.

Jeopolitik tarafta Orta Doğu gündemi piyasaları yönlendiren ana unsurlardan biri olmaya devam etti. Bölgede petrol tedarikini tehdit eden her gelişme piyasalarda negatif fiyatlamaların oluşmasına neden olurken, İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sağlayacak geçici bir anlaşma konusunda ilerleme kaydettiğine ilişkin haber akışı tansiyonu bir nebze düşürdü.

Ancak petrol fiyatları sınırlı bir geri çekilme yaşasa da yüksek seyrini sürdürdü ve kasım vadeli Brent petrol haftalık bazda yüzde 8,5 artışla varil başına 104,5 seviyesinde işlem gördü.

Yapay zeka tarafında ise ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, GPT-6 Astra adlı şimdiye kadarki en gelişmiş ve akıllı yapay zeka modelini duyurdu.

OpenAI'dan yapılan açıklamada, kısa süre önce sınırlı sayıda kullanıcının erişimine açılan "GPT-6 Astra"nın gelişmiş siber kapasitesi ve yüksek otonom kontrol yeteneği bulunduğu, karmaşık bilgisayar sistemlerini yönetebildiği, e-tablo doldurma ve sıfırdan internet sitesi tasarlama gibi işlemleri insan müdahalesi olmadan yürütebildiği bildirildi.

Söz konusu modelin ardından diğer yapay zeka geliştiricilerinin de yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin artacağı öngörülerini güçlendirdi.

Öte yandan, geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyuran ABD Hazine Bakanlığı, bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını açıkladı.

Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte, Hazinenin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını daha güçlü şekilde karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili olduğunu dile getirdi.

Bu gelişmelerle, ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5'e yaklaşarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda ise yaklaşık 20 baz puan artışla yüzde 4,97 seviyesinde seyretti.

Dolar endeksi ise Fed'in faiz artışı yapacağına ilişkin beklentilerin artmasına karşın, ABD'deki mali endişeler ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle haftayı yüzde 0,1 azalışla 99,1 seviyesinde tamamladı.

Fed'e yönelik şahin tahminlerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle alternatif maliyeti artan altının onsu da haftalık bazdaki düşüşünü 3. haftaya taşıdı. Ons altın yüzde 1,8 düşüşle 4 bin 349 dolardan alıcı buldu.

New York borsası negatif seyretti

ABD'de pay piyasaları bu hafta negatif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,80, Nasdaq endeksi yüzde 0,66 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,57 geriledi.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6'ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı, ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.

Gelecek hafta salı New York Fed sanayi endeksi, çarşamba Fed'in faiz kararı, Fed Başkanı Warsh'un konuşması, perakende satışlar, perşembe inşaat izinleri, bekleyen konut satışları, konut başlangıçları, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma sanayi üretimi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

Avrupa'da BoE'nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa tarafında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) attığı şahin adım ve enerji maliyetlerindeki yükseliş fiyatlamaları belirledi.

Gelecek hafta için gözler kritik Fed kararının yanı sıra İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile ECB Başkanı Christine Lagarde'ın Fransa'da katılacağı etkinliklerde yapacağı konuşmalara çevrildi.

Bu hafta ECB, üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25'er baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.

Makroekonomik verilerde Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, eylül ayında yükselişini üst üste beşinci aya taşıyarak Şubat 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Almanya'da sanayi üretimi, temmuz ayında piyasa beklentilerinin aksine yüzde 1,1 geriledi. Ülkenin ihracatı temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0,8 azaldı. Almanya'da Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle yıllık enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9'a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,67, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,88 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,20 düşerken, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,79 yükseldi.

14 Eylül ile başlayacak haftada pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, salı İngiltere'de ILO işsizlik oranı, Almanya'da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi, İngiltere'de enflasyon, perşembe Avro Bölgesi'nde enflasyon, BoE faiz kararı, cuma ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Almanya'da ÜFE verileri karşılanacak.

BoJ'un 31 yılın zirvesindeki politika faizini artırması bekleniyor

Asya tarafında yapay zeka iyimserliğinin piyasaları desteklemesine karşın, mevcut gelişmeler bölgede riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturdu.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısına ilişkin şahin tahminlerin gücünü koruması ve Japon hükümetinin müdahalesiyle yendeki değerlenme ikinci haftaya taşındı. Dolar/yen paritesi bu hafta 152,8 seviyesine kadar gerileyerek yaklaşık 7 ayın en düşük seviyesini gördü. Parite haftayı yüzde 1,6 gerilemeyle 153,5 seviyesinde tamamladı.

Gelecek hafta bölgede BoJ'un faiz kararı beklenirken, bankanın yüzde 1 seviyesindeki son 31 yılın en yüksek politika faizini, 25 baz puan artırarak bir adım öteye götürmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.

Japonya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,4 ile öncü tahminlerin üzerinde büyüdü. Ülkede cari işlemler dengesi temmuzda yaklaşık 2,99 trilyon yen (yaklaşık 19,5 milyar dolar) fazla verdi.

Çin'in ağustos 2026 dönemi dış ticaret fazlası, piyasa beklentilerine paralel olarak 119,09 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde ülkenin ihracatı yıllık bazda yüzde 25, aylık bazda da yüzde 28,2 artış kaydetti.

Öte yandan, Japonya'da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 3,33 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,30, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,55 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,07 düştü.

Pazartesi günü Japonya’da sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, salı Çin’de perakende satışlar, sanayi üretimi, çarşamba Japonya'da dış ticaret dengesi, cuma BoJ'un faiz kararı, Japonya'da enflasyon verileri takip edilecek.

TCMB, politika faizini sabit tuttu

Yurt içinde ise alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,25 yükselişle 14.467,25 puandan kapandı. Tamamlanan haftada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5'te sabit tutulduğu bildirilen TCMB duyurusunda, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir." denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, İstanbul'da gerçekleştirilen Citibank Türkiye Yatırımcı Günü'nde "Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm" başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, "Aylık dalgalanmalara rağmen, son enflasyon verileri ve öncü göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin yavaşladığına işaret ediyor." dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşması"nda konuştu. Şimşek, Türkiye'nin, terörün finansmanı, her türlü yasa dışı finansman faaliyeti, kara para aklama, yaptırımları delme girişimleri ve her türlü yasa dışı ticaretle mücadele etme konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

Öte yandan cari işlemler hesabı, temmuz ayında 36 milyon dolar ile Ekim 2025'ten bu yana ilk kez fazla verdi. Analistler, yaz sezonunun etkisiyle hizmet gelirlerindeki güçlü seyir ve dış ticaret açığındaki aylık iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini kaydetti.

Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,5120'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde salı bütçe dengesi, çarşamba konut fiyat endeksi, perşembe TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti, konut satışları verileri takip edilecek.

Yeni eğitim öğretim yılının başlamasına iki gün kala başkentteki kırtasiyelerde okul alışverişi hareketliliği hızlandı.

Ankara Kitap ve Kırtasiyeler Esnaf Odası Başkanı Müslüm Küçükarzuman, AA muhabirine, yerel esnafın şehir ve sokak ekonomisi için kritik bir öneme sahip olduğunu söyledi.

Süpermarket ve zincir marketlerin kırtasiye ürünleri satmasına da değinen Küçükarzuman, "Kırtasiye malzemesi kırtasiyeciden, ilaç eczaneden alınır." dedi.

Merdiven altı ürün uyarısı

Okul öncesi dönemden lise son sınıfa kadar 19 milyon öğrencinin hazırlık içerisinde olduğunu hatırlatan Küçükarzuman, velileri sağlıklı ürünler satın almaları konusunda uyardı.

"Merdiven altı" tabir edilen ürünler konusuna değinen Küçükarzuman, şunları söyledi:

"Özel okullarda kırtasiye ürünleri paket şeklinde veriliyor. İçerisinde ne olduğu, hangi kalitede olduğu bilinmeyen markalar var. Devlet okuluna giden çocuklarımızın velileri de kendi mahalle esnafından alışveriş daha kaliteli daha sıhhi ürünlere ulaşırlar. Ürünlerin arkasında yer alan CE, EN-71 ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) damgalı ürünleri almalarını öneririz. Kırtasiye malzemesi kırtasiyeciden, ilaç eczaneden alınır."

Okul alışverişi 1500 liradan başlıyor

Ankara'nın Yenimahalle ilçesinde kırtasiyecilik yapan Süleyman Yalçın da okulların hazırladığı listelere göre hazırlıklarını tamamladıklarını ifade etti.

Boyalardan matara ve beslenme çantalarına kadar tüm taleplere cevap verdiklerini anlatan Yalçın, özel ve devlet okulları arasında alışverişin maliyeti açısından farklar olduğunu söyledi.

Yalçın, devlet okuluna giden bir öğrencinin temel kırtasiye maliyetinin ortalama 1500-3 bin 500 lira arasında değiştiğini belirterek, özel okullarda söz konusu rakamın, istenen listenin içeriğine göre 5 bin lira düzeyine çıkabildiğini kaydetti.

2027-2029 Dönemi Bütçe Çağrısı Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Bu kapsamda 2027-2029 döneminde, On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) hedefleri doğrultusunda makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesi, mali disiplinin sürdürülmesi ve adil gelir dağılımına katkı sağlayacak şekilde fiyat istikrarının tesis edilmesinin temel amaç olduğu belirtildi.

Ayrıca verimlilik artışının desteklenmesi, AR-GE ve yenilikçilik kapasitesi ile beşeri sermayenin geliştirilmesi, yeşil ve dijital dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması, iş gücü piyasasının etkinliğinin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve kayıt dışılığın azaltılması yoluyla sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümenin güçlendirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

Tebliğde, aynı dönemde maliye politikasının temel amaçları ise mali disiplinin korunması ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi, maliye politikaları ile para politikasının eş güdüm içinde uygulanarak makroekonomik dengelenme sürecinin desteklenmesi, harcamalarda etkinliğin artırılması, vergilemede adalet ve etkinliğin güçlendirilmesi ile kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması olarak sıralandı.

Verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek

Kamu idarelerinin, OVP'de belirlenen politika, tedbir ve öncelikler doğrultusunda hareket ederek kendilerine tahsis edilen ödenekleri aşmadan kaynaklarını etkili, ekonomik ve verimli şekilde kullanacakları vurgulanan tebliğde, şu ifadelere yer verildi:

"Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla harcamaların sistematik olarak gözden geçirilmesi sürdürülecek, verimsiz harcama alanları tasfiye edilecektir. Kamu harcamalarında etkinliği artıracak tasarruf tedbirlerine ilişkin denetim ve izleme faaliyetlerine devam edilecektir. Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları sürdürülerek ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri ve tasarruf anlayışı çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, ihtiyaç fazlası olan veya ekonomik ömrünü tamamlamış taşıtlar tasfiye edilecek ve zorunlu hallerle sınırlı yeni taşıt edinimlerinde ekonomiklik gözetilerek yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilmeye devam edilecektir. Süreklilik arz etmeyen ve konjonktüre dayalı gelirlerin oluşturduğu geçici kaynaklara karşılık olarak kalıcı mahiyette harcama oluşturulmayacaktır."

Tebliğde, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, OVP, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberi'nde yer alan makro politikalar, hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükler, ödenek teklif tavanları, genel ilkeler ve standartlar ile çok yıllı bütçeleme anlayışını esas alarak 2027, 2028 ve 2029 yıllarına ilişkin bütçe tekliflerini sunacakları bildirildi.

Tebliğ ekinde, 2027-2029 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi'ne de yer verildi.

Küçükşabanoğlu, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın ardından yeni Orta Vadeli Program'da da (OVP) yapay zeka, ileri teknolojiler, dijital dönüşüm, Ar-Ge ve nitelikli insan kaynağına dair hedeflerin güçlü biçimde yer aldığına işaret etti.

Bu durumu, devletin yapay zeka konusundaki kararlılığını göstermesi açısından son derece önemli bulduklarını ifade eden Küçükşabanoğlu, "Yapay zekanın artık yalnızca teknoloji politikalarının değil, kalkınma, üretim, istihdam ve küresel rekabet politikalarının da temel unsurlarından biri olarak ele alındığını görüyoruz." dedi.

Küçükşabanoğlu, OVP'de teknolojide dışa bağımlılığın azaltılması ve uluslararası rekabetçiliğin artırılması amacıyla Ar-Ge temelli yatırımların ve yenilikçi girişimcilik faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik güçlü bir yaklaşım ortaya konulduğunu dile getirdi.

Programda yapay zekanın siber güvenlik, otonom sistemler, kuantum teknolojileri, uzay ve uydu teknolojileri, çip, blokzincir ve robotik gibi derin ve ileri teknoloji alanlarıyla önceliklendirilmesinin önemini vurgulayan Küçükşabanoğlu, şöyle konuştu:

"Yapay zeka artık yalnızca bir teknoloji meselesi değildir. Ekonomiden milli güvenliğe, eğitimden üretime, kamu yönetiminden uluslararası rekabete kadar ülkelerin geleceğini doğrudan etkileyen stratejik bir güç alanıdır. Bu nedenle yapay zekanın devletimizin önümüzdeki dönem yol haritasında açık biçimde öncelikli alanlar arasında yer alması çok kıymetli. Türkiye olarak yalnızca dünyada geliştirilen teknolojileri kullanan ve tüketen bir ülke olmayı yeterli görmemeliyiz. Kendi teknolojisini geliştiren, girişimlerini küresel ölçekte büyüten, fikri mülkiyet üreten ve teknolojisini dünyaya ihraç eden bir Türkiye hedeflemeliyiz. OVP'de Ar-Ge'ye, teknoloji girişimciliğine ve yüksek katma değerli teknoloji ihracatına verilen önem bu açıdan çok değerlidir."

"En büyük rekabet alanlarından biri nitelikli insan kaynağı olacak"

Küçükşabanoğlu, OVP'de yapay zeka, siber güvenlik, savunma sanayisi ve uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine yönelik lisansüstü eğitimlerin desteklenmesi ile kamu-üniversite-özel sektör işbirliğinde eğitim programlarının yaygınlaştırılmasının da önemine dikkati çekti.

En büyük rekabet alanlarından birinin nitelikli insan kaynağı olacağını dile getiren Küçükşabanoğlu, gençleri çağın gerektirdiği gibi bilgi ve yetkinliklerle yetiştirmenin, Türkiye'nin geleceğine yapılabilecek en önemli yatırımlardan biri olduğunu söyledi.

Küçükşabanoğlu, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki hedeflerine ulaşabilmesi için bütün paydaşların ortak hareket etmeleri gerektiğini belirtti.

Yapay zeka çağında ülkeler arasındaki rekabetin her geçen gün hızlandığının altını çizen Küçükşabanoğlu, şunları kaydetti:

"Böyle bir dönemde devletimiz orkestranın şefi olmalı, özel sektörümüz, üniversitelerimiz, akademik camiamız ve sivil toplum kuruluşlarımız aynı hedef doğrultusunda kenetlenmelidir. Devletimizin ortaya koyduğu vizyonu hep birlikte sahiplenmeli, yapay zeka ve ileri teknolojiler konusunda ülke olarak ortak bir seferberlik anlayışıyla hareket etmeliyiz. Dernek olarak yaklaşık 7 yıldır yapay zekanın yalnızca teknolojik değil ekonomik, toplumsal ve stratejik bir dönüşüm olduğunu vurguluyoruz. Türkiye'nin bu dönüşümü yalnızca takip eden değil, yön veren ülkelerden biri olması gerektiğini savunuyoruz. Yüz yılını geride bırakmış Türkiye olarak bilimde, teknolojide ve yapay zekada dünyanın ön saflarında yer almalı ve iddiamızı ortaya koymalıyız. Önümüzde önemli bir fırsat penceresi bulunuyor. Yapay zeka çağının yalnızca takip edenlerinden değil, yön veren ülkelerinden biri olabiliriz. Başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, bu vizyonun ortaya konulmasında emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür ediyoruz. AIPA olarak devletimizin ortaya koyduğu hedeflere katkı sunmaya ve Türkiye'nin yapay zeka yolculuğunda üzerimize düşen sorumluluğu almaya devam edeceğiz."

