Türkiye Çelik Üreticileri Derneğinden (TÇÜD) aldığı bilgiye göre Türk çelik sektörü yılın ilk çeyreğini üretim ve tüketimde artışla tamamladı.

Türkiye'nin ham çelik üretimi martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6,4 yükselişle 3,3 milyon tona çıktı. Yılın ilk çeyreğinde de üretim yüzde 5,3 artışla 9,7 milyon tona ulaştı.

Nihai mamul tüketimi ise martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20,9 artarak 3,2 milyon ton, yılın ilk çeyreğinde de yüzde 8,9 yükselişle 9,9 milyon ton olarak hesaplandı.

Dış ticaret verileri

Çelik ürünleri ihracatı martta, geçen yılın aynı ayına kıyasla miktar yönünden yüzde 5 artışla 1,5 milyon ton, değer yönünden de yüzde 0,5 yükselişle 1 milyar dolar oldu.

İhracat, ocak-mart döneminde 2025'in aynı dönemine kıyasla miktar itibarıyla yüzde 6,8 azalışla 3,5 milyon ton, değer itibarıyla da yüzde 9,4 gerileyerek 2,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Çelik ürünleri ithalatı ise martta 2025'in aynı ayına göre miktar yönünden yüzde 38,2 artışla 1,6 milyon ton, değer yönünden de yüzde 23,4 yükselişle 1,1 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

İthalat, ocak-mart döneminde de geçen yılın aynı dönemine kıyasla miktar itibarıyla yüzde 2,6 artışla 4,3 milyon tona çıkarken değer itibarıyla yüzde 1,5 azalarak 3 milyar dolara geriledi.

Geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 84,5 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 77,8 olarak kaydedildi.

Türk çeliği Avrupa'da görünür hale geldi

TÇÜD Genel Sekreteri Veysel Yayan, Körfez Bölgesi ve Orta Doğu'daki gerilimlerin küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğini söyledi.

Özellikle Çinli üreticilerin maliyet baskısı nedeniyle siparişler konusunda daha ihtiyatlı davranmalarının Türkiye açısından yeni bir fırsat penceresi araladığına dikkati çeken Yayan, şunları kaydetti:

"Coğrafi yakınlık ve kalite avantajı Türk çeliğini Avrupa pazarında daha görünür hale getirdi. Hurda ve enerji fiyatlarındaki hızlı yükseliş ile navlun ve sigorta giderlerindeki artış, üretim maliyetlerini yukarı yönlü baskılarken sektörün rekabet gücünü zorlayan temel unsurlar arasında öne çıktı. Diğer taraftan, Avrupa Birliği tarafından kabul edilen ithalatı sınırlamaya yönelik yeni düzenlemeler, sektörün en önemli gündem maddelerinden biri olarak ön plana çıktı. Çin'in ardından Hindistan ve Endonezya büyümelerini çelik sektöründeki gelişmeler üzerine inşa ettiğini, Birleşik Krallık ise çelik sektörünü kritik sektör ilan ederek kota seviyelerini yüzde 60 düşüreceğini açıkladı. Korumacılığın çelik sektöründe gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere hızla yayıldığı bu dönemde, Türkiye'nin de çelik sektörünü dampingli ithalata karşı daha aktif bir şekilde koruması hayati önem taşıyor."

Vakıf Katılım Bankası 13,1 milyar liralık, Ziraat Katılım Bankası ile Emlak Katılım Bankası 10,5 milyar liralık, Dünya Katılım Bankası 7,1 milyar liralık, Hayat Finans Katılım Bankası da 750 milyon liralık sukuk ihracı gerçekleştirdi.

Katılım bankaları, yılın ilk çeyreğinde toplam 58,4 milyar liralık sukuk ihraç etti.

Ortalama vadesi 108,3 gün olan bu ihraçların yüzde 98,71'i yönetim sözleşmesine, yüzde 1,29'u alım satıma dayalı yapıldı.

İstatistiklerin tutulmaya başlandığı 2013'ten bu yılın ilk çeyreğine kadar toplam 800,4 milyar liralık sukuk ihracı gerçekleşti, bu ihraçların ortalama vadesi 139,99 gün oldu.

"Sukuk, likidite yönetiminin en temel araçlarından biridir"

Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Akben, Türkiye'de sukuk piyasasının ulaştığı ölçeğin, bu enstrümanın artık niş bir alternatif olmaktan çıktığını açık biçimde ortaya koyduğunu söyledi.

Akben, sukuk ihraçlarının 2013-2025 döneminde yaklaşık 800 milyar liralık kümülatif hacme ulaşılması ve yalnızca 2025 yılında katılım bankaları tarafından 215 milyar liralık ihraç gerçekleştirilmesinin, büyümenin kalıcı ve yapısal nitelik kazandığına işaret ettiğini dile getirdi.

Sukukun sermaye piyasalarında lokomotif ve taşıyıcı ürün haline geldiğini anlatan Akben, bunun nedeninin sukukun güçlü ve yerleşik borçlanma aracı olarak konumlanması olduğunu söyledi.

Akben, "Biz, bu çerçevede sukukun yerleşik bir borçlanma aracı olarak nitelik kazandığını değerlendiriyoruz çünkü bu konumun göstergesi yalnızca ihraç hacmi değildir, aynı zamanda ürünün sürekli yatırımcı talebi üretmesi, kurumların fonlama mimarisinde kalıcı bir yer edinmesi ve düzenli ihraç takvimleriyle kullanılabilmesidir. Türkiye'de sukuk ihraçlarına baktığımızda vade yapısı, yatırımcı profili ve ihraç sıklığı açısından ciddi bir çeşitlenme olduğunu görüyoruz. Bu da piyasada güçlü bir kullanım alışkanlığının oluştuğunu teyit etmektedir." ifadelerini kullandı.

"Ekosistemimizin güçlenerek büyümeye devam edeceğine inanıyoruz"

Akben, sukukun bankalara sadece ilave kaynak sağlamakla kalmadığını, Hazine ve Maliye Bakanlığının hem iç hem dış borçlanma stratejisinde kira sertifikasına düzenli yer vermesinin son derece önemli olduğunu vurguladı.

Geçen yıl Hazine tarafından 233 milyar lira, 36 ton altın ve 980 milyon dolar tutarında kira sertifikası ihraç edildiği bilgisini veren Akben, dış borçlanma tarafında ise 2,5 milyar dolarlık sukuk ihracının gerçekleştirildiğini söyledi.

Akben, bu tablonun, kira sertifikasının kamu borçlanma yönetiminde stratejik araç haline geldiğini açıkça gösterdiğinin altını çizdi.

Katılım bankaları açısından bakıldığında ise sukukun likidite yönetiminin en temel araçlarından biri olduğunu vurgulayan Akben, şöyle devam etti:

"İhraçların vade ve sıklık bakımından çeşitlenmesi, bankalarımızın bilanço ve likidite yönetimini daha etkin hale getirmektedir. Eylül 2025 döneminde TLREFK’ye endeksli gerçekleştirilen ihraç da bu açıdan önemli ve yapısal bir adım olmuştur. Önümüzdeki dönemde kira sertifikası piyasasının daha da derinleşmesi ve farklı oyuncuların dahil olmasıyla birlikte, katılım finans ekosistemimizin güçlenerek büyümeye devam edeceğine inanıyoruz. Nitekim şubat ayında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 5 yıl vadeli 1 milyar dolar tutarında sukuk ihracı gerçekleştirdi. Söz konusu işlem, bugüne kadar gerçekleştirilmiş en yüksek tutarlı reel sektör sukuk ihracı olurken aynı zamanda bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) tarafından yapılan ilk sukuk işlemi olarak kayda geçti."

"Uluslararası yatırımcı ilgisine baktığımızda oldukça güçlü bir tabloyla karşı karşıyayız"

Akben, yerel piyasada ihraç edilen sukukların uluslararası standartlarla uyumu konusunda Türkiye'nin son yıllarda ciddi kurumsallaşma mesafesi aldığını ifade ederek, "Bugün geldiğimiz noktada kira sertifikasının yalnızca Hazine ve katılım bankaları tarafından ihraç edilen bir enstrüman olmaktan çıktığını ve çok uluslu şirketlerin de bu yöntemi etkin şekilde kullandığını görüyoruz." dedi.

Türkiye'de sukuk piyasasının derinleştiğini belirten Akben, "Uluslararası yatırımcı ilgisine baktığımızda oldukça güçlü bir tabloyla karşı karşıyayız. Hazinemizin Haziran 2025’te gerçekleştirdiği 2,5 milyar dolarlık sukuk ihracına 119 yatırımcının ihraç tutarının iki katından fazla talep göstermesi son derece kıymetlidir. Yatırımcı dağılımı incelendiğinde Orta Doğu'dan Avrupa’ya, ABD’den Birleşik Krallık’a uzanan geniş bir coğrafyada güçlü bir talep olduğu görülmektedir. " ifadelerini kullandı.

"Türkiye, küresel ölçekte adı anılan ve güçlü büyüme performansı sergileyen bir oyuncudur"

TKBB Yönetim Kurulu Başkanı Akben, Türk sukuk piyasasının Malezya ve Körfez ülkeleri gibi küresel merkezlerle rekabetine ilişkin kısa vadede yalnızca hacim açısından bu merkezlerle bire bir rekabet etmenin kolay olmadığını ifade ederken, "Ancak Türkiye, artık çevre bir pazar değil küresel ölçekte adı anılan ve güçlü büyüme performansı sergileyen bir oyuncudur." dedi.

Gelecek dönemde rekabet gücünü artıracak hususun, kendi özgün avantajlarını daha da güçlendirmek olduğuna işaret eden Akben, şunları dile getirdi:

"Güçlü kamu ihraççı yapımız, katılım bankalarımızın büyüyen bilançoları, TLREFK gibi yeni nesil fiyatlama mekanizmaları, yeşil ve sürdürülebilir sukuk gibi tematik ürünler ve reel sektöre uzanan ihraç potansiyelimiz, bu anlamda önemli fırsatlar sunmaktadır. Nitekim 2026 yılı itibarıyla kurumsal sukuk ihraçlarına yönelik uluslararası derecelendirme gelişmeleri de piyasamızın yeni bir aşamaya geçtiğine işaret etmektedir."

Akben, bununla birlikte, ikincil piyasa likiditesinin artırılmasının daha uzun vadeli ve gösterge niteliğinde ihraçların yaygınlaştırılması için önem taşıdığını belirterek, "Bu alanlarda ilerleme sağlandıkça Türkiye'nin yalnızca bölgesel bir merkez değil belirli ürün segmentlerinde yön veren güçlü bir sukuk piyasasına dönüşeceğine inanıyoruz." dedi.

Buna göre Banka, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünde sağlanan destek uygulamasının süresini 30 Nisan 2026'dan 31 Temmuz 2026 tarihine kadar uzatılmasını kararlaştırdı.

Söz konusu düzenleme, firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüşümünü teşvik eden destek uygulamasının devamını öngörüyor.

Buna göre Genel Ticaret Sistemi (GTS) kapsamında ihracat, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6,4 azalarak 21 milyar 899 milyon dolar, ithalat yüzde 8,2 yükselerek 33 milyar 120 milyon dolar oldu.

Dış ticaret açığı, martta yıllık bazda yüzde 56 artarak 7 milyar 195 milyon dolardan 11 milyar 221 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, Mart 2025'te yüzde 76,5 iken geçen ay yüzde 66,1'e geriledi.

Ocak-mart döneminde dış ticaret açığı yüzde 27,5 arttı

Ocak-mart döneminde ise ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,2 azalışla 63 milyar 227 milyon dolar, ithalat yüzde 4,7 artışla 91 milyar 895 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Söz konusu dönemde, dış ticaret açığı yüzde 27,5 artışla 22 milyar 486 milyon dolardan 28 milyar 667 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı Ocak-Mart 2025 döneminde yüzde 74,4 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 68,8'e geriledi.

Enerji ve altın hariç dış ticaret

Geçen ay enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, yüzde 5,5 azalarak 21 milyar 492 milyon dolardan 20 milyar 304 milyon dolara düştü.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat, söz konusu ayda yüzde 11,2 artarak 23 milyar 144 milyon dolardan 25 milyar 738 milyon dolara yükseldi.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı, martta 5 milyar 435 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi yüzde 3,2 artışla 46 milyar 42 milyon dolar olarak tespit edildi.

Söz konusu ayda enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 78,9 olarak belirlendi.

İmalat sanayisinin payı yüzde 93,7 oldu

Buna göre, ekonomik faaliyetler incelendiğinde, ihracatta martta imalat sanayisinin payı yüzde 93,7, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,7, madencilik ve taş ocakçılığı sektörünün payı yüzde 1,9 oldu.

Bu yılın ocak-mart döneminde, ihracatta imalat sanayisinin payı yüzde 93,4, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 4,2, madencilik ve taş ocakçılığı sektörünün payı yüzde 1,7 olarak belirlendi.

Geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre, ithalatta martta ara mallarının payı yüzde 70, sermaye mallarının payı yüzde 14,6 ve tüketim mallarının payı yüzde 14,9 olarak hesaplandı.

İthalatta, yılın ilk üç ayında ara mallarının payı yüzde 71,4, sermaye mallarının payı yüzde 14,1 ve tüketim mallarının payı yüzde 14 oldu.

Almanya ihracatta, Çin ithalatta ilk sırada

Martta, ülkeler özelinde ihracatta ilk sırayı, 1 milyar 820 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 1 milyar 419 milyon dolarla Birleşik Krallık, 1 milyar 378 milyon dolarla ABD, 1 milyar 217 milyon dolarla İtalya, 996 milyon dolarla Fransa izledi. Söz konusu ayda, ilk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 31,2'sini oluşturdu.

Ocak-mart döneminde de ihracatta ilk sırayı, 5 milyar 452 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, sırasıyla 3 milyar 944 milyon dolarla Birleşik Krallık, 3 milyar 830 milyon dolarla ABD, 3 milyar 374 milyon dolarla İtalya ve 2 milyar 706 milyon dolarla Fransa takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 30,5'ine karşılık geldi.

Martta ithalatta ise ilk sıra Çin'in oldu. Çin'den yapılan ithalatın tutarı 4 milyar 759 milyon dolar olarak hesaplanırken bu ülkeyi 3 milyar 511 milyon dolarla Rusya, 2 milyar 538 milyon dolarla Almanya, 1 milyar 620 milyon dolarla İsviçre, 1 milyar 516 milyon dolarla ABD izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 42,1'ini oluşturdu.

Ocak-mart dönemindeki ithalatta da ilk sırada, 13 milyar 167 milyon dolarla Çin yer buldu. Bu ülkeyi, 9 milyar 87 milyon dolarla Rusya, 6 milyar 619 milyon dolarla Almanya, 4 milyar 680 milyon dolarla ABD, 4 milyar 579 milyon dolarla İsviçre izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 41,5'i olarak hesaplandı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, martta bir önceki aya kıyasla ihracat yüzde 2 azalırken ithalat yüzde 2,3 yükseldi. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise martta geçen yılın aynı ayına kıyasla ihracat yüzde 6,8 düşerken ithalat yüzde 6,6 arttı.

Teknoloji yoğunluğuna göre dış ticaret verileri, "ISIC Rev.4" sınıflaması içinde yer alan imalat sanayisi ürünlerini kapsıyor. Martta bu sınıflamaya göre, imalat sanayisi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,7 oldu. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 3,5 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-mart döneminde ISIC Rev.4'e göre, imalat sanayisi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,4'ü, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 3,4'ü buldu.

Martta imalat sanayisi ürünlerinin toplam ithalattaki payı, yüzde 80,2 olarak belirlendi. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ithalatı içindeki payı, yüzde 12,1 olarak kaydedildi.

Ocak-mart döneminde, imalat sanayisi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 79,8, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayisi ürünleri ithalatı içindeki payı ise yüzde 12,1 olarak kayıtlara geçti.

Özel Ticaret Sistemi verileri

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ise martta ihracat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6,1 azalarak, 20 milyar 33 milyon dolara geriledi. İthalat ise yüzde 5,6 artarak, 30 milyar 832 milyon dolara çıktı.

Martta dış ticaret açığı, yüzde 37,6 artarak 7 milyar 850 milyon dolardan, 10 milyar 799 milyon dolara ulaştı. İhracatın ithalatı karşılama oranı, Mart 2025'te yüzde 73,1 iken bu yılın aynı ayında yüzde 65'e geriledi.

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ihracat, ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,4 azalarak 57 milyar 992 milyon dolar, ithalat yüzde 5 artarak 86 milyar 957 milyon dolar olarak belirlendi.

Ocak-mart döneminde, dış ticaret açığı yüzde 23,7 artarak 23 milyar 412 milyon dolardan, 28 milyar 965 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı, Ocak-Mart 2025 döneminde yüzde 71,7 iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 66,7'ye düştü.

Yükselmeye devam eden enerji maliyetleri enflasyon ve büyüme açısından riskleri artırırken, merkez bankalarının temkinli duruşlarını sürdürmesi bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD basınına yaptığı açıklamada İran'ın nükleer programıyla ilgili ABD'nin endişelerinin giderildiği bir anlaşma kabul edilene kadar ülkeye yönelik deniz ablukasının süreceğini açıkladı.

Fed politika faizini sabit bıraktı

Orta Doğu'daki gelişmelerin yanı sıra Fed'in dün açıkladığı para politikası kararı da piyasaların yönü üzerinde etkili oldu. Fed politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tuttu.

Bankanın açıklamasında, "Orta Doğu'daki gelişmeler, ekonomik görünüme ilişkin belirsizliğin yüksek düzeyde seyretmesine katkıda bulunuyor." ifadesi kullanıldı. Ayrıca Fed Başkanı Powell, görev süresi 15 Mayıs'ta sona erdikten sonra henüz belirli olmayan bir süre boyunca yönetim kurulu üyesi olarak görevine devam edeceğini duyurdu.

Öte yandan, dün ABD Senatosunun Bankacılık, Konut ve Kentsel İşler Komitesi, Başkan Trump'ın Fed başkanlığına aday gösterdiği Kevin Warsh'u onaylayarak süreci nihai oylama için Senato Genel Kurulu'na taşıdı.

ABD'de bilanço sezonu yakından takip ediliyor

Kurumsal tarafta ABD'de yoğunlaşan bilanço sezonu da yatırımcıların odağında bulunuyor. Bugün Apple, finansal hizmet sağlayıcısı Mastercard, ilaç üreticisi Eli Lilly ve Merck'in ilk çeyrek finansal sonuçları takip edilecek.

Dün açıklanan bilançolara göre ABD'li teknoloji şirketlerinden Alphabet, Amazon, Meta ve Microsoft'un gelir ve karları, ocak-mart döneminde beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Alphabet'in yılın ilk çeyreğinde elde ettiği net karı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 81 artışla 62,6 milyar dolara ulaştı. Amazon'un net karı da yılın ilk çeyreğinde yüzde 77 artarak 30,3 milyar dolara çıktı.

Söz konusu dönemde Meta'nın net karı yüzde 61 artarak 26,8 milyar dolara, Microsoft'un net karı da yüzde 23 artışla 31,8 milyar dolara çıktı. 

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,43'e çıktı

Söz konusu gelişmelerin etkisiyle ABD'de tahvil faizlerindeki yükseliş devam ediyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün 8 baz puan yükselişle Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviye olan yüzde 4,43'e çıktı. Yeni günde ise ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay bir seyir izliyor.

Fed'in faiz kararının ardından dolar endeksi dün yüzde 0,2 artışla 98,8'den kapanırken, yeni günde de yükseliş eğiliminde hareket eden dolar endeksi yüzde 0,3 yükselişle 99,1 seviyelerinde dengelendi.

New York borsasında dün karışık bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yüzde 0,57 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,04 değer kaybederken, Nasdaq endeksi yüzde 0,04 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratları güne hafif satıcılı seyirle başladı.

Altın tarafında ise merkez bankalarına ilişkin azalan gevşeme beklentileriyle dün satıcılı bir seyir öne çıktı. Altının ons fiyatı dün yüzde 1,2 düşüşle 4 bin 544 dolardan günü tamamlarken yeni günde yatay bir seyir izliyor.

Brent petrolün varil fiyatı da Orta Doğu kaynaklı risklerin devam etmesiyle dün yüzde 6,8 yükselişle 111,1 dolardan tamamladı. Şu sıralarda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 primle 112,6 dolardan işlem görüyor.

Avrupa'da ECB ve BoE'nin politika faizini sabit tutması bekleniyor

Avrupa borsalarında dün negatif bir seyir izlendi. Yeni günde gözler Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) para politikası kararına çevrildi. Para piyasalarında ECB'nin 3 temel politika faizini, BoE'nin de politika faizini sabit tutmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, üye ülkelerin Orta Doğu kaynaklı krizde ekonomilerini destekleyebilmesini sağlamak amacıyla geçici bir devlet yardımı çerçevesi kabul edildiğini açıkladı.

Söz konusu çerçeve, tarım, balıkçılık, ulaştırma ve enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere yönelik hedefli ve geçici destek mekanizması olarak uygulanacak.

Bu gelişmelerle dün Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,27, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,16, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,39 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,51 değer kaybetti.

Asya borsaları negatif seyrediyor

Bölgede enerji arzına ilişkin endişeler piyasaları baskılamaya devam ederken, genele yayılan satıcılı seyir dikkati çekiyor. 

Asya tarafında bugün açıklanan makroekonomik verilere göre Japonya'da mart ayına ilişkin perakende satışlar aylık yüzde 1,3, yıllık bazda 1,7 artarak beklentileri geride bıraktı. Söz konusu veri iç talepteki hareketliliğin arttığına işaret etti. Ülkede mart ayı sanayi üretimi ise aylık yüzde 0,5 azalırken beklentilerin altında gerçekleşti.

Çin tarafında ise nisan ayına ilişkin imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 50,3 ile tahminleri aşarak aktivitede genişlemeye işaret etti. Ülkede hizmet sektörü PMI ise 49,4 ile beklentilerin altında kaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,9, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 değer kaybetti.

Yurt içinde TCMB'nin PPK toplantı özeti takip edilecek

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,13 değer kaybederek 14.311,19 puandan tamamladı. Yeni günde gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulunun (PPK) 22 Nisan'daki toplantısına ilişkin özete çevrildi.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,15 azalarak 16.440,00 puandan işlem gördü.

Analistler, bugün endeks ve pay vadeli kontratlarda vade sonu olduğunu hatırlatarak, yatırımcıların pozisyon taşıma ve kapatma işlemleri nedeniyle piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Dolar/TL, dünü 45,1010'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 45,1850 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde dış ticaret dengesi, TCMB'nin PPK toplantı özeti ile haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de kişisel tüketim harcamaları, büyüme ve Avro Bölgesi'nde enflasyon ve büyüme başta olmak üzere yoğun veri takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın ise direnç konumunda olduğunu söyledi.

Geçen hafta ayrıntıları Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kamuoyuna duyurulan paket kapsamında en önemli düzenlemelerden birisi de transit ticaretin teşvik edilmesi oldu.

İFM'de yerleşik şirketlere transit ticaret kazançları tamamen vergisiz olacak

İstanbul Finans Merkezi (İFM), bölgenin önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkarken, burada faaliyette bulunan kurumların, yurt dışından satın aldıkları malları Türkiye'ye getirmeksizin yurt dışında satmaları veya yurt dışında gerçekleşen mal alım-satımlarına aracılık etmeleri suretiyle elde ettikleri kazancın yüzde 50'si mevcut durumda kurumlar vergisi matrahından indirilebiliyor.

Bu indirimin en önemli koşulu ise malın Türkiye'ye gelmeden bir ülkeden başka ülkeye transfer edilmesi oluyor.

Yapılacak düzenleme ile bu indirim oranı yüzde 50'den yüzde 100'e çıkarılacak. Böylece, İFM'de yerleşik şirketlere transit ticaret kazançları tamamen vergisiz olacak.

Bu teşvik daha önce yalnızca İFM bölgesi sınırları içinde uygulanırken, yapılacak düzenleme ile İFM dışında faaliyette bulunan kurumların transit ticaret gelirlerine de yüzde 95 kazanç indirimi getirilecek.