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği bilgiye göre, sanayide yüksek katma değerli dönüşümün desteklenmesi amacıyla sektörel önceliklendirmeyi esas alan hedefli sanayi politikaları hayata geçirilecek, yüksek katma değerli üretim desteklenerek dış pazarlarda rekabet gücü artırılacak.

Yerli ve milli üretimde kaldıraç rolü üstlenecek programların kapsamının da genişletilmesi planlanıyor.

Bunun için, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ile öncelikli teknoloji alanlarına yönelik büyük ölçekli yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş mekanizmalar yoluyla desteklenecek.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) Programı, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanmaya devam edilecek.

Katma değeri yüksek, nitelikli olup görece daha küçük ölçekli imalat sanayisi yatırımlarını kapsayacak şekilde yeni bir uygulama alanı geliştirilecek.

Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkanlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkılacak.

Stratejik Hamle Programı kapsamında arz güvenliğini sağlayacak, dışa bağımlılığı azaltacak, AR-GE içeriği yüksek ve ikiz dönüşüm hedefleriyle uyumlu yatırımlar desteklenecek.

Rekabetçilik ve sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, ulusal düzeyde önem taşıyan kümelenme teşebbüsleri de desteklenmeye devam edilecek.

Dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecek

Öncelikli sektörlerde rekabetçi üretimin geliştirilmesine yönelik kritik bileşenlerin yerli imkanlarla üretimi kamu alımları aracılığıyla desteklenecek.

Devlet yardımlarının kullandırılmasında illerin teknolojik yetkinlikleri gözetilerek verimlilik artışı, teknoloji kazanımı, enerji verimliliği, ihracat, istihdam ve yerli katma değer oluşturulması gibi ölçütler öncelikli performans kriterleri olarak dikkate alınacak, etki değerlendirmelerine dayalı olarak sade ve etkin yapıda yürütülmesine devam edilecek.

Yatırım teşvik sistemi seçici, ihtiyaç odaklı, süreli, proje odaklı ve bölgesel gelişmişlik düzeyini gözeten bir çerçevede uygulanacak.

Tarımsal sanayi üretim süreçlerinde ortaya çıkan yan ürünlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesine yönelik yatırımlar teşvik edilerek tarım ve sanayi sektörü etkileşimi güçlendirilecek.

Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında, teknolojik dönüşüm, ihracat ve istihdam odaklı bölgesel düzeyde belirlenen yatırım ihtiyaçlarına ilişkin özel sektör yatırımları desteklenecek.

Yöresel ve geleneksel ürünlerin ticarileştirilmesine ve katma değerinin artırılmasına yönelik markalaşma, tasarım, ambalaj ve sertifikasyon süreçleri teşvik edilecek, ulusal ve uluslararası pazarlara erişimleri kolaylaştırılacak, dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecek.

IEA tarafından hazırlanan "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu"ndan yaptığı derlemeye göre, Türkiye'nin güçlü ekonomik ve nüfus artışı enerji ihtiyacını yeniden şekillendiriyor.

Elektrik talebindeki büyümenin önümüzdeki yıllarda da sürmesi beklenirken, Ulusal Enerji Planı elektrik talebinin 2035'te 510 teravatsaat seviyesine ulaşacağını öngörüyor.

IEA'nın aralarında ABD, Almanya, Belçika ve İngiltere gibi ülkelerinde bulunduğu 32 üyesi bulunuyor.

Raporda, Türkiye'nin elektrik talebindeki hızlı artışın yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyümeyle birlikte değerlendirilmesi, ülkenin enerji sisteminde üretimden ziyade şebeke, depolama, esneklik ve talep yönetiminin önümüzdeki dönemin kritik başlıkları arasında yer alacağına işaret ediyor.

Türkiye'de elektrik talebinin 2005-2024 döneminde yıllık ortalama yaklaşık yüzde 5 arttığı kaydedilen raporda, bunun IEA üyesi ülkeler arasındaki en hızlı artış olduğu vurgulanırken, artan talep ve yenilenebilir enerji kapasitesinin elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.

IEA raporunda ayrıca elektrik talebindeki büyümenin başta sanayi ve hizmetler olmak üzere ekonomik faaliyetlerden kaynaklandığı belirtiliyor.

Konutlarda ise elektrik tüketimi 2023'ten 2024'e yüzde 14 arttı. Rapora göre, bu yükselişte klima ve elektrikli cihaz kullanımındaki artışın yanı sıra bazı bölgelerde ısınma ve yemek pişirmede elektrifikasyonun yaygınlaşması etkili oldu.

Raporda, Türkiye'nin yaz aylarında elektrik talebinde yeni rekorlar kırdığına da yer verildi. Bu kapsamda ülkenin puant elektrik talebi, Temmuz 2025'teki sıcak hava dalgası sırasında 59,5 gigavat ile yeni zirveye ulaştı.

Elektrik talebi yenilenebilir enerji santrallerinden karşılanacak

Artan talebin karşılanmasında yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor.

Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynakları 2025'te toplam elektrik üretiminin yüzde 43'ünü karşılarken, bu oranın 2035'te yüzde 55'e yükselmesi hedefleniyor.

Güneş enerjisinin kurulu gücünün 2024'teki 20 gigavat seviyesinden 2035'te 77 gigavata, rüzgar kapasitesinin ise 13 gigavattan 43,1 gigavata yükselmesi hesaplanıyor.

Ancak IEA'ya göre yenilenebilir enerji kapasitesindeki bu hızlı artış, elektrik sisteminin esnekliğinin geliştirilmesini de gerektiriyor.

Akıllı şebekelerle 35 gigavatlık esneklik hedefi

Türkiye'nin enerji dönüşümünde yalnızca yeni üretim kapasitesinin kurulması değil, üretilen elektriğin sisteme güvenilir biçimde aktarılması ve talebin yüksek olduğu dönemlerde kullanılabilmesi önem kazanıyor.

Bu kapsamda Türkiye'nin akıllı şebeke yol haritası 2035'e kadar toplam 35 gigavatlık esnek kaynağın oluşturulmasını öngörüyor. Bunun 10 gigavatını çatı tipi güneş enerjisi ve depolama, 10 gigavatını büyük ölçekli enerji depolama, 5 gigavatını şebeke yönetimi ve 10 gigavatını talep tarafı yönetimi oluşturacak.

Türkiye ayrıca 2035'e kadar komşu ülkelerle elektrik enterkoneksiyon kapasitesini önemli ölçüde artırmayı planlıyor.

İhracat kapasitesinin 3 katına çıkarılarak 6,75 gigavata, ithalat kapasitesinin ise 5 katına çıkarılarak 6,6 gigavata yükseltilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda 14 bin 700 kilometrelik yüksek gerilim doğru akım hattının kurulması planlanıyor.

IEA, Türkiye'nin artan elektrik talebini karşılayabilmesi için şebeke, enerji depolama ve diğer esneklik kaynaklarına yatırımların hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Rapora ilişkin değerlendirmesinde IEA Başkanı Fatih Birol da Türkiye'nin enerji talebinin, hızlı büyümeye devam ettiği bir dönemde şebekelere, esnekliğe ve enerji verimliliğine yapılacak yatırımların enerji güvenliğini güçlendireceğini, ekonomik rekabetçiliği destekleyeceğini ve ülkenin uluslararası yakıt fiyatlarındaki oynaklığa maruz kalmasını azaltacağını belirtti.

KGM'nin sorumluluğunda olan üç otoyol ve bağlantı yolları ile bunlar üzerinde bulunan bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri gibi diğer mal ve hizmet birimleri ile varlıklarının özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.

ÖİB'nin internet sitesinden, söz konusu otoyol ve köprülere ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, KGM tarafından işletilen otoyol ve köprülere yönelik teknik, hukuki ve mali hazırlık çalışmalarının ilgili kurumlarla koordinasyon içinde sürdürüldüğü ifade edildi.

"Öncelik gelir elde etmek değil, otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek"

Bahse konu rutin hazırlık çalışmalarının "kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyetin devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesine" yönelik olduğu belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu modelde öncelik gelir elde etmek değil, otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ve işletme verimliliğini artırmaktır. Diğer yandan, kamuoyunda otoyolların yıllık 600 milyon dolar kar ettiği ve 30 yıllık toplam karın 18 milyar dolara ulaştığı yönünde eksik ve yanıltıcı değerlendirmeler yapılmaktadır. Oysa 600 milyon dolar kar değil, gelirdir. Bu tutarın yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmaktadır. Ayrıca önemli tutarda yatırım ve yenileme harcamaları ile personel ve işletme giderleri bulunmaktadır. Tüm bu maliyetler göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmamakta ve kamuoyunu yanıltmaktadır."

Açıklamada, "Bu nedenle 600 milyon doların doğrudan 30 yıl ile çarpılarak '30 yıllık kar' veya 'kamu zararı' hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değildir. Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme yatırımları, işletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ve riskler birlikte dikkate alınır." ifadesi kullanıldı.

Yürütülen çalışmaların temel amacının, hizmet kalitesini artırmak, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini yükseltmek ve sürdürülebilir bir altyapı yönetimi oluşturmak olduğu ifade edilen açıklamada, ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesi, geçiş ücretlerine ilişkin ilave bir artış kararı ve çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir kararın bulunmadığının altı çizildi.

Açıklamada, bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'nın, özelleştirme ihalesine çıkılmasını ifade etmeyip, yapılacak işlemler konusunda ÖİB'yi yetkilendirdiği vurgulanarak, sürecin tüm aşamalarının Başkanlık tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri esas alınarak yürütüldüğü belirtildi.

El Nino'nun sıcaklık, yağış ve rüzgar düzenlerinde oluşturduğu değişiklikler enerji piyasalarında talep, üretim ve ticaret dengelerini farklı şekillerde etkileyebiliyor. Sıcaklıkların yükselmesiyle klima ve diğer soğutma sistemlerinin daha fazla kullanılması, elektrik tüketimini artırarak El Nino'nun enerji sistemleri üzerindeki doğrudan etkilerinden biri olarak öne çıkıyor.

Uluslararası Enerji Ajansına (IEA) göre küresel elektrik talebi, bu yıl geçen yıla göre yüzde 3,6, 2027'de ise yüzde 3,8 büyüyecek. IEA, beklenenden daha güçlü El Nino'nun bazı bölgelerde soğutma ihtiyacını artırarak elektrik tüketimini mevcut tahminlerin üzerine taşıyabileceğine işaret ediyor.

IEA'ya göre, dünyada binaların soğutulması için kullanılan elektrik miktarı 2015'ten bu yana yüzde 50 artarak yaklaşık 2 bin 900 teravatsaate ulaştı. Bu büyüklük, yüksek sıcaklıkların soğutma talebi üzerinden elektrik sistemlerine oluşturabileceği ilave yüke dikkati çekiyor.

El Nino güneş üretimini artırabilir

Rüzgar ve güneş enerjisi üretimi, El Nino'nun atmosferik basınç, bulutluluk ve rüzgar düzenleri üzerindeki etkilerinin bölgelere göre değişmesiyle farklı düzeyde etkileniyor.

Enerji ve emtia piyasaları veri ve analiz şirketi ICIS'in projeksiyonuna göre, El Nino kaynaklı sıcaklık artışının bazı bölgelerde güneş enerjisi üretimini artırabileceği öngörülüyor. Avrupa'da güneş enerjisi üretiminin bu yılın üçüncü çeyreğinde normal hava koşullarına kıyasla yüzde 1,1 ila yüzde 2,1 artması bekleniyor.

Başka bölgelerde ise El Nino'nun güneş radyasyonunu azaltarak verimliliği düşürebileceği tahmin ediliyor. Güçlü El Nino koşullarının atmosferik dolaşımı değiştirerek bazı bölgelerde ise rüzgar hızlarını ve buna bağlı olarak rüzgar enerjisi üretimini azaltabileceği öngörülüyor. ICIS, Avrupa'da rüzgar üretiminde 2027'nin ilk çeyreğinde normal dönemlere göre yüzde 9,8 düşüş olabileceğini hesaplıyor.

Kuraklık sebebiyle yağış miktarı, nehir akımları ve rezervuar seviyelerindeki değişimler hidroelektrik üretimini olumsuz yönde etkiliyor. Sıcak ve kuru koşulların güçlenmesi halinde hidroelektrik üretiminin gerileyebileceği belirtiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı, güçlü El Nino koşullarının gelecek dönemde Latin Amerika ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde hidroelektrik üretimini baskılayabileceğine işaret ediyor.

El Nino'nun elektrik talebi ve üretim üzerindeki etkileri doğal gaz ve LNG piyasalarına da yansıyabiliyor. Hidroelektrik üretiminin gerilemesi halinde elektrik talebinin karşılanması için doğal gaz ve kömür santrallerinin daha fazla devreye alınması gerekebileceği, bunun da fosil yakıtlara talebi artırabileceği değerlendiriliyor.

ICIS'e göre, El Nino kaynaklı sıcak yaz koşullarının üçüncü çeyrekte Asya'nın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) talebini yaklaşık 1,6 milyon ton artırabileceği hesaplanıyor. Bu miktar, aynı dönemde Asya LNG talebinde yaklaşık yüzde 2,5'lik ilave talebe karşılık geliyor.

El Nino'nun etkileri enerji ticaretine uzanıyor

El Nino'nun enerji piyasalarındaki etkilerinin bir diğer boyutu küresel enerji taşımacılığında görülüyor.

Panama Kanalı'ndaki gemi geçişleri, kanal havzasındaki yağış miktarı ve su rezervleriyle yakından bağlantılı bulunuyor. Kanalın kilit sisteminin gemilerin geçişi sırasında tatlı su kullanması nedeniyle rezervuar seviyelerindeki düşüş günlük geçiş kapasitesinin sınırlandırılmasına yol açabiliyor.

Panama Kanalı İdaresi, havzadaki yağışların beklentilerin altında kalması nedeniyle su tasarrufuna yönelik tedbirleri sürdürüyor. Bu kapsamda, 3 Eylül'den itibaren Neopanamax kilitlerinde günlük geçiş kontenjanı 9'a, Panamax kilitlerinde ise 25'e düşürüldü. Panamax geçiş kontenjanının 15 Eylül'den itibaren günlük 23'e indirilmesi planlanıyor.

Kanaldaki geçiş kısıtlamalarının enerji kargolarını da etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Güçlü El Nino LNG rekabetini artırabilir

ICIS Enerji Analitiği Başkanı Andreas Schroeder, El Nino'nun etkilerinin yılın ilerleyen döneminde güçlenmesini beklediklerini söyledi.

Schroeder, sıcak hava sebebiyle artan klima kullanımının gaz yakıtlı santrallerin kullanımını artırarak ilave LNG ithalat talebi oluşturduğunu belirtti.

Sıcak ve kuru hava koşullarının LNG ithalatı yapan Güney ve Doğu Asya ülkeleri ile Güney Amerika'daki bazı piyasalarda fosil yakıtlardan elektrik üretimini artırabileceğini belirten Schroeder, "Bu durum özellikle yaz aylarında daha kıt LNG arzı için rekabetin artması anlamına geliyor." dedi.

Schroeder, "Güney Asya'da zayıf muson, bazı ülkelerde kuraklığa yol açtı. Bu durum hidroelektrik üretimini baskılarken yaz döneminde elektrik fiyatlarını yükseltti." dedi.

Enerji sistemlerinin hava kaynaklı şoklara karşı dayanıklılığında yenilenebilir enerji kapasitesinin önemli olduğuna işaret eden Schroeder, "Daha yüksek yenilenebilir enerji kapasitesi El Nino kaynaklı hava şoklarının enerji sektöründeki etkisini absorbe etmeye yardımcı oluyor. Kurak koşullar hidroelektrik üretimini zayıflatıyor ancak bunun etkisi daha yüksek güneş enerjisi üretimiyle kısmen telafi edilebiliyor." diye konuştu.

Para piyasası fonlarından elde edilen kazançlara yapılacak vergi kesintisiyle ilgili Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kararla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesi uyarınca, yerli ve yabancı kurumsal yatırımcılar nezdinde uygulanan stopaj rejiminde yeni bir düzenlemeye gidildi. Bu kapsamda, yalnızca para piyasası fonları ile ünvanında "para piyasası" ibaresi yer alan serbest fonların katılma paylarından sağlanan kazançlara münhasır olmak üzere, daha önce yüzde 0 olarak uygulanan tevkifat oranı yüzde 10'a yükseltildi.

Yerli kurumsal yatırımcılar nezdinde kesilen bu tevkifat tutarları üçer aylık vergilendirme dönemlerinde beyan edilecek geçici vergiden mahsup edilebilecekken, yabancı kurumsal yatırımcılar bakımından söz konusu yüzde 10'luk kesinti nihai vergilendirme mahiyetini taşıyor. Yerli ve yabancı kurumsal yatırımcıların para piyasası fonları haricindeki diğer tüm kazançlarda ise oranın tevkifatın yüzde 0 olarak uygulanmasına aynen devam edilecek.

Öte yandan, yerli ve yabancı gerçek kişilerin yatırım fonu katılma payı kazançlarına uygulanan yüzde 17,5 oranındaki tevkifat rejiminde herhangi bir değişikliğe gidilmedi. Oran değişikliğinin zaman bakımından uygulanmasında ise kademeli bir esas benimsendi.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iktisap edilecek yeni katılma payı kazançları doğrudan bu orana tabi kılındı.

Yürürlük tarihinden önce iktisap edilmiş katılma paylarında ise düzenlemenin yayımı tarihine kadar teşekkül eden kazançlar tevkifat kapsamı dışında tutularak sadece yayım tarihinden katılma paylarının elden çıkarıldığı tarihe kadar geçen süreye isabet eden kazanç kısmı tevkifat kapsamına alındı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Sivas'ta merkeze bağlı İnceyol köyünde sembolik bal sağımı yaptıktan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkenin arıcılık açısından son derece önemli bir coğrafyaya sahip olduğunu söyledi.

Ülkedeki kovan sayısı ve bal üretimi rakamlarını paylaşan Yumaklı, "Bal üretiminde dünyada ikinci sıradayız, birinci sırayı zorlamaya devam ediyoruz. Bu konuda arıcılık yapan kardeşlerimizin çok yoğun bir emeği ve gayreti söz konusu. Türkiye’de yaklaşık 9 milyon kovanımız var. İnşallah 97 bin ton ile 100 bin ton arasında da bal üretimimiz gerçekleşmiş olacak." diye konuştu.

"Türkiye’de coğrafi işaretli 41 çeşit bal var"

Yumaklı, çam balı üretiminin yüzde 90’ının Türkiye'de gerçekleştirildiğine dikkati çekti.

Bütün bunları yaparken sadece kovanları doğaya bırakıp bir üretimin olmasının beklenmediğini anlatan Yumaklı, şunları kaydetti:

“Bakanlığımız özellikle arıcılık yapılması son derece elverişli olan yerlerle ilgili bir çalışma yaptı ve bununla ilgili bir harita yayımladık. Dolayısıyla arıcı kardeşlerimizin hem kendi tecrübelerini hem de bu haritaya bakarak üretimle alakalı bütün konularını gerçekleştirmesi mümkün. Son dönemde ülkemizde bilinmesiyle beraber arı zehriyle alakalı herhangi bir düzenleme yoktu. Bununla ilgili de yönetmeliği yayımladık. Bu konuda da çok önemli ürün ülkemize gelir kaynağı olacak. Türkiye’de coğrafi işaretli 41 çeşit bal var. Bu güzel ülkemizin her bir köşesi aslında kendisine özgü florasıyla, doğal güzellikleriyle, biyolojik çeşitliliğiyle arıcılık yapmak için son derece müsait. Zara balı da bunlardan biri. Sivas, Türkiye'deki bal üretiminin büyük bir kısmını yapıyor ve bu konuda dördüncü sırada. Yani üretilen bal miktarında Türkiye’de dördüncü sırada Sivas ve özellikle Zara balı var.”

"Kovan varlığı yüzde 85 arttı"

Bakan Yumaklı, son 24 yılda Türkiye'de ve Sivas'ta önemli gelişmeler olduğuna işaret ederek, "Kovan varlığı son 24 yılda yüzde 85, bal üretimi de yüzde 78 arttı. Yani kovan sayısına mütenasip bir bal üretimi de söz konusu." ifadesini kullandı.

Sürekli gelişen teknolojiler olduğunu ve bu teknolojiler üzerine bakanlık olarak çalışmalara devam ettiklerini söyleyen Yumaklı, bal sağımının uzmanlık istediğini belirtti.

Orman yangınları açısından da riskli bir dönemden geçildiğine dikkati çeken Yumaklı, açıklamasını şöyle tamamladı:

"Bütün arıcı kardeşlerime gittikleri yerlerde bakanlığımızın ilgili birimlerinin uyarılarına mutlaka riayet etmelerini, rüzgarın ve sıcaklığın çok yüksek olduğu, nemin çok düşük olduğu dönemlerde ve saat dilimlerinde orman alanlarının çok uzak olmasına bakmaksızın tütsüleme için yaktıkları ateş başta olmak üzere herhangi bir alevlenmeye sebep olabilecek hususlardan kaçınmalarını da özellikle rica ediyorum. Ülkemizdeki bütün arıcılara kolaylıklar, bereket dolu bal sağımları diliyorum."

Bakan Yumaklı, daha sonra aynı bölgede Kangal koyunu sürüsü sahipleriyle buluştu.

Programa, TBMM İdare Amiri Hasan Turan, AK Parti TBMM Grup Başkanı Abdullah Güler, Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, AK Parti Sivas Milletvekilleri Hakan Aksu ve Rukiye Toy, bazı protokol üyeleri ve üreticiler katıldı.

Banka, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'ndan aldığı izinle 1 Haziran 2020 tarihinde faaliyetlerine başladığını belirterek, kurulduğu yıldan bu yana yerel ve uluslararası bankacılık kural, teamül ve uyum hususlarında gerekli tüm hassasiyeti istisnasız şekilde yerine getirdiğini ve tüm iç ve dış denetimlerden sorunsuz geçtiğini kaydetti.

Açıklamada, söz konusu haberlere dayanak teşkil edecek herhangi bir bankacılık işleminin bulunmadığı belirtilerek, ilgili OFAC kararında adı geçen ve işlemlerine aracılık edildiği iddia edilen kişi ve kurumların banka müşterisi olmadığı ifade edildi.

Banka, bu kişi ve kurumlarla doğrudan ya da dolaylı hiçbir iş ve işleminin bulunmadığını bildirdi.

Konuya ilişkin yerel ve uluslararası mevzuat kapsamında tüm itiraz ve hukuki başvuru haklarının en etkin şekilde kullanılacağı belirtilen açıklamada, gerçeklikten uzak olduğu ifade edilen iddia ve karara karşı en kısa sürede aksiyon alınacağı kaydedildi.

Golden Global Yatırım Bankası ayrıca, tüm paydaşlarına karşı yükümlülüklerini yerine getirecek mali güce ve iradeye sahip olduğunu bildirdi.

BIST 100 endeksi, en düşük 13.876,66 puanı ve en yüksek 14.662,89 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 4,30 altında 14.012,42 puandan tamamladı.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 3,77 azalışla 6 bin 890 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,78 düşüşle 44 bin 952 liraya geriledi.

Geçen hafta sonu 11 bin 720 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 3,72 azalışla 11 bin 284 liraya geriledi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,41 artışla 48,4400 liraya, avro da yüzde 0,05 yükselişle 56,2590 liraya çıktı.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 1,77, emeklilik fonları yüzde 1,31 değer kaybetti.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 0,72 ile "Para Piyasası Fonları" oldu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, "Ben ülkemin üretim gücüne güveniyorum. Bu gücü daha fazla pazara, daha fazla tüketiciye ulaştırmamız, daha fazla katma değer elde etmemiz gerekiyor. E-ihracat burada çok önemli bir fırsat sunuyor. Önümüzdeki dönemde e-ihracat hızlı büyümesini sürdürecek. Biz bu dönüşümün öncüsü olmak istiyoruz." dedi.

Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda, TİM ve Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) işbirliğiyle düzenlenen İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi'nin (IGEXX 2026) açılışına, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, TİM Başkanı Mustafa Gültepe, ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu ile iş dünyasının önde gelen temsilcileri katıldı.

Gültepe, burada yaptığı konuşmada, üretimi dijitalle, dijitali ticaretle, ticareti ise sınırların ötesiyle buluşturan bir organizasyonu hayata geçirdiklerini söyledi.

Küresel ticarette e-ihracatın stratejik önem kazandığı bir dönemden geçildiğini dile getiren Gültepe, geçmişte bir firmanın dünyaya açılmasının uzun yıllar alabildiğini, bugün ise doğru platformlar aracılığıyla dünyanın her noktasına ürün satmanın mümkün hale geldiğini ifade etti.

Gültepe, Türkiye'nin üretim gücünün erişim gücüyle buluşturulması gerektiğini belirterek, "Ben ülkemin üretim gücüne güveniyorum. Bu gücü daha fazla pazara, daha fazla tüketiciye ulaştırmamız, daha fazla katma değer elde etmemiz gerekiyor. E-ihracat burada çok önemli bir fırsat sunuyor. Önümüzdeki dönemde e-ihracat hızlı büyümesini sürdürecek. Biz bu dönüşümün öncüsü olmak istiyoruz." dedi.

Bir ürünün bir firmayı, bir firmanın bir sektörü, bir sektörün de bir ülkeyi marka haline getirebileceğini söyleyen Gültepe, e-ihracatın üreticilere bu yolculuğu çok daha hızlı ve geniş bir coğrafyada gerçekleştirme imkanı verdiğini ifade etti.

Gültepe, bu nedenle 60 ülkeden 4 bin alıcının ağırlandığı IGEXX'i dünyaya açılmak isteyen Türk firmalarının buluşma noktası olarak gördüklerini dile getirdi.

Türkiye'nin dijital ticaret kapasitesinin hızla büyüdüğünü belirten Gültepe, "2025'te e-ticaret hacmimiz yüzde 52,2 artışla 4,5 trilyon lirayı aştı. E-ihracattan elde ettiğimiz döviz geliri 5 milyar doları geçti. Orta vadede e-ihracatın toplam ihracatımızdaki payını yüzde 10'a çıkarmaya kararlıyız." diye konuştu.

Bu hedef doğrultusunda küresel e-ticaret ekosistemini İstanbul'da bir araya getirdiklerini söyleyen Gültepe, toplam 3 trilyon dolarlık hacmi temsil eden 40 küresel pazar yerinin zirve kapsamında İstanbul'da bulunduğunu ifade etti.

Gültepe, küresel pazar yerlerine Türkiye ile işbirliğini geliştirme çağrısında bulunarak, "Türkiye'ye yalnızca pazar olarak değil, ortak olarak bakın. Biz 280 milyar dolarlık ihracatı olan bir üretim üssüyüz. 160 bini aşkın firmamız, 27 sektörümüzle 200'ü aşkın ülke ve bölgeye tedarik ve hizmet sağlıyoruz. Bizim gücümüz üretim, sizin gücünüz erişim. Güçlerimizi birleştirdiğimizde hepimiz kazanırız." dedi.

Daha fazla Türk üreticisinin küresel ağlara dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan Gültepe, küresel pazar yerlerinin temsilcilerini bu konuda işbirliğine davet etti.

Gültepe, Türkiye'nin e-ihracattaki hedeflerine ilişkin, "Erişimde sınırları aşacağız. Markalaşmada sınırları aşacağız. Ölçekte sınırları aşacağız. El birliğiyle Türkiye'yi e-ihracatta marka ülke yapacağız." ifadesini kullandı.

"Dünya ticaretinin haritası yeniden şekilleniyor"

ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu da dünya ticaretinin haritasının yeniden şekillendiğini belirterek, jeopolitik gelişmeler, değişen tedarik zincirleri, yeni regülasyonlar, teknolojideki hızlı ilerleme ve dönüşen tüketici davranışlarının şirketlerin nerede üretim yaptığını, nerede satış gerçekleştirdiğini ve hangi pazarlarda büyüdüğünü yeniden belirlediğini söyledi.

Dijitalleşme ticarette sınırları ortadan kaldırırken yerel ve bölgesel pazarların giderek güçlendiğine işaret eden Çevikoğlu, yeni düzende küresel pazarlarda büyümenin farklı coğrafyaları doğru anlamayı, yerel ekosistemlerle güçlü bağlar kurmayı ve her pazarın kendi dinamiklerine uyum sağlamayı gerektirdiğini ifade etti.

Çevikoğlu, IGEXX 2026'nın Beyond Borders temasının da bu yeni döneme işaret ettiğini dile getirerek, "Lojistikten ödeme sistemlerine, güvenli ve sürdürülebilir ticaretten yapay zekaya kadar e-ticaretin tüm unsurları yeniden şekilleniyor. Bu dönemde rekabet, veriyi doğru kullanma ve değişime uyum sağlama gücü üzerinden belirlenecek. Geleceğin ticareti ise birbirine bağlanan pazarlar ve güçlü ekosistemlerden doğacak." diye konuştu.

IGEXX'te bu anlayışla farklı pazarları, teknolojileri ve iş dünyasının aktörlerini aynı zeminde buluşturduklarını söyleyen Çevikoğlu, böylece yeni işbirliklerinin ve ticaret fırsatlarının önünü açmayı amaçladıklarını belirtti.

Çevikoğlu, zirvenin şirketler arasında somut ticari ilişkiler kurulması açısından önemine işaret ederek, "Dolayısıyla buradaki asıl kazanımımız, şirketlerin birbirini tanıması, doğru iş ortaklarıyla buluşması ve burada kurulan bağların gerçek ticarete dönüşmesi. Burada başlayan bir temasın yeni bir pazara, gerçekleştirilen bir görüşmenin yeni bir yatırıma, bugün kurulan bir bağın ise uzun vadeli bir ticari başarıya dönüşmesini istiyoruz." dedi.

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'ndan derlediği bilgiye göre, enerji yapay zeka ekosisteminin temel katmanlarından biri olarak ele alınırken, yapay zeka altyapısının ihtiyaç duyduğu düşük karbonlu ve ölçeklenebilir güç kaynağının oluşturulması hedefleniyor. Plan kapsamında hazırlanacak hesaplama stratejisinde yapay zeka kapasitesine bağlı elektrik gücü ve düşük karbonlu elektrik payının da belirlenmesi öngörülüyor.

Yapay zeka altyapısının artan enerji talebinin ulusal enerji sistemiyle uyumlu, sürdürülebilir ve öngörülebilir şekilde karşılanması, Ulusal Yapay Zeka Kurulunun öncelikli gündem maddelerinden biri olacak.

Enerji ihtiyaç projeksiyonları, şebeke bağlantı kapasiteleri, yenilenebilir ve nükleer enerji kaynaklarıyla eşleştirme senaryoları ve atık ısı geri kazanım potansiyeli değerlendirilecek, sonuçlar Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri'nin yer seçimi ve kapasite planlamasında doğrudan dikkate alınacak.