Küresel ihracatta rekabetçiliğe vurgu

Türkiye'nin coğrafi konumu bir ticaret koridoru haline gelme konusunda önemli avantaj sunarken, yeni vergi düzenlemesi ile bu alanda uluslararası rekabetçi bir "transit ticaret merkezi"nin oluşturulması amaçlanıyor.

Bu düzenlemeler ile yalnızca yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılması teşvik edilirken, iç pazardaki rekabet ise bozulmayacak.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgiye göre düzenleme kapsamında, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince yurt dışına verilen mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, eğitim ve sağlık gibi hizmetlerden elde edilen kazançlara uygulanan yüzde 80 oranındaki indirim, elde edilen gelirin tamamının Türkiye'ye getirilmesi şartıyla yüzde 100'e çıkarıldı.

Bu kapsamda, yüksek katma değerli hizmet ihracatının güçlü şekilde teşvik edilmesiyle küresel alanda daha büyük pazar payı elde edilmesi bekleniyor. 

Ayrıca, bu teşvik, Türkiye'nin hizmet ihracatında çok daha güçlü bir konuma taşınması hedefine doğru önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Vergi avantajlarının kapsamı da genişletildi

Öte yandan, Cumhurbaşkanı Kararı ile yurt dışı iştiraklerden elde edilen kar paylarına yönelik vergi avantajlarının kapsamı da genişletildi.

7491 sayılı Kanun'da 2023 yılından itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki yabancı kurumların sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri iştirak kazançları için istisna oranı, iştirak payını elinde tutan şirketin yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az yüzde 50'sine sahip olunması ve kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmiş olması şartıyla, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun ilgili maddesinde belirtilen diğer şartlar aranmaksızın iştirak kazancı istisnasının yüzde 50 oranında uygulanması düzenlenmişti.

Yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 2026 yılı kazançlarına uygulanmak üzere, kurumlar vergisi mükelleflerinin, yurt dışı iştirak kazançlarında yüzde 50 olan asgari iştirak oranı yüzde 20'ye indirilirken bu kazançlara uygulanan istisna oranı yüzde 80'e yükseltildi.

Mevcut uygulamada, gelir vergisi istisnasından yararlanabilmek için aranan en az yüzde 50 iştirak oranı yüzde 20'ye düşürülürken istisna oranı yüzde 50 olarak korunuyor.

Söz konusu düzenlemelerle, kazançların Türkiye'ye getirilmesi teşvik edilerek, yatırımların ve Türkiye'nin döviz kazandırıcı faaliyetlerinin artırılması, hizmet ihracatının desteklenmesi amaçlanıyor.

Buna göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaş grubundaki işsiz sayısı, martta bir önceki aya kıyasla 96 bin azalarak 2 milyon 873 bin kişiye geriledi. İşsizlik oranı da 0,3 puan azalışla yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşti.

İşsizlik oranı, geçen yılın aynı ayına göre ise 0,1 puan arttı.

İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8, kadınlarda yüzde 10,7 olarak tahmin edildi.

Söz konusu ayda 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfustaki işsizlik oranı, martta bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 15,3 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde yüzde 12,8, kadınlarda yüzde 20,4 olarak hesaplandı.

TÜİK, bazı aylara ilişkin verilerde revizyona gitti.

Buna göre 2024-2026 dönemi mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranları şöyle:

İstihdam oranı arttı

Türkiye'de istihdam edilenlerin sayısı, martta aylık bazda 226 bin kişi artarak, 32 milyon 425 bin kişi oldu.

Buna göre, mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı, martta bir önceki aya kıyasla 226 bin kişi artarak, 32 milyon 425 bin kişi oldu. İstihdam oranı ise 0,3 puan artışla, yüzde 48,5 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde yüzde 66 iken, kadınlarda yüzde 31,5 olarak kayıtlara geçti.

Mevsim etkisinden arındırılmış iş gücü, martta bir önceki aya göre 129 bin kişi artarak, 35 milyon 298 bin kişiye ulaştı. İş gücüne katılma oranı ise 0,1 puan yükselişle, yüzde 52,8 olarak gerçekleşti. İş gücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,8 iken, kadınlarda yüzde 35,3 olarak hesaplandı.

İstihdam edilenlerden referans döneminde iş başında olanların mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi, martta bir önceki aya göre 0,8 saat azalarak, 41,7 saat olarak gerçekleşti.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizlerden oluşan atıl iş gücü oranı, martta aylık bazda 1,6 puan artarak, yüzde 31,5 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 21 iken, işsiz ve potansiyel iş gücünün bütünleşik oranı yüzde 20,4 olarak tahmin edildi.

Türkiye genelinde mart ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış temel iş gücü göstergeleri şöyle:

Buna göre, martta 100,7 olan endeks, nisanda yüzde 1,5 gerileyerek 96,4 değerine indi.

Tüketici güven endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 0,5 artarak 85,5'e yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1,4 azalışla 98,6 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 3,1 gerilemeyle 109,7 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi, yüzde 1,8 düşüşle 111,6, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 3,6 artarak 83,6 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde yaklaşık son 5 yılın aylık verileri şöyle:

Rapora göre, küresel altın talebi ilk çeyrekte 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2 artarak 1230,9 tona ulaştı.

Altın talebi, değişken fiyatlar nedeniyle geleneksel olarak ağırlık bazında takip edilse de bu yılın ilk üç ayındaki harcama tutarı dikkati çeken bir tablo ortaya koydu.

Hacimdeki sınırlı büyümeye karşın altın fiyatlarında yaşanan olağanüstü artış, çeyreklik talep değerinin yüzde 74'lük rekor bir sıçramayla 193 milyar dolara ulaşmasını sağladı. Yükselişin temel itici gücü, altının sergilediği güçlü performans oldu.

Yılın ilk çeyreğinde külçe ve sikke talebi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42 artarak 474 tona ulaştı ve kayıtlar altındaki en yüksek ikinci çeyrek performansı olarak tarihe geçti. Özellikle Asya piyasaları ve gelişmekte olan ekonomilerden yüksek talep geldi.

Altına dayalı borsa yatırım fonlarında (ETF) alımlar ilk çeyrekte 62 tonla devam etse de mart ayında ABD merkezli fonlardan gelen yüklü çıkışlar nedeniyle bu rakam, 2025'in ilk çeyreğindeki 230 tonluk güçlü seviyenin altında kaldı.

Mücevherat sektöründe ise rekor fiyatlar baskı yaratırken talep hacmi yıllık bazda yüzde 23 daraldı ancak sektörel harcama miktarının yüzde 31 artması, tüketicilerin altın mücevheratına yönelik olumlu algısının sürdüğünü gösterdi.

Merkez bankaları ve teknoloji sektörü

Merkez bankaları, ilk çeyrek içindeki satış eğilimine rağmen net bazda 244 ton altın alımı gerçekleştirerek alımlarını yıllık bazda yüzde 3 artırdı. Teknoloji alanındaki altın kullanımı ise özellikle yapay zeka altyapısına yönelik yatırımların etkisiyle yüzde 1 artarak 82 tona yükseldi.

2026 yılının geri kalanı için jeopolitik riskler belirleyici olacak.

Yüksek enflasyon ve devam eden savaş riskleri nedeniyle yatırım ve merkez bankası talebinin desteklenmeye devam etmesi beklenirken, mücevher talebinin yüksek fiyatlar nedeniyle baskı altında kalacağı tahmin edildi.

Küresel altın arzı ise ilk çeyrekte maden üretimi ve geri dönüşümdeki artışla 1231 tona çıktı.

Altın ons fiyatında 4 bin 873 dolarla çeyreklik ortalama rekor kırıldı

Altının ons fiyatı, 2026'nın ilk çeyreğinde ortalama 4 bin 873 dolar seviyesine ulaşarak tüm zamanların çeyreklik ortalama rekorunu kırdı.

Yılın başında agresif bir yükseliş grafiği çizen değerli metal, ocak ayında 5 bin 595 dolar ile tarihi zirvesini görmesinin ardından gelen kar satışları ve düzeltmelere rağmen, ilk çeyreği yatırımcısına yüzde 6 getiri sağlayarak tamamladı.

Fed ve jeopolitik gerilimler fiyatlamayı değiştirdi

Piyasalardaki iyimser hava, ABD Başkanı Donald Trump’ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanlığı için piyasa beklentilerinin aksine Jerome Powell’ın yerine daha "ılımlı" bir isim olan Kevin Warsh’u aday göstermesiyle stratejik bir yön değişikliğine gitti.

Yükseliş ivmesi, jeopolitik risklerin de tırmanmasıyla sert bir kırılma yaşadı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve akabinde Hürmüz Boğazı’nın trafiğe kapatılması, piyasalarda şok etkisi oluşturdu.

Bu gelişmelerin tetiklediği düzeltme hareketiyle altının ons fiyatı, 5 bin 595 dolarlık uç seviyeden 4 bin 710 dolar bandına kadar geri çekildi.

İFM’den yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yatırım ortamını güçlendirmeye yönelik yeni teşviklerin ele alındığı “Türkiye Yüzyılı Yatırım İçin Güçlü Merkez Programı”nda yaptığı konuşmada, İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik vergi avantajlarını genişleten düzenlemeleri açıkladığı anımsatıldı.

Bu kapsamda, İFM’de faaliyet gösteren kurumların transit ticaret ile yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisinde indirim oranının yüzde 50’den yüzde 100’e çıkarıldığı hatırlatıldı.

Açıklamada, asgari kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin istisna kapsamının genişletildiği, İFM’de elde edilen ve teşvik kapsamında değerlendirilen gelirlerin de bu kapsama dahil edilmesinin planlandığı aktarıldı.

İFM’de finansal hizmet ihracatına yönelik teşvik ve vergi avantajlarının 2047’ye kadar yüzde 100 uygulanacağının belirtildiği açıklamada, harç muafiyeti süresinin 20 yıla çıkarılmasının uzun vadeli öngörülebilirlik sağlayarak uluslararası yatırımcılar için güçlü bir güven unsuru oluşturacağı ifade edildi.

Açıklamada, küresel şirketlerin bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşımalarını destekleyen yeni vergi avantajlarının da devreye alındığı, bu kurumlardaki nitelikli çalışanlara yönelik ücret istisnası uygulamalarının genişletileceği, İFM bünyesinde hayata geçirilen “Tek Durak Büro” uygulamasıyla şirket kuruluşundan izin süreçlerine kadar birçok işlemin tek merkezden yürütülebileceği aktarıldı.

“Yeni teşvikler İFM’ye ilgiyi daha da artıracak”

Açıklamada değerlendirmeleri yer alan İFM Genel Müdürü Ahmet İhsan Erdem, bu düzenlemelerin İstanbul Finans Merkezi’nin uluslararası rekabet gücünü artıran önemli bir adım olduğunu belirterek, “Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu vizyon ve İstanbul Finans Merkezi özelinde açıkladığı düzenlemeler, uluslararası finans ve ticaret ekosistemindeki konumumuzu daha da güçlendirecektir.” ifadesini kullandı.

Gelecek dönemde hayata geçirilmesi planlanan ilave düzenlemelerle İFM’nin sorumluluğunun daha da artacağına işaret eden Erdem, Türkiye’nin uzun vadeli yatırım, finans ve kalkınma hedeflerine katkısını güçlendirmek için kararlılıkla çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.

Erdem, yeni düzenlemelerin mevcut teşviklerle birlikte İstanbul Finans Merkezi’nin sunduğu bütüncül yapıyı daha da güçlendireceğinin altını çizerek, şunları kaydetti:

“Uluslararası kuruluşlar karar süreçlerinde güçlü hukuki ve operasyonel altyapı, rekabetçi teşvik yapısı ve nitelikli insan kaynağına erişim ile geniş pazarlara ulaşım imkanlarını birlikte değerlendiriyor. İFM Kanunu ile sağlanan hukuk seçimi ve yabancı para birimiyle defter tutabilme gibi kolaylıklar, finansal hizmet ihracatına yönelik vergi avantajları ve Türkiye’nin genç yetenek havuzu, bu ilgiyi destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. İstanbul’un dört saatlik uçuş mesafesinde 1,3 milyar kişilik nüfusa erişim imkanı da kurumlara geniş bir operasyon alanı sunuyor. Açıklanan yeni teşviklerin, bu güçlü yapıyı tamamlayarak İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik mevcut ilgiyi daha da artıracağına inanıyoruz.”

UNCTAD verilerine göre, dünyanın en kritik deniz güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri mart başından bu yana yüzde 95 geriledi. Küresel deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin dörtte birini ve dünya gübre ihtiyacının önemli bir kısmını taşıyan bu hattaki aksama, enerji fiyatlarının yanı sıra nakliye ücretleri ve savaş riski sigorta primlerinde de keskin artışlara yol açtı.

Krizin çok boyutlu etkilerini izlemek amacıyla UNCTAD, “Hürmüz Boğazı İzleme Paneli”ni hayata geçirirken, bu platform deniz taşımacılığı, gıda, enerji ve finans göstergelerini düzenli olarak güncelleyerek mevcut şokun gelişimini takip edecek. Kurum, bu platformla krizin geçmişteki Kovid-19 ve Ukrayna savaşı gibi küresel sarsıntılarla kıyaslanmasına da olanak sağlayacak.

UNCTAD, gerilim bugün sona erse dahi bazı kalıcı hasarların kaçınılmaz olduğunu da vurguluyor.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu stratejik su yolundaki belirsizlik, ekonomi yönetimleri ve uzmanlar tarafından üç temel senaryo üzerinden takip ediliyor.

“Süveyş”, “Kızıldeniz” ve “Ukrayna” modelleri

Süveyş Kanalı’nda 2021’de yaşanan “Ever Given” kazasında olduğu gibi, krizin diplomasi yoluyla hızla çözülmesi durumunda piyasalarda anında rahatlama bekleniyor. Bu senaryoda, borsaların kayıplarını hızla telafi edeceği ve akaryakıt fiyatlarının birkaç hafta içinde normal seviyelerine döneceği öngörülüyor. Ancak uzmanlar, olası bir çatışmada İran’ın petrol altyapısının zarar görmesi durumunda iyileşme sürecinin sekteye uğrayabileceği konusunda uyarıyor.

Kızıldeniz’deki Husi saldırılarına benzer şekilde trafiğin uzun süre aksaması, risk priminin fiyatlara kalıcı olarak yansımasına neden olabilir. Hürmüz Boğazı’nın, Kızıldeniz’in aksine “baypas” edilebilecek güçlü bir alternatifinin bulunmaması, bu modeli küresel ekonomi için daha riskli hale getiriyor. Suudi Arabistan’ın mevcut boru hatlarının, deniz yolu kapasitesini ikame etmekte yetersiz kalması bu endişeyi tetikliyor.

Krizin Rusya-Ukrayna savaşı gibi yıllara yayılması, en karamsar senaryo olarak değerlendiriliyor. Avrupa’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlar sonrası Körfez petrolüne artan bağımlılığı, Hürmüz’deki olası bir ablukayı Ukrayna savaşından daha yıkıcı hale getirebilir. Bu durumun enerji fiyatlarında kalıcı yükselişe, sanayi üretiminde maliyet krizine ve küresel arz sözleşmelerinin tamamen yeniden yazılmasına yol açabileceği belirtiliyor.

Gübre ve yarı iletken sektörü tehdit altında

Orta Doğu’daki gerilim bugün sona erse dahi, küresel ekonomi için bazı kalıcı hasarlar kaçınılmaz görünüyor.

Körfez kaynaklı gübre teslimatlarındaki aksamaların, mevsimsel üretim döngüsü nedeniyle tarımsal verimliliği bir yıl boyunca etkilemesi bekleniyor.

Katar’da doğal gaz üretimiyle elde edilen ve çip endüstrisi için kritik öneme sahip olan asil gazların (neon, kripton, ksenon) sevkiyatındaki kesintiler, yapay zeka çiplerinin küresel arzını ciddi şekilde sekteye uğratabilir. Bu gazlar özellikle litografi ve yarı iletken üretim süreçlerinde kullanılıyor.

Analistler, gerilimin düşmesi halinde borsaların neredeyse anında, akaryakıt istasyonlarının ise birkaç gün içinde rahatlayacağını öngörürken, krizin yapısal bir hal alması durumunda küresel teknoloji ve gıda arzının ağır darbe alacağını vurguluyor.

Küresel üre arzının yarısı devre dışı

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, yaptığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı’nda tırmanan krizin enerji sektörünün ötesine geçerek kritik alanlarda ciddi tedarik kayıplarına yol açtığını vurguladı.

Kaymaz, özellikle küresel tarımsal üretim için hayati öneme sahip olan üre ve gübre piyasasında büyük bir darboğaz yaşandığına dikkati çekti.

Küresel üre ticaretinin yüzde 45’inin Basra Körfezi’ndeki üreticiler tarafından karşılandığını hatırlatan Kaymaz, “Bölgedeki çatışmalar nedeniyle bu üretimin yarısından fazlası tamamen devre dışı kalmış durumda. Üretimi sürdüren tesisler ise Hürmüz Boğazı’ndaki abluka sebebiyle ürünlerini dünya pazarlarına ulaştıramıyor. Şu an itibarıyla Körfez’de çok yüksek miktarda ürün mahsur kalmış vaziyette.” değerlendirmesinde bulundu.

44 gemi geçiş bekliyor

Çatışmaların başlangıcından bu yana boğazdan yalnızca 11 gübre yüklü geminin geçebildiğini belirten Kaymaz, “Geçiş yapabilen gemilerin sadece 4’ü üre taşıyordu. Halihazırda Körfez’de, yarısı üre yüklü olmak üzere toplam 44 gübre gemisi mahsur kalmış durumda. Öte yandan, azot tesislerini yeniden faaliyete geçirmek teknik olarak oldukça güç. Savaş sona erse dahi, kapasitenin eski seviyesine ulaşması ciddi bir zaman alacaktır.” ifadelerini kullandı.

Çin’in kısıtlama kararı krizi derinleştiriyor

Küresel arzı daraltan bir diğer kritik unsurun Çin’in dış ticaret politikası olduğunu ifade eden Kaymaz, üre arzındaki daralma ve tırmanan fiyatlar nedeniyle Çin’in gübre ihracatını büyük oranda durdurduğunu belirtti.

Kaymaz, bu durumun küresel tarımsal üretim ve gıda güvenliği üzerindeki baskıyı artırdığı uyarısında bulundu.

Otomotiv pazarında genel daralma yaşanmasına rağmen elektrikli araç satışlarının yükselişini sürdürdüğünü vurgulayan Erkoç, bu segmentteki büyümenin dikkat çekici boyuta ulaştığını ifade etti.

Erkoç, yılın 3 ayında elektrikli araç satışlarının yüzde 18 arttığını belirterek, tüketici tercihlerindeki değişimin hız kazandığına dikkati çekti.

Elektrikli araçlara yönelimin temel nedenlerinin çevreci yaklaşım, düşük kullanım maliyetleri ve teknolojik dönüşüm olduğunu dile getiren Erkoç, "Dünya genelinde içten yanmalı motorlardan elektrikli modellere doğru güçlü bir geçiş yaşanıyor. Türkiye'de de bu dönüşüm hız kazandı. Özellikle yakıt maliyetleri, bakım giderleri ve servis ücretlerindeki artış, tüketiciyi daha ekonomik alternatiflere yönlendiriyor. Elektrikli araçlar bu noktada önemli avantaj sağlıyor." dedi.

"Elektrikli araçların ağırlığının daha da artacağını öngörüyoruz"

Erkoç, elektrikli araçların Türkiye pazarındaki payının her geçen ay yükseldiğine işaret ederek, mevcut artış trendinin devamı halinde bu yıl elektrikli araçların toplam satışlar içindeki payının yüzde 25 seviyelerine ulaşabileceğini söyledi.

Elektrikli araç tarafında büyümenin devam ettiğini anlatan Erkoç, "Bu tablo, tüketici tercihlerinin kalıcı biçimde değişmeye başladığını gösteriyor. Önümüzdeki süreçte elektrikli araçların pazardaki ağırlığının daha da artacağını öngörüyoruz." ifadesini kullandı.

Erkoç, Togg'un pazara girmesiyle elektrikli araçlara ilginin daha da güçlendiğini, tüketicinin yerli üretime yüksek ilgi gösterdiğini vurguladı.

Togg'un piyasaya sunulmasıyla elektrikli araçlara yönelik güvenin arttığını dile getiren Erkoç, şunları kaydetti:

"Bugün ikinci el piyasasında da talep görmesi, bu dönüşümün kalıcı olduğunu ortaya koyuyor. Elektrikli araçlar yalnızca sıfır kilometre pazarında değil, ikinci el piyasasında da giderek daha fazla yer alıyor. Önümüzdeki dönemde batarya ekspertizi, teknik servis altyapısı ve ikinci el değerleme süreçleri daha da önem kazanacak."

Üye ülkelerin üretim kotalarını düzenleyerek küresel piyasalarda petrol fiyatları desteklemeye çalışan OPEC'te bu tür kararlar üyelerin enerji bakanlarından oluşan Bakanlar Konferansı'nda alınıyor. Bu kararların hukuken bağlayıcılığı bulunmamasına rağmen üyeler bu kararlara büyük ölçüde uyuyor. Üretim kapasitesine son dönemde 62 milyar dolar yatırım yapan Abu Dabi yönetimi ise kısıtlamaya gitmek yerine bu yatırımı gelire dönüştürmeyi hedeflediği için grup üyeliğinden çıkarak petrol ihracat gelirlerini artırmayı amaçlıyor.

OPEC'in piyasa hakimiyeti zayıflayacak

Norveç merkezli araştırma kuruluşu Rystad Energy'nin Kıdemli Başkan Yardımcısı Jorge Leon, BAE'nin OPEC'ten ayrılma kararının bir kırılmaya işaret ettiğini belirterek, kararın OPEC'in piyasa üzerindeki etkisini zayıflatabileceğini söyledi.

Leon, BAE'nin Suudi Arabistan'la birlikte OPEC'te anlamlı düzeyde yedek üretim kapasitesine sahip az sayıdaki üyeden biri olduğunu, bu kapasitenin ise grubun piyasa üzerindeki etkisini sağlayan temel mekanizma olduğunu belirtti.

Bu ayrılığın kısa vadede etkisinin Hürmüz Boğazı'nda devam eden aksaklıklar nedeniyle sınırlı kalabileceğini ifade eden Leon, uzun vadede ise bunun yapısal olarak daha zayıf bir OPEC anlamına geleceğini vurguladı.

Leon, BAE'nin OPEC'ten ayrıldığında üretimi artırma isteğine ve bunu gerçekleştirecek kapasiteye sahip olacağını vurgulayarak, "Bu ayrılık Suudi Arabistan'ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliğine ilişkin daha geniş soru işaretleri yaratıyor." dedi.

OPEC'in arz dengesizliklerini yönetme kapasitesinin azalmasının daha oynak bir petrol piyasasına yol açacağını söyleyen Leon, "Daha dalgalı bir petrol piyasasıyla karşı karşıya kalabiliriz." değerlendirmesinde bulundu.

"Bu karar OPEC için sonun başlangıcı olabilir"

Oxford Üniversitesi Enerji Sistemleri Öğretim Görevlisi Adi Imsirovic de BAE'nin kararının grubun iç dengelerini sarsabilecek kritik bir adım olduğunu belirterek, "Bu karar OPEC için sonun başlangıcı olabilir." dedi.

BAE'nin uzun yıllardır Suudi Arabistan'ın en güvenilir müttefiklerinden biri olduğunu belirten Imsirovic, "BAE, Suudilerin en güvenilir yardımcılarından biriydi. Kuveyt ile birlikte OPEC'in çekirdek yapısını oluşturuyorlardı." ifadelerini kullandı.

Imsirovic, ayrılık kararının özellikle savaşın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen açılmasının ardından daha belirgin sonuçlar doğuracağını vurgulayarak, "OPEC'in çekirdek yapısı daha da küçülecek ve Suudi Arabistan'ın fiyatları kontrol etmesi daha zor hale gelecek." değerlendirmesinde bulundu.

OPEC kararlarının bağlayıcılığına ilişkin de konuşan Imsirovic, OPEC'in aldığı kararların uygulanabildiği ölçüde bağlayıcı olduğuna işaret ederek, kurallara uymayan üyelere karşı ciddi siyasi baskı oluştuğunu söyledi.