Ayrıca, 2030'a kadar en az 1 gigavat yapay zeka veri merkezi kurulu gücüne, yıllık en az 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik satın alma anlaşması hacmine ulaşılması hedefleniyor. Yapılacak anlaşmalarda ise en az yüzde 60 düşük karbonlu yenilenebilir ve nükleer elektrik şartı uzun vadeli elektrik alım anlaşmalarıyla güvence altına alınacak.

Öte yandan, 2030'a kadar veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi öngörülüyor.

Veri merkezlerinde enerji altyapısıyla uyumlu yer seçimi önem taşıyor

Enerjide Dijitalleşme Derneği Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, 1 gigavatlık veri merkezi kapasitesinin kullanım oranına ve kapasitenin nasıl tanımlandığına bağlı olarak yıllık 7,5 ila 10,4 teravatsaat elektrik tüketimi oluşturabileceğini belirterek, "Ulusal ölçekte bakıldığında 1 gigavat, Türkiye'nin elektrik sisteminin yıllık enerji dengesi içinde yönetemeyeceği büyüklük değil." dedi.

Bilgin, veri merkezi yatırımlarının enerji ve şebeke altyapısıyla eş güdümlü planlanmasının önem taşıdığını dile getirerek, "Asıl soru Türkiye'nin 1 gigavatı karşılayıp karşılayamayacağı değil, hangi bölgede ne kadar kapasitenin hazır olduğu." ifadesini kullandı.

Bir bölgede mevcut altyapıyla karşılanabilecek bir bağlantı talebinin başka bir bölgede yeni trafo merkezi veya bağlantı hattı yatırımı gerektirebileceğini ifade eden Bilgin, yatırımların farklı bölgelere yayılmasının tek bağlantı noktasında oluşabilecek baskıyı azaltabileceğini söyledi.

Türkiye'nin veri merkezi yatırımlarında farklı bölgelerin farklı avantajlar sunduğunu belirten Bilgin, yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek bölgelerin enerji avantajı sağlayabileceğini, ancak bu avantajın fiber yatırımları ve nitelikli personel ihtiyacı gibi unsurlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Bilgin, veri merkezleri için öngörülen en az yüzde 60 düşük karbonlu elektrik şartının Türkiye açısından ulaşılabilir olduğunu, ancak bunun mevcut şebeke karmasıyla kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini ifade etti.

Yeni yenilenebilir enerji tedarik sözleşmelerine, yenilenebilir enerji sertifikalarının kullanılmasına ve Akkuyu'nun devreye girmesiyle nükleer elektrik için oluşturulacak sözleşme ve doğrulama mekanizmalarına ihtiyaç olduğunu belirten Bilgin, "Burada önemli olan mevcut düşük karbonlu üretimi kağıt üzerinde başka bir tüketiciye aktarmak değil, mümkün olduğunca yeni üretimi teşvik eden bir tedarik yapısı kurmaktır." dedi.

Yüzde 60 düşük karbonlu elektrik hedefi yeni üretim yatırımlarını gerektiriyor

Düşük karbonlu elektrik şartının yıllık tüketimle mi yoksa saatlik tüketimle mi eşleştirileceğinin de önemli olduğunu dile getiren Bilgin, "Yıllık eşleştirmeye dayalı yüzde 60 şartı uygulanabilir bir başlangıçtır, ancak 7 gün 24 saat düşük karbonlu elektrik kullanıldığı anlamına gelmez." diye konuştu.

Bilgin, yapay zeka alanında 2030'a kadar hedeflenen 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının enerji sektörü açısından da önemli fırsatlar yaratabileceğini belirterek, "Bu yatırımlar uzun vadeli bir elektrik talebi yaratacaktır. Böyle bir talep yeni güneş, rüzgar ve depolama projelerinin finansmanını kolaylaştırabilir. Farklı bölgelerde kurulacak kampüsler trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına, fiber güzergahlarından yerel hizmet altyapısına kadar geniş bir yatırım alanı oluşturur." dedi.

Veri merkezi yatırımlarının trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına kadar geniş bir altyapı ihtiyacı oluşturabileceğini söyleyen Bilgin, "Türkiye bu altyapıyı bulut ve yapay zeka hizmetleri ihracatına dönüştürebilirse yatırımın teknoloji ekosistemine etkisi çok daha büyük olur." dedi.

Doğal Afet Sigortaları Kurumundan (DASK) edinilen bilgiye göre, bu tarihten itibaren bir konut satıldığında, eski ev sahibine ait ZDS poliçesi yeni ev sahibine geçmeyecek. Mevcut poliçe, eski ev sahibinin sigorta şirketi veya acentesine iptal talebi için başvurusu üzerine satışın tapuda tescil edildiği tarih itibarıyla sona erecek. Tapu işlemi sırasında da evi satın alan kişinin kendi adına ZDS poliçesi bulunup bulunmadığı kontrol edilecek.

Evini satanlar açısından bakıldığında, sona eren poliçede kullanılmayan günlere karşılık gelen prim tutarı, sigorta ettiren veya önceki ev sahibinin başvurusu üzerine poliçeyi yaptıran kişiye iade edilecek. Böylece satış sonrasında eski ev sahibine ait poliçenin yeni ev sahibine ek belgeyle devredilmesi yerine, ZDS poliçesinin konutun yeni sahibi adına düzenlenmesi esas olacak.

Yeni düzenleme, konutun satılmasının yanı sıra satış dışında konut üzerindeki hak sahibinin değiştiği diğer durumlara ilişkin süreci de kapsıyor. Satış ve satışa benzer işlemler dışındaki durumlarda mevcut ZDS poliçesi sona ermeyecek, konutun yeni hak sahibiyle devam edecek.

Satış dışındaki işlemlerden dolayı yeni hak sahibinin, mevcut poliçenin varlığını öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde poliçeye aracılık eden sigorta şirketine bildirimde bulunması gerekecek. Bildirimin alınmasının ardından ilgili sigorta şirketi veya acente, 24 saat içinde hak sahibi değişikliğini poliçeye işleyecek ve güncellenen poliçeyi yeni hak sahibine verecek. 

"Prim iadesi işlemleri için ilgili sigorta şirketi veya acenteyle iletişime geçilebilir"

Söz konusu düzenlemeye ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, kurum olarak sigortalıların ihtiyaçlarını ve uygulamada ortaya çıkan gereksinimleri yakından takip ettiklerini, ZDS sisteminin daha etkin işlemesine yönelik ihtiyaçları tespit ederek SEDDK ile sürekli istişare halinde çalıştıklarını söyledi.

Düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğunu açıklayan Demirkan, ZDS sisteminde süreçlerin vatandaşlar açısından açık ve anlaşılır olmasının, aynı zamanda uygulamanın tüm taraflar için aynı şekilde yürütülmesinin önem taşıdığına dikkati çekti.

Demirkan, yeni düzenlemeyle bir konutun sahibinin değişmesi durumunda mevcut poliçenin nasıl devam edeceğine ilişkin sürecin daha açık hale getirilmesinin, uygulama birliğinin güçlendirilmesinin ve poliçenin doğru kişi adına düzenlenmesinin hedeflendiğini kaydetti.

Evini satan vatandaşların kullanılmayan süreye ait prim iade sürecinin işleyişine değinen Demirkan, "Vatandaşlarımız, prim iadesine ilişkin işlemler için poliçelerini düzenleyen sigorta şirketi veya acenteleriyle iletişime geçebilir. İade tutarı, tapudaki tescil tarihi esas alınarak poliçenin kullanılmayan süresine göre hesaplanacak." açıklamasını yaptı.

Yeni uygulamada sigorta şirketleri ve acentelerin özellikle satış dışındaki hak sahibi değişikliklerinde önemli rol üstleneceklerini belirten Demirkan, bunların konutun yeni hak sahibinin bildirimi üzerine 24 saat içinde değişikliği poliçeye işleyip güncellenen poliçeyi yeni hak sahibine vermelerinin yanı sıra, satış nedeniyle sona eren poliçelerde kullanılmayan günlere ait primlerin iadesine ilişkin başvurularda da vatandaşların başvuru noktası olacaklarını bildirdi.

Yeni dönemde konut alıp satacaklara tavsiyeler

Balkır Demirkan, 5 Eylül'den sonra ev alacak veya satacak vatandaşlara şu tavsiyelerde bulundu:

"Yeni dönemde vatandaşlarımızın özellikle ev alım ve satım işlemlerinde ZDS poliçelerini de sürecin bir parçası olarak değerlendirmeleri önem taşıyor. Evini satan vatandaşlarımızın, mevcut poliçelerinin tapudaki satış işlemiyle birlikte sona ereceğini bilmeleri ve poliçenin kullanılmayan günlerine ait prim iadesi için sigorta şirketleri veya acenteleriyle iletişime geçmeleri gerekiyor. Ev satın alan vatandaşlarımızın ise tapu işlemi öncesinde kendi adlarına geçerli bir ZDS poliçesi bulunup bulunmadığı kontrol edilecek."

Satış dışındaki hak sahibi değişikliklerinde mevcut poliçenin ek belge yapılması koşuluyla yeni hak sahibiyle devam edeceğini hatırlatan Demirkan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu durumda yeni hak sahibinin, mevcut poliçenin varlığını öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde poliçeye aracılık eden sigorta şirketine bildirimde bulunması gerekiyor. Bildirimin ardından gerekli poliçe güncellemesi 24 saat içinde sigorta şirketi veya acente tarafından gerçekleştirilecek. Vatandaşlarımız, ZDS poliçelerine ilişkin işlemler için öncelikle poliçelerini düzenleyen sigorta şirketi veya acenteleriyle iletişime geçebilirler. Sigorta şirketi veya acentelerine ulaşamamaları ya da süreçle ilgili bilgi ve desteğe ihtiyaç duymaları halinde ise dask.gov.tr internet sitemizde yer alan 'DASK'a mesajım var' bölümünden kurumumuza ulaşabilirler."

Ticaret Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre, bu yılın 8 aylık döneminde Türk lirasıyla dış ticarette yıllık bazda belirgin artış kaydedildi.

Türk lirasıyla ihracat, ocakta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6 azalışla 24 milyar 727 milyon lira oldu. İthalat ise yılın ilk ayında yüzde 18,8 artışla 83 milyar 526 milyon liraya çıktı. Böylece, yılın ilk ayında dış ticaret hacmi 108 milyar 253 milyon lira olarak gerçekleşti.

Yılın ikinci ayında Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın şubat ayıyla karşılaştırıldığında yüzde 2,1 azalışla 27 milyar 694 milyon liraya gerilerken, ithalat yüzde 10,5 yükselişle 92 milyar 868 milyon liraya ulaştı. Şubatta dış ticaret hacmi 120 milyar 562 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

İhracatta nisan ve ağustos aylarında çarpıcı artış

Türk lirasıyla ihracat, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 artışla 31 milyar 661 milyon liraya çıkarken, ithalat yüzde 15,1 yükselerek 110 milyar 185 milyon lira oldu. Böylece martta Türk lirasıyla yapılan dış ticaret hacmi 141 milyar 846 milyon liraya ulaştı.

Türk lirasıyla ihracatta nisan ayında kaydedilen yükseliş dikkati çekti. Söz konusu ayda ihracat, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,3 artışla 38 milyar 219 milyon lirayı bulurken, ithalat da yüzde 10,8 yükselişle 107 milyar 669 milyon liraya çıktı. Nisanda dış ticaret hacmi 145 milyar 888 milyon lira olarak hesaplandı.

Mayısta Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 artarak 29 milyar 436 milyon lira olurken, ithalat yüzde 8,4 azalışla 82 milyar 453 milyon liraya geriledi. Böylece dış ticaret hacmi mayısta 111 milyar 889 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Türk lirasıyla ihracat, haziranda da 2025'in aynı ayına göre yüzde 26 artarak 29 milyar 938 milyon liraya, ithalat yüzde 16,3 artışla 114 milyar 550 milyon liraya yükseldi. Bu dönemde dış ticaret hacmi 144 milyar 488 milyon lira olarak gerçekleşti.

Temmuzda Türk lirasıyla dış satım, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 31,8 yükselişle 37 milyar 70 milyon liraya ulaştı. Bu dönemde ithalat yüzde 2,7 artarak 107 milyar 128 milyon liraya çıkarken, ticaret hacmi 144 milyar 198 milyon lira oldu.

Ağustosta Türk lirasıyla ihracat yıllık bazda yüzde 49,6 artışla 37 milyar 966 milyon liraya çıktı. İthalat yüzde 8,9 artışla 96 milyar 265 milyon lira, dış ticaret hacmi 134 milyar 231 milyon lira olarak belirlendi.

8 aylık dış ticaret hacmi yüzde 11,3 arttı

Bu yılın ocak-ağustos döneminde Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artışla 215 milyar 733 milyon liradan 256 milyar 711 milyon liraya çıktı. İthalat da aynı dönemde 728 milyar 585 milyon liradan yüzde 9,1 artışla 794 milyar 644 milyon liraya ulaştı.

Böylece Türk lirasıyla dış ticaret hacmi, ocak-ağustos döneminde yıllık bazda yüzde 11,3 artışla 944 milyar 318 milyon liradan 1 trilyon 51 milyar 355 milyon liraya yükseldi ve 8 aylık dönemlerin en yüksek seviyesine ulaştı.

2025 ve 2026 yıllarının ocak-ağustos dönemlerinde Türk lirasıyla gerçekleştirilen dış ticaret verileri şöyle:

Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına ilişkin dolaylı AR-GE teşviklerini açıkladı.

Buna göre, AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki 2024'te 105 milyar 977 milyon lira olurken, geçen yıl yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler, 86 milyar 105 milyon lirayla en fazla gelir vergisi stopaj desteğinden faydalandı. Bunu 81 milyar 63 milyon lirayla kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lirayla gelir vergisi, 141 milyon lirayla katma değer vergisi (KDV) desteği izledi.

Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9'u gelir vergisi stopaj desteğinden, 49,1'i kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden geldi.

En fazla beyannameyi bilgi ve iletişim sektöründeki girişimler verdi

AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı, 2025 yılında 11 bin 835 oldu. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren girişimler ana faaliyetlere göre incelendiğinde ilk 3 sırayı 6 bin 98 ile bilgi ve iletişim, 2 bin 421 ile imalat sanayi ve 1627 ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler aldı.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 71,2'sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5'inin imalat ve yüzde 5,9'unun mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu görüldü.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı da 39 milyar 561 milyon lira oldu. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 72,9'undan imalat, yüzde 14,7'sinden bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1'inden finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlerin faydalandığı belirlendi.

Gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan AR-GE desteğinden geçen yıl yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321'i 4691 sayılı Kanun kapsamında, 1766'sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destekten yararlandı.

Buna göre, yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1'i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9'u da 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi AR-GE desteğinden faydalandı.

Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımları incelendiğinde, imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1'inin 5746 sayılı Kanun'dan, yüzde 17,9'unun ise 4691 sayılı Kanun'dan yararlandığı görüldü.

Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1'i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin de yüzde 81,1'i 4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlandı.

Aynı sektörlerde 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan girişimlerin oranları sırasıyla yüzde 15,9 ve yüzde 18,9 oldu.

KOBİ'lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu

2025 yılında girişimler 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanırken, 4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı.

Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre ele alındığında, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5'i KOBİ olarak kayıtlara geçti. Girişim sayısı bakımından AR-GE teşviklerinden yararlanan büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olurken, bu girişimler dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8'inden yararlandı.

KOBİ'lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu. Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ'lere sağlanan 64 milyar 596 milyon lira olan dolaylı AR-GE teşvik miktarının yüzde 61,1'inin orta ölçekli, yüzde 32,1'inin küçük ölçekli ve yüzde 6,8'inin mikro ölçekli girişimlere sağlandığı tespit edildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı uluslararası hizmet ticareti istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, hizmet ihracatı 2024'te 117,3 milyar dolar iken 2025'te yüzde 6,5 artışla 124,9 milyar dolar oldu. 2024'te 56,4 milyar dolar olan hizmet ithalatı ise geçen yıl yüzde 9,6 artışla 61,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Seyahatin toplam ihracat içindeki payı yüzde 48,1

Genişletilmiş ödemeler dengesi hizmetler sınıflamasına göre, seyahatin toplam ihracat içindeki payı 2024'te yüzde 48 iken 2025'te yüzde 48,1'e yükseldi. İkinci sırada yer alan taşımacılık hizmetlerinin 2024'te yüzde 35,1 olan payı, 2025'te yüzde 34,1'e geriledi.

Hizmet ihracatında 2025'te üçüncü sırada yüzde 6,3 payla "diğer iş hizmetleri" sektörü yer aldı.

Seyahat hizmetinden sonraki en büyük paya sahip taşımacılık hizmetlerinde 2024'te yapılan ihracat 41 milyar 125 milyon dolar olurken, 2025'te yüzde 3,5 artışla 42 milyar 571 milyon dolara çıktı. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatı, 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 25,3 artarak 6 milyar 724 milyon dolara yükseldi.

Taşımacılığın toplam hizmet ithalatı içindeki payı 2024'te yüzde 38,1 iken 2025'te yüzde 32 oldu. İkinci sırada yer alan "diğer iş hizmetleri"nin payı ise 2024'te yüzde 16,1 iken 2025'te yüzde 16,9 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet ithalatındaki payı 2025'te yüzde 14,5 olan seyahat hizmetleri sektörü üçüncü sırada yer aldı.

En fazla hizmet ihracatı AB ülkelerine

Seyahat hizmetleri dışındaki hizmetlerde Avrupa Birliği (AB) ülkelerine 2025'te yapılan hizmet ihracatı 25 milyar 330 milyon dolar, diğer Avrupa ülkelerine yapılan ihracat ise 9 milyar 259 milyon dolar oldu.

İthalatta 2025'te AB ülkelerinden yapılan ithalatın 24 milyar 733 milyon dolar, diğer Avrupa ülkelerinden yapılan ithalatın da 6 milyar 452 milyon dolar olduğu görüldü.

AB ülkeleri geçen yıl Türkiye'nin seyahat hariç hizmet ihracat ve ithalatında başı çeken ülke grubu oldu. Söz konusu ülkeler yüzde 37,9 ile toplam hizmet ihracatı içinde en büyük paya sahip ülke grubu olurken, toplam hizmet ithalatının ise yüzde 45,3'ü AB ülkelerinden yapıldı.

Seyahat hizmeti dışındaki diğer hizmetlerin toplam ihracatının 2025'te yüzde 31'i ABD, Almanya ve Birleşik Krallık ile gerçekleşti. Hizmet ihracatında yüzde 12,9'luk payla ve 8 milyar 338 milyon dolarlık ihracatla ilk sırayı ABD alırken, ikinci sırada yüzde 11,5'lik payla Almanya, üçüncü sırada ise yüzde 6,6'lık payla Birleşik Krallık yer aldı.

İthalatta ise 2025'te yüzde 12,6'lık payla ve 6 milyar 667 milyon dolarla ilk sırada İrlanda bulunurken, ikinci sıra 4 milyar 797 milyon dolar ve yüzde 9,1'lik payla Birleşik Krallık'ın, üçüncü sıra ise yüzde 8,3'lük pay ve 4 milyar 378 milyon dolarla ABD'nin oldu.

Volkswagen tarafından yapılan açıklamada, şirketin yönetim kurulu tarafından sunulan ve "Gelecek Planı" adı verilen kapsamlı revizyonun denetleme kurulu tarafından oy birliğiyle onaylandığı belirtildi.

Açıklamada, artan küresel rekabet, değişen talep dengeleri ve otomotiv sektöründeki teknolojik dönüşüm karşısında, iş gücü kapasitesinin ekonomik gerçeklerle uyumlu hale getirilmesinin kaçınılmaz olduğu vurgulandı.

Açıklamaya göre plan, küresel çapta 50 bin ek istihdam azaltımını, model çeşitliliğinin azaltılmasını ve endüstriyel ayak izinin küçültülmesini öngörüyor. Tasarruf tedbirleri kapsamında ayrıca araç portföyünün 2035 yılına kadar yüzde 50 daraltılması hedefleniyor.

Volkswagen Üst Yöneticisi (CEO) Oliver Blume, konuya ilişkin değerlendirmesinde, söz konusu kararın şirketin geleceği için çok güçlü bir sinyal olduğunu belirterek, "İkonik markalarımızı daha çekici, daha güçlü ve daha rekabetçi hale getirmek için önümüzdeki yıllarda yüz milyarlarca avro yatırım yapacağız." ifadesini kullandı.

Alman basını toplamda işten çıkarmaların 100 bin kişiyi bulabileceğini ileri sürerken, Volkswagen yetkililerinden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Öte yandan söz konusu 50 bin kişi, şirketin dünya genelindeki yaklaşık 650 bin çalışanının yaklaşık yüzde 8'ine tekabül ediyor.

Küresel otomotiv üreticisinin bu radikal kararı almasında, özellikle Asya pazarındaki gerileme etkili oldu. Volkswagen, en kritik pazarlarından biri olan Çin'deki satış kayıpları nedeniyle yılın ilk yarısında vergi sonrası karında yüzde 30'luk sert bir düşüş yaşamıştı.

Gözlerin çevrildiği kurul onayı, aynı zamanda şirketteki büyük bir kurumsal krizin de önüne geçti. Alman basınındaki haberlere göre, şirketin sahibi konumundaki Porsche ve Piëch aileleri ile yönetim kurulu, planın reddedilmesi halinde "olağanüstü genel kurul" çağrısı yapma tehdidinde bulunmuştu.

Eti Bakır Siirt İşletmesi İşletme Müdürü Olcay Kotiloğlu, kurumda düzenlediği basın toplantısında, işletmede yürütülen faaliyetler hakkında bilgi verdi.

Kotiloğlu, gazetecilere, ilçeye bağlı Maden köyünde bulunan işletmenin hem üretim kapasitesi hem de bölgeye sağladığı ekonomik katkıyla önemli bir merkez olduğunu söyledi.

İşletmede 848 çalışanın bulunduğunu kaydeden Kotiloğlu, "Ekonomimize yılda 1 milyon ton tüvenan cevher, bunun karşılığında 80 bin ton civarında konsantre cevher ve yaklaşık 14 bin ton civarında katot bakır faydası sağlıyoruz. Burada ürettiğimiz konsantreyi tamamıyla Eti Bakır Samsun İzabe ve Elektroliz Tesisimize göndererek tamamıyla yerli sermaye içerisinde ve ülkemize fayda değer katsayısına dönüştürüyoruz." dedi.

Yaptıkları çalışmalarla hem madenci kültürünü oluşturmayı hem Türkiye madenciliğinin geleceğine katkı sunmaya çalıştıklarını dile getiren Kotiloğlu, bu doğrultuda bölgesel faaliyetlerin bir paydaşı olarak vatandaş ve kurumlarla iç içe hareket ettiklerini anlattı.

"Yer altı maden üretimini yaparken Türkiye'de ve dünya madenciliğinde sayılı olan, Türkiye'de ilk dik kuyu kule sistemiyle üretim yapıyoruz. Yer altında 669 metre dip derinliği bulunan, yer üstünde de yaklaşık 74,5 metre yükseklikte bir kule sistemi ile hem cevher hem de insan nakliye sistemini oluşturan bir yapı üzerine, otomasyon sistemiyle çalışan bir yapı üzerine kurulu bir tesisimiz var. Bu, Türkiye'de tek örnek metal madenciliği için ve güvenlik katsayısı çok yüksek seviyedeki bir maden." diyen Kotiloğlu, önem verdikleri genç mühendisleri de ülke madenciliğine kazandırmayı hedeflediklerini ifade etti.

İşletmede bölgesel istihdama da önem verdiklerine dikkati çeken Kotiloğlu, şöyle konuştu:

Fotoğraf : Fecri Barlık/AA

"Özellikle bölgesel istihdamı artırmak açısından mavi yaka çalışanlarımızın yüzde 96'lık kısmı bölgemizdeki çalışma arkadaşlarımız, beyaz yaka çalıştırma oranını da her geçen gün artırmak adına yöresel teknik personeli kadromuza katarak ve eğiterek onların yavaş yavaş bizlerin yerini almasını sağlıyoruz. Bu bizim vizyonlarımızın en başta geleni yerli ve yerli öz kaynaklarla yol almak. Buradaki en büyük değerimiz yer altındaki madenimiz değil, bizimle beraber çalışan çalışma arkadaşlarımız. Hepsine teşekkür ediyoruz. Güvenlik önlemleri konusunda en üst düzeyde yapılabilecek ve Ar-Ge teknolojileriyle en üst seviyeye çıkartabilecek tüm eylem planlarını sürekli takip etmekteyiz. Evet, çok sağlam bir güvenlik altyapımız var deyip yol almıyoruz. Her geçen gün gelişen teknolojiyle ve araştırmalarımızda bunun üzerine koyarak yol alıyoruz. Otokontrol sistemimizin otomasyonunu ön plana çıkararak güvenlik seviyemizi en üst düzeyde tutmaya çalışıyoruz."

Bölgede doğaya ilişkin çalışmaları da sürdürdüklerini belirten Kotiloğlu, bu kapsamda yaklaşık 960 bin fidan diktiklerini, 1 milyon fidan hedefine ulaşılması için çalışmaların sürdüğünü sözlerine ekledi.

Jeopolitik risklerdeki artış, petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte borsalarda düşüşe ve tahvil faizlerinde yükselişe sebep oluyor. Enflasyonist baskılar konusunda artan endişeler de Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik tahminlerin güçlenmesine neden oluyor. Bu gelişmelere paralel Fed yetkililerinden de "şahin" açıklamalar geliyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in ekim ayında faiz artırımına gitmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan ABD'de cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin güçlü gelmesi durumunda bunun da faiz artırım beklentilerini daha fazla güçlendirebileceği tahmin ediliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Ürdün'deki ABD hava üslerini balistik füzelerle hedef almasının ardından bu saldırılara karşılık vereceklerini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a karşı daha fazla saldırı tehdidinde bulunması ve yeni çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışında uzun süreli aksamalara yol açabileceği endişelerini artırmasıyla aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,6 artışla 91,5 dolar seviyesinde seyrediyor.

Rusya'nın dizel ihracat yasağını 30 Eylül'e kadar uzatma kararı da rafine yakıt tedarikine ilişkin endişeleri artırdı.

Öte yandan G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısında konuşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, G20'deki ilk önceliklerinin ekonomik büyüme olduğunu bildirdi.

Fed Başkanı Kevin Warsh da Büyüme oturumunda, enflasyonun ve büyümenin bir tercih meselesi olduğunu belirterek, "ABD'deki ekonomik büyüme güçlenmiş görünüyor." dedi. Warsh, söz konusu oturumda sermaye harcamaları ve verimlilik gibi konulara dair soruları ele alacaklarını da anlattı.

Bankacılık oturumunda da Warsh, ABD'de kredi veren kuruluşların geniş yelpazesine ve ülkede finansal piyasaların derinliğine vurgu yaptı.

Warsh, güvenli, sağlam ve rekabetçi bir bankacılık sistemine sahip olmanın önemine işaret ederek, "ABD'de reform odaklı kalmaya devam edeceğiz." dedi.

Artan petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyonist endişeler ve Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güçlenmesiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,79 ile Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Artan jeopolitik risklerin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,5 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,5 azalışla 4 bin 430 dolardan işlem görüyor.

New York borsası geriledi

New York borsası jeopolitik gerilimlerin piyasaları baskılamasıyla haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı. Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,33 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları düşüşle kapandı

Avrupa borsaları tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enflasyon endişelerini tetiklemesiyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle kapattı.

Almanya'da aşırı sağın yükselişine dair endişeler nedeniyle ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,32 ile 15 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Londra borsasında resmi tatil nedeniyle işlem yapılmazken, Avrupa genelinde artan finansman maliyetleri özellikle gayrimenkul ve teknoloji hisselerinde satış baskısı oluşturdu.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da ağustos ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,9 artarak beklentilerin hafif üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,79, Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,17 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,01 değer kaybetti.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsaları satış ağırlıklı seyrediyor

Asya piyasaları artan jeopolitik riskler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle satış ağırlıklı seyrediyor.

Tahvil faizlerindeki yükselişler de Asya borsalarındaki düşüşte etkili olan en önemli nedenler arasında yer alıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in, Japonya Merkez Bankasından (BoJ) faiz oranlarını daha agresif bir şekilde artırmasını istediğine dair haberlerin ardından Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi 1996'dan bu yana ilk defa yüzde 3'e ulaştı.

Öte yandan Çin'de RatingDog imalat sanayi PMI endeksi ağustos ayında 50,9'dan 51,5'e yükseldi.

Analistler, söz konusu verinin ülkede imalat sanayisinde talebin devam ettiğini gösterdiğini ancak iç talebe ilişkin sıkıntıların ve jeopolitik risklerden kaynaklı maliyet baskılarının sürdüğünü söyledi.

Güney Kore ihracatı ise ağustos ayında yıllık bazda yüzde 68,7 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Veriler, özellikle teknoloji ürünlerine yönelik küresel talebin devam ettiğini gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 geriledi. Çin'de Şanghay bileşik endeksinde ise yatay bir seyir izleniyor.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,10 değer kaybederek 14.334,06 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün yüzde 1,2 geriledi.

Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 48,2560'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,2770'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin, yurt dışında ABD'de JOLTS açık iş sayısı, dünya genelinde imalat sanayi PMI ve Avro Bölgesi'nde enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığınca hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Düzenlemeyle, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin uygulanmasına ilişkin kurallar ve ulusal karbon piyasasının hukuki çerçevesi belirlendi.

Yönetmelikle, Türkiye'de kurulacak Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi aracılığıyla sera gazı emisyonlarının azaltımının teşvik edilmesi, düşük karbon üretim teknolojilerine geçişin hızlandırılması ve yeşil dönüşüm sürecinin desteklenmesi amaçlanıyor.

ETS, sanayi işletmeleri için de önemli yükümlülükler öngörüyor. Yönetmelik kapsamına giren tesislerin, emisyonlarını izlemeleri, raporlamaları ve doğrulatmaları, doğrulanmış emisyonları karşılığında gerekli emisyon tahsisatlarını teslim etmeleri gerekiyor.

"Dönüşüm için teşvik ve hibe mekanizmaları önem taşıyor"

Ankara Sanayi Odası Başkanı Seyit Ardıç, yönetmeliğin sanayinin yeşil dönüşümünde önemli bir aşama olduğunu belirterek, "Yeni sistemle karbon, izlenen ve raporlanan bir çevre göstergesi olmanın ötesinde üretim maliyetlerini, yatırım kararlarını ve rekabet gücünü doğrudan etkileyen ekonomik bir parametre haline geliyor." dedi.