Imsirovic, savaşın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıyla üretimde daha serbest bir döneme girilebileceğini ve OPEC'in küresel enerji piyasasındaki etkisini yeniden kazanmasını zorlaşabileceğini anlattı.

OPEC, küresel petrol arzının yüzde 38'ine hakim

OPEC, küresel petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 80'ini elinde bulundururken dünya ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 38'ini gerçekleştiriyor. Küresel petrol ihracatındaki payı ise yüzde 50'nin üzerinde bulunuyor.

BAE'nin komşusu Suudi Arabistan ile giderek soğuyan ilişkileri ve derinleşen üretim kotası anlaşmazlıkları, 59 yıllık üyeliğin sonlanmasına yol açtı.

14 Eylül 1960'ta petrol üreticisi ülkelerin arz politikalarını koordine etmek amacıyla kurulan OPEC'in mevcut yapısında Cezayir, Kongo, Ekvator Ginesi, Gabon, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela olmak üzere 12 üye yer alıyor. BAE'nin ayrılığıyla birlikte üye sayısı 11'e düşecek.

BAE Enerji ve Altyapı Bakanlığından yapılan açıklamada, kararın ülkenin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonu ile değişen enerji profili doğrultusunda alındığı belirtilerek, özellikle yurt içi enerji üretimine yönelik yatırımların hızlanmasının bu adımda etkili olduğu ifade edildi.

Ayrılık kararının temelinde, petrol üretim kapasitesini maksimize etme stratejisi yatarken üretim politikalarının sorumluluk ve piyasa istikrarı ilkeleri doğrultusunda şekilleneceği, küresel arz ve talep dengesinin dikkate alınmaya devam edileceği bildirildi.

Bu kapsamda, taşınmaz satışlarında "ödeme sistemi" kullanılacak.

Düzenleme çerçevesinde, işletmelerin ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale, elektronik fon transferi veya Bakanlıkça belirlenen diğer ödeme yöntemleriyle yapılması halinde taşınmaz satış bedeli ve taşınmaz mülkiyeti ile satış bedelinin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayacak şekilde oluşturulan sistem üzerinden ödenecek.

Taşınmaz satış bedelinin bir kısmının veya tamamının banka veya finansman ve tasarruf finansman şirketlerince kredilendirilmesi halinde kredi tutarı haricindeki ödemeler için ödeme sistemi kullanılacak.

Sistem üzerinden yapılan her işlemde kullanım bedeli alınacak. Kullanım bedeli satıcıya aktarılan taşınmaz satış bedelinden mahsup edilecek.

Sisteme ilişkin her türlü iş ve işlemin takibi, teknik sorunların tespiti ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Ticaret ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıklarının ilgili birim temsilcilerinden komisyon oluşturulacak.

Ödeme sisteminin kurulmasına ve işletilmesine, sisteme dahil olmayacak taşınmaz satışlarına, verilen hizmetler karşılığında alınacak kullanım bedeli ile bu bedelin paylaşımına ve komisyonun kuruluşuna, çalışmasına, görev ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görüşü alınarak, Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenecek ve duyurulacak.

1 Temmuz'a kadar yapılacak taşınmaz satışlarında söz konusu ödeme sistemi kullanılmayabilecek. Bakanlık bu tarihi 3 aya kadar uzatabilecek.

Taşınmaz, motorlu kara taşıtları ve kuyum ticareti yetki belgelerinde "tadil" düzenlemesi

Taşınmaz ticaretinin yanı sıra motorlu kara taşıtları ve kuyum ticaretine ilişkin yönetmelik değişiklikleri de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, taşınmaz, motorlu kara taşıtları ve kuyum ticaretinde yetki belgeleri, ticaret ünvanı veya işletme adı değişikliği hariç olmak üzere, içeriğindeki bilgilerden herhangi birinde değişiklik olması durumunda tadil edilecek.

Ticaret ünvanı veya işletme adının değişmesi durumunda yetki belgesi yenilenecek.

Kuyum ve taşınmaz ticareti için tadil ve yenileme başvurusu, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 gün içinde, motorlu kara taşıtlarında ise 30 gün içinde "Bilgi Sistemi" üzerinden yapılacak.

Taşınmaz ticaretinde işletme adresinin değişmesi nedeniyle yetki belgesinin tadili veya ticaret ünvanının veya işletme adının değişmesi nedeniyle yetki belgesinin yenilenmesi durumunda, belgenin tadil edildiği veya yenilendiği tarihten itibaren 10 gün içinde o işletmenin sözleşmeli işletmelerinin yetki belgeleri de herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın tadil edilecek veya yenilenecek.

Öte yandan, motorlu kara taşıtları ticaretinde yetki belgesi başvurusunda bulunan alım satım sorumlusunun en az ilköğretim mezunu olması gerekecek.

Sistemin kayıt dışılığı azaltması bekleniyor

Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, Türkiye'de, taşınmaz satışlarında satış bedelinin satıcıya genellikle elden ödendiği ifade edildi.

Söz konusu durumun kayıt dışı işlemlere, alıcı ve satıcı taraflar açısından bazen ödememe ihtilaflarına yol açabildiği, işlemlerde güvensizlik yarattığı, tarafların yüksek meblağda nakit taşımasına neden olduğu ve paranın çalınması gibi riskleri ortaya çıkardığı belirtilen açıklamada, "Taşınmaz satışlarında alıcı ve satıcı tarafların dolandırıcılık ve hırsızlık riskine maruz kalmaması, kayıt dışılığın azaltılması, para transferinin güvenli bir ortamda gerçekleştirilmesi amaçları doğrultusunda güvenli ödeme sisteminin zorunlu hale getirilmesi için Bakanlığımız tarafından Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'te değişiklik yapılmıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, düzenlemeyle 1 Temmuz'dan itibaren taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale veya elektronik fon transferi ile yapılması halinde satış bedelinin, taşınmaz mülkiyeti ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan "Güvenli Ödeme Sistemi" üzerinden yapılmasının zorunlu olacağına dikkat çekilerek, Bakanlığa söz konusu süreyi 3 aya kadar uzatma yetkisi verildiğinin altı çizildi.

Sistemin zamanında ve eksiksiz şekilde uygulamaya alınabilmesi için Bakanlık ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü işbirliğinde teknik çalışmalara başlandığı vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Ticaret Bakanlığı olarak, vatandaşlarımızın menfaatlerinin korunması ve emlak sektöründe istikrarlı, şeffaf ve dengeli bir piyasanın tesisi için gerekli tüm tedbirler alınmaya devam edilecektir."

Bölgedeki gerilimin kısa vadede biteceğine ilişkin beklentiler, yerini bölgedeki gerilimin daha geniş bir zaman dilimine yayılabileceği tahminlerine bırakırken, enerji arzına yönelik riskler Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesiyle artış gösterdi. Yükselen enerji fiyatları ve enflasyonist baskılar ABD ve Avrupa ülkelerinin temel odaklarından biri olmaya devam ediyor.

Öte yandan OpenAI'ye ilişkin haberlerin yapay zeka hisselerine yönelik endişeleri yeniden artırmasıyla ABD'li teknoloji hisselerinde satıcılı bir seyir öne çıktı. OpenAI’nin haftalık kullanıcı sayısı ve gelir hedeflerine ulaşmakta zorlandığına, ayrıca şirketin veri merkezlerine yönelik yüksek maliyetli yatırımlarını sürdürebilme kapasitesine ilişkin endişelerin güç kazandığına yönelik basında çıkan haberler sonrası teknoloji hisselerinde satış baskısı öne çıktı.

Fed'in politika faizini sabit tutması bekleniyor

Merkez bankaları tarafında ise Orta Doğu'daki gerilimin gölgesinde Fed'in bugün açıklayacağı para politikası kararı yatırımcıların odağına yerleşti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, yatırımcılar politika metninden ve Fed Başkanı Jerome Powell'ın sözle yönlendirmelerinden gelecekteki yol haritasına ilişkin sinyaller arayacak.

Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırabileceği endişesi Fed'e yönelik fiyatlamalarda etkili oluyor. Mevcut şartlarda bankanın bu sene bir gevşemeye gitmesi öngörülmüyor.

Fed'de 2018'de devraldığı başkanlık görevi sırasında modern ekonomi tarihinin büyük şoklarıyla karşı karşıya kalan Powell'ın bugünkü para politikası toplantısında resmi olarak başkan sıfatıyla son mesajlarını vermesi bekleniyor.

New York borsasında bazı "Muhteşem Yedili" şirketlerinin bilançoları bekleniyor

Kurumsal tarafta ABD'de yoğunlaşan bilanço sezonu da piyasaların yönü üzerinde etkili oluyor. Bugün "Muhteşem Yedili" olarak bilinen Amazon, Meta, Alphabet ve Microsoft'un bilançoları takip edilecek.

Bilanço sezonunda özellikle büyük teknoloji firmalarının yayımlayacağı finansal tablolar ile raporlarda, yapay zeka odaklı talep görünümü ve yeni sipariş akışına yönelik mesajlar yatırımcıların odağında bulunuyor.

New York borsasında dün negatif bir seyir izlenirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,05, S&P 500 endeksi yüzde 0,49 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,90 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratları güne hafif alıcılı seyirle başladı.

Jeopolitik gerilimlerin enflasyonist endişeleri artırmasıyla tahvil piyasasında satıcılı bir seyir öne çıkıyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan yükselişle yüzde 4,36'ya çıktı. Dolar endeksi ise yüzde 0,1 artışla 98,7 seviyelerinde dengelendi.

Altın tarafında ise denge arayışı öne çıkarken, ons altının fiyatı yüzde 0,2 yükselişle 4 bin 605 dolardan işlem görüyor. 

Ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), dün 1 Mayıs itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldı. Bu karar petrol piyasalarına yönelik belirsizliklerin artmasına neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı dün 105,5 dolara kadar yükselmesinin ardından, günü 103,9 dolardan tamamladı. Şu sıralarda Brent petrolün varili 104 dolardan işlem görüyor. 

Almanya'da tüketici enflasyonu Avrupalı yatırımcıların odağına yerleşti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlendi. Yeni günde gözler bölgenin en büyük ekonomisi olan Almanya'da açıklanacak nisan ayı enflasyonuna çevrildi. Almanya verisinde ayrıca artan enerji maliyetlerinin bölgedeki enflasyon görünümüne etkisi de izlenecek.

Öte yandan, bölgede enerji fiyatlarındaki yükselişin üretim maliyetlerini artırarak havacılık ve sanayi başta olmak üzere birçok alanda faaliyetleri üzerinde baskı oluşturabileceğine ilişkin tahminler de risk algısının yüksek kalmasında etkili oluyor.

Avrupa'nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi Ryanair Group'un Üst Yöneticisi (CEO) Michael O’Leary, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle yükselen uçak yakıtı fiyatlarının, Avrupa'daki birçok havayolu şirketini iflasın eşiğine getirebileceği uyarısında bulundu.

Bu gelişmelerle dün Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 değer kaybederken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti.

Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsaları sanayi ve teknoloji hisseleri öncülüğündeki yükselişlerle dirençli kalmaya devam ederken, Japonya'da resmi tatil nedeniyle işlemler gerçekleştirilmiyor.

Yüksek seyreden enerji maliyetleri bölgede bazı ülkeler için daha sarsıcı olsa da Çin ve Hong Kong tarafında enflasyonist bir eğilimin olmaması bölgedeki risk algısının daha sınırlı kalmasında etkili oluyor. Japonya ve Güney Kore ise Orta Doğu'daki gerilim ve artan enerji maliyetlerinden daha çok etkilenirken, ihracat odaklı şirket sayısının fazla olması risklerin dengelenmesine yardımcı oluyor.

Güney Kore'de Kospi endeksi rekor serisini yeni günde de sürdürürken, söz konusu görünümde petrokimya şirketlerindeki yükseliş dikkati çekiyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 değer kazandı.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,81 değer kaybederek 14.329,34 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 artarak 16.578,00 puandan işlem gördü.

Analistler, yarın endeks ve pay vadeli kontratlarda vade sonu olduğunu hatırlatarak, yatırımcıların pozisyon taşıma ve kapatma işlemleri nedeniyle piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Dolar/TL, dünü 45,0960'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının yüzde 0,1 altında 45,0690 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve işsizlik oranı, yurt dışında ise Almanya'da enflasyon, Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi ve ABD'de Fed'in faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın ise direnç konumunda olduğunu söyledi.

Yılmaz, "Enerji Piyasalarında Regülasyon ve Rekabet Zirvesi" kapsamında gazetecilerle bir araya gelerek gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kurumun 25'inci kuruluş yıl dönümünde sektörün mevcut durumu ve gelecek perspektifine ilişkin bilgi veren Yılmaz, elektrikten akaryakıta, depolamadan LPG piyasasına kadar birçok başlıkta yeni dönemin yol haritasını paylaştı.

Yılmaz, elektrik dağıtımında 2026-2030 dönemini kapsayan yeni uygulama döneminde yatırımların reel olarak 1,5 kat artırıldığını belirterek, "Bu dönemde şebekenin güçlendirilmesi ve gençleştirilmesi için planlı bakım bütçesini de 2,1 kat artışla 189 milyar liraya yükselttik." ifadesini kullandı.

2025 başında hayata geçirilen düzenleme kapsamında, fatura ödemelerini 24 ay boyunca düzenli yapan mesken abonelerinden güvence bedeli alınmadığını hatırlatan Yılmaz, bu uygulamayla yaklaşık 217 bin tüketiciden 333 milyon lira tahsil edilmediğini bildirdi.

Petrol piyasası 66 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştı

Yılmaz, petrol piyasasının 66 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını belirterek, 13 bini aşkın lisanslı oyuncuyla yılda 34 milyon tonun üzerinde akaryakıtın kesintisiz şekilde arz edildiğini söyledi.

Kaçak akaryakıtın büyük ölçüde ortadan kalktığını ve kalite standartlarının ülke genelinde Avrupa seviyesine ulaştığını vurgulayan Yılmaz, zorunlu stok uygulamasıyla arz güvenliğinin güçlendiğini ifade etti.

Yılmaz, doğal gaz piyasasının 30 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını, 250 bin kilometrelik şebeke ile 81 il ve yaklaşık 1000 yerleşimde 23 milyon aboneye ulaşıldığını kaydetti.

LPG'de Türkiye'nin dünyanın en büyük pazarlarından biri olduğunu belirten Yılmaz, elektrikli araç şarj altyapısında da hızlı büyüme yakalandığını ve bu alanın net sıfır hedefleri açısından kritik olduğunu dile getirdi.

Elektrikteki yüzde 25'lik artışın büyük kısmı dağıtımdan

Yılmaz, nisanda elektrik ve doğal gaz fiyatlarında yüzde 25'lik artışa ilişkin değerlendirmesinde, kamu tarafında uzun süredir uygulanan sübvansiyonlara işaret ederek, "Devletimiz elektrik ve doğal gazda uzun süredir çok ciddi bir sübvansiyon uyguluyor. Özellikle enerji bedeli açısından bu destekler EÜAŞ ve BOTAŞ üzerinden sağlanarak maliyetlerin önemli bir kısmı vatandaşımıza yansıtılmıyor." dedi.

Elektrik fiyatlarının yalnızca üretimden ibaret olmadığını vurgulayan Yılmaz, şunları kaydetti:

"Elektrik fiyatının sadece üretim boyutu yok, bir de dağıtım ve şebeke tarafı var. Dağıtım, trafo yatırımlarından hatlara, kablolardan bakım-onarım faaliyetlerine, arıza müdahalelerinden aydınlatma hizmetlerine kadar çok geniş bir alanı kapsıyor. Bu alanda üretimde olduğu gibi doğrudan bir sübvansiyon mekanizması bulunmuyor. Nisan ayında yapılan yüzde 25'lik düzenlemenin önemli bölümü de dağıtım şebekesinin sürdürülebilirliği ve hizmet kalitesinin korunması amacıyla bu alana yöneliktir."

Yılmaz, fiyatlara ilişkin yaklaşımlarının dengeli olduğunu belirterek, "Hiçbir zaman maliyetleri birebir yansıtan bir yaklaşım içinde olmadık, olmayacağız. Yapılan tüm düzenlemeleri vatandaşlarımızın alım gücünü, enflasyon hedeflerini ve makro ekonomik dengeleri gözeterek son derece hassas bir denge içinde planlıyoruz." dedi.

Doğal gazda "hedefli destek" ve kademeli tarife dönemi

Yılmaz, Türkiye'nin enerji alanında sübvansiyonu "genel bir destek" olmaktan çıkarıp, "hedefli bir sosyal politika aracına" dönüştürme sürecinde olduğunu belirtti.

Devlet desteklerinin daha adil ve gerçekten ihtiyaç sahiplerine yönlendirilmesini amaçladıklarını vurgulayan Yılmaz, elektrikten sonra doğal gazda da illerin iklim koşullarına ve aylık tüketim ortalamalarına göre belirlenen kademeli bir yapıya geçiş sürecinin başladığını ifade etti.

Yılmaz, kademeli sistemin amacının bir kesimi cezalandırmak değil, kamu kaynaklarını ihtiyaç sahibi vatandaşlara daha güçlü şekilde ulaştırmak olduğunun altını çizerek, şunları kaydetti:

"Örneğin çok düşük tüketim yapan, temel ısınma ihtiyacını karşılayan haneler bu sistemde korunurken, çok yüksek tüketim yapan, verimli kullanılmayan hanelerde sübvansiyon etkisi doğal olarak azalacaktır. Bu yaklaşım aslında sosyal devlet ilkesinin daha modern ve daha etkin bir yorumu olarak değerlendirilmeli. EPDK olarak biz de bu dönüşümü, piyasa istikrarını bozmadan, tüketiciyi koruyarak ve öngörülebilirliği gözeterek hayata geçirdik."

Depolamada 2 bin 100 megavat yatırım sahaya indi

Yılmaz, EPDK olarak 33 bin megavat depolamalı kapasite tahsisi yaptıklarını belirterek, "Bunların yaklaşık 2 bin 100 megavatlık kısmı sahada yatırıma başladı, 208 megavatlık kısmı işletmeye geçti." dedi.

Toplam yatırım büyüklüğünün işletmede 166 milyon dolar, sahada yaklaşık 2 milyar dolar ve izin-onay sürecinde yaklaşık 35 milyar dolar olduğunu kaydeden Yılmaz, tüm yatırımların devreye girmesi halinde 10 yılda 52 milyar dolarlık doğal gaz ithalatının önüne geçilebileceğini ifade etti.

Yılmaz, sektöre net mesaj verdiklerini vurgulayarak, proje zamanlamasının gerisinde kalan depolamalı RES-GES'lerde 19 proje ve 736 megavat, termik tarafta 45 proje ve 2460 megavat, şarj ağı tarafında ise 29 lisansın iptal edildiğini söyledi.

90 günlük stok ve 15 ülke tedarikiyle arz güvenliği sağlanıyor

Yılmaz, Hürmüz Boğazı kaynaklı gelişmelerin petrol piyasalarında dalgalanmaya yol açtığını belirterek, Brent petrolün kısa süreliğine 120 dolar seviyelerini test ettiğini ve 100-110 dolar bandında hareket ettiğini söyledi.

Bu süreçte iç piyasaya etkilerin sınırlandırılması amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı ile eş güdüm içinde eşel-mobil sisteminin devreye alındığını ifade eden Yılmaz, "Bu düzenleme vergi anlamında yaklaşık 600 milyar liralık bir feragat anlamına geliyor. Devlet yıl sonuna kadar akaryakıttan bu tutarı almamış oluyor." dedi.

Yılmaz, "En pahalı enerji, olmayan enerjidir" ilkesi doğrultusunda Türkiye'nin 90 günlük net ithalata tekabül eden ulusal petrol stokuna sahip olduğunu vurgulayarak, "Petrol ithalatında 15 farklı ülkeden sağlanan kaynak çeşitliliğinin yanı sıra yerli üretimde de artış yaşandı. Yerli ham petrol üretiminin 2025'te yüzde 26 artışla 47,9 milyon varile ulaşması, ülkemizi jeopolitik risklere karşı çok daha dirençli hale getirdi. " değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası Enerji Ajansının Mart-Haziran 2026 dönemi için aldığı 400 milyon varillik stok kullanım kararına paralel olarak Türkiye'de de adım atıldığını kaydeden Yılmaz, ulusal stokların 11,6 milyon varillik kısmının kullanımının serbest bırakıldığını, ayrıca lisans sahiplerinin zorunlu stoklarının yüzde 46'sını kullanabilmelerine imkan tanındığını söyledi.

Yılmaz, Türkiye'nin stok yönetiminde güçlü bir teknolojik altyapıya sahip olduğunu belirterek, "Stok İzleme Sistemi ile lisanslı tüm tanklar anlık izleniyor. IEA ülkeleri arasında stoklarını yarım saatlik aralıklarla dijital olarak takip edebilen nadir ülkelerden biriyiz." dedi.

Promosyonlar fiyatın önüne geçemeyecek

Yılmaz, akaryakıt piyasasında kalite standartlarının ülke genelinde korunduğunu belirterek, 12 bin 600'ü aşkın istasyonda Avrupa Birliği standartlarında yakıt sunulduğunu söyledi.

Promosyon düzenlemesine ilişkin değerlendirmede bulunan Yılmaz, görünürde avantaj sağlayan ancak fiyat mekanizmasını bulanıklaştıran uygulamaların piyasa işleyişine zarar verebileceğine dikkat çekerek, "Bizim için esas olan fiyatın açık, net ve karşılaştırılabilir olmasıdır. Rekabet, tüketicinin bilinçli tercih yapabileceği bir zeminde gerçekleşmelidir." ifadelerini kullandı.

1 Nisan itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeyle finansal promosyonların kapsamının genişletildiğini belirten Yılmaz, ücretsiz ve indirimli akaryakıt ve LPG uygulamalarının devam ettiğini, bunun yanında puanların farklı alanlarda kullanılabilmesine imkan tanındığını ifade ederek, "Ancak sunulan faydalardan en az birinin mutlaka ücretsiz veya indirimli akaryakıt ya da LPG olması zorunludur." dedi.

Yılmaz, kısa sürede promosyonlarda çeşitlenme gözlemlediklerini, bu sürecin yakından takip edildiğini vurgulayarak, "Promosyonlar rekabetin tamamlayıcı unsurudur, yerine geçemez. Fiyatın önüne geçemez ve tüketiciyi yanıltacak şekilde kurgulanamaz." değerlendirmesinde bulundu.

Kurum olarak promosyonların mevzuata uygunluğunu, şeffaflığını ve tüketiciye gerçek fayda sağlayıp sağlamadığını sürekli izlediklerini belirten Yılmaz, "Fiyat rekabetini zayıflatan, piyasa şeffaflığını bozan ya da tüketici tercihlerini manipüle eden uygulamalara karşı gerekli idari adımları atmaktan çekinmeyiz." dedi.

Şarj piyasasında yeni dönem başladı

Yılmaz, elektrikli araç şarj hizmetleri piyasasında hızlı büyümenin sürdüğünü belirterek, bugün itibarıyla 183 lisanslı işletmecinin faaliyet gösterdiğini ve şarj noktası sayısının son 1 yılda yaklaşık yüzde 40 artarak 43 bine yaklaştığını söyledi.

Şarj işlemlerinden kaynaklanan elektrik tüketiminin de 3 katın üzerinde artarak aylık 68 milyon kilovatsaate ulaştığını ifade eden Yılmaz, bu tüketimin yaklaşık yüzde 60'ının yenilenebilir enerji kaynaklı istasyonlarda gerçekleştiğini kaydetti.

Yılmaz, piyasanın artık olgunluk aşamasına geçtiğini vurgulayarak, kullanıcı memnuniyetini artırmaya yönelik önemli düzenlemelerin devreye alındığını belirtti.

Dinamik fiyatlandırma ile günün saatine ve lokasyona göre indirim yapılabileceğini, roaming uygulamalarıyla farklı işletmecilere ait istasyonlara tek uygulama üzerinden erişim sağlanacağını ifade eden Yılmaz, otoyol ve devlet yollarındaki DC şarj ünitelerinde 1 Temmuz 2026 itibarıyla kartla ödeme zorunluluğu getirildiğini söyledi.