Sanayi kuruluşları açısından emisyon izni, doğrulanmış yıllık emisyon raporları, faaliyet verilerinin takibi ve emisyon miktarına karşılık gelen tahsisatların teslimi gibi yeni yükümlülüklerin doğduğuna dikkati çeken Ardıç, şunları söyledi:

"Bu yapı, karbon yönetimini çevre birimlerinin ötesine taşıyarak üretim, enerji, finans, yatırım ve üst yönetimin de ortak gündemi haline getirecek. Enerji, demir-çelik, alüminyum, çimento ve kireç, cam ve seramik, kağıt ve selüloz ile belirli kimya ve hidrojen üretim faaliyetlerini doğrudan etkileyecek. Sistemin maliyet etkileri ise tedarik zincirleri üzerinden makine, otomotiv ve elektrik-elektronik gibi sektörlere de yansıyabilecek. Bu süreci, sanayimizin rekabet gücünü artıracak bir dönüşüm fırsatına çevirmeliyiz. Önümüzdeki dönemde enerji ve kaynak verimliliği, yeni teknolojiler ve düşük karbonlu üretim daha fazla önem kazanacak. Dönüşümün başarıya ulaşması için öngörülebilir bir uygulama takvimi, güçlü finansman imkanları ile etkili teşvik ve hibe mekanizmaları büyük önem taşıyor. Özellikle KOBİ'lerimizin dönüşüm maliyetlerinin karşılanması için etkin biçimde desteklenmesi gerekiyor."

"Rekabet, düşük karbon yoğunluğuna bağlı olacak"

Türkiye Çelik Üreticileri Derneği Genel Sekreteri Veysel Yayan da yeni sistemin, gelecek dönemde sanayinin maliyet yapısını, yatırım kararlarını, teknoloji tercihlerini ve uluslararası rekabet gücünü etkileyecek yeni bir ekonomik yaklaşım olduğunu ifade etti.

ETS ile karbon emisyonlarının, işletmeler açısından artık yalnızca çevresel performans göstergesi olmaktan çıkarak doğrudan ekonomik değişkene dönüştüğüne işaret eden Yayan, Türk çelik sektörü açısından konunun ayrıca stratejik önem taşıdığına dikkati çekti.

Yayan, ETS'nin etkisinin, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile değerlendirilmesi gerektiğini ve gelecekte rekabet avantajının yalnızca düşük üretim maliyetine değil düşük karbon yoğunluğuna ve maliyetine bağlı olacağını anlattı.

Türkiye açısından ETS gelirlerinin nasıl kullanılacağının da kritik olduğuna işaret eden Yayan, karbon maliyetinin, sanayinin dönüşümünü finanse edecek mekanizmalarla dengelenmesinin önemli olduğunu söyledi.

Yayan, sistemin, Türk sanayisi için yalnızca yeni bir yükümlülük değil aynı zamanda önemli bir dönüşüm fırsatı olduğunu belirterek, Türkiye'nin düşük karbonlu çelik üretiminde önemli potansiyele sahip olduğunu dile getirdi.

Türk çelik sektörünün dönüşümünün, yalnızca üretim teknolojisinin değil elektrik arzının da dönüşümünü gerektirdiğini vurgulayan Yayan, şunları kaydetti:

"Bu çerçevede yenilenebilir enerji yatırımları, enerji verimliliği ve rekabetçi düşük karbonlu elektrik tedariki, çelik sektörünün geleceği açısından kritik önem taşımaktadır. Elektrik ark ocakları, elektrik tüketiminin azaltılması, atık ısıların değerlendirilmesi, proses optimizasyonu ve yenilenebilir elektrik kullanımı, karbon maliyetinin azaltılmasında öncelikli alanlar olacaktır. Önümüzdeki dönemde karbon, çevresel bir gösterge olmaktan çıkarak, maliyet, yatırım, finansman ve rekabetçilik unsuru haline gelecektir. Türk çelik sektörünün elektrikli ark ocağı ağırlıklı üretim yapısı, önemli bir avantaj sunmaktadır ancak bu avantajın gerçek bir rekabet üstünlüğüne dönüşebilmesi için düşük karbonlu elektrik, enerji verimliliğinin, güçlü hurda altyapısının, tüm yatırım planlarının ve yeşil finansmanın birlikte ele alınması gerekmektedir. Sistemin başarısı da sanayiden ne kadar karbon maliyeti tahsil edildiğiyle değil bu mekanizmanın Türk sanayisini ne ölçüde daha verimli, düşük karbonlu ve küresel rekabete hazır hale getirdiğiyle ölçülmelidir."

"Bu süreci küresel rekabette öne geçme fırsatı olarak görüyoruz"

TÜRKÇİMENTO Üst Yöneticisi (CEO) Volkan Bozay da uluslararası ticaret kurallarının ve yeni kalkınma modellerinin düşük karbonlu üretim omurgasında yeniden şekillendiği dönemde sistemin Türkiye'de yapıcı rol oynayacağına inandıklarını söyledi.

ETS'nin, tesisler üzerinde operasyonel sorumluluklar tanımlamakla birlikte enerji verimliliğini artıran, yenilikçi süreçleri devreye alan ve düşük karbonlu teknolojilere yatırım yapan üreticileri rekabette bir adım öne çıkaracağını ifade eden Bozay, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Sistemin, tahsisatların birincil piyasa satışından elde edilecek tüm gelirlerin iklim değişikliğiyle mücadele, AR-GE ve sanayimizin yeşil dönüşüm projelerine harcanabileceğine yönelik hükmü sayesinde, sanayimizin dönüşümünü kesintisiz besleyen sürdürülebilir bir yeşil ekonomi döngüsü kalıcı hale gelecektir. Teknik ve kurumsal altyapı olarak sisteme en hazırlıklı sektörlerin başında geliyoruz. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi, özellikle ülkemizin COP31 ev sahipliğine hazırlandığı bu süreçte son derece olumlu ve stratejik bir gelişmedir. Sektörümüz açısından öngörülebilir, şeffaf ve etkin bir ulusal karbon piyasasının tesis edilmesinde kilometre taşı olan bu dönüşümün sahada kusursuz işleyebilmesi, finansal ve mevzuatsal açıdan dengeli bir geçiş sürecinin sağlanmasına da bağlıdır. Bu başarı, kamu, özel sektör, akademi ve STK'ler arasındaki işbirliğinin artarak devam etmesiyle mümkün olacaktır. Çimento sektörü, bu süreci bir uyum yükü değil küresel rekabette öne geçme fırsatı olarak görmektedir. 

Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda ETS'nin hayata geçirilmesini son derece değerli görüyoruz. Ülkemizin küresel iklim diplomasisindeki konumunu güçlendirecek, sektörümüzün dönüşümünü destekleyecek etkin politika ve mekanizmaların oluşturulmasına katkı sunmaya kararlılıkla devam edeceğiz."

Avrupa'da bu yaz etkili olan aşırı sıcaklar elektrik talebini yükseltirken, yaşanan kuraklık bazı üretim kaynaklarında kısıtlamalara yol açarak kıtanın elektrik sistemindeki kırılganlıklarını açığa çıkardı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'den derlediği bilgilere göre, haziran ve temmuz aylarında Avrupa'nın birçok bölgesinde sıcaklıklar 40 dereceyi aştı. Bu durum özellikle klima kullanımında artışa neden olarak elektrik talebini de belirgin şekilde yükseltti.

Haziranın son haftasında başlayan sıcak hava dalgaları sırasında günlük elektrik talebi, sıcaklıkların mevsim normallerine daha yakın seyrettiği 13-19 Haziran haftasına kıyasla İtalya'da yüzde 28, Macaristan'da yüzde 23, Fransa'da yüzde 14 ve İspanya'da yüzde 13 arttı.

Artan enerji talebinin yanı sıra kuraklık ve nehirlerdeki düşük su seviyeleri yaz boyunca elektrik arzını zaman zaman baskıladı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu son olarak 11 Ağustos'ta, Avrupa'da etkili olan kuraklık ve düşük nehir seviyeleri nedeniyle elektrik arzında durumun sıkışık olduğunu bildirdi.

Bu durum özellikle Orta ve Doğu Avrupa'daki nükleer santrallerde belirginleşti.

12 Temmuz'da Fransa'da nükleer enerji kapasitesinin yüzde 43'ü kullanılamaz duruma geldi. Macaristan ve Romanya'da Tuna Nehri'ndeki rekor düşük su seviyeleri nükleer santrallerin üretim kapasitesini önemli ölçüde azalttı.

Bu ay Romanya'daki Cernavoda Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) iki reaktörü devre dışı kalırken, Macaristan'daki Paks NGS'de üretim kademeli olarak azaltıldı ve yetersiz soğutma suyu nedeniyle santralin birkaç ünitesi geçici olarak kapatıldı.

İngiltere'de 5 doğal gaz santralinin üretimindeki düşüş 2,5 gigavatlık kapasiteyi devre dışı bırakırken, İtalya'da Po Nehri'ndeki düşük su seviyeleri ülkenin termik santrallerinin yaklaşık üçte birini etkiledi. Polonya'da su seviyelerindeki düşüş ise kömür santrallerinde yaklaşık 1,3 gigavatlık üretim kapasitesinin durmasına neden oldu.

Kuraklık, hidroelektrik santrallerindeki üretimde de ciddi düşüşe yol açtı. AB'nin hidroelektrik üretimi mayıs, haziran ve temmuz aylarında son 10 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşirken, temmuzda AB'nin hidroelektrik üretiminin yüzde 90'ından fazlasını karşılayan en büyük 8 üreticiden 7'si 5 yıllık ortalamalarının altında kaldı.

Hidroelektrik üretimindeki açık, termik santrallerdeki üretim kesintileriyle birleşerek bazı piyasalarda elektrik üretimini zora düşürdü.

Elektrik fiyatları yükseldi

Bu gelişmeler elektrik fiyatlarına da yansıdı. Haziran sonu ve temmuz başındaki günlük ortalama elektrik fiyatları, 13-19 Haziran haftasına kıyasla Macaristan'da yüzde 119, Fransa'da yüzde 44, İtalya'da yüzde 13 ve İspanya'da yüzde 7 arttı.

Öte yandan, sıcak hava dalgaları sırasında güneş enerjisi santrallerinin elektrik üretiminde diğer kaynaklardan farklı olarak artış yaşandı.

Aynı dönemde Fransa ve Macaristan'da ortalama günlük güneş enerjisi üretimi yüzde 17, İspanya'da yüzde 5 arttı. AB genelinde güneş enerjisi üretimi, haziranda 52 teravatsaat, temmuzda 55 teravatsaat ile rekor seviyelere ulaşırken, her iki ayda da toplam elektrik üretiminin yüzde 25'ini karşıladı.

Yüksek güneş üretimi özellikle gün ortasında elektrik sistemindeki baskıyı hafifletse de akşam saatlerinde hızla düşmesi, talebin yüksek seyrettiği saatlerde depolama ve diğer esnek kaynakların önemine dikkati çekti.

"Güneşten üretim daha yüksek fiyat artışlarının önüne geçti"

Ember Kıdemli Analisti Chris Rosslowe, aşırı sıcakların kuraklıkla birleşmesiyle elektrik üretim kaynaklarının olumsuz etkilendiğini söyledi.

Rosslowe, "Soğutma ihtiyacı bulunan büyük termik santraller sıcak hava dalgalarında kesintilere karşı muhtemelen en kırılgan tesisler. AB'de hidroelektrik üretimi temmuzda 10 yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine indi. Macaristan ve Romanya'da benzeri görülmemiş nükleer kesintiler yaşandı ve Fransa'nın nükleer filosunun önemli bir bölümü çevresel nedenlerle kısıtlandı." diye konuştu.

Aşırı sıcakların yaşandığı dönemde güneş enerjisinden elektrik üretiminin artarak enerji arzına destek verdiğine işaret eden Rosslowe, "Bu durum Avrupa şebekelerinin istikrarlı işlemesine katkı sağladı ve özellikle gündüz saatlerinde daha yüksek fiyat artışlarının önüne geçti. Arz sıkışıklığı ve fiyat artışları ise genellikle akşamın erken saatlerinde görüldü ve Avrupa elektrik sisteminde esneklik ile depolama eksikliğini ortaya koydu." değerlendirmesinde bulundu.

Rosslowe, özellikle nükleer ve hidroelektrik üretimindeki arz açıklarının yükselen taleple birleşerek elektrik fiyatlarında artışı tetiklediğini belirterek, bu etkilerin ABD/İsrail-İran Savaşı öncesindeki seviyenin yaklaşık iki katına çıkan yüksek doğal gaz fiyatlarıyla daha da ağırlaştığını dile getirdi.

Elektrik sistemi tasarımında sıcak hava etkisi düşünülmeli

Avrupa'da enerji sisteminin, gelecekte daha sıcak hava koşullarının görüleceği ihtimaline göre planlanması gerektiğini vurgulayan Rosslowe, "Elektrik sistemi, bugünün hava koşullarına göre değil, sıcak hava dalgalarının giderek daha sık görüleceği daha sıcak bir geleceğe göre planlanmalı. Termik santrallerin kullanılabilirliğine ilişkin varsayımlar güncellenmeli." ifadelerini kullandı.

Rosslowe, Avrupa'nın artan güneş enerjisi üretimini akşam saatlerine taşıyabilmek için enerji depolama kapasitesinin artırılması gerektiğini ifade ederek, "İlave depolama kapasitesi, düşük maliyetli güneş enerjisini akşam saatlerine taşıyarak arzı soğutma talebiyle daha iyi eşleştirebilir ve pahalı ve kırılgan termik üretime bağımlılığı azaltabilir." dedi.

Depolama sistemlerinin sıcak hava dalgalarına karşı dayanıklılığa katkısının yanı sıra sistemin karbonsuzlaşmasına da yardımcı olabileceğini belirten Rosslowe, bu yazın enerji depolama açısından bir dönüm noktası olması gerektiğini vurguladı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Türk Eximbank, yılın ilk yarısında ihracatçılara 15,8 milyar doları kredi, 16,2 milyar doları ise sigorta ve garanti desteği olmak üzere toplam 32 milyar dolarlık destek sağladı.

Türk Eximbank'tan yapılan açıklamaya göre Banka, yılın ilk yarısında ihracat desteğini yüzde 26 artırarak, kredi desteğini 15,8 milyar dolara, sigorta ve garanti desteğini ise 16,2 milyar dolara yükseltti.

Katılım finans büyüklüğü yüzde 118 artarken, Banka ilk yarıda uluslararası piyasalardan sağladığı 5,2 milyar dolarlık yeni kaynakla ihracatçıların uzun vadeli ve çeşitlendirilmiş finansmana erişimini güçlendirdi.

Geçen yılın aynı dönemine göre toplam destek hacmini yüzde 26 artıran Türk Eximbank, kredi destek hacmini ise yüzde 27 artırdı.

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, küresel ticarette korumacılık eğilimlerinin güçlendiği, jeopolitik risklerin ve finansmana erişim maliyetlerinin ihracatçılar açısından önemli bir gündem oluşturduğu bir dönemde Türk Eximbank'ın ihracatçının yanında olmaya devam ettiğini vurguladı.

Türk Eximbank'ın uluslararası finans piyasalarındaki güçlü konumunu koruduğunu belirten Güney, şunları ifade etti:

"Yılın ilk 6 ayında uluslararası kredi ve sermaye piyasalarındaki etkin fonlama stratejimizi sürdürerek toplam 5,2 milyar dolar tutarında dış kaynak sağladık. Uzun vadeli ve çeşitlendirilmiş finansman yapımız sayesinde ihracatçılarımıza uygun maliyetli kaynak sunmaya devam ediyoruz. Uluslararası finans kuruluşları ve yatırımcıların Türk Eximbank'a duyduğu güven, ülkemizin ihracat finansmanına yönelik kaynak kapasitesini de güçlendiriyor. Sağladığımız bu kaynakları ihracatçılarımızın finansmana erişimini kolaylaştıracak, rekabet güçlerini artıracak ve ülkemizin ihracat hedeflerine katkı sağlayacak şekilde kullandırmayı sürdürüyoruz."

Katılım finansta güçlü büyüme

Güney, Türk Eximbank'ın sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen finansman uygulamalarını da geliştirmeye devam ettiğini belirtti. 

Güney, sürdürülebilirlik temalı kredi hacminin yılın ilk yarısında yüzde 24 artışla 300 milyon dolara yaklaştığını ifade etti.

Katılım finans alanında önemli bir ivme yakaladıklarını belirten Güney, "İhracatçılarımızın farklı finansman ihtiyaçlarına uygun ürün çeşitliliğimizi artırıyoruz. Katılım finans büyüklüğümüz geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 118 artarak 1,1 milyar dolardan 2,4 milyar dolara yükseldi. Katılım finansmanı alanındaki çözümlerimizi ihracatçılarımızın ihtiyaçları doğrultusunda geliştirmeyi sürdüreceğiz." ifadesini kullandı.

Alacak sigortasında büyüme sürüyor

Türk Eximbank'ın ihracatçılara sunduğu alacak sigortası çözümlerinin de büyümeye devam ettiğini vurgulayan Güney, "Sigorta ve garanti desteğimiz yılın ilk yarısında 16,2 milyar dolara ulaştı. Sigortalı ihracatçı firma sayımız yüzde 8 artışla 8 bin 332'ye, aktif sigortalı ihracatçı sayımız ise yüzde 15 artışla 3 bin 565'e yükseldi. İhracatçılarımızın hem yurt dışı hem yurt içi vadeli satışlarını güvence altına alan çözümlerimizi yaygınlaştırmaya devam ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Güney, Ticaret Bakanlığı desteğiyle alıcı kredileri ve dış ticaret finansman çözümleri sağladıklarını, Bankanın alıcı kredilerinde yer alan 'yatırım malı içeren mal ihracatı' tanımını genişlettiğini ve yurt dışında üstlenilen taahhüt işlerinde müteahhitlik firmalarının Türkiye'den tedarik edeceği yatırım mallarını da bu kapsama dahil ettiğini belirtti.

Yüksek teknolojili ihracata yönelik destekler artarak devam ediyor

Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, Bankanın desteklerinden yararlanan aktif ihracatçı firma sayısının 19 bine yaklaştığını, yılın ilk 6 ayında 954 yeni ihracatçı firmanın Banka desteklerinden yararlanmaya başladığını kaydetti.

Desteklerinden faydalanan yeni ihracatçı firmaların yüzde 88'inin KOBİ'lerden oluştuğunu belirten Güney, "İhracat desteklerinin daha geniş bir tabana yayılması ve daha fazla ihracatçımızın uygun maliyetli finansmana erişebilmesi için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz." ifadesini kullandı.

Güney, Türk Eximbank'ın Türkiye'nin katma değerli ihracatını artırma misyonu doğrultusunda desteklerini istikrarlı biçimde artırdığını vurgulayarak şunları kaydetti:

"Yılın ilk 6 ayında kullandırdığımız kredilerin yüzde 45'ini yüksek ve orta yüksek teknolojili ihracat yapan ihracatçılarımıza yönlendirdik. Hedefimiz ülkemizin ihracatında yüzde 41'lik paya sahip olan yüksek ve orta yüksek teknolojili ürün ihracatının payını ilk aşamada yüzde 50'lerin üzerine çıkarmak. Bu hedef doğrultusunda ihracatçılarımızı işletme sermayesi finansmanının yanı sıra kapasite artışı, dijital dönüşüm ve yeşil dönüşümlerini finanse edecek temalı yatırım kredilerimizle de destekliyoruz. İhracatçılarımızın küresel pazarlardaki rekabet gücünü artıracak finansman ve sigorta çözümlerini geliştirmeye devam edeceğiz."

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığınca oluşturulan geçici dış ticaret istatistiklerine göre, temmuzda Türkiye'nin toplam ithalatı, 2025'in aynı ayına kıyasla yüzde 5,1 artarak 32 milyar 965 milyon 736 bin dolar olarak belirlendi.

Bu tutarın 5 milyar 825 milyon 757 bin dolarlık kısmını, enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar" oluşturdu.

Geçen yıl temmuzda bu rakam 5 milyar 148 milyon 959 bin dolar olarak kayıtlara geçmişti. Böylece enerji ithalatı tutarı yıllık bazda yüzde 13,1 arttı.

Bu dönemde ham petrol ithalatı ise yüzde 0,3 artarak 2 milyon 931 bin 690 tona yükseldi.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan temmuz ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri açıklandı.

Buna göre, Genel Ticaret Sistemi (GTS) kapsamında ihracat, temmuzda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,9 artışla 25 milyar 623 milyon dolara, ithalat yüzde 5,1 artarak 32 milyar 966 milyon dolara yükseldi.

Dış ticaret açığı, temmuzda yıllık bazda yüzde 13,6 artarak 6 milyar 463 milyon dolardan 7 milyar 343 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı Temmuz 2025'te yüzde 79,4 iken, geçen ay yüzde 77,7'ye geriledi.

Ocak-temmuz döneminde dış ticaret açığı yüzde 8,3 arttı

Ocak-temmuzda ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 artarak 161 milyar 539 milyon dolar, ithalat yüzde 4,7 yükselişle 222 milyar 85 milyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu dönemde, dış ticaret açığı yüzde 8,3 artışla 55 milyar 923 milyon dolardan 60 milyar 545 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, Ocak-Temmuz 2025 döneminde yüzde 73,6 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 72,7'ye geriledi.

Enerji ve altın hariç dış ticaret

Geçen ay enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, yüzde 3,1 artarak 23 milyar 78 milyon dolardan 23 milyar 788 milyon dolara yükseldi.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat, yüzde 3,6 artışla 25 milyar 280 milyon dolardan 26 milyar 194 milyon dolara çıktı.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı, temmuzda 2 milyar 407 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi, yüzde 3,4 artışla 49 milyar 982 milyon dolar oldu.

Söz konusu ayda enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 90,8 olarak belirlendi.

İmalat sanayisinin payı yüzde 94,4

Buna göre, ekonomik faaliyetler incelendiğinde, ihracatta temmuzda imalat sanayisinin payı yüzde 94,4, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 1,8 oldu.

Ocak-temmuz döneminde, ihracatta imalat sanayisinin payı yüzde 93,9, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,6, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 1,8 olarak belirlendi.

Geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre, ithalatta temmuzda ara mallarının payı yüzde 69,4, sermaye mallarının payı yüzde 14,5 ve tüketim mallarının payı yüzde 16 olarak hesaplandı.

İthalatta, yılın 7 ayında ara mallarının payı yüzde 71,2, sermaye mallarının payı yüzde 14 ve tüketim mallarının payı yüzde 14,4 oldu.

Almanya ihracatta, Çin ithalatta ilk sırada

Temmuzda ülkeler özelinde ihracatta ilk sırayı 2 milyar 42 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 1 milyar 683 milyon dolarla ABD, 1 milyar 349 milyon dolarla Birleşik Krallık, 1 milyar 113 milyon dolarla Irak, 1 milyar 110 milyon dolarla İtalya takip etti. Söz konusu ayda, ilk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 28,5'ini oluşturdu.

Ocak-temmuz döneminde de ihracatta ilk sırayı 13 milyar 286 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 10 milyar 164 milyon dolarla ABD, 9 milyar 429 milyon dolarla Birleşik Krallık, 8 milyar 347 milyon dolarla İtalya ve 6 milyar 638 milyon dolarla Fransa takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 29,6'sına karşılık geldi.

Temmuzda ithalatta ilk sıra Çin'in oldu. Bu ülkeden yapılan ithalatın tutarı 5 milyar 40 milyon dolar olarak hesaplandı. Çin'in ardından en fazla ithalat 3 milyar 232 milyon dolarla Rusya'dan, 2 milyar 521 milyon dolarla Almanya'dan, 1 milyar 889 milyon dolarla ABD'den, 1 milyar 553 milyon dolarla İtalya'dan yapıldı. İlk 5 ülkeden gerçekleştirilen ithalat, toplam ithalatın yüzde 43,2'sini oluşturdu.

Ocak-temmuz dönemi ithalatında da ilk sırada 31 milyar 350 milyon dolarla Çin yer aldı. Çin'i, 24 milyar 174 milyon dolarla Rusya, 16 milyar 3 milyon dolarla Almanya, 11 milyar 500 milyon dolarla ABD, 8 milyar 803 milyon dolarla İtalya izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 41,3'ü olarak hesaplandı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, temmuzda bir önceki aya kıyasla ihracat yüzde 2,6 arttı, ithalat yüzde 7,2 azaldı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, temmuzda geçen yılın aynı ayına göre ihracat yüzde 2,9, ithalat yüzde 5,1 arttı.

Teknoloji yoğunluğuna göre dış ticaret verileri "ISIC Rev.4" sınıflaması içinde yer alan imalat sanayisi ürünlerini kapsıyor. Temmuzda bu sınıflamaya göre imalat sanayisi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 94,4 oldu. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 4,4 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-temmuz döneminde ISIC Rev.4'e göre imalat sanayisi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,9, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 3,7 oldu.

Temmuzda, imalat sanayisi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 82,2 olarak belirlendi. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ithalatı içindeki payı yüzde 12,7 olarak gerçekleşti.

Ocak-temmuz döneminde imalat sanayisi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 79,9, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ithalatı içindeki payı ise yüzde 12,1 olarak belirlendi.

Özel Ticaret Sistemi verileri

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ise temmuzda ihracat geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,4 artarak 23 milyar 156 milyon dolara, ithalat yüzde 3,5 yükselerek 30 milyar 400 milyon dolara çıktı.

Temmuzda dış ticaret açığı yüzde 7,1 artarak 6 milyar 762 milyon dolardan 7 milyar 243 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı Temmuz 2025'te yüzde 77 iken, bu yılın aynı ayında yüzde 76,2'ye geriledi.

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ihracat, ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,1 artarak 147 milyar 697 milyon dolar, ithalat yüzde 5,6 yükselişle 209 milyar 175 milyon dolar olarak belirlendi.

Ocak-temmuz döneminde dış ticaret açığı yüzde 9,4 artarak 56 milyar 215 milyon dolardan 61 milyar 479 milyon dolara çıktı. İhracatın ithalatı karşılama oranı Ocak-Temmuz 2025'te yüzde 71,6 iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 70,6'ya geriledi.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin H-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre H-ÜFE, geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 3,94, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 28,95, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 32,77 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 34,71 yükseldi.

Endeks, Temmuz 2025'e göre ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 37,26, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 27,63, bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 29,56, gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 21,92, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 36,18 ve idari ve destek hizmetlerde yüzde 30,62 arttı.

H-ÜFE'de, temmuzda bir önceki aya göre ise ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 3,71, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 4,7, bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 2,41, gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 5,26, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 2,68 ve idari ve destek hizmetlerde yüzde 5,41 artış gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu, ağustos ayına ilişkin ekonomik güven endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre temmuzda 99,8 olan endeks, ağustosta yüzde 0,8 yükselerek 100,6 değerine çıktı.

Tüketici güven endeksi, ağustosta aylık bazda yüzde 1 artarak 90,8'e yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1,2 artışla 102,4 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 0,1 azalışla 111,9 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 0,8 azalışla 110,1, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 0,4 azalarak 83,1 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde son 5 yılın aylık verileri şöyle:

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,24 değer kaybederek 14.575,51 puandan tamamladı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 31,81 puan ve yüzde 0,22 azalışla 14.543,70 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,67 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,57 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,15 ile orman kağıt basım, en çok gerileyen yüzde 9,09 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda, ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'un Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda yapacağı açıklamalar öncesinde temkinli bir seyir izleniyor.

ABD'de bir önceki gün açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret etmesi, çip şirketi Nvidia'nın beklentileri aşan bilançosunun piyasalarda yarattığı iyimserliği bir miktar gölgeledi.

Analistler, Warsh'un ileride hangi gelişmelerin faiz artırımına yol açabileceğine ilişkin daha ayrıntılı bir açıklama yapmasının piyasaların yatışmasına ve risk primlerinin bir miktar gerilemesine yardımcı olabileceğine işaret ederek, politika adımlarının seyri ile zamanlamasına ilişkin net bir yönlendirme sunan sinyalin bile piyasalar üzerinde belirgin bir etki yaratabileceğini kaydetti.

Bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve dış ticaret dengesinin, yurt dışında ise Fed Başkanı Warsh'un konuşması, Almanya'da işsizlik oranı, Avro Bölgesi'nde ekonomik güven endeksi ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentilerinin takip edileceğini belirten analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

ABD'de bir önceki gün açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret etmesi, çip şirketi Nvidia'nın beklentileri aşan bilançosunun piyasalarda yarattığı iyimserliği bir miktar gölgeledi.

Fed'in enflasyonun seyri açısından dikkatle takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksinin temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 artarak piyasa beklentilerini aşması, fiyatlar genel düzeyindeki yukarı yönlü hareketin gelecek dönemde de sürebileceğine ilişkin soru işaretleri oluşturdu.

Piyasalarda, "enflasyon bir miktar ılımlı görünse de hala devam edebilir" algısı yatırımcıların bu yıl faiz artışına yönelik beklentilerini canlı tuttu. Bu durum yapay zeka temasının sürdürülebilir olup olmadığına ışık tutan Nvidia bilançosunun verdiği olumlu sinyallerin risk iştahı üzerindeki etkilerini sınırladı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay politika faizini yüzde 66 ihtimalle sabit bırakacağı öngörülürken, bankanın ekim ayında faizi 25 baz puan artırmasına yüzde 62 olasılık veriliyor. Bu doğrultuda Fed'in politika adımlarına ilişkin beklentilere en fazla duyarlı olan ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi, dün yaklaşık 3 baz puan artışla yüzde 4,23 seviyesine çıktı.

Söz konusu beklentilerle gözler Fed Başkanı Kevin Warsh'un bugün Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda vereceği mesajlara çevrildi. Fed Yönetim Kurulu üyesi olduğu 2006-2011 döneminde ve sonrasında Stanford Üniversitesindeki akademisyen kimliğiyle Jackson Hole'da aktif bir katılımcı olarak bulunan Warsh, Fed Başkanı olarak ilk kez bu etkinlikte yer alacak.

Analistler, Warsh'un ileride hangi gelişmelerin faiz artırımına yol açabileceğine ilişkin daha ayrıntılı bir açıklama yapmasının piyasaların yatışmasına ve risk primlerinin bir miktar gerilemesine yardımcı olabileceğine işaret ederek, politika adımlarının seyri ile zamanlamasına ilişkin net bir yönlendirme sunan sinyalin bile piyasalar üzerinde belirgin bir etki yaratabileceğini kaydetti.

Fed'in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında tuttuğu son para politikası toplantısı sonrasında konuşan Warsh, fiyat istikrarını sağlama konusundaki kararlılığını yineleyerek enflasyon hedefinde herhangi bir yumuşamanın söz konusu olmadığını söylemişti.

Warsh'un yanı sıra diğer Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid, enflasyonun inatçı ve katı bir seyir izlediğini söyledi.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyon konusunda artık harekete geçme zamanının geldiğini vurgulayarak, "Enflasyon hedefimizin üzerinde ne kadar uzun süre kalırsa onu tekrar düşürmemiz o kadar zorlaşacak ve bireyler ile işletmelerin yaşayacağı sıkıntılar da o kadar artacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Boston Fed Başkanı Susan Collins de "Koşulların, enflasyonun düşmeye devam ettiğine dair aradığım kanıtı sağlamadığını görürsem, faiz artışını desteklemeye açığım." ifadesini kullandı.

Bu gelişmelere ek olarak bugün tarım dışı istihdam verisine ilişkin bir revizyon yayımlanması bekleniyor.

Trump, İran ile görüşmek istemediğini belirtti

Jeopolitik tarafta ise Hürmüz Boğazı'ndaki tanker akışını olumlu etkileyecek her bir gelişme piyasalarda iyimserliği artırırken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'ın "çökmekte olan bir ülke" olduğunu savundu.