Yılmaz, fiyat yapısının sadeleştirildiğini, mobil şarj istasyonlarının önünün açıldığını ve verimliliği artırmaya yönelik düzenlemeler yapıldığını dile getirerek, çağrı merkezi zorunluluğu ve ISO 27001 şartıyla hizmet kalitesi ve veri güvenliğinin de güçlendirildiğini belirtti.

LPG'de depolama hizmeti zorunlu hale geliyor

Yılmaz, yapılan son düzenlemelerle ticaret yapısının değiştirildiğini ifade ederek, "LPG dağıtıcıları artık birbirlerinden toptan LPG satın alabilecek ancak bu ürünü başka bir dağıtıcıya yeniden satamayacak. 1 Ocak 2026 itibarıyla dağıtıcılar arası ticaret tek yönlü hale geldi." dedi.

Bu adımla aracı zincirlerinin azaltılarak daha şeffaf ve kontrollü bir piyasa yapısı hedeflendiğini vurgulayan Yılmaz, depolama tarafında da önemli değişiklikler yapıldığını belirtti.

Yılmaz, 5307 sayılı kanun kapsamında, depolama lisansı sahiplerine boş kapasite olması halinde hizmet verme zorunluluğu getirildiğini ifade ederek, depolama hizmetlerinin tarifeye bağlandığını kaydetti.

Yeni LPG İzleme Sistemi ile satış ve depolama bildirimlerinin dijital ortamda takip edileceğini belirten Yılmaz, bu sayede LPG hareketlerinin anlık izleneceğini ve olası usulsüzlüklerin önüne geçileceğini söyledi.

Doğal gaz piyasası 25 yılda çağ atladı

Yılmaz, doğal gaz piyasasında son 25 yılda önemli bir dönüşüm yaşandığını belirterek, 2002'de yalnızca 5 il ve 57 ilçede kullanılan doğal gazın bugün tüm illere ve 981 yerleşim yerine ulaştığını söyledi.

Dağıtım hattı uzunluğunun 11 bin kilometreden yaklaşık 230 bin kilometreye, iletim hatlarının ise 4 bin kilometreden 20 bin kilometreye ulaştığını aktaran Yılmaz, toplam şebeke uzunluğunun 250 bin kilometreye yaklaştığını söyledi.

Yılmaz, depolama kapasitesinin 6,3 milyar metreküpe, LNG terminallerinin günlük gazlaştırma kapasitesinin ise 161 milyon metreküpe çıktığını kaydederek, iletim sisteminin günlük giriş kapasitesinin 450 milyon metreküpe ulaştığını ifade etti.

Yerli üretimin 2025 itibarıyla yıllık 3 milyar metreküpü aştığını, ihracatın ise 2,2 milyar metreküp seviyesine ulaştığını dile getiren Yılmaz, spot boru gazı ithalatının 6,5 milyar metreküple toplam ithalatın yaklaşık yüzde 11'ini oluşturduğunu söyledi.

Yılmaz, organize toptan doğal gaz piyasasının 2018'de devreye alındığını hatırlatarak, bu sayede Türkiye'nin bölgesinde günlük gaz ticareti yapılabilen ilk ülke olduğunu vurguladı.

2018-2025 döneminde işlem hacminin 55,5 milyar liraya ticarete konu gaz miktarının ise 9 milyar metreküpe ulaştığını kaydeden Yılmaz, 2021'de devreye alınan Vadeli Gaz Piyasası’nın da şeffaflık ve öngörülebilirliği artırdığını dile getirdi.

Biyometan doğal gaz şebekesine dahil edilecek

Yılmaz, doğal gaz piyasasında yenilenebilir gazlara yönelik mevzuat çalışmalarının sürdüğünü ifade ederek, biyogaz ve biyometanın doğal gaz şebekesine dahil edilmesinin planlandığını söyledi.

Mevcut düzenlemenin yalnızca yer altından çıkarılan gazı kapsadığını hatırlatan Yılmaz, biyogaz ve biyometanın doğal gazla benzer özellikler taşıdığına dikkati çekti.

Yılmaz, AB düzenlemeleriyle uyumlu şekilde hazırlanan çalışmaların tamamlanmasının ardından bu gazların şebekede kullanımının mümkün hale geleceğini belirterek, ilk etapta 1,5-2 milyar metreküp, orta vadede ise 3-5 milyar metreküp üretim potansiyeli bulunduğunu kaydetti. Bu adımın kaynak çeşitliliğini artırarak ithalat bağımlılığını azaltacağını ve çevresel kazanımlar sağlayacağını vurguladı.

Bu dönemde Türkiye'den serbest bölgelere ticaretin yüzde 3,3 yükselişle 855 milyon doları bulduğunu belirten Kılınç, şunları kaydetti:

"Serbest bölgelerin ihracatı yüzde 1,8 artışla 3 milyar 23 milyon dolar olarak gerçekleşti. Türkiye'nin serbest bölgeleri, 2026 yılının ilk çeyreğinde küresel ticaretteki yavaşlama ve bölgesel risklere rağmen dayanıklılığını koruyan bir performans sergiledi. İlk çeyrekte ticaret hacmi 6 milyar 733 milyon dolara ulaşırken, özellikle ihracat ve dış bağlantılı ticaret kalemlerindeki artış serbest bölgelerin Türkiye ekonomisi açısından stratejik rolünü bir kez daha ortaya koydu."

Kılınç, bu dönemde Bursa Serbest Bölgesi'nin ihracatı yüzde 29, ticaret hacmini yüzde 22 artırarak en güçlü artışı sağlayan bölge olduğunu ifade etti.

Serbest bölgelerin 2026'nın ilk çeyreğinde sınırlı ancak nitelikli bir büyüme sergilediğini belirten Kılınç, "Türkiye'nin ihracat kapasitesine katkı sunmayı sürdürdü. Özellikle dış ticaret odaklı büyüme kompozisyonu, serbest bölgelerin yalnızca ticaret hacmi yaratan alanlar değil, aynı zamanda Türkiye'nin küresel rekabet gücünü destekleyen stratejik üretim ve lojistik merkezleri olduğunu teyit ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 14.51 itibarıyla kapanışa göre yüzde 4 artarak 105,75 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 101,47 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nın sekiz haftadan uzun süredir ulaşıma kapalı kalması ve ABD-İran görüşmelerinde devam eden belirsizlikler nedeniyle yükselişini sürdürüyor.

Piyasalar, savaş öncesinde küresel günlük petrol ve LNG akışının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin beklenenden uzun süreceğini fiyatlamaya başladı. Savaşın ilk günlerinde analistler, boğazdaki aksamanın kısa süreli olacağını ve geçişin nisanda yeniden açılacağını öngörüyordu.

Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için nükleer programa yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılması teklifine "sıcak bakmadığı" iddia edildi.

Konuyla ilgili bilgi sahibi iki yetkili, CNN'e yaptıkları açıklamada, Başkan Trump'ın, bu teklife "sıcak bakmadığını" ve Hürmüz Boğazı'nın, nükleer konulardaki sorunların çözülmeden açılmasının ABD'nin elindeki "kozu zayıflatabileceğini" ifade etti.

İran'ın dün, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ABD'ye yeni teklif sunduğu, nükleer programa yönelik müzakerelerin sonraki aşamaya bırakılmasını önerdiği iddia edilmişti.

ABD'nin İran'ın teklifine mesafeli yaklaştığına yönelik haber akışı ve devam eden deniz ablukası arzı kısıtlayarak fiyatları destekliyor.

Öte yandan, uzmanlar düşük stok seviyeleri ve hem ticari hem de stratejik rezervlerin yeniden doldurulması ihtiyacının petrol fiyatlarını gelecek dönemde de desteklemeye devam edeceğini tahmin ediyor.

Brent petrolde teknik olarak 105,9 doların direnç, 102,26 doların destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.​​​​

Buna göre, tüketicilerin şubatta yüzde 2,5 olan gelecek 12 ay için enflasyon beklentisi martta yüzde 4'e yükseldi. Tüketicilerin orta vadeli (3 yıllık) enflasyon beklentisi de yüzde 2,5’ten yüzde 3’e çıktı.

Söz konusu yükselişte, Orta Doğu'da 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların ardından enerji maliyetlerinde yaşanan keskin artış belirleyici oldu.

Gelecek 12 aya ilişkin ekonomik büyüme beklentisi, şubattaki eksi yüzde 0,9 seviyesinden martta eksi yüzde 2,1'e gerileyerek daha negatif bir seyir izledi. 12 ay sonrası için beklenen işsizlik oranı yüzde 10,8’den yüzde 11,3’e yükseldi.

Tüketicilerin gelecek 12 aydaki harcama artışı beklentisi yüzde 4,1 ile Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Yükselen enflasyon tehdidi ile savaşın tetiklediği ekonomik riskler arasında kalan ECB'nin perşembe günü yapacağı Yönetim Konseyi toplantısında faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor.

Ancak uzmanlar, ECB Başkanı Christine Lagarde'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamaların, haziran ayında olası bir faiz artışına dair kritik sinyaller içerebileceğine dikkati çekiyor.

ECB Tüketici Beklentileri Anketi, aylık olarak yayınlanıyor

Anket, Avro Bölgesi gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 85'ini temsil eden Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Belçika'dan yaklaşık 19 bin kişiyle görüşülerek yapılıyor.

Enflasyon beklentileri, ECB'nin para politikası rotasını belirlemede kritik bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Acwa Power Türkiye Genel Müdürü Selim Güven, Sivas ve Taşeli'de yapılacak 2 gigavatlık yenilenebilir enerji projelerinde çalışmaların planlandığı şekilde ilerlediğini belirterek, "Ön değerlendirmeleri mayısta tamamlamayı, süreci ise en geç haziranda sonuçlandırmayı hedefliyoruz." dedi.

Güven, Antalya'da gerçekleştirilen "Enerji Piyasalarında Rekabet ve Regülasyon Zirvesi'nde", AA muhabirine şirketin Türkiye'deki yenilenebilir enerji projeleri ve yatırım hedeflerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Acwa Power arasında 5 gigavatlık yenilenebilir enerji anlaşmasının şubatta imzalandığını anımsatan Güven, Faz 1 kapsamında imzalanan 2 gigavatlık projelere ilişkin geliştirme çalışmalarına hemen başladıklarını belirtti.

Güven, çevre ve sosyal etki çalışmalarının başlatıldığını, danışmanların seçildiğini ve sahada ilk inceleme (survey) çalışmalarına geçildiğini ifade etti.

Aynı zamanda ekipman tedarikine yönelik çalışmaların da devam ettiğini vurgulayan Güven, mevcut durumda planlamaya uygun şekilde ilerlediklerini ve herhangi bir aksaklık öngörmediklerini belirterek, "Buna paralel olarak da tedarikçi seçim sürecimiz devam etmekte. Tedarikçilerle ilk görüşmelerimizi yaptık. Bunun ardından da mayıs içinde ilk ön değerlendirmelerimizi yapıp bunu en geç haziran gibi bağlamak istiyoruz. Buna paralel olarak da tabii ki ekipman tedariklerimiz gibi çalışmalarımız da devam ediyor. Şu anda bir sıkıntı görmüyoruz. Planlandığı gibi çalışmalarımız devam ediyor." diye konuştu.

İkinci faz için saha belirleme çalışmaları sürüyor

3 gigavatlık ikinci faz yatırımlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Güven, bu kapsamda saha belirleme çalışmalarının Bakanlıkla birlikte devam ettiğini söyledi.

Güven, sahaların belirlenmesinin ardından teknik çalışmaların başlatılacağını ve buna müteakip ticari tekliflerin hazırlanmasının planlandığını belirterek, "Konuyla ilgili saha belirleme çalışmalarımız Bakanlıkla devam etmekte. Bu aşamada o sahalar belirlenir belirlenmez bunlarla ilgili teknik çalışmalarımızı ve buna müteakip ticari teklifimizi hazırlamayı planlıyoruz." dedi.

COP31 çerçevesinde ilk ön anlaşmaların yapılması ve imzaların atılmasını hedeflediklerini ifade eden Güven, "Niyetimiz ve planımız COP31 çerçevesinde ilk ön anlaşmalarını yapmak, imzayı almak. Bunlarla ilgili çalışmalarımızı hızlıca devreye alıp bunun hedefiyle devam ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Güven, ikinci faz kapsamında depolama yatırımlarına da yer verilmesinin planlandığını, bu alandaki çalışmaların mevcut planlamaya dahil edildiğini söyledi.

Depolama yatırımlarına ilişkin konuşan Güven, "Depolama yatırımları şebekedeki güvenilirliği, arz güvenliğini ve esnekliği artırırken, aynı zamanda şebeke optimizasyonunu sağladığı için ilave yatırımları öteleme gibi bir fonksiyona da sahip. Faz 2 kapsamında batarya enerji depolama çözümlerini de planlamamıza dahil ediyoruz." dedi.

2035 hedefleri doğrultusunda yeni projeler gündemde

Güven, şirket olarakTürkiye'nin 2035'e yönelik yenilenebilir enerji hedeflerini doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüklerini belirterek, şöyle devam etti:

"Acwa Power, Bakanlık tarafından Türkiye için belirlenen stratejik enerji projeleri ve 2035 hedefleri doğrultusunda çalışmalarına devam edecek. 2035 hedefleri kapsamında yenilenebilir enerji alanındaki çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bizim hedefimiz bu. 2 + 3 olmak üzere Faz 1 ve Faz 2'nin dışında da hedeflerimizi büyütüp 80 gigavatlık yenilenebilir enerji kapasitesine katkı sağlamak, ardından iletim hatları ve batarya sistemleriyle ilgili çalışmaları da desteklemek istiyoruz. Bu alanda iştahımız var ve Bakanlık takdir ederse elimizden geleni yapacağız. Bunun yanında yeşil hidrojen gibi diğer projeleri de değerlendirebiliriz. Bu da projelerimizin kapsamı içinde yer alıyor."

Acwa Power ile Türkiye arasındaki GES anlaşmasının kapsamı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Acwa Power arasında, Sivas ve Taşeli'de kurulacak toplam 2 bin megavatlık güneş enerjisi santrali projelerine yönelik yatırım ve elektrik alım anlaşması şubatta İstanbul’da imzalanmıştı.

Söz konusu projeler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 3 Şubat'ta Suudi Arabistan'a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında imzalanan yaklaşık 2 milyar dolarlık anlaşmanın devamı niteliğinde oldu.

Hükümetlerarası anlaşma toplam 5 bin megavatlık kapasiteyi kapsıyor. Bunun 1000 megavatı Sivas'ta, 1000 megavatı ise Taşeli'nde kurulacak projeler olarak belirlendi.

Taşeli projesi için elektrik alım fiyatı kilovatsaat başına 1,99 avro/sent olarak açıklandı. Alım süresi 25 yıl olarak belirlendi. Projede yüzde 50 yerlileştirme hedefi konuldu.

Yaklaşık 2,1 milyon hanenin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte olacak projelerde ilk fazın 2027'de devreye alınması, 2028-2029 döneminde tamamlanması hedefleniyor.

Ürünlerini, Peru, Meksika ve Güney Afrika Cumhuriyeti gibi uzak coğrafyalara kadar gönderen firma, geliştirdiği kümes ısıtma sistemleriyle de önemli bir ihtiyacı karşılıyor.

Firmanın kurucusu İlker Özaslan, firmasında doğal gaz sobası, villa ve oteller için doğal gazlı şömineler, yine açık alanlar için ısıtıcılar, sıcak hava üfleyen cihazlar ürettiklerini söyledi.

Elektrikli, sıcak hava üfleyen ısıtıcılar yaptıklarını belirten Özaslan, doğal gaz sobaları ve şömineler dışındaki ürünlerin endüstriyel ve tasarımlarının kendilerine ait olduğunu ifade etti.

"Kümes ısıtıcıları ve şömineler, ihracatı olan ürünler"

Özaslan, dünya genelinde büyük bir pazara sahip kümes ısıtıcıları üretimine başladıklarına değinerek, şöyle konuştu:

"Tavuk kümesi için doğal gazlı kümes ısıtıcıları ve onun elektrikli olanını yaptık. Talep geldi, Orta Doğu'dan mazotla, motorinle çalışan kümes ısıtıcıları yaptık. Bu kümes ısıtıcıları ve şömineler, ihracatı olan ürünler. Kümes ısıtıcıları yüzde 80'i yurt dışına ihraç edilen ürünler. Eski Sovyet ülkeleri, Orta Asya Türk cumhuriyetleri, Azerbaycan, Ürdün, Tunus, Mısır, Güney Afrika Cumhuriyeti. Seralarda kullanılıyor, Meksika'da bir domates serasına ürün satıyoruz. Şili ve Peru'ya yapıyoruz."

Özaslan, tavuğun vücut ısısının 30 derecenin altına düşmesi halinde hastalanıp kilo kaybettiğini ve yumurtlamadığının bilgisini vererek, "Tavuk, her yerde var. O açıdan pazarı çok geniş bir sektör. Biz bu sektörün ihtiyaçlarına uygun, otomasyon sistemi son derece gelişmiş, kontrol mekanizmaları uluslararası güvenlik sertifikalarına haiz ürünler üretiyoruz. Seralarda da bu ürünlerimiz bazen üretimi hızlandırmak için kullanılıyor." diye konuştu.

Farklı coğrafyalardaki 14 ülkeye ihracat yaptıklarını dile getiren Özaslan, "Pazar büyütmek için mücadele ediyoruz. Daha çok tanınmaya ihtiyacımız var. Bugün önemli rakiplerin çoğunun önüne geçtik, kalite açısından ama bilinirlik açısından bir eksiğimiz var." değerlendirmesinde bulundu.

Özaslan, bazı ürünleri yüzde 90, bazılarını ise yüzde 100 yerli olarak ürettiklerini anlatarak, "Türkiye'de üretilmeyen, dışarıdan ithal etmek zorunda olduğumuz parçalar var ama bunlar artık çok aza indi. Yan sanayi ve yerli sanayi oldukça gelişti. Türkiye'de artık aradığınız her şeyi çok kolaylıkla, çok kaliteli bulabiliyorsunuz. Bazıları isim yapmasa bile dünyada dev markalardan daha iyi fonksiyonlara sahip." ifadelerini kullandı.

Kuraklığın üretime etkileri çok boyutlu şekilde ele alındı. Dosyada, verim kayıplarının nedenleri ve çözüm önerilerinin yanı sıra sigorta sistemlerinin rolü, çiftçilerin karşı karşıya kaldığı riskler ve küresel ölçekte artan su krizi projeksiyonları incelendi. Uzman görüşleri ve güncel veriler eşliğinde hazırlanan dosya, kuraklığın tarım üzerindeki etkilerini ve geleceğe yönelik olası senaryoları kapsamlı biçimde ortaya koyuyor.

Kuraklık bu yıl birçok ürünü etkiledi

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) verilerine göre Ağustos 2025'te Türkiye'nin yarısından fazlası "çok şiddetli" veya "olağanüstü" kuraklık kategorisinde yer aldı. Eylül ayı verilerine bakıldığında ise kuraklığın etkileri sürüyor.

Tarımda kuraklığa karşı alternatif yol atık suyun arıtılarak kullanımı

Kuraklık nedeniyle su kaynakları ve toprak nemi tükeniyor. Alternatif yöntemlerden öne çıkan atık suyun arıtılarak tarımda kullanılması üreticilere bazı avantajlar sağlıyor.

Kuraklıkla mücadelede çiftçinin bilgilendirilmesi önemli rol oynuyor

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, kuraklığa karşı en önemli çözümün çiftçinin bilgilendirilmesi olduğunu belirterek, çiftçiye bilginin uygulamalı olarak aktarılması gerektiğini söyledi.

Çiftçilere bu yıl yaklaşık 2,5 milyar lira kuraklık tazminatı ödemesi yapıldı

Tarım Sigortaları Havuz İşletmesi (TARSİM) tarafından uygulanan köy bazlı verim sigortası çerçevesinde bu yıl (2025) kuraklıktan etkilenen çiftçilere, saha incelemeleri sonucunda yaklaşık 2,5 milyar lira tazminat ödemesi yapıldı.

İklim değişikliği şehirlerin "Sıfır Günü Kuraklığı" riskini artırıyor

Güney Kore'de yapılan bir araştırmaya göre iklim değişikliğinin hızlandırıcı etkisiyle Adana ve Mersin 2030'da, İstanbul ve Diyarbakır ise 2050'de, içme suyunun tükeneceği gün anlamına gelen "Sıfır Günü Kuraklığı" ile yüzleşebilir.

Bölgedeki gelişmelerin yakın takibi, tedarik süreçlerine etkileri, fiyat hareketlerinin anlık izlenmesi ve yaşanabilecek olası spekülatif fiyat hareketliliklerinin önlenmesi amacıyla katı amonyum nitrat ve monoamonyum fosfatın gümrük vergilerinin sıfırlanması kararlaştırıldı.

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Ticaret Bakanlığından karara ilişkin yapılan açıklamada, Bakanlığın, gıda ve tarım sektörünün ham maddelerinde arz güvenliğinin sağlanması ve spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi ile üretici-tüketici refahının dengeli şekilde korunabilmesi amacıyla gerekli tedbirleri dinamik olarak aldığına işaret edildi.

Bu bağlamda, daha önce bölgede yaşanan mevcut küresel gerilimden kaynaklı tarımsal girdilerde fiyat artışı gözlemlenmesi üzerine, gübre arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve gübre sektörünün bölgede yaşanan olumsuz faaliyetlerden doğabilecek olası maliyet artışlarına karşı korunması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığıyla koordineli üre ile muhtelif azotlu ve kompoze gübrelerin gümrük vergilerinin sıfırlandığı belirtildi.

Açıklamada, "Bölgedeki gelişmelerin yakın takibi, tedarik süreçlerine yönelik etkileri, fiyat hareketlerinin anlık izlenmesi ve yaşanabilecek olası spekülatif fiyat hareketliliklerinin önceden önlenmesi amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak aynı ürün grubunda yer alan katı amonyum nitrat ve monoamonyum fosfatın gümrük vergisi de sıfırlanmıştır." ifadelerine yer verildi.

Ticaret Bakanlığının, tarım sektörünün mevsimsel değişimlere hazırlığını da göz önünde bulundurduğuna dikkati çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bakanlığımız bölgede yaşanan tüm gelişmeleri anlık olarak takip etmekte, fiyat hareketliliklerini izlemekte, iç ve dış piyasalarda oluşabilen spekülatif hareketlere karşı ülkemizdeki üreticilerin ve tüketicilerin refahını dengeli bir şekilde koruyacak gerekli tüm tedbirleri almaya devam etmektedir."

Sosyal medyada yer alan haberin bilgi eksikliği ve yoruma dayalı olarak hazırlandığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Halihazırda bandrol üretimi yerli bir firma tarafından Manisa'da kendi tesislerinde gerçekleştirilmekte olup herhangi bir yabancı menşeli firmadan hizmet almamaktadır. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından yerli ve milli politika çerçevesinde bandrol üretimi ve dağıtımı 2026 yılı içinde tamamen kamu kontrolünde yerine getirilecektir. Bu kapsamda bandrol üretimi için gerekli olan makine ve teçhizatı temin etmek için harekete geçilmiştir. Bandrol basım faaliyeti Darphane'nin İstanbul Kartal yerleşkesinde yapılacak olup fabrika inşaatına başlanmış ve son aşamaya gelinmiştir. Üretim için ihtiyaç duyulan personel istihdamı ve hammadde temini hazırlıkları da devam etmektedir. Bu süreçlerden sonra bandrol üretimi tamamen Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilecek olup başka kurum ve firmalar üretim sürecinde yer almayacaktır."

Açıklamada, bandrol süreçlerinin tamamen kamu eliyle yürütülmesi ve kayıt dışılıkla mücadelede sadece denetleyen değil aynı zamanda üreten konuma geçilmesinin güvenlik, bağımsızlık ve kamu yararı açısından daha güçlü bir sistem kurulmasını da sağlayacağı vurgulandı.

TMSF'nin, ABC Radyo Televizyon ve Dijital Yayıncılık AŞ ile TELE1 Prodüksiyon Medya ve Reklam Hizmetleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'ye ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerden Fon Kurulu Kararıyla oluşturulan TELE1 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün satışına ilişkin ilanı, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Muhammen bedelinin 28 milyon lira olarak belirlendiği ihalede, kapalı zarf ve açık artırma usulleri birlikte uygulanacak.

İhaleye katılabilmek için 2 milyon 800 bin lira teminat ücreti yatırılması ve 16 Haziran saat 16.00'ya kadar kapalı ve üzeri imzalı zarf içinde teklif verilmesi gerekiyor. Söz konusu ihaleye ilişkin açık artırma ise 17 Haziran saat 11.00'de TMSF'nin İstanbul Esentepe'deki binasında gerçekleştirilecek.

Bakanlık, yılın ilk çeyreğine ilişkin piyasa denetim bilançosunu açıkladı.

Buna göre, vatandaşların ekonomik refahını bozacak, iç piyasadaki istikrarlı seyri ve tüketicilerin arz-talep dengesini olumsuz etkileyecek uygulamalara yönelik denetimler yapılıyor.

Çalışmalar sonucu ocak-mart döneminde toplam 129 bin 327 firma ve 15 milyon 167 bin 58 ürün denetlendi. Denetimlerde rastlanan uygunsuzluklar nedeniyle 784,6 milyon lira ceza uygulandı.

Söz konusu dönemde, otomotiv, stokçuluk, emlak, kuyum, fahiş fiyat, haksız ticari uygulamalar ve ödeme sürelerine ilişkin 23 bin 3 gerçek ve tüzel kişi denetlendi. Bu denetimlerde, aykırı fiillerde bulunan 2 bin 155 gerçek ve tüzel kişiye toplam 221 milyon lira ceza verildi.

İç Ticaret Genel Müdürlüğünün denetimlerinde de fahiş fiyatlara ilişkin verilen ceza 174,3 milyon lira olurken, emlak sektöründeki denetimlerde 19,2 milyon lira, otomotivde 5,1 milyon lira ve kuyum sektöründe 2,6 milyon lira ceza kesildi.

Ticari elektronik ileti, çalışma saatleri ve lisanslı depolara ilişkin denetimlerde uygulanan ceza yaklaşık 17,5 milyon lira oldu.

Gerçek ve tüzel kişilere kesilen cezalar

Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünce de tüketicilerin günlük hayatta taraf oldukları sözleşmeler, reklam ve haksız ticari uygulamalar ile ürün güvenliği kapsamında denetim yapıldı.

İlk çeyrekte, 16 bin 421 gerçek ve tüzel kişi denetlenirken, aykırı eylemlerde bulunan 517 gerçek ve tüzel kişiye toplam 309,6 milyon lira ceza kesildi.

Ön ödemeli konut satışları, abonelik, mesafeli satış, taksitli satış ödemeleri, paket tur ve devre tatil gibi tüketicilerin taraf olduğu sözleşmelerdeki aykırılıklara, 254,9 milyon lira ceza verildi.

Reklam ve haksız ticari uygulama denetimleri kapsamında 50,2 milyon lira, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri doğrultusunda yapılan ürün güvenliği denetimlerinde aykırı bulunan fiillere ise 4,4 milyon lira ceza uygulandı.

Rekabet Kurumunun çalışmaları

Ticaret il müdürlükleri aracılığıyla söz konusu dönemde, 81 ilde yapılan denetimlerde 89 bin 903 firma denetlenirken, bunlardan 19 bin 50 firmaya 254 milyon lira ceza kesildi. Yılın ilk üç ayındaki denetimlerde, İstanbul'da aykırılık tespit edilen 46 bin 416 ürün nedeniyle 203,3 milyon liralık ceza verildi.

Bu dönemde, Ankara'da 4,7 milyon, İstanbul'da 2,5 milyon ve Antalya'da 1,8 milyon ürünün denetimi gerçekleştirildi.

Öte yandan, Rekabet Kurumu tarafından yapılan çalışmalar kapsamında, geçen yıl toplam 227 firmaya 13,2 milyar lira ceza uygulanırken, bu yılın 3 ayında başta bilişim teknolojileri ve platform hizmetleri, gıda endüstrisi, tarım ve hayvancılık alanlarında faaliyet gösteren 90 firmaya 5 milyar lira ceza kesildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgiye göre, yerli turistler geçen yıl yurt içinde 67 milyon 851 bin seyahat gerçekleştirdi.

Bu seyahatlerde yeme ve içme, ulaştırma, konaklama, giyecek ve hediyelik eşya ile sağlık gibi türlerde, toplamda 555,1 milyar lira harcama yapıldı.

Son 5 yılda, ülke içinde artan seyahatlerle birlikte, giyecek ve hediyelik eşya harcamalarındaki artış dikkati çekti.

Giyecek ve hediyelik eşya harcamaları 5 yılda 9 katına çıktı

Ülkenin gözde destinasyonlarına akın eden milyonlarca turistin, söz konusu sektörlerdeki harcamaları 2021'de 4 milyar 556 milyon 810 bin lira iken, sonraki yılda yaklaşık iki katına çıkarak 8 milyar 355 milyon 656 bin lirayı buldu.

Giyecek ve hediyelik eşya harcamaları 2023'te 17 milyar 543 milyon 691 bin lira, 2024'te 32 milyar 286 milyon 800 bin lira ve geçen yıl ise 40 milyar 986 milyon 59 bin liraya ulaştı.

Böylece, yerli turistlerin giyecek ve hediyelik eşya harcamaları, 2021'den 2025'e kadar yaklaşık 9 katına çıktı.

Öte yandan, söz konusu sektörlerdeki harcamaların toplamı da son 5 yılda, 103 milyar 729 milyon 16 bin liraya ulaştı.

Ulaştırmaya 340,5 milyar lira harcandı

Yerli turistlerin, gezi-eğlence-tatil, kültür, yakınları ziyaret, sağlık, toplantı, konferans, ticari ilişkiler ve fuar kapsamındaki ziyaretlerinde ulaştırma harcamaları da aynı dönemde artış gösterdi.

Ulaştırma harcamaları, 2021'de 15 milyar 300 milyon 151 bin lira iken, geçen yıl 127 milyar 943 milyon 401 bin liraya çıktı. Böylece, 5 yılda söz konusu sektöre yönelik harcamaların toplamı da 340 milyar 533 milyon 415 lira oldu.

Yerli turistlerin, 2021-2025 döneminde, yurt içinde giyecek ve hediyelik eşya ile ulaştırma harcamalarına dair veriler şöyle:

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi, nisanda aylık bazda hizmet sektöründe yüzde 3,1 azalarak 109,7, perakende ticaret sektöründe yüzde 1,8 gerileyerek 111,6 ve inşaat sektöründe yüzde 3,6 artarak 83,6 değerini aldı.

Hizmet sektöründe, nisanda bir önceki aya oranla son 3 aylık dönemde iş durumu yüzde 4,7, son 3 aylık dönemde hizmetlere olan talep yüzde 2,5 ve gelecek 3 aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 2 azaldı.

Perakende ticaret sektöründe, son 3 aylık dönemde iş hacmi-satışlar yüzde 2,5, mevcut mal stok seviyesi yüzde 1,1, gelecek 3 aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 1,6 geriledi.

İnşaat sektöründe de alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 2,9, gelecek 3 aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 4,3 yükseldi.

Buna göre, nisanda 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentileri geçen aya göre, piyasa katılımcıları için 1,22 puan artarak yüzde 23,39 seviyesine, reel sektör için 0,8 puan artarak yüzde 33,70 seviyesine, hane halkı için 1,67 puan artarak yüzde 51,56 seviyesine çıktı.

Gelecek 12 aylık dönemde enflasyonun düşeceğini bekleyen hane halkı oranı geçen aya göre 0,57 puan azalarak yüzde 14,57 seviyesinde gerçekleşti.

Gün ışığının etkisine odaklanan araştırmalar, çalışma ortamında doğal ışık ve dış manzara erişimi iyileştirildiğinde bilişsel performansın yüzde 42’ye kadar artabildiğini gösteriyor. Farklı yapı tiplerinde kullanıcı konforunu ve mekân kalitesini etkileyen bu tablo, gün ışığının mimari planlamadaki önemini daha görünür hale getiriyor. Form Endüstri Tesisleri’nin çatı ışıklık sistemleri, farklı yapı tiplerinde gün ışığının iç mekâna dengeli biçimde taşınmasına katkı sunuyor.

Üretim tesisleri, depolar ve lojistik yapılar gibi geniş hacimli alanlarda çalışanlar günün büyük bölümünü kapalı ortamlarda geçiriyor. Benzer şekilde ofisler, oteller, hastaneler, AVM’ler, atriumlar ve villa projelerinde de gün ışığının iç mekâna taşınması, kullanıcı deneyimi ve mekân kalitesi açısından önem taşıyor. Bu nedenle gün ışığının iç mekâna taşınması, aydınlatma ihtiyacının yanı sıra dikkat düzeyi, zihinsel canlılık, uyku ritmi ve genel çalışma konforu açısından da önem taşıyor. Araştırmalar, gün ışığı ve dış çevreyle görsel temasın iyileştirildiği ortamlarda çalışanların üst düzey karar verme becerilerini ölçen bilişsel değerlendirmelerde yüzde 42’ye kadar daha yüksek sonuçlar elde ettiğini gösteriyor. Form Endüstri Tesisleri, farklı yapı tiplerine uygun çatı ışıklık sistemleriyle doğal ışığın büyük hacimli yapılara ve farklı yaşam alanlarına daha dengeli yayılmasına katkı sağlıyor. Bu yaklaşım, daha ferah, aydınlık ve kullanıcı deneyimini destekleyen iç mekânların oluşturulmasına yardımcı oluyor.

Gün Işığı Uyku Düzeni ve Yaşam Kalitesi Üzerinde Etkili Oluyor

Araştırmalar, gün ışığına erişimi olan çalışanların uyku düzeni ve yaşam kalitesi göstergelerinde daha olumlu sonuçlar verdiğini ortaya koyuyor. Pencereli alanlarda çalışanlarla penceresiz alanlarda çalışanları karşılaştıran bir çalışmada, gün ışığına erişimi olan çalışanların hafta içi toplam uyku süresinin ortalama 46 dakika daha uzun olduğu görülürken, canlılık ve fiziksel iyilik haliyle ilişkili başlıklarda da daha güçlü sonuçlar elde edildiği belirtiliyor. Aynı bulgular, gün ışığından sınırlı yararlanan çalışanlarda genel uyku kalitesi ve uyku bölünmeleri açısından daha zayıf sonuçlar görülebildiğine işaret ediyor. Bu veriler, gün ışığının ofislerden endüstriyel yapılara kadar farklı kullanım alanlarında çalışanların günlük ritmini ve genel iyilik halini de etkilediğini gösteriyor.

Çatı Işıklık Sistemleri Gün Işığını Daha Etkili Kullanmayı Destekliyor

Gün ışığının yalnızca cephelerden alınması, geniş ve derin planlı yapılarda her noktaya yeterli düzeyde ulaşmasını zorlaştırabiliyor. Çatı ışıklık sistemleri ise doğal ışığın üst kotlardan iç mekâna alınmasına olanak sağlayarak ışığın alan geneline daha dengeli yayılmasını destekliyor. Bu sayede üretim tesisleri, depolar, lojistik yapılar, ofisler, oteller, hastaneler, AVM’ler, atriumlar ve villa projelerinde daha aydınlık, ferah ve görsel konforu yüksek iç mekânlar oluşturulabiliyor. Gün ışığının daha dengeli kullanılması, kullanıcı deneyimini güçlendirirken yapay aydınlatma ihtiyacının azalmasına ve buna bağlı olarak enerji tasarrufuna katkı sunuyor. Bu yönüyle çatı ışıklık sistemleri, hem kullanıcı konforunu hem de yapı performansını destekleyen bütüncül bir çözüm olarak öne çıkıyor.

İstanbul — Konaklama sektörü köklü bir dönüşümden geçiyor. Artık teknoloji sadece operasyonları destekleyen bir araç değil; misafir deneyimini doğrudan şekillendiren stratejik bir güç haline geldi.

Axis Communications, konaklama sektöründe dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, akıllı video çözümleri ve veri odaklı sistemlerin işletmeler için önemli bir rekabet avantajı yarattığına dikkat çekiyor.

Günümüzde oteller ve restoranlar, yalnızca hizmet sunmakla yetinmiyor; misafir davranışlarını analiz eden, yoğunluk ve kullanım verilerini ölçümleyen ve ihtiyaçları öngören teknolojilerle fark yaratıyor. Bu sayede işletmeler, hem hizmet kalitesini artırabiliyor hem de operasyonel süreçlerini daha verimli hale getirebiliyor.

Dijitalleşmenin etkisiyle birlikte, konaklama sektörü “deneyim odaklı” bir yapıya evrilirken, teknoloji bu deneyimin tasarımında belirleyici bir rol üstleniyor.

1. “Misafir deneyimi artık veriye dayalı olarak şekilleniyor”

Axis Communications Ülke Müdürü Ayşegül Demirkol konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

“Konaklama sektöründe teknoloji artık arka planda çalışan bir destek unsuru değil; doğrudan misafir deneyiminin merkezinde yer alıyor. Akıllı video çözümleri sayesinde işletmeler sadece güvenliği artırmakla kalmıyor, aynı zamanda operasyonlarını optimize ediyor ve misafir memnuniyetini ölçülebilir şekilde iyileştirebiliyor. Türkiye’de de bu dönüşümün hızla benimsendiğini ve işletmelerin teknoloji yatırımlarını stratejik bir öncelik haline getirdiğini görüyoruz.”

2. Güvenlikten Daha Fazlası: Operasyonel Zekâ Dönemi

Axis Communications’ın geliştirdiği video analitik ve bağlantılı sistemler, konaklama sektöründe güvenliğin ötesine geçerek işletmelere gerçek zamanlı içgörüler sunuyor.

Akıllı video teknolojileri; lobi, restoran, resepsiyon ve ortak alanlarda oluşan yoğunlukları analiz ederek hizmet akışının daha iyi planlanmasına yardımcı oluyor. Aynı zamanda personel verimliliğinin artırılması, bekleme sürelerinin azaltılması ve misafir memnuniyetinin iyileştirilmesi gibi kritik alanlarda somut katkı sağlıyor.

Bunun yanı sıra, güvenlik çözümleri artık yalnızca riskleri önlemekle sınırlı kalmıyor; olaylara daha hızlı müdahale edilmesini sağlarken, aynı zamanda iş sürekliliğini destekleyen proaktif bir yapı sunuyor.

3. Veri ile Güçlenen İşletmeler: Daha Akıllı Kararlar

Konaklama sektöründe veri odaklı karar alma süreçleri giderek daha fazla önem kazanıyor. Video analitikten elde edilen veriler, işletmelere yalnızca anlık durum analizi değil, aynı zamanda uzun vadeli stratejik planlama imkânı da sunuyor.

Alan kullanımının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve kaynakların daha etkin yönetilmesi gibi konular, veri temelli yaklaşımlar sayesinde daha ölçülebilir ve sürdürülebilir hale geliyor.

Bu yaklaşım, işletmelerin maliyetlerini kontrol altında tutarken, aynı zamanda gelir artırıcı fırsatları daha net bir şekilde ortaya koymasına yardımcı oluyor.

4. Geleceğin Konaklama Deneyimi: Akıllı, Bağlantılı, Kişiselleştirilmiş

Bulut teknolojileri, yapay zekâ destekli analizler ve entegre güvenlik sistemleri, konaklama sektörünün geleceğini şekillendiriyor.

Merkezi ve uzaktan yönetilebilen sistemler sayesinde işletmeler, farklı lokasyonlardaki operasyonlarını tek bir platform üzerinden yönetebiliyor. Bu da hem operasyonel esneklik sağlıyor hem de hızlı ölçeklenebilirlik imkânı sunuyor.

Axis Communications, uçtan uca çözümleriyle işletmelerin bu dönüşüme adapte olmasını kolaylaştırırken; teknolojiyi iş süreçlerine entegre ederek gerçek bir iş değeri yaratılmasına katkı sağlıyor.

Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış olan Rumeli Han’da gerçekleştirilecek etkinlik, sektörel iş birliklerini tarihsel bir zeminde buluşturacak. Yerli ilaç üreticileriyle ile yerli tedarikçiyi buluşturacak etkinlik, Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim odağında yeniden şekillendirmeyi hedefliyor.

İLAÇ ÜRETİMİNİN TÜM HALKALARI TEK PLATFORMDA

Sadece TİYSAT üyelerine özel masa katılımıyla gerçekleştirilecek etkinlikte; makine, ham madde, yazılım ve sarf malzeme üreticileri, ilaç sektörünün karar vericileriyle birebir görüşmeler yapma imkânı bulacak. Organizasyonun, yerli tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir iş birliklerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Etkinlik, ilaç üretim sürecinin farklı aşamalarında faaliyet gösteren yerli firmalar ile üreticileri doğrudan buluşturarak sektördeki önemli bir ihtiyaca yanıt veriyor. Katılımcılar, üretim süreçlerini iyileştirecek çözümleri yerinde değerlendirme ve yeni iş bağlantıları kurma fırsatı elde edecek. 

YERLİ ÜRETİMLE GÜÇLENEN SEKTÖR

TİYSAT’ın, Türkiye’de ilaç sanayisinin tüm bileşenlerini yerli üretim odağında bir araya getiren ve sektörler arası iş birliğini güçlendiren bir kümelenme olduğunu belirten TİYSAT Yönetim Kurulu Başkanı Erdinç Yaşrin; “İlaç üreticilerinden ham madde ve ekipman tedarikçilerine, yazılım ve otomasyon çözümlerinden lojistik ve sarf malzemeye kadar sektörün tüm halkalarını kapsayan bu yapıyla, yerli üretim kapasitesini artırmayı ve Türk ilaç sanayisinin küresel rekabet gücünü yükseltmeyi hedefliyoruz. 14 Mayıs’ta Rumeli Han’da gerçekleştireceğimiz etkinliğimiz, Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış bu tarihi mekânın mirasını modern inovasyon ve stratejik iş birliği vizyonumuzla buluşturacak. Bu özel buluşma ile Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim ekseninde şekillendirecek, sektörde kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açacak stratejik bir platform oluşturmayı amaçlıyoruz” ifadelerinde bulundu.

 “KÜRESEL REKABETTE YENİ DENKLEM”

Artkim Group Kurucusu ve CEO’su Ahmet Güler, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde: “İlaç sanayisi, yalnızca ekonomik büyüklüğüyle değil, aynı zamanda stratejik önemiyle de ülkelerin kalkınmasında belirleyici rol oynayan sektörlerin başında geliyor. Bu ölçekte bir sektörde sürdürülebilir başarı elde edebilmenin temel koşulu ise güçlü, entegre ve yerli bir tedarik zinciri yapısına sahip olmaktan geçiyor. Bu etkinlik ile amacımız; yerli üreticilerimizi yalnızca görünür kılmak değil, onları doğrudan karar vericilerle buluşturarak kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açmak. Bugün küresel rekabet, yalnızca üretim kapasitesiyle değil; tedarik zinciri yönetimi, teknoloji geliştirme ve iş birliği kabiliyetiyle şekilleniyor. TİYSAT B2B Etkinliği’ni de bu bakış açısıyla, sektörün tüm paydaşlarını aynı zeminde buluşturan stratejik bir platform olarak konumlandırıyoruz. Bu organizasyonun, Türk ilaç sanayisinin yerli üretim ekseninde güçlenmesine ve uluslararası rekabetçiliğinin artmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.” ifadelerini kullandı

YERLİ TEKNOLOJİYLE KÜRESEL REKABETTE DAHA GÜÇLÜ BİR TÜRKİYE

TİYSAT B2B İş Olanakları Etkinliği, yerli teknoloji ve üretim gücünü merkeze alan yaklaşımıyla, Türk ilaç sanayisinin küresel pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmasına katkı sunmayı hedefliyor. 14 Mayıs Bilimsel Eczacılık Günü’nde gerçekleşecek bu özel buluşma, sektörün tüm paydaşlarını ortak bir vizyon etrafında bir araya getirecek. Yerli üretim temelli yeni iş birliklerinin doğmasının hedeflendiği buluşma; stratejik kararların şekillendiği ve geleceğin üretim modelinin inşa edildiği güçlü bir platform olarak öne çıkıyor. 

Buna göre, geçen yılın son çeyreğinde, yurt içinde ikamet eden 9 milyon 264 bin kişi seyahate çıktı. Seyahate çıkanların bir ve daha fazla geceleme kaydıyla ülke içinde yaptıkları toplam seyahat sayısı, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 3,9 azalarak 11 milyon 23 bin olarak gerçekleşti. Bu dönemde seyahate çıkanlar, 60 milyon 957 bin geceleme yaptı. Ortalama geceleme sayısı 5,5 oldu.

Yıllık olarak değerlendirildiğinde, 2025'te toplam seyahat sayısı bir önceki yıla göre yüzde 1,5 artarak 67 milyon 851 bine ulaştı. 2025'te seyahate çıkanların toplam geceleme sayısı, bir önceki yıla göre yüzde 1,6 azalarak 476 milyon 307 bin oldu. Ortalama geceleme sayısı 7 olarak kayıtlara geçti.

Seyahate çıkanlar son çeyrekte 85,6 milyar lira harcadı

Yerli turistlerin yurt içinde yaptıkları seyahat harcamalarının tutarı 2025'in son çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 29,6 artarak 85 milyar 594 milyon 583 bin liraya yükseldi. Bu harcamaların yüzde 92,5'ini 79 milyar 134 milyon 51 bin lirayla kişisel harcamalar, yüzde 7,5'ini ise 6 milyar 460 milyon 532 bin lirayla paket tur harcamaları oluşturdu. Seyahat başına yapılan ortalama harcama ise 7 bin 765 lira oldu.

Yurt içindeki seyahatlerde yapılan toplam harcamaların tutarı, 2025'te yıllık bazda yüzde 32,4 artarak 555 milyar 68 milyon 767 bin lira olarak kayıtlara geçti. Bu harcamaların yüzde 87,1'ini 483 milyar 696 milyon 988 bin lirayla kişisel harcamalar, yüzde 12,9'unu ise 71 milyar 371 milyon 779 bin lirayla paket tur harcamaları oluşturdu. Seyahat başına ortalama harcama tutarı 8 bin 181 lira oldu.

Son çeyrekte harcama türlerinin toplam seyahat harcamaları içindeki dağılımı incelendiğinde, en fazla paya yüzde 32,1 ile yeme, içme harcamaları, yüzde 26,8 ile ulaştırma harcamaları ve yüzde 13,3 ile konaklama harcamalarının sahip olduğu görüldü.

Bu harcama türlerinin bir önceki yılın aynı dönemine göre değişim oranlarına bakıldığında, yeme, içme harcamalarında yüzde 23,2, ulaştırma harcamalarında yüzde 25 ve konaklama harcamalarında yüzde 43,1'lik artış yaşandı.

Yıllık olarak harcama türlerinin seyahat harcamaları içindeki dağılımı değerlendirildiğinde, en fazla pay yüzde 30,3 ile yeme, içme harcamalarının, yüzde 23,1 ile ulaştırma harcamalarının ve yüzde 18,7 ile konaklama harcamalarının oldu. Bu harcama türlerinin değişim oranlarına bakıldığında, yeme, içme harcamalarında yüzde 26,4, ulaştırma harcamalarında yüzde 25,6 ve konaklama harcamalarında yüzde 48,2'lik artış görüldü.

Yakınları ziyaret amacıyla yapılan seyahatler ilk sırada

2025'in son çeyreğinde yakınları ziyaret amacıyla yapılan seyahatler yüzde 61,8 ile ilk sıraya yerleşti. İkinci sırada yüzde 26 ile "gezi, eğlence, tatil", üçüncü sırada yüzde 4,9 ile "sağlık" yer aldı.

Seyahate çıkış amaçları yıllık olarak değerlendirildiğinde ise yüzde 57,7 ile "yakınları ziyaret" birinci sırada yer alırken, bunu yüzde 34,4 ile "gezi, eğlence, tatil", yüzde 3,5 ile "sağlık" amacıyla yapılan seyahatler izledi.

Bu çeyrekte seyahate çıkanlar 44 milyon 285 bin geceleme sayısıyla en çok "arkadaş veya akraba evinde" kaldı. Konaklama türlerine göre geceleme sayısında ikinci sırada 6 milyon 856 bin gecelemeyle "kendi evi" yer alırken, "otel" 6 milyon 185 bin geceleme sayısıyla üçüncü sırayı aldı.

Konaklama türleri yıllık olarak değerlendirildiğinde, seyahate çıkanlar 313 milyon 72 bin geceleme sayısıyla en çok "arkadaş veya akraba evinde" kaldı. İkinci sırada 81 milyon 86 bin gecelemeyle "kendi evi" yer alırken, "otel" 47 milyon 236 bin gecelem

Dönemler itibarıyla bakıldığında, geçen yılın birinci çeyreğinde 3 milyon 30 bin 737, ikinci çeyreğinde 4 milyon 958 bin 583, üçüncü çeyreğinde 4 milyon 896 bin 14 ve son çeyreğinde 4 milyon 948 bin 293 olmak üzere 2025'te 17 milyon 833 bin 627 mobil numara taşıma işlemi yapıldı.

Geçen yılın sonu itibarıyla 210,7 milyon numara taşındı

Numara taşıma hizmetinin başlangıcından geçen yılın sonuna kadar da 210 milyon 709 bin 15 numara taşındı. Böylece numara taşıma sayısı, 86 milyon 92 bin 168 olan ülke nüfusunun 2,4 katını geçti.

Sabit telefonlarda numara taşıma sayısı 2,9 milyonda kaldı

Türkiye'de 10 Eylül 2009'da başlatılan sabit hatlarda numara taşınabilirliği uygulaması ise beklenen ilgiyi görmedi. Geçen yılın sonu itibarıyla sabit hatlarda 2 milyon 874 bin 970 numaranın taşınma işlemi yapıldı.

Faturalı hat oranı yüzde 82,6

Türkiye'deki mobil abonelerin abonelik türlerine bakıldığında, 2025 yılının dördüncü çeyreği itibarıyla mobil abonelerin yüzde 17,4'ünü ön ödemeli aboneler oluşturuyor. Son 1 yıl içinde ise faturalı abonelerin oranı yüzde 78,2'den yüzde 82,6'ya çıkarken, mobil işletmecilerin abone portföyünün yaklaşık yüzde 79'u bireysel, yüzde 21'i ise kurumsal hatlardan oluştu.

Anayasa Mahkemesi, ÖTV istisnasından yararlanma açısından engellilik oranı yüzde 90'ın altında olan ortopedik engelli kişilerin bu engel nedeniyle ehliyet alamaması durumunda tıpkı yüzde 90'ın üzerinde engelli olanlarda olduğu gibi kendisi kullanmasa da ÖTV'siz araç almasına kanun maddesinin engel olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle ilgili hükmü iptal etmişti.

Yapılan düzenlemeyle, engel oranı yüzde 40-90 olanlar bakımından ortopedik engellilerin, bu engel nedeniyle ehliyet alamamaları durumunda kendileri adına ÖTV'siz araç alabilmelerine imkan verildi.

Tebliğle de engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan ortopedik engellilerden bu engelleri nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına karar verilenlerin, söz konusu yararlanmalarına ilişkin düzenleme yapıldı.

Buna göre, motor silindir hacmine bakılmaksızın, hesaplanması gereken ÖTV ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 2 milyon 873 bin 900 liranın altındaki binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jip, steyşın vagonlar, eşya taşımaya mahsus, 2 bin 800 santimetreküp veya altında motor silindir hacmine sahip van, panelvan, kamyonet, pick-up, motor silindir hacmine bakılmaksızın motosikletlerin engel oranı yüzde 40 ve üzerindeki ortopedik engellilerden ortopedik engelleri nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına karar verilen malul veya engelliler tarafından ilk iktisabı ÖTV'den müstesna olacak.

İstisna uygulanarak ilk iktisap kapsamında teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından ÖTV beyannamesi verilecek ancak beyannamede vergi hesaplanmayacak.

Alıcının ortopedik engel oranının yüzde 40 ve üzerinde olduğu belirtilen ve ortopedik engeli nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına dair değerlendirmeyi içeren engellilik sağlık kurulu raporunun bir örneği, satış faturasının aslının aynı olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopisi, mükellef tarafından beyannamenin verildiği vergi dairesine iletilecek.

Vergi dairesince beyanname ve söz konusu belgeler incelenerek, engellilik sağlık kurulu raporundaki ortopedik engel oranının yüzde 40 ve üzerinde olduğu ve kişinin ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamadığı tespit edilecek.

Malul veya engellinin engel oranı yüzde 40'ın altında birden fazla ortopedik engelinin bulunması halinde, ortopedik engel oranları, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde belirlenen hesaplama yöntemiyle toplanacak.

Bu tespitler ve sağlık kurulu raporunun Sağlık Bakanlığı sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit edilmesinin ardından istisna uygulandığını gösteren "ÖTV ödeme belgesi" mükellefe verilecek.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın yarın Kosova'ya yapacağı ziyaret kapsamında ikili ilişkilerin mevcut seyrinin ele alınması, ticaret hacminin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve özel sektörler arasındaki işbirliğinin desteklenmesine yönelik adımların değerlendirilmesi bekleniyor.

Bolat, programı kapsamında Kosova Başbakanı Albin Kurti, Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka ve Sanayi, Girişimcilik, Ticaret ve İnovasyon Bakanı Mimoza Kusari-Lila ile görüşecek.

Ziyaretin, iki ülke arasındaki güçlü dostluk ilişkilerinin ve çok boyutlu işbirliğinin daha da gelişmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Bakan Bolat'ın ziyaret kapsamında yapacağı görüşmelerde, ikili ilişkilerin mevcut seyrinin ele alınması, ticaret hacminin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve özel sektörler arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesine yönelik somut adımların ele alınması planlanıyor.

NATO önderliğindeki çok uluslu barış gücü Kosova Gücü (KFOR) Karargahı'nı da ziyaret etmesi beklenen Bolat'ın, burada KFOR Komutanı Tümgeneral Özkan Ulutaş ile görüşmesi öngörülüyor.

Görüşmede, bölgesel barış ve istikrarın muhafazası, güvenlik alanındaki işbirliği ve Türkiye'nin uluslararası misyonlara sağladığı katkıların ele alınması planlanıyor.

Bakan Bolat'ın, Kosova Türkleri Milli Bayramı kapsamında düzenlenecek resepsiyonda da Kosovalı soydaşlarla bir araya gelmesi bekleniyor.

İkili ticaret yaklaşık 1 milyar dolara ulaştı

Öte yandan, Avrupa Birliği'nin "Batı Balkanlar Büyüme Planı" kapsamında ortaya çıkan fırsatların yanı sıra 2030 yılında Akdeniz Oyunları'na ev sahipliği yapacak Kosova'nın altyapı ve üstyapı ihtiyaçları doğrultusunda müteahhitlik alanındaki desteğin de temaslarda ele alınması planlanıyor.

İki ülke arasında serbest ticaret anlaşmasıyla ivme kazanan ticaret hacmi geçen yıl itibarıyla 1 milyar dolara yaklaşırken, Türk müteahhitlik firmaları bu ülkede 1,5 milyar dolarlık proje üstlendi.

Enflasyonist ortamın yatırımcıları yalnızca tasarruflarını korumaya değil, aynı zamanda reel getiri arayışına da yönelttiğini kaydeden Kütük, bu çerçevede mevduat ve katılma hesaplarının ötesine geçilerek hisse senedi, borçlanma araçları, sukuk ve diğer sermaye piyasası enstrümanlarına güçlü bir yönelim gözlendiğini söyledi.

Kütük, aynı dönemde bilgiye erişimin hızlanması ve dijitalleşmenin etkisiyle yatırımcı tabanının da daha bilinçli ve dinamik bir yapıya kavuştuğunu ifade etti.

Yatırımcı kitlesindeki dönüşümün geleneksel ürünlerle sınırlı kalmayıp alternatif yatırım araçlarına olan ilgiyi de artırdığını vurgulayan Kütük, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Farklı varlık sınıflarına yatırım yapabilen fonların çeşitlenmesi, yatırımcıların profesyonel portföy yönetimine erişimini kolaylaştırarak fon piyasalarında önemli bir büyüklük oluşmasını sağladı. Katılım esaslı fonlar da bu büyümeden anlamlı ölçüde pay aldı. Nitekim katılım fonlarının aktif büyüklüğü 2,2 trilyon liraya ulaşırken sektör genelinde pazar payının yüzde 17,2 seviyesine yükselmesi bu ilginin somut bir göstergesidir.”

Fotoğraf : Kuveyt Türk Portföy

"Alternatif araçlar sektör açısından yüksek potansiyel barındırıyor"

Kütük, katılım esaslı yatırım denildiğinde algının halen hisse senedi ve sukuk etrafında şekillendiğini belirterek, “Alternatif araçlar sektör açısından yüksek potansiyel barındırıyor, bu noktada özellikle gayrimenkul tarafı Türkiye açısından ayrı bir yere sahip.” dedi.

Gayrimenkulün yatırımcı nezdinde köklü ve geleneksel bir varlık sınıfı olarak güçlü bir tabana sahip olduğunu aktaran Kütük, bu ilginin Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) gibi yapılar üzerinden kurumsal ve ölçeklenebilir bir forma kavuşmasının katılım finans açısından önemli bir fırsat sunduğunu kaydetti.

Kuveyt Türk Portföy Genel Müdürü Kütük, önümüzdeki dönemde GYF’lerde asıl kırılımın mevcut gayrimenkul stokunun menkul kıymetleştirilmesi ile yaşanmasının beklendiğini ifade ederek, Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) tarafında ise daha yapısal bir dönüşüm potansiyelinin öne çıktığını belirtti.

Türkiye’de geliştirilen fonların yurt dışında daha kolay satılabilmesi için regülasyon değişikliğine ihtiyaç var"

Malezya, Endonezya ve Körfez ülkelerinin küresel varlık yönetim şirketlerini bölgeye çekmek amacıyla aktif bir rekabet içerisinde olduğunu dile getiren Kütük, farklı İslami yatırım ürünlerinin sunulması, fon sayısındaki artış, dağıtım kanalları, regülasyon ve vergi kolaylıkları ile bu ülkelerin merkez olmaya çalıştıklarını söyledi.

Türkiye’nin bu alandaki konumunu güçlendirmek için birkaç temel adımın öne çıktığını aktaran Kütük, şöyle devam etti:

“Özellikle İstanbul Finans Merkezi’nin (İFM) hayata geçmesiyle birlikte sektörün hem görünürlüğünün hem de finansal sistem içindeki ağırlığının artmasını bekliyoruz. Bunun yanı sıra İstanbul’un bölgesel bir varlık yönetimi merkezi haline gelmesi için uluslararası oyuncuları çekecek rekabetçi bir regülasyon ve teşvik yapısına ihtiyaç var. Bu noktada sermaye piyasası araçlarının tokenizasyonuna ilişkin mevzuatın ve operasyon altyapısının geliştirilmesi de önem arz ediyor. Son olarak, Türkiye’de geliştirilen fonların yurt dışında daha kolay satılabilmesi için regülasyon değişikliğine ihtiyaç var.”

"Katılım endekslerine yönelimin güçlendiği görülüyor"

Hamit Kütük, son dönemde katılım hassasiyeti olan yatırımcıların borsaya olan ilgisinin arttığını ifade ederek, "Bu doğrultuda katılım endekslerine yönelimin güçlendiği görülüyor." dedi.

Katılım esaslı ürünlere olan talebin belirgin şekilde arttığını aktaran Kütük, "2022 yılı öncesinde katılım hisse senedi yoğun fonlarda yatırımcı sayısı 10 binin altındayken, bugün bu sayı 90 binin üzerine çıktı." diye konuştu.

Portföy yönetim şirketleri perspektifinden bakıldığında, katılım endekslerinde şirket çeşitliliği tarafında da bir iyileşme olduğunu bildiren Kütük, şunları kaydetti:

“2022 yılı öncesinde katılım finans esaslarına uygun şirket sayısı 200’ün altındayken, bugün bu sayı 228’e ulaşmıştır. Hem son dönemde artan halka arzlar hem de önümüzdeki dönemde şirketlerin katılım bankacılığı ürünlerine yöneliminin artması ve sukuk piyasasında aktif rol almaya başlaması, finansal yapı kriterlerinde iyileşme ile birlikte bu sayının daha da artmasını sağlayacaktır.”

Endeks tarafında halen önemli bir yoğunlaşma sorunu bulunduğunu aktaran Kütük, katılım tüm endeksinde 228 şirket yer almasına rağmen ilk dört şirketin toplam endeks ağırlığının yüzde 52’sini oluşturduğunu söyledi.

Kütük, bu durumun hem endeks derinliğini sınırladığını hem de portföy çeşitlendirmesi açısından kısıt yarattığını belirtti.

Bu yoğunlaşmanın azaltılabilmesi için büyük ölçekli ve likiditesi yüksek şirketlerin katılım endeksine dahil olmasının kritik önem taşıdığını vurgulayan Kütük, "Böyle bir genişleme, aktif portföy yönetimi tarafında anlamlı alfa üretimini de daha mümkün hale getirecektir." diye konuştu.

“Kuveyt Türk Portföy olarak yönetilen toplam portföy büyüklüğü 533 milyar lirayı aştı”

Kütük, katılım finans ekosisteminde sermaye piyasaları payının büyümesinin devam edeceğini tahmin ettiklerini ifade ederek, katılım esaslı fonların yeni olması ve bu ürünleri henüz tanımayan geniş bir kesimin bulunmasının bu beklentileri desteklediğini söyledi.

Sektördeki güçlü konumlarının ve liderliklerinin sürdüğünü belirten Kütük, “Kuveyt Türk Portföy olarak yönetilen toplam portföy büyüklüğü 533 milyar lirayı aştı.” dedi.

Kütük, yatırımcıların ihtiyaçlarını doğru analiz ederek sürdürülebilir, yenilikçi ve katma değer odaklı çözümler geliştirmeye devam ettiklerini anlatarak, bugün ulaştıkları noktanın güçlü vizyon, stratejik adımlar ve yatırımcı güveninin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Küresel piyasalarda da etkinliklerini artırarak güçlü bir global oyuncu olmayı hedeflediklerini aktaran Kütük, mart ayı itibarıyla 60 yatırım fonu, 10 emeklilik fonu, 7 Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) ve 2 Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF) ile toplamda 79 fon ve özel portföy yönetimiyle önemli bir aşama kaydettiklerini kaydetti.

Kütük, Islamic Finance News Investor 2025 raporuna göre, Türkiye’nin en büyük katılım esaslı yatırım fonlarını yönettiklerini belirterek, 10 milyar doları aşan büyüklükle Avrupa’nın en büyük katılım esaslı fon yönetim şirketi olarak ilk sırada yer aldıklarını vurguladı.

Küle, Kurum faaliyetlere ilişkin değerlendirmede bulundu.

Rekabet Kurulu olarak geçen yıl çok fazla soruşturma sonuçlandırdıklarını ve yeni soruşturmalara başladıklarını bildiren Küle, bu dönemde sektör araştırmalarına da önem verdiklerini söyledi.

Küle, soruşturma ve sektör araştırmaları anlamında bu yıla da hızlı başladıklarına işaret ederek, "Özellikle tarım sektöründe tohum, fide konusunda ciddi soruşturmalarımız var. Bu soruşturmalardan devam edenler var, uzlaşmayla sona erdirdiklerimiz var. Ancak şunu gördük ki özellikle tohum ve fide alanında rekabet hukuku bilinci çok yerleşmemiş. Çok fazla ihlalle karşılaştık. Ancak sektör adapte oluyor. Teşebbüslerin bir daha bu konuda ihlaller olmaması için aldıkları önlemler bizi mutlu ediyor. Yaklaşık 190 milyon liraya yakın ceza söz konusu oldu." diye konuştu.

"Daha rekabetçi süt piyasası için çalışıyoruz"

Süt ve süt karşılığı yem alanlarına yönelik de soruşturmaları olduğunu anımsatan Küle, süt üreticilerinin birtakım sıkıntıları olduğunu, bu sıkıntılarla ilgili yaptıkları çalışmalarda hem çiğ süt alımı hem de çiğ süt karşılığı yem konusunda iki ayrı soruşturma açtıklarını ifade etti.

Küle, bu soruşturmada uzlaşma başvurularını kabul etmediklerine dikkati çekerek, "Bunun nedeni, soruşturmayı bitirirken, nihai kararımızı alırken, süt üreticisini koruyucu, süt sanayinde de rekabetçi, adil, şeffaf bir piyasa için düzenleme çalışmalarımız var. Düzenleme çalışmalarımızla ilgili uzmanlarımız 7 gün 24 saat çalışıyor. Bu konuda nihai kararda açıklayacağımız yükümlülüklerle birlikte hem çiğ süt tarafında hem de yem karşılığı süt alımlarında rekabetçi, şeffaf ve daha düzenli bir piyasanın oluşacağını düşünüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bankacılık ve sigortacılık sektöründeki soruşturmaların devam ettiğini aktaran Küle, bu soruşturmada iş gücü mobilizasyonunun engellenmesine yönelik çok sayıda ihlalle karşılaştıklarını anlattı.

Küle, yaklaşık 5 yıldır çok sayıda iş gücü dosyası yürüttüklerini dile getiren, "İş gücü mobilizasyonunun engellenmesi, bizim için asla kabul edilemez bir şey. Bu, gelişimin önünde de bir engel. Gelir dağılımını da son derece bozan ve yurt dışına beyin göçünü tetikleyen bir unsur." ifadesini kullandı.

Eğitim ile yemek ve kırtasiye gibi yan hizmetleri fiyatları nedeniyle açtıkları soruşturmayı anımsatan Küle, "Özel okullar alanında da 19 teşebbüse soruşturma başlattık. Ancak sayının artacağını düşünüyorum. Her birimizin çocukları özel okullara gidiyor. Özel okullara ilişkin çok fazla şikayet geliyor bize. Bu şikayetler bizim soruşturma açmamıza neden oldu. Bu konuda çok sayıda şikayet vardı. Tahmin ediyorum ki özel okullar soruşturması ciddi anlamda artan sayıyla devam edecek." dedi.

"Hızlı tüketim mallarında el terminallerinin kullanımını inceliyoruz"

Küle, dijital platformlarla ilgili çalışmalarının hızla devam ettiğini kaydederek, "Apple, Google, Yemek Sepeti, Sahibinden gibi soruşturmalarımız oldu, devam edenler var. Alternatif ödeme sistemlerinin kısıtlanmasıyla çok karşılaşıyoruz burada. Bununla ilgili incelemelerimiz, soruşturmamız devam ediyor. Veri gücünün kullanımının rekabeti kısıtlayıcı etkisiyle çok karşılaşıyoruz." diye konuştu.

Sektör incelemelerinin, piyasaları bütüncül şekilde analiz etmelerini sağladığını belirten Küle, bunların, olası rekabet sorunlarının ortaya çıkmadan tespiti için son derece önemli olduğunu söyledi.

Küle, birkaç alandaki sektör incelemesinin sürdüğünü dile getirerek, hızlı tüketim mallarında el terminallerinin kullanımını incelediklerini ve bu çalışmanın bitmek üzere olduğunu anlattı.

İlaç sektörüyle ilgili iki yılı aşkın süredir devam ettirdikleri bir inceleme olduğunu bildiren Küle, "Bu sektör incelemesinde hem ilaç sanayisini, hem Sağlık ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarını ilgilendiren önemli bulgular elde ettik. Bunun belki eylülde çalıştayını yapacağız ve bu konuyu kamuoyuyla paylaşacağız." diye konuştu.

Küle, ayrıca konteyner taşımacılığı ve liman işletmeciliği hizmetlerinde sektör incelemelerinin devam ettiğini ifade etti.

"Dijital mecralara ilişkin net politika belirleme aşamasındayız"

Dünyada rekabet otoritelerinin dijital mecrada, çok karmaşık ve boyutlu sorunla karşı karşıya olduğunu belirten Küle, her dosyada ve vakada yeni şeyler öğrendiklerini anlattı.

Küle, rekabet otoritelerinin dikkatsiz ve katı davranması halinde yeniliklerin önünde set olabileceğini dile getirerek, "Hem yeniliklere karşı gelmemek, yenilikleri engellememek için çaba sarf ediyoruz hem de burada dijital platformların pazarda hakim durumlarını kötüye kullanarak pazarı rakiplere kapatmalarının, mevcut pazardaki rakiplerini dışlamalarının önüne geçmek istiyoruz." ifadesini kullandı.

Bu sektörde verinin önemine işaret eden Küle, "Bu alanda hem sektör incelemelerimiz var hem soruşturmalar var. Mesela Google'da 9'uncu soruşturmamız devam ediyor. Apple ile ilgili şu anda devam eden iki soruşturmamız var, bir telefon fiziki pazarında, bir de Apple'ın uygulama alanında devam eden soruşturmamız var. Bir de henüz yeni aldığımız bir karar var. Dijital Çağda Rekabet Politikaları adı altında bir sektör incelemesi başlattık. Aslında net bir politika belirleme aşamasındayız. Bununla ilgili de yakın tarihte çalıştay yapacağız. Bütün paydaşları oraya davet edeceğiz, herkesin görüşünü, düşüncelerini almak istiyoruz. Üzerinde yoğun şekilde çalışacağız." değerlendirmesinde bulundu.

"Yapay zeka ile 550 sektörü aynı anda inceleyebiliyoruz"

Küle, yapay zekanın, kurumsal kapasitelerini artıran stratejik ve önemli bir araç olduğunu, bu teknolojiyi çok yönlü kullandıklarını belirtti.

Yapay zekayı inceleme ve denetim sürecinde kullandıklarını bildiren Küle, şu bilgileri paylaştı:

"Yapay zekayla daha önce çok uzun vakit alacağını bildiğimiz çalışmalarımızı ve analizlerimizi daha kolay ve daha kısa sürede yapmaya başladık. Ayrıca, adli bilişim ve veri analizinde kullanıyoruz. Yerinde incelemelerde teknolojiyi son derece iyi kullanan bir kurumuz. Adli bilişim ve denetimin veri analizi sürecinde yapay zekayı olabildiğince zorlayarak, kapasitemizi olabildiğince zorlayarak kullanıyoruz. Bir de eğitim ve kurumsal kapasite geliştirirken yapay zekadan çok yararlanıyoruz. Yapay zeka ile risk tespiti algoritmaları oluşturuyoruz. Daha önce konvansiyonel yöntemlerle yapılması çok zor olan şeyleri yapmaya başladık. Örneğin 550 sektörü aynı anda inceleyebiliyoruz, aynı anda mercek altına alabiliyoruz."

Küle, Kamu İhale Kurumu ile yaptıkları protokol çerçevesinde kamu ihale verilerini alabildiklerine işaret ederek, "Burada algoritmik danışıklılık projemiz var. Kamu ihalelerinde danışıklı tekliflerin tespitini, her ihale için kartel riski skorunu belirleyebiliyoruz. Bu bizim için artık çok kolay. Kamu ihalelerinde teklif dağılımları, firma davranışları, fiyat örüntüleri ve ihale dinamiklerini bütün bu değişkenleri birlikte analiz edebiliyoruz. Yapay zeka bu konuda bize çok önemli katkılar sundu." dedi.

Kurumun Türkiye'de diğer ülkelerin rekabet otoritelerine göre çok iyi yerde olduğunu belirten Küle, şunları kaydetti:

"Bizi çok fazla soruşturmada görüyor vatandaşlarımız. Türkiye'de sürdürülebilir büyümeyi sağlamak için pazarda rekabetçi şartların mutlaka olması lazım, bütün amacımız bu. Bu da yetmez, Türkiye'nin kalkınması gerekiyor. Şu andaki durumundan çok daha ötede bir kalkınmışlık düzeyine ihtiyacımız var. Bunun için de rekabet olmazsa olmaz. Bütün çalışmalarımız daha iyi, daha kalkınmış bir Türkiye için."

Yenilenebilir kaynakların sistemdeki ağırlığının artması, Türkiye'nin enerji ithalatı faturasını aşağı çekiyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) ve Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) verilerinden derlediği bilgilere göre, martta yağışlar geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 182, uzun yıllar ortalamasına göre ise yüzde 33 daha yüksek gerçekleşti.

Marttaki elektrik üretim verileri, yüksek yağışların etkisiyle hidroelektrik kaynakların üretimde belirleyici rolünü sürdürdüğünü ortaya koydu.

Bu dönemde hidroelektrik santrallerinin toplam üretim içindeki payı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19'dan yüzde 36'ya yükseldi. Hidroelektrikten üretim yaklaşık 2 katına çıkarken barajlı santrallerde kapasite faktörü yüzde 45 ile mart rekoruna ulaştı.

Doğal gazın payı son 9 yılın en düşük seviyesinde

Hidroelektrikteki artış, doğal gaz santrallerinin üretimdeki payını belirgin şekilde düşürdü. Doğal gazdan elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre bazda yüzde 61 azalırken toplam üretimdeki payı yüzde 7'ye geriledi. Bu oran, aylık bazda son 9 yılın en düşük seviyesi oldu. Söz konusu düşüş sayesinde martta yaklaşık 185 milyon dolarlık enerji ithalatı önlendi.

Güneş enerjisinin üretimdeki payı ise yüzde 11'e ulaştı. Rüzgar santrallerinin kapasite faktörü yüzde 33 ile normal seviyelerde kalırken kurulu güçteki yüzde 14'lük artışın etkisiyle üretimdeki payı yüzde 12,5'e yükselerek en yüksek mart ayı seviyesine ulaştı.

Ocak ve şubatta olduğu gibi martta da üretilen elektriğin beşte birinden fazlasına karşılık gelen yüzde 23,4'ü rüzgar ve güneşten sağlandı. İthal kömür santrallerinin payı yüzde 15'e gerilerken yerli kömür santrallerinin payı yüzde 12,3 seviyesinde yatay seyretti.

Yenilenebilir kaynaklar fiyatları aşağı çekti

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'de Enerji Analisti Çağlar Çeliköz, doğal gaz fiyatlarının küresel savaşın etkisiyle geçen yıla göre yüzde 25 yüksek seyrettiği bu dönemde, yenilenebilir kaynakların devreye girmesinin, Türkiye'nin enerji faturasını azaltmak açısından kritik önem taşıdığını söyledi.

Çeliköz, yenilenebilir enerjinin toplam elektrik üretimindeki payının yüzde 65'e ulaştığını hatırlatarak, "Bu sayede Mart 2026’da geçen yılın aynı dönemine göre toptan elektrik fiyatları yüzde 24, elektrik faturaları ise yüzde 10 düştü." ifadesini kullandı.

Ancak yüksek yağışların gösterdiği olumlu tablonun geçici olabileceğini dile getiren Çeliköz, "Son 30 yılda yaşanan kuraklıkların Türkiye'ye maliyeti yıllık ortalama 1,8 milyar dolarlık ek enerji ithalatı oldu. Dolayısıyla enerji planlamamızı kuraklık riskini merkeze alarak yapmalıyız." dedi.

Çeliköz, bu noktada rüzgar ve güneş enerjisindeki pozitif ivmenin umut verici olduğunu belirterek, "2025'te elektriğin beşte birinden fazlasını sağlayan bu kaynakların payı, bu sene martta yüzde 23'e yükseldi. Başta rüzgar ve güneş olmak üzere yenilenebilir enerjiyi merkeze alan politikalar sayesinde enerji ithalatı ve elektrik faturaları daha da düşürülebilir." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mart ayına ilişkin toplam sanayi üretici fiyat endeksi göstergelerini yayımladı.

Buna göre, endeks geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 2,81, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 30,33, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 8,56 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 27,29 yükseldi.

Sanayinin alt sektörlerinin yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 35,74, imalatta yüzde 31,31, elektrik, gaz, buhar, iklimlendirme üretimi ve dağıtımında yüzde 14,32, su temini, kanalizasyon, atık yönetimi ve iyileştirme faaliyetlerinde yüzde 38,25 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 26,98, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 33,54, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 33,91, enerjide yüzde 36,93 ve sermaye mallarında yüzde 27,56 yükseliş gerçekleşti.

Aylık değişimler

Sanayinin alt sektörlerinin aylık değişimleri incelendiğinde ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 1,85, imalatta yüzde 3,52, su temini, kanalizasyon, atık yönetimi ve iyileştirme faaliyetlerinde yüzde 2,94 artış kaydedilirken, elektrik, gaz, buhar, iklimlendirme üretimi ve dağıtımı ise yüzde 7,51 azaldı.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2,03, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,89, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 2,13, sermaye mallarında yüzde 0,27 ve enerjide yüzde 12,86 artış kaydedildi.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre, 2025 sonu itibarıyla Türkiye nüfusu, 86 milyon 92 bin 168 kişiyken bunun 21 milyon 375 bin 930'unu çocukların oluşturduğu belirlendi.

Çocuk nüfusun yüzde 51,3'ünü erkekler, yüzde 48,7'sini kızlar oluşturdu.

Birleşmiş Milletlerin (BM) tanımına göre 0-17 yaş grubunu içeren çocuk nüfus, 1970'te toplam nüfusun yüzde 48,5'ini oluştururken bu oran 1990'da yüzde 41,8 ve 2025'te yüzde 24,8 oldu.

Nüfus projeksiyonlarına göre, çocuk nüfus oranının 2030'da yüzde 22,1, 2040'ta yüzde 17,9, 2060'ta yüzde 16,9, 2080'de yüzde 15,2 ve 2100'de yüzde 14,5 olacağı öngörüldü.

Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülke incelendiğinde, 2025'te çocuk nüfus oranının AB ortalaması yüzde 17,6 olarak kayıtlara geçti. AB üyeleri arasında en fazla çocuk nüfus oranına sahip ülkeler, sırasıyla yüzde 22,7 ile İrlanda, yüzde 20,4'er ile Fransa ve İsveç olarak kaydedildi.

Çocuk nüfus oranı en düşük ülkeler ise sırasıyla yüzde 14,5 ile Malta, yüzde 14,9 ile İtalya ve yüzde 15,5 ile Portekiz olarak belirlendi.

Türkiye'nin çocuk nüfus oranının yüzde 24,8 ile AB üyesi ülkelerden daha yüksek olduğu görüldü.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre, geçen yıl en yüksek çocuk nüfus oranına sahip olan il, yüzde 43,3 ile Şanlıurfa oldu. Bunu, yüzde 39,2 ile Şırnak, yüzde 36,7 ile Mardin izledi. En düşük olduğu iller ise yüzde 15,9 ile Tunceli, yüzde 16,9 ile Edirne, yüzde 17,7 ile Kırklareli olarak belirlendi.

Geçen yıl toplam hane halkı sayısı, 26 milyon 977 bin 795 oldu. Hanelerin yüzde 41,9'unda, 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunduğu görüldü. Bu hanelerin illere göre dağılımı incelendiğinde, 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunan hane halkı oranının en yüksek olduğu ilin yüzde 68,2 ile Şanlıurfa, en düşük olduğu ilin yüzde 27,3 ile Tunceli olduğu tespit edildi.

Hanelerin yüzde 19,1'inde 0-17 yaş grubunda 1 çocuk, yüzde 14,1'inde 2 çocuk, yüzde 5,7'sinde 3 çocuk, yüzde 1,9'unda 4 çocuk, yüzde 1,1'inde ise 5 ve daha fazla çocuk bulunduğu kayıtlarda yer aldı.

Çocuk nüfus yaş grubuna göre incelendiğinde, 2020'de çocuk nüfusun yüzde 26,9'unun 0-4 yaş grubunda, yüzde 28,7'sinin 5-9 yaş grubunda, yüzde 28,2'sinin 10-14 yaş grubunda, yüzde 16,2'sinin 15-17 yaş grubunda yer aldığı görülürken 2025'te ise yüzde 22,7'sinin 0-4 yaş grubunda, yüzde 28,8'inin 5-9 yaş grubunda, yüzde 30,5'inin 10-14 yaş grubunda, yüzde 18'inin 15-17 yaş grubunda yer aldığı belirlendi.

Doğum İstatistiklerine göre, 2024'te canlı doğan bebek sayısı, 937 bin 559 oldu. Doğan bebeklerin 481 bin 825'inin erkek, 455 bin 734'ünün ise kız olduğu tespit edildi. Canlı doğan bebeklerin yüzde 96,7'sini tekil, yüzde 3,2'sini ikiz, yüzde 0,1'ini ise üçüz ve daha fazla çoğul doğumlar oluşturdu.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre, hastanede gerçekleşen doğumların canlı doğumlar içindeki oranı, 2010'da yüzde 91,6 iken 2024'te yüzde 99,4 oldu. Beşli karma aşı (DPT+IPV+Hib) 3 doz ile aşılama oranının 2023'te yüzde 98,8 iken 2024'te yüzde 96 olduğu görüldü.

Hayat Tabloları 2022-2024 sonuçlarına göre, doğuşta beklenen yaşam süresinin Türkiye geneli için 78,1 yıl, erkekler için 75,5 yıl, kadınlar için 80,7 yıl olduğu kaydedildi. Türkiye'de, 7 yaşına ulaşan bir çocuğun kalan yaşam süresinin ortalama 72,1 yıl, erkek çocuklar için 69,5 yıl ve kız çocuklar için 74,7 yıl olduğu görüldü. Çalışma çağının başlangıcı olan 15 yaşındaki çocuklar için bu süre, 64,3 yıl olarak kayıtlara geçti. Erkek çocuklar için bu süre 61,7 yıl iken, kız çocuklar için 66,9 yıl oldu. Bu yaş için kız ve erkek çocuklar arasındaki beklenen yaşam süresi farkının, 5,2 yıl olduğu belirlendi.

En popüler bebek isimleri Alparslan ve Alya

Geçen yıl doğan bebeklere konulan en popüler erkek bebek isimleri, Alparslan, Göktuğ ve Metehan, en popüler kız bebek isimleri ise Alya, Defne ve Gökçe oldu. Doğan erkek bebeklerin 7 bin 527'sine Alparslan, 6 bin 36'sına Göktuğ, 5 bin 393'üne Metehan, kız bebeklerin 8 bin 751'ine Alya, 7 bin 731'ine Defne, 7 bin 603'üne ise Gökçe ismi verildi. Türkiye'de 2025'te 0-17 yaş grubundaki çocuklarda en çok kullanılan erkek çocuk isimlerinin Yusuf, Mustafa ve Ömer, kız çocuk isimlerinin ise Zeynep, Elif ve Ecrin olduğu görüldü.

Çalışma çağındaki yüz kişiye düşen çocuk sayısını ifade eden çocuk bağımlılık oranı, 2019'da yüzde 34,1 iken, bu oran 2025'te yüzde 29,7'ye düştü. Nüfus projeksiyonlarının demografik göstergelerdeki mevcut yapının devam edeceğini varsayan ana senaryosuna göre, çocuk bağımlılık oranının 2030'ta yüzde 25,5, 2040'ta yüzde 22,1, 2060'ta yüzde 23,3, 2080'de yüzde 23,4, 2100'de yüzde 21,5 olacağı öngörüldü.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2024'te ilk kez özel gereksinim raporu alan çocukların sayısı, 96 bin 83 oldu. İlk kez özel gereksinim raporu alan çocukların yüzde 62,6'sını erkek çocuklar, yüzde 37,4'ünü ise kız çocuklar oluşturdu.

5 yaşındaki çocukların net okullaşma oranı yüzde 82,5

Milli Eğitim Bakanlığı Örgün Eğitim İstatistiklerine göre, okul öncesi eğitim seviyesinde 5 yaş net okullaşma oranının, 2024-25 öğretim yılında yüzde 82,5 olduğu görüldü. 5 yaş net okullaşma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, bu oran erkek çocuklar için yüzde 82,8, kız çocuklar için yüzde 82,3 oldu.

İlkokul seviyesinde net okullaşma oranı, 2024-25 öğretim yılında yüzde 95,4, ortaokul seviyesinde net okullaşma oranı yüzde 89,1, ortaöğretim seviyesinde net okullaşma oranı yüzde 82,9 olarak kayıtlara geçti.

Ulusal Eğitim İstatistikleri Veri Tabanı sonuçlarına göre, eğitim kademesi ve cinsiyete göre okul tamamlama oranları incelendiğinde, ilkokul tamamlama oranının 2024-25 eğitim ve öğretim döneminde yüzde 98,6 olduğu tespit edildi. Ortaokul tamamlama oranı, 2024-25 eğitim ve öğretim döneminde, yüzde 96,6 oldu. Ortaöğretim tamamlama oranının da yüzde 81,3 olduğu belirlendi. Ortaöğretim okul tamamlama oranı cinsiyete göre incelendiğinde, 2024-25 eğitim ve öğretim döneminde bu oranın erkek çocuklar için yüzde 79,2, kız çocuklar için yüzde 83,5 olduğu görüldü.

Milli Eğitim Bakanlığı Örgün Eğitim İstatistiklerine göre, Türkiye genelinde 2024-25 eğitim ve öğretim döneminde örgün eğitime devam eden öğrenci sayısı, 17 milyon 956 bin 523 oldu. Bu öğrencilerin yüzde 51,3'ünü erkek öğrenciler, yüzde 48,7'sini ise kız öğrenciler oluşturdu.

Özel eğitim gerektiren bireylere (işitme, görme, ortopedik ve hafif düzeyde zihinsel engelli) hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programlarının uygulandığı özel öğretim kurumlarında örgün eğitime devam eden öğrenci sayısı 602 bin 729 oldu. Özel eğitim alan öğrenciler, örgün eğitimdeki öğrencilerin yüzde 3,4'ünü oluşturdu. Özel örgün eğitime devam eden öğrencilerin yüzde 62,7'sinin erkek öğrenciler, yüzde 37,3'ünün ise kız öğrenciler olduğu belirlendi.

Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerine göre, geçen yıl toplam nüfusun yüzde 27,9'unun yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında iken, çocuk nüfus için bu oranın yüzde 36,8 olduğu görüldü. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan çocuk nüfus cinsiyete göre incelendiğinde, bu oran erkek çocuklarında yüzde 36, kız çocuklarında ise yüzde 37,8 olarak kayıtlara geçti.

Resmi kız çocuk evlilikleri azaldı

Evlenme İstatistiklerine göre, 16-17 yaş grubunda olan kız çocuklarının resmi evlenmelerinin toplam resmi evlenmeler içindeki oranı 2002'de yüzde 7,3 iken bu oran 2025'te yüzde 1,5'e düştü. Diğer taraftan, aynı yaş grubunda olan erkek çocukların resmi evlenmelerinin toplam resmi evlenmeler içindeki oranı 2002'de yüzde 0,5 iken bu oran 2025'te yüzde 0,1 oldu.

ADNKS sonuçlarına göre, geçen yıl 21 milyon 375 bin 930 çocuk nüfusun içinde sadece babası vefat etmiş çocuk sayısının 251 bin 929, sadece annesi vefat etmiş çocuk sayısının 79 bin 214, hem annesi hem de babası vefat etmiş çocuk sayısının ise 4 bin 907 olduğu görüldü.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının verilerine göre, 2025'te Türkiye genelinde kuruluş bakımı altında bulunan çocuk sayısının 15 bin 508 olduğu tespit edildi. Mevcut koruyucu aile sayısı 9 bin 96, koruyucu aile yanında bakımı sağlanan çocuk sayısı ise 10 bin 841 oldu. Evlat edindirilen çocuk sayısı, geçen yıl 681 olarak kayıtlara geçti.

Boşanma İstatistiklerine göre, geçen yıl boşanan çiftlerin sayısı 193 bin 793 oldu. Kesinleşen boşanma davaları sonucunda, 191 bin 371 çocuk velayete verildi. Çocukların velayetinin yüzde 74,6'sının anneye, yüzde 25,4'ünün ise babaya verildiği görüldü.

Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistiklerine göre, 2024'te 1-17 yaş grubunda çocuk ölümleri en fazla dışsal yaralanma ve zehirlenmeler nedeniyle gerçekleşti. Söz konusu nedenle hayatını kaybeden 1-17 yaş grubundaki çocuk sayısı, 2024'te 1538 oldu. Sinir sistemi ve duyu organları hastalıkları nedeniyle 765 çocuk, iyi huylu ve kötü huylu tümörler nedeniyle 666 çocuk, dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle 413 çocuk hayatını kaybetti.

Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistiklerine göre, 2009'da bebek ölüm hızı binde 13,9 iken, 2024'te binde 9,0 oldu. Doğumdan sonraki 5 yıl içinde ölme olasılığını ifade eden 5 yaş altı ölüm hızının, 2009'da binde 17,7 iken, 2024'te binde 11,1 olduğu tespit edildi.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde inşaat üretimi şubatta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2, geçen yılın aynı dönemine kıyasla da yüzde 1,9 azaldı.

AB'de ise inşaat üretimi şubatta aylık bazda yüzde 0,1 artarken, yıllık bazda yüzde 2 geriledi.

AB ülkeleri arasında şubatta inşaat üretiminde önceki aya oranla en fazla düşüş yüzde 3,7 ile Polonya'da, yüzde 1,4 ile Belçika ve Fransa'da, yüzde 1,2 ile Almanya'da ölçüldü. En fazla artış ise yüzde 8,7 ile Romanya'da, yüzde 5,5 ile Slovenya'da ve yüzde 5,4 ile Slovakya'da belirlendi.

İnşaat üretimi yıllık bazda Polonya'da yüzde 13,7, İspanya'da yüzde 10,2 ve Fransa'da yüzde 3,5 azalırken, Slovenya'da yüzde 24,1, Romanya'da yüzde 15,6 ve Slovakya'da yüzde 8,2 arttı.

Buna göre YD-ÜFE, geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 3,94, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 10,73, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 35,4 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 30,23 yükseldi.

Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 53,25, imalatta yüzde 35,1 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 29,85, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 39,86, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 39,45, enerjide yüzde 88,91, sermaye mallarında yüzde 27,93 artış gerçekleşti.

Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 1,97, imalatta yüzde 3,98 artış olarak hesaplandı.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 1,91, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,9, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 0,99, enerjide yüzde 58,87 artış, sermaye mallarında yüzde 0,07 azalış kaydedildi.

YD-ÜFE'nin aylık ve yıllık değişim oranları şöyle:

BDDK'den yapılan açıklamada, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun 29 Ocak 2026 tarihli ve 11367 sayılı Kararı kapsamında, kredi kartı limitlerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde bankalar ve ilgili kamu kurumlarıyla işbirliği içerisinde yürütülen teknik ve idari çalışmaların devam ettiği belirtildi.

Açıklamada, mevcut durumda söz konusu düzenlemelere yönelik alınmış yeni bir kararın bulunmadığı ifade edildi.

Üretim kapasitesini her geçen gün artıran kentte, artan işletme sayısı ve başta kayısı olmak üzere tarımsal üretimin katkısıyla ihracatın yükselmesi bekleniyor.

Geçen yıl zirai don nedeniyle kayısı üretiminde düşüş yaşanmasına rağmen, lisanslı depolardaki stoklar sayesinde ihracat devam etti.

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, organize sanayi bölgelerine yeni yatırımcıların gelmesiyle işletme sayısının 377'ye yükseldiğini söyledi.

Devlet desteklerinin kentin toparlanmasında önemli rol oynadığını ifade eden Sadıkoğlu, şunları kaydetti:

"Bu yıl ihracat hedefimiz 750 milyon dolar. Malatya olarak elimizden gelen çabayı sarf edip, yapılan teşvik ve desteklerle beraber eski halimizin daha üstünde bir seviyeye geleceğimize inanıyoruz."

Savunma sanayisi yatırımlarıyla yeni dönem

Sadıkoğlu, gelecekte savunma sanayisi yatırımlarının kentin üretim yapısına önemli katkı sağlayacağını vurguladı.

ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi büyük firmaların yatırımlarının sanayide dönüşümün önünü açacağını belirten Sadıkoğlu, "Tekstil, konfeksiyon ve kayısı gibi güçlü sektörlerimizin yanı sıra savunma sanayisinde yapılacak yatırımlarla Malatya’nın üretim ve ihracat kapasitesini daha da artırmayı hedefliyoruz." diye konuştu.

Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı ile 81 ilde sanayi ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesi hedeflenirken, özellikle kırsal bölgelerde faaliyet gösteren işletmelere finansman, eğitim ve altyapı desteği sağlanması hedefleniyor.

Bu kapsamda, bölgelerdeki istihdamın artırılması, göçün azaltılması ve yerel potansiyelin harekete geçirilmesi de hedefleniyor.

Programla depremden etkilenen illerde sanayi ve üretim kapasitesinin de güçlendirilmesi planlanıyor. Bunun için afetin yaralarını sarmaya çalışan 11 ilde yapılacak yatırımlar çeşitli desteklerden yararlandırılacak.

İleri katma değerli ürünlerden tarıma kadar projelere destek

Programa göre, Adana'da nişasta tabanlı kimyasal türevler ve ileri katma değerli ürünler üretimi, su ürünleri üretimi ve işleme tesisi, tarımsal ürünler ve atıklarından katma değerli üretim ile temizlik kimyasalları üretimi desteklenecek.

Adıyaman'a asgari 300 büyükbaş kapasiteli entegre et ve süt hayvancılığı yatırımları, badem işleme, konaklama tesisleri ve su ürünleri üretimi için teşvikler verilecek.

Diyarbakır'da alüminyumdan katma değerli ürünler, bitkisel girdilerden endüstriyel üretim, paketli gıda ve tekstil yan sanayi yatırımları öne çıkacak.

Elazığ'da asgari 1000 büyükbaş hayvancılık yatırımları, su ürünleri tesisleri, Hazar Gölü çevresinde konaklama yatırımları ve üzümden katma değerli üretim desteklenecek.

Gaziantep'te çevre dostu ambalaj üretimi, yüksek nitelikli sanayi girdileri, makine üretimi ve teknik tekstil yatırımları teşvik kapsamında yer alıyor.

Kahramanmaraş'ta havacılığa, Hatay'da ayakkabıcılığa destek

Depremin en çok etkilediği illerden Hatay'da ayakkabı ve mobilya yan sanayisi, ileri metal üretimi ve su ürünleri işleme tesisleri desteklenecek.

Afetin merkez üssü Kahramanmaraş'ta altın rafinerisi, su ürünleri üretimi, havacılık ve uzay sanayisine yönelik üretim ile teknik tekstil yatırımları öne çıkacak.

Kilis'te asgari 300 büyükbaş entegre et ve süt hayvancılığı yatırımları, konaklama tesisleri ile üzüm ve zeytin işleme alanlarında destek sağlanacak.

Malatya'da hayvancılık yatırımları, Şanlıurfa'da pamuk destek kapsamında

Malatya'da asgari 1000 büyükbaş entegre et ve süt hayvancılığı yatırımları, endüstriyel ve ileri teknoloji elektronik sistemlere yönelik kablo ve bağlantı ürünleri ile haberleşme sistemleri üretimi, meyve, sebze ve doğal kaynaklardan katma değerli ürünler üretimi, tıbbi cihaz üretimi teşvik edilecek.

Osmaniye'de sera yatırımları, çelik ürün üretimi, geri kazanım tesisleri ve tarımsal üretim desteklenecek.

Şanlıurfa'da pamuk ve yan ürünlerinden katma değerli üretim, tarım makineleri üretimi ve taş yünü üretimi yatırımları öncelikli alanlar arasında yer alıyor.

Bu sektörlere sağlanacak desteklerle 6 Şubat 2023'te yaşanan depremlerin olumsuz izlerinin ortadan kaldırılması, buradaki illerin potansiyelinin ortaya çıkarılması hedefleniyor. Böylece, söz konusu iller birer yatırım üssüne dönüştürülecek.

Bu doğrultuda, Türkiye'de kesintisiz iletişimin sağlanması için operatörlerin mobil yatırım tutarı, her yıl katlanarak sürüyor. Özellikle, 5G hazırlıkları ve altyapı modernizasyonu kapsamında, son yıllarda yatırımlar belirgin bir artış gösteriyor.

5 yılda 188 milyar liralık mobil yatırım

Operatörlerce, 2021'de 10 milyar 176 milyon liralık mobil yatırıma imza atılırken, 2022'de 14 milyar 624 milyon lira, 2023'te 30 milyar 486 milyon lira, 2024'te 50 milyar 766 milyon lira tutarında yatırım hayata geçirildi. İşletmeciler en fazla mobil yatırımı, 81 milyar 926 milyon lirayla 2025 yılında yaptı.

Böylelikle, 2021'den 2025 yılı sonuna kadar, Türkiye'de 5 yılda operatörler tarafından yapılan toplam mobil yatırımın tutarı, 187 milyar 978 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

İşletmelerce 2021-2025 döneminde gerçekleştirdikleri toplam yatırım tutarları şöyle:

Proje kapsamında hem Kayseri hem de çevre illerdeki sanayicilerin üreteceği ürünlerin taşınacağı merkezde çalışmalar devam ediyor.

Yaklaşık 170 bin metrekare alanda ve 2,5 kilometrelik uzunluğa sahip demir yoluyla, bölgenin en büyük raylı sistem yük merkezi oluşturulacak.

Merkezle sanayicinin ürünleri Mersin, İskenderun limanlarından deniz ulaşımıyla diğer limanlara taşınacak.

Kayseri-Niğde demir yoluna entegre edilecek merkez sayesinde, deniz yoluyla buluşacak sanayiciler, ürünlerini uluslararası piyasaya daha kolay ve uygun maliyetle ulaştırabilecek.

Kayseri Valisi Gökmen Çiçek, Kayseri'nin sanayide önemli kentlerden biri olduğunu söyledi.

Üretilen ürünlerin limanlara ulaştırılmasının maliyetli olduğunu belirten Çiçek, 2025 yılında devletin desteğiyle hayallerinin gerçeğe dönüştüğünü dile getirdi.

İncesu OSB ile TCDD'nin desteğiyle çalışmaların tüm hızıyla devam ettiğini vurgulayan Çiçek, "Çalışmaların şu an yüzde 70'lik kısmının tamamlandığı tren yolu hattındayız. Düşünebiliyor musunuz, ana tren yolu hattından gelen hat içeriye doğru girecek ve 8 ayrı hattan sanayicilerimiz yüklerini buradan yüklediklerinde Mersin, İskenderun, Samsun, İzmir limanlarına hiç durmadan hareket etmiş olacak. Bu bize inanılmaz konfor sağlayacak hem de yeşil enerji açısından baktığımızda kara yollarında gidecek maliyetimizi ortadan kaldırmış olacak. Sanayicimize de büyük bir kolaylık, zaman tasarrufu ve ekonomik yönden de maliyet kolaylığı sağlayacak." dedi.

"Mersin Limanı'na yılda 70 bin konteyner gidiyor"

Vali Çiçek, sanayicinin ihraç mallarının limanlara daha kolay taşınacağına dikkati çekerek, bu sayede birçok ekstra işten bir seferde kurtulacaklarını söyledi.

Projenin detaylarından bahseden Çiçek, "Gerçekten çok kıymetli bir projeden bahsediyoruz. 20 milyon dolara mal olmuş. Bittiğinde birçok alanda avantaj sağlayacak. Bunun Türkiye'de sadece 4 OSB'de olduğunu da özellikle söylemek isterim. Bütün yatırımcılar için çok büyük bir avantaj. Kayseri'den Mersin Limanı'na yılda 70 bin konteyner gidiyor. Bunun yüzde 50 maliyet düşümüyle taşınacak olması da hem sanayicimiz hem Kayseri'miz hem de milli servetimiz açısından çok büyük bir avantaj." ifadelerini kullandı.

Otomotiv sektörünün alt gruplarından çekici ihracatı, ilk çeyrekte, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 26 artarak 372 milyon 516 bin dolardan 469 milyon 709 bin dolara ulaştı.

İlk sıradaki Almanya'ya çekici ihracatı 80 milyon doları aştı

Sektör temsilcileri ilk 3 ayda 43 ülke arasında en fazla dış satımı Almanya'ya yaptı. Bu ülkeye ihracat ocak-mart döneminde, 2025'in aynı aylarına kıyasla yüzde 15,4 artarak 71 milyon 14 bin dolardan 81 milyon 953 bin dolara çıktı.

Çekici ihracatında ikinci sırada yer alan Birleşik Krallık'a ocak-mart dönemindeki dış satım yüzde 14,5 azalarak 68 milyon 111 bin dolardan 58 milyon 226 bin dolara geriledi.

Üçüncü sırada yer alan Slovenya'ya yüzde 5,1 yükselişle 52 milyon 231 bin dolar, dördüncü sırada yer alan Belçika'ya yüzde 19 düşüşle 46 milyon 981 bin dolarlık çekici ihraç edildi.

Polonya'ya geçen yılın ilk üç ayında 9 milyon 820 bin dolar olan çekici ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 362'lik artışla 45 milyon 353 bin dolara ulaştı.

İtalya'ya yüzde 233'lük artış

Altıncı sırada yer alan Fransa'ya çekici ihracatı 23 milyon 439 bin dolardan yüzde 89 yükselişle 44 milyon 212 bin dolara çıktı.

Yüzde 234'lük yükseliş yaşanan İtalya'ya geçen yılın ilk üç ayında 10 milyon 933 bin dolar olan ihracat bu yıl 36 milyon 450 bin dolara ulaştı.

Ocak-mart dönemindeki çekici ihracatında 2025'in aynı dönemine göre İspanya 25 milyon 887 bin dolarla 8'inci, Danimarka 16 milyon 610 bin dolarla 9'uncu ve Hollanda ise 11 milyon 568 bin dolarla 10'uncu sırada bulunuyor.

Geçen sene ocak-mart aylarında bu sektörde dış satımın yapılmadığı İrlanda'ya bu yılın aynı döneminde 6 milyon 788 bin, Yeni Zelanda'ya 2 milyon 283 bin, Yunanistan'a da 1 milyon 273 bin dolarlık çekici satıldı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) Faaliyet Raporu'ndan yaptığı derlemeye göre, Türkiye genelinde işletme ruhsatı verilen heliport sayısı, 2002 yılında 21 iken geçen yılın sonu itibarıyla 85'e yükseldi.

Bunlardan 40'ı yükseltilmiş bina üzerine, 41'i yer seviyesinde, 4'ü gemi üzerine inşa edildi. Halen işlemi devam eden 11 heliport başvurusu bulunuyor.

Türkiye'deki heliportların çoğunluğu, küçük heliped statüsünde bulunuyor.

Heliportların yaygınlaştırılması çalışmaları

Hava taksi ulaşımı ve helikopter işletmeciliğindeki gelişmeler doğrultusunda, helikopter iniş kalkış alanı olarak kullanılan heliportların yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar devam ediyor.

İl bazında uygun görülen yerlerde inşa edilecek heliportlar, valiliklerin koordinasyonunda il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel teşebbüsler tarafından yapılıyor.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, deprem ve diğer doğal afetlerde kurtarma, tahliye, yangın söndürme ve sağlıkla ilgili ambulans hizmetlerinde kullanılma amacı başta olmak üzere, helikopter taşımacılığının emniyetli ve standartlara uygun şekilde yapılmasını sağlıyor.

Türkiye, Antalya

Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olarak yer aldığı, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu 2026 kapsamında "Küresel Enerji Haritasının Yeniden Çizilmesi: Güvenlik ve Belirsizlik" başlıklı panel düzenlendi.

Bakan Bayraktar, panelde yaptığı konuşmada, enerji krizinin Türkiye'yi de etkilediğini söyledi.

Türkiye'de enerji piyasalarının oldukça dirençli olduğunu ifade eden Bayraktar, Türkiye'nin geçmiş dönemlerde krizler yaşadığını, etrafında belirsizlikler, bölgesinde savaşlar olduğunu, pandemiyle tedarik zincirinde bir dönem belirsizlik yaşandığını, emtia fiyatlarının dalgalandığını anlattı.

Fotoğraf : Abdullah Güçlü/AA

Bayraktar, bütün bunların Türkiye'yi dirençli hale getirdiğini, Türkiye'nin krizle mücadele etmeye oldukça alışkın bir ülke olduğunu belirtti.

Türkiye'de ortaya konulan vizyon politikaların bu tür krizlerle mücadele etme konusunda ülkeyi daha dirençli ve güvenli hale getirdiğine dikkati çeken Bayraktar, "Son 25 yıldır Türkiye'deki enerji piyasaları büyük bir dönüşümden geçti. Enerji sektöründe piyasa yapısı değişti. Kendi piyasalarımızı özel yatırımlara, girişimlere açtık. Bu anlamda bir dönüşüm yaşadık. Bölgesel olarak işbirlikleri gerçekleştirdik. Enerjide çok büyük altyapılar inşa ettik. Çeşitlendirmeyi enerji stratejimizin kalbine yerleştirdik." diye konuştu.

Bayraktar, Azerbaycan ve komşu ülkelerle çok başarılı projeler yürüttüklerini, uzun vadeli enerji ihtiyacını bu strateji ile karşılamayı başardıklarını dile getirdi.

"Yapay zekaya dayanan merkezler, elektrikli araçlar enerji ihtiyacını artırıyor"

Türkiye'de enerji talebinin istikrarlı bir şekilde arttığını, bu talepteki büyümenin de önlerindeki on yıllar boyunca devam edeceğini beklediklerini ifade eden Bayraktar, şunları kaydetti:

"Yapay zekaya dayanan merkezler, elektrikli araçlar enerji ihtiyacını artırıyor. İthalat bağımızı azaltmak istiyoruz. Türkiye ekonomisinin cari açığını ithalat tetikliyor. Kasım ayında Antalya'da düzenleyeceğimiz COP 31 ile iklim hedeflerimiz var. Cumhurbaşkanımızın açıkladığı gibi Türkiye 2053 yılına kadar karbon nötr hedefine sahip. Enerji kaynaklarımızı çeşitlendirmek bizler için oldukça önemli. Yakıt, ekonomi, teknoloji açısından yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak istiyoruz. Bu teknolojileri geliştirmek, rüzgar ve güneşten faydalanmak istiyoruz."

Fotoğraf : Abdullah Güçlü/AA

"Türkiye'de her gün 22 milyon hanenin yemek ve ısınmak için doğal gaza ihtiyacı var"

Fosil yakıtlara sırtlarını dönmeden enerji kapasitelerini arttırmak istediklerine işaret eden Bayraktar, şöyle devam etti:

"Doğal gaz, petrol boru hatlarımız işlevselliğini sürdürüyor. Bir enerji mimarisine ihtiyacımız var. Türkiye'de önemli güneş enerjisi yatırımı yapıyoruz. Bu enerji dönüşümü kesinlikle engellenemez. Fakat burada akıllı enerji dönüşümünden bahsetmeliyiz. Akıllı enerji dönüşümü dediğimiz zaman kriz anında müdahale edilebilir olmalı. Evet fosil yakıt kriziyle karşı karşıyayız ama petrol ya da doğal gaz sadece Hürmüz Boğazı'ndan geçmiyor. Karbonsuz enerji ihtiyacımız var tabi ki ama Türkiye'de her gün 40 milyon araç yollarda. Dolayısıyla bizim onlara ciddi bir yakıt arzı sağlamamız gerekiyor. Türkiye'de her gün 22 milyon hanenin yemek ve ısınmak için doğal gaza ihtiyacı var. 86 milyon insanın elektriğe ihtiyacı var bu ülkede. Bu sayıları aklımızda tutarak çok daha rasyonel planlar gerçekleştirmek gerekiyor."

Bayraktar, petrol ve doğal gazı kullanmaya devam ederken Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları ile nükleer enerji varlıklarını arttıracağını vurguladı.

Türkiye olarak Güney Gaz Koridoru gibi birçok uluslararası projeye yatırım yaptıklarını anımsatan Bayraktar, bu projelerin çok yüksek bir politik ve ekonomik irade gerektiğinin altını çizdi.

"Ekonomimizde anahtar kelime yenilenebilir enerji"

Türkiye olarak bağlantısallık kapasitelerini artırmaları gerektiğini ifade eden Bayraktar, bu konuda Suudi Arabistan gibi farklı ülkelerle projeler geliştirdiklerini, güzergahları çeşitlendirdiklerini, alt yapıya daha fazla yatırım yaptıklarını söyledi.

İlerleyen yıllarda da enerji krizleriyle karşılaşmaya devam edeceklerine değinen Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu krizlerden derslerimizi almalı, Türkiye olarak yapmamız gerekenleri yapmalıyız. Çok güçlü bir hedefimiz var. 2050 yılına kadar karbon nötr bir ekonomiye sahip olmak istiyoruz. 30 yıl bir zamanımız kaldı. Ulaşım, alt yapı, tarım tüm bunlarda bir değişim göreceğiz. Ekonomimizde anahtar kelime yenilenebilir enerji. Karşı karşıya olduğumuz her bir kriz, bağımlılığın çözülmesi bu yenilenebilir enerjilerin kullanımından geçiyor. Kapasitelerinin artırılması, güvenliğinin sağlanması, depolanması ile yenilenebilir enerjinin kullanılması bu hedeflerin gerçekleşmesi noktasında anahtar rol olacaktır. Yakında çok büyük bir ilanımız olacak. Bu 2050 hedefimizi 2035'e çekeceğiz. Bu henüz kesinleşmedi. Enerji verimliliği artırmak alanında hem özel hem de kamu sektörü oyuncuları ile çalışıyoruz."

"Türkiye ile enerji güvenliğine çok büyük katkı sağlıyoruz"

Azerbaycan Enerji Bakanı Perviz Şahbazov ise enerji güvenliğin ulusların güvenlik portföyünün önemli bir unsuru haline geldiğini dile getirdi.

Dünya tarihinin en önemli enerji krizlerinden birisiyle karşı karşıya olduklarını belirten Şahbazov, "Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün bir kısmı Avrupa'ya aktarılıyordu. Bu aktarım olmadığı için Avrupa enerjide kırılgan hale geldi. Azerbaycan olarak arz güzergahlarımızı çeşitlendirdik. Yaklaşık 20 ülkeye 40 milyon varil arz gerçekleştiriyoruz. Yakın zamanda Avrupa'daki 16 ülkeye doğal gaz tedarik etmeye başladık." dedi.

Hem doğal gaz hem de petrol anlamında üretici ülke olarak bu krizin sonuçlarından çok da etkilenmeyen bir ülke olduklarını aktaran Şahbazov, üretici ülkelerin bu krizden çok fazla para kazanıyor algısının da gerçeği yansıtmadığını dile getirdi.

Dengeli petrol fiyatını önemsediklerini anlatan Şahbazov, "Türkiye ile olan işbirliği iki dost, kardeş ülkenin enerji güvenliğine katkı sağlamasının çok güzel bir nişanesi. Bu işbirliği ile oluşan projeler sayesinde enerji sektörünün direncini temin ediyoruz. Türkiye ile enerji güvenliğine çok büyük katkı sağlıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Slovenya Çevre, İklim ve Enerji Bakanı Bojan Kumer ise Slovenya'nın Körfez ülkelerindeki çatışmalardan enerji anlamında etkilendiğini söyledi.

Ülkede hem fiyatların arttığını hem de miktar açısından azalma olduğunu dile getiren Kumer, "Petrolümüzün yüzde 100'ünü ithal ediyoruz. Yüzde 100 dışarıya bağımlıyız. Ülkemizde fiyatlar oldukça düşük seyrediyordu. Avusturya'dan İtalya'dan sınırımıza kadar gelip bizden petrol temin ediyorlardı. Sadece Slovenya'nın değil diğer ülkelerin de petrol ihtiyacını gideriyorduk. Bu çatışmalar yaşandıktan sonra fiyatlar arttı. Kriz bizi doğru zamanda bulmadı. Tarım ve çiftçiliğin başladığı bir dönemde bu krizle karşı karşıya kalmanın sıkıntısını yaşıyoruz." diye konuştu.

"Türkiye, jeotermal, güneş ve rüzgar enerjilerine daha fazla yatırım yapıyor"

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı Genel Direktörü Francesco La Camera, krizin enerji olarak değil fosil yakıt krizi olduğunu kaydetti.

Bu durumun dünyayı yenilenebilir enerjiye daha fazla kaydıracağına inandığını belirten La Camera, "Yenilenebilir enerji dünyada büyük bir atakta. Enerji güvenliğinin fosil yakıtlar üzerinden yönetilmesi başarısızlık getiren bir durum. Fosil yakıtlı enerji sisteminin alt yapısı yeterli değil. İspanya sistemlerinin yüzde 60'ını yenilenebilir enerji yaptı. Türkiye de aynı şeyi yapıyor. Türkiye, jeotermal, güneş ve rüzgar enerjilerine daha fazla yatırım yapıyor. Yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak bizi enerji sektöründe krizlere karşı dirençli hale getirecek. Depolanmasını da çözersek fosil yakıtlara karış daha fazla rekabet edebileceğiz." ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'da Hürmüz Boğazı kaynaklı sıkıntılar dolayısıyla petrol arzı büyük ölçüde azalırken, bu durum petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu.

Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinin fosil yakıtlara ulaşımının sınırlı hale gelmesiyle bu ülkeler, yenilenebilir enerji tarafına tekrar yoğunlaştı.

Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatları üzerinden hızla yayılmasına neden olurken, enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet enflasyonunun kolayca tetiklenmesine yol açıyor.

Öte yandan, enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sadece kısa vadeli fiyatlamaları değil, orta-uzun vadede tedarik zincirinde çeşitlendirme, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini de artırıyor.

Söz konusu riskler, ekonomileri petrole olan bağımlılıktan kurtulma arayışına sevk ederken, bu anlamda yenilenebilir enerjiye yönelimin artacağı öngörülüyor.

Buradan hareketle, özellikle güneş panellerinde yoğun olarak kullanılan bakır ve gümüşe ilginin daha da artması bekleniyor.

Orta Doğu ülkelerinde güneş paneli, rüzgar gülü ve yenilenebilir enerji rüzgar santrali talebi artacak

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, yaptığı değerlendirmede, savaş öncesinde yenilenebilir enerji tarafına ciddi bir talep olduğunu belirterek, son dönemde özellikle Uzak Doğu'da bu talebin arttığını söyledi. Ergezen, Çin'in özellikle petrol ithalatı yüksek ülkelerden biri olduğuna dikkati çekti.

O yüzden de Çin'in daha önce bunu çeşitlendirmeye yönelik adımlar attığını dile getiren Ergezen, şu değerlendirmede bulundu:

"Çin şu anda dünyanın en büyük nükleer enerji kapasitesini, yatırımlarını yapıyor. Bu anlamda önemli. Nükleer enerji tarafında en yakın rakibiyle çok ciddi bir mesafe açacak derecede yatırımları var. Bu durum yenilenebilir enerji tarafında da söz konusu. Bu bilinç Çin tarafında vardı. Bunun şimdi dünya geneline yayıldığını görüyoruz. Avrupa tarafında zaten sürdürülebilirlik kapsamında yenilenebilir enerji talebinin ciddi şekilde arttığını görmüştük. Bunlardan kaynaklı zaten bakır talebinin ciddi anlamda arttığını görüyorduk. Gümüş talebinin de arttığını görüyorduk. Bu savaşla birlikte bunun etkisi daha da artacaktır diye düşünüyorum."

Ergezen, yenilenebilir enerji talebinin gelişmekte olan ülkelere yayılacağı öngörüsünde bulundu.

Orta Doğu ülkelerinde güneş paneli, rüzgar gülü ve yenilenebilir enerji rüzgar santrali talebinin ciddi şekilde artacağını söyleyen Ergezen, "Bunun yanı sıra şunu da unutmamak lazım, yapay zeka tarafında da çok ciddi bir enerji talebi var." dedi.

Ergezen, buna yönelik birçok yeni yatırım bulunduğunu dile getirdi.

Fiziksel talep daha da artabilir

Fiziksel talebin daha da artacağı bir döneme girildiğini vurgulayan Ergezen, şunları kaydetti:

"ABD/İsrail-İran savaşının başlamasıyla özellikle petrole dayalı enerjinin küresel anlamda ne kadar sıkıntılara yol açtığı yeniden görülmüş oldu. Buna benzer bir görüntüyü daha önce Rusya-Ukrayna Savaşı, pandemi krizi esnasında da görmüştük. Yavaş yavaş ülkeler bu tarz stratejilerini de geliştiriyor olacaklar. Belki son bir nokta şunu da söylemek mümkün olabilir. Genel anlamda zaten hem yenilenebilir enerji talebi, yani sürdürülebilirlik kapsamında hem enerji bağımlılığını azaltma anlamında hem de bu tarz fosil yakıtlara dayalı enerji ihtiyacını çeşitlendirmeye yönelik hamleler gelecek. Bu artarak devam edecektir. Bakır bu hamlelerden pozitif etkilenecek ama gümüş de bundan olumlu etkilenecektir."

Rekabet Kurumunun internet sitesinde yer alan duyuruya göre, küçük ev aletleri sektöründe faaliyet gösteren Fakir Elektrikli Ev Aletleri Dış Ticaret AŞ aracılığıyla Teknosa İç ve Dış Tic. AŞ, Vatan Bilgisayar San. ve Tic. AŞ ve MEDIAMARKT arasında dolaylı bilgi değişimi gerçekleştirilmesi yoluyla Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak Rekabet Kurulunca yürütülen soruşturma tamamlandı.

Kurul, topla-dağıt karteli niteliği sergileyen anlaşma ve/veya uyumlu eyleme taraf olmak suretiyle söz konusu kanunu ihlal ettiği gerekçesiyle MEDIAMARKT'a 330 milyon 322 bin 816 lira idari para cezası uygulanmasına karar verdi.

Buna göre, Türkiye genelinde satılan ilk el konut sayısı, mart ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,3 artarak 35 bin 725'e yükselirken, ikinci el konut sayısı yüzde 3,6 azalarak 77 bin 642'ye geriledi. Böylece, geçen ay satılan toplam konut sayısı 2025'in aynı ayına göre yüzde 2,1 azalışla 113 bin 367 olarak hesaplandı. 

Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışlarının payı yüzde 31,5, ikinci el konut satışlarının payı yüzde 68,5 oldu.

Bu yılın ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine göre ilk el konut satış sayısı yüzde 1,7 artarak 107 bin 579'a yükselirken, ikinci el konut satış sayısı yüzde 1,2 azalarak 241 bin 817 oldu. Böylece söz konusu dönemde satılan toplam konut sayısı, 2025'in aynı dönemine göre yüzde 0,3 azalışla 349 bin 396 olarak kayıtlara geçti.

İpotekli satışlar arttı

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları, mart ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 35,9 artarak 25 bin 978 olarak hesaplandı.

Diğer konut satışları ise martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9,6 azalarak 87 bin 389 olarak gerçekleşti. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 22,9, diğer satışların payı yüzde 77,1 oldu.

Ocak-mart döneminde ipotekli konut satışı, yüzde 31,5 artışla 71 bin 276'ya çıktı. Bu yılın ilk 3 aylık döneminde diğer konut satışları, yüzde 6,1 azalışla 278 bin 120'ye geriledi.

Takvim etkilerinden arındırılmış serilerde, 2025'in aynı ayına göre ilk el konut satışları martta yüzde 1,8, ikinci el konut satışları yüzde 6,2 azaldı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde de bir önceki aya göre ilk el konut satışları yüzde 9,6, ikinci el konut satışları yüzde 5,5 azalış gösterdi.

Yabancılara 1353 konut satıldı

Yabancılara yapılan konut satışları, mart ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20 azalarak 1353 oldu. Mart ayında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 1,2 olarak gerçekleşti.

Ocak-mart döneminde yabancılara yapılan konut satışları, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,9 azalarak 4 bin 165 oldu.

Geçen ay ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı, 229 ile Rusya Federasyonu, 130 ile İran ve 84 ile Almanya vatandaşlarına yapıldı.

Buna göre, Türkiye genelinde ilk el iş yeri satış sayısı martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,4 azalışla 3 bin 787 oldu. İkinci el iş yeri satışları da yıllık bazda yüzde 12,3 düşüşle 9 bin 712'ye geriledi.

Böylece geçen ay satılan toplam iş yeri sayısı, 2025'in aynı ayına göre yüzde 10,5 azalışla 13 bin 499 olarak hesaplandı.

Toplam iş yeri satışları içinde ilk el iş yeri satışlarının payı yüzde 28,1, ikinci el iş yeri