Fox News muhabiri Jonathan Hunt'ın İran'a ilişkin "hatalı haber yaptığını" belirten Trump, kendisinin İran ile görüşmek istemediğini, aksine İran'ın anlaşmaya varmak için yalvardığını iddia etti.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı, 22 Ağustos ile biten haftada 4 bin azalışla 203 bine gerileyerek piyasa beklentisinin altında gerçekleşti.

Bu gelişmeler ışığında dün yüzde 4,68'e çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yükselişini ikinci güne taşırken yeni günde de yüzde 4,69'da bulunuyor.

Fed'in faiz patikasına ilişkin beklentiler ve Fed Başkanı Warsh'un fiyat istikrarını önceleyen mesajlar verebileceği ihtimalleriyle dolara olan talep güçlenmeye devam ediyor. Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,2 seviyesinde seyrediyor.

Güçlü dolar ve yüksek seyreden tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı ise yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 580 dolardan alıcı buluyor. Ekim vadeli Brent petrol yüzde 0,6 azalışla varil başına 89,2 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,72, Nasdaq endeksi yüzde 1,57 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,2 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı

Avrupa borsalarında dün Almanya hariç satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, yatırımcılar, Jackson Hole'da verilecek para politikası mesajları ve ABD ile İran arasındaki diplomatik bağlantıların yeniden kurulabileceği ihtimalleriyle gerileyen Brent petrol fiyatlarındaki hareketliliği yakından takip ediyor.

Öte yandan dün yayımlanan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası toplantı tutanakları, enflasyon düşmezse bankanın yakın zamanda yeni bir faiz artırımına gitmeye hazırlandığını ortaya koydu.

Tutanaklarda, kararların gelecekteki veri akışına bağlı kalacağı vurgulanırken, "Enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanamadığı takdirde, yeni bir faiz artırımı yapılması gerekli görünmektedir." ifadesine yer verildi.

Diğer taraftan tutanaklarda, orta vadeli enflasyon görünümünün iyileşme olasılığına pay bırakmak adına, Yönetim Konseyi'nin eylül ayında bir faiz artırımına gitme yönünde önceden verilmiş bir taahhüdünün bulunmadığı iletişiminin vurgulanması gerektiği belirtildi.

Bazı Konsey üyeleri, haziran ayı toplantısından bu yana gelen verilerin para politikasında sıkılaşmanın devam etmesini desteklediğini ve bu doğrultuda temmuz ayı toplantısında olası bir faiz artırımına karşı çıkmadıklarını belirtti.

Bu arada ECB Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda "Finansal İnovasyon: Ödemeler ve Politikalar İçin Etkileri" başlıklı panelde konuşacak.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,79, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,17 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,68 düşerken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,31 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları Warsh'un konuşması öncesi temkinli

Asya borsalarında Nvidia'nın güçlü performansı ve ileriye dönük verdiği olumlu sinyaller risk iştahını desteklerken, Fed Başkanı Warsh'un olası şahin mesajları öncesinde yatırımcıların temkinli duruş sergilediği görüldü.

Bu doğrultuda bölge piyasalarında Güney Kore hariç pozitif bir seyir izliyor. Japonya'da enflasyon hızlanma işaretleri verdi. Ülkede bugün açıklanan verilere göre, ağustos ayında Tokyo Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık bazda yüzde 1,9 artarak önceki ayki veriye göre hızlandı.

Ayrıca taze gıda ve enerji hariç Tokyo çekirdek TÜFE de ağustosta yüzde 2 arttı. Temmuzdaki artış yüzde 1,8 seviyesindeydi. Bununla birlikte Japonya'da, işsizlik oranı ise temmuzda yüzde 1,18 ile tahminlerin altında kaldı. Açıklanan verilerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek ay faiz artıracağı beklentisi güçlendi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,7 düştü.

SPK'den ilk halka arzlara "öncelik" düzenlemesi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,24 değer kaybederek 14.575,51 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,13 yükseldi.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Payların İlk Halka Arzına İlişkin Başvuruların Sonuçlandırılmasında Öncelik Verilecek Kriterlere İlişkin Kurul İlke Kararı'nı da yayımladı.

Karara göre, halka açık olmayan ortaklıkların paylarının ilk halka arzına ilişkin başvurularında belirlenen kriterlerden en az birinin sağlanması ve şirket tarafından talepte bulunulması halinde başvuru, Kurulun internet sitesinde ilan edilen başvuru sıralamasına tabi olmaksızın öncelikli olarak sonuçlandırılabilecek.

Ayrıca halka arz edilecek payların piyasa değerinin 15 milyar liradan fazla olması ve yurt dışı yatırımcı grubuna asgari yüzde 50 tahsisat öngörülmesi kaydıyla uluslararası mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilecek halka arzlara ilişkin başvurular da öncelikli sonuçlandırılabilecek.

Dolar/TL dünü 48,1580'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,2450'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve dış ticaret dengesinin, yurt dışında ise Fed Başkanı Warsh'un konuşması, Almanya'da işsizlik oranı, Avro Bölgesi'nde ekonomik güven endeksi ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

OpenAI'ın internet sitesinde "Siber savunma için ortak eylem çağrısı" başlıklı açık mektup yayımlandı.

Yüzden fazla şirketin imzasının bulunduğu mektupta, dünya genelinde yapay zeka modellerinin yeteneklerinin artmasıyla siber saldırıların çok daha yaygın ve karmaşık hale geleceği uyarısı yapıldı.

Hastanelerden su arıtma tesislerine ve internet altyapısına kadar kritik hizmetlerin risk altında olduğuna dikkat çekilen mektupta, "Siber savunmamızı güçlendirmek için sınırlı bir zaman penceremiz var. Mevcut güvenlik yaklaşımının yeterli olmayacağını kabul etmeliyiz." ifadelerine yer verildi.

Mektupta, yapay zeka alanındaki ilerlemelerin yıllardır biriken güvenlik zafiyetlerini gidermek için "savunmacılara" yeni fırsatlar sunduğu belirtilirken, dijital dünyayı daha güvenli hale getirmek adına temel eylem adımları sıralandı.

Tüm organizasyonların siber savunmayı acil bir öncelik haline getirmesi gerektiği vurgulanan mektupta, siber güvenlik şirketleri ve teknoloji ortaklarının da mevcut araçlarını yapay zeka ile güçlendirmesi gerektiği kaydedildi.

Mektupta, hükümetlerin siber savunmayı yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde koordine etmeleri, tehdit istihbarat kanallarını güçlendirmeleri ve savunma için ek fon sağlamaları gerektiği aktarıldı.

Ayrıca mektupta, öncü yapay zeka şirketlerinin de kaynak sıkıntısı çeken kritik altyapı savunmacılarına model erişimi, finansman, eğitim ve uygulamalı destek sunarak sürekli izleme mekanizmalarına yatırım yapması gerektiği ifade edildi.

Aralarında Accenture, Adobe, Amazon, AMD, Anthropic, Capital One, Citi, Cloudflare, CrowdStrike, Google, IBM, Mastercard, Microsoft, OpenAI ve Visa gibi finans ve teknoloji sektörünün önde gelen kurumlarının bulunduğu imzacılar, mektupta küresel çapta tüm kamu ve özel sektör liderlerini teknoloji, kaynak ve uzmanlıklarını bu ortak çabaya dahil etmeye çağırdı.

Gösterge endeksi Stoxx Europe 600 ve İngiltere borsası değer kaybederken, kıta Avrupası'ndaki diğer ana endeksler günü yükselişle kapattı.

Kapanışta, gösterge endeksi Stoxx Europe 600 yüzde 0,01 değer kaybederek 656,41 puana geriledi.

Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,27 artarak 8.462,39 puana, Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,08 yükselerek 26.285,96 puana ve İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,31 değer kazanarak 52.882,99 puana çıktı. İsviçre'de SMI endeksi de yüzde 0,12 primle 14.542,90 puandan günü tamamladı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi bölge genelinden olumsuz ayrışarak yüzde 0,07 değer kaybetti ve 10.878,12 puana geriledi.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.15 itibarıyla yüzde 0,19 düşüşle 1,165 seviyesinden işlem gördü.

- Piyasalarda Nvidia ve Jackson Hole bekleyişi

Analistler, yapay zeka sektörünün öncüsü Nvidia’nın ABD piyasalarının kapanışının ardından açıklayacağı ikinci çeyrek finansal sonuçları öncesinde yatırımcıların temkinli davrandığını, bu durumun işlem hacimlerini sınırladığını belirtti.

Diğer taraftan, perşembe günü başlayacak olan Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu ve ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'un cuma günü yapacağı konuşma öncesi piyasalarda bekleyiş sürüyor.

Piyasalarda ise Fed'in yıl sonuna kadar 25 baz puanlık bir faiz artışına gitme olasılığı fiyatlanıyor.

Ekonomik veri tarafında ise ABD'de Fed'in favori enflasyon göstergelerinden kişisel tüketim harcamaları temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 artışla piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşti.

- Hürmüz Boğazı umudu petrol fiyatlarını düşürdü

İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine ilişkin yürütülen müzakerelerde ilerleme kaydedilmesi ve geçici bir nakliye koridorunun açılacağına yönelik beklentiler, petrol fiyatlarında düşüşü beraberinde getirdi.

Enerji maliyetlerindeki bu düşüş beklentisi, Avrupa'da seyahat ve havacılık hisselerini desteklerken, petrol ve gaz şirketlerinin hisselerinde kayıplara yol açtı.

Bu arada, Alman yazılım şirketi SAP'in hisseleri, uluslararası yatırım bankası UBS'in yatırım tavsiyesini "Al"dan "Nötr"e düşürmesinin ardından yüzde 3,30'un üzerinde değer kaybederek DAX endeksinin en çok gerileyen hissesi oldu.

Hürmüz Boğazı'ndaki yumuşama sinyalleriyle enerji maliyetlerinin düşeceği beklentisi, Heidelberg Materials, Thyssenkrupp ve Salzgitter gibi ağır sanayi hisselerine alım getirdi. Bu hisseler günü yüzde 5 ila 7 arasında primle tamamladı.

Nvidia bilançosu öncesinde teknoloji hisselerinde dalgalı bir seyir izlendi. EuroStoxx endeksinde ASML yüzde 0,2, Paris borsasında STMicroelectronics yüzde 0,6 değer kaybederken, Infineon günü yüzde 0,6 artıda kapattı.

OpenAI, yapay zeka modellerinin siber güvenlik kabiliyetlerini ölçmeye yönelik testlerin Hugging Face altyapısında güvenlik ihlaliyle sonuçlanmasına ilişkin kapsamlı bir rapor yayımladı.

Raporda, temmuzda kurum içi siber güvenlik testleri sırasında yaşanan güvenlik ihlali ve gelişmiş yapay zeka sistemlerinin kontrolü konusundaki endişeler detaylandırıldı.

Olayın gelişimine dair teknik detayların paylaşıldığı raporda, söz konusu olayın yapay zeka ajanlarının potansiyeline dair bir "uyarı atışı" olarak değerlendirildiği vurgulandı.

Raporda, "Bu olay, uygun güvenlik önlemleri alınmadığı takdirde, yüksek yetenekli yapay zeka ajanlarının artık teknik kontrolleri aşabildiğini, onaylanmamış kanallar üzerinden işbirliği yapabildiğini ve hiçbir insan tarafından yönlendirilmeyen tehlikeli eylemleri gerçekleştirebildiğini gösteren bir kanıt niteliğinde." ifadesi kullanıldı.

Şirketin bu olayın ardından denetim mekanizmalarını sıkılaştırma kararı aldığına işaret edilen raporda, alınacak önlemlere ilişkin bilgi verildi.

- "Benzeri görülmemiş bir siber olay" olarak değerlendirilmişti

OpenAI, 21 Temmuz'daki açıklamasında, siber güvenlik kabiliyetlerini ölçmeye yönelik dahili bir test sırasında kullanılan yapay zeka modellerinin Hugging Face'in altyapısında güvenlik ihlaline neden olduğunu duyurmuştu.

Açıklamada, "Bu olayı, en ileri düzey siber kabiliyetleri içeren benzeri görülmemiş bir siber olay olarak değerlendiriyor ve buna uygun şekilde müdahale ediyoruz." ifadesi yer almıştı.

Kapanışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,21 azalarak 53.463,88 puana geriledi.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

S&P 500 endeksi yüzde 0,02 azalışla 7.675,70 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,08 kayıpla 26.130,20 puana indi.

Bugün açıklanan verilere göre, ABD ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,5 ile tahminlere paralel büyüdü. Kişisel tüketim harcamaları temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 artışla piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşti.

Ülkede, ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak yakından takip ettiği, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise temmuzda aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 3,3 yükseldi.

ABD'de açıklanan makroekonomik veriler, enflasyonun yüksek seyrini koruduğunu ortaya koydu.

Söz konusu verilerin ardından ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,67'ye kadar çıkarken, daha sonra yüzde 4,65 seviyesinde dengelendi.

Çip şirketi Nvidia'nın açıklayacağı bilanço piyasaların odağında bulunurken, şirketin hisseleri günü yüzde 1,6 azalışla tamamladı.

Analistler, Nvidia'nın finansal sonuçlarının özellikle teknoloji şirketlerinin hisselerinin yönü üzerinde belirleyici olabileceğini belirtti.

Öte yandan, sosyal medya platformlarının "çocuklara zarar verdiği" iddiasıyla açılan davada uzlaşmaya giden Meta, eyaletlerle varılan anlaşmanın 18 milyar dolarlık ödemeyi de içerdiğini bildirdi. Şirketin hisseleri işlem gününü yüzde 1 kazançla tamamladı.

EKONOMİM AGUSTOS SAYISINI OKUMAK İÇİN

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisinin (OFAC), "şiddet yanlısı aşırı solcu terör örgütlerinin" oluşturduğu tehdide karşı harekete geçtiği belirtildi.

Bu kapsamda, "şiddet yanlısı aşırı solcu aşırılıkçılara" özel dijital altyapı, araçlar ve hizmetler sağladığı iddia edilen İtalya merkezli "Autistici Inventati", Temmuz 2025'te İngiltere tarafından terör örgütü ilan edilen "Palestine Action" ve halihazırda yabancı bir terör örgütü olarak tanımlanan Filistin Halk Kurtuluş Cephesinin (FHKC) paravanı olarak faaliyet gösterdiği iddia edilen uluslararası kuruluş "Masar Badil" yaptırım listesine dahil edildi.

Masar Badil'in üst düzey yöneticileri Rawa Alsagheer ile Zaid Abdulnasser de yaptırım listesine eklendi.

Açıklamada, Autistici Inventati'nin, kendisini kapitalizme karşı "anti-faşist" ve "anti-militarist" bir örgüt olarak tanımladığı belirtilerek, hizmetlerini yalnızca "PKK gibi terör örgütleri dahil kendi ideolojisiyle uyumlu gördüğü oluşumlara" sunduğu aktarıldı.

Palestine Action'ın da Temmuz 2020'den bu yana, İngiliz kolluk kuvvetleri personelini fiziksel olarak yaralayan eylemler ile yasal ticari işletmeleri korkutmayı ve hükümete baskı yapmayı amaçlayan eylemler dahil sayısız "terör eylemini" desteklediği öne sürüldü.

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, "Aşırı solcu radikaller, aşırılık yanlıları, onların paravanları ve destekçileri dikkatli olmalı, ekonomik araçlarımızın tüm ağırlığını kullanacağız." ifadesini kullandı.

Bessent, siyasi terörizmin ABD toplumunda yeri olmadığını vurgulayarak, bu gruplar ortadan kaldırılana kadar finansal can damarlarını kesmeye devam edeceklerini kaydetti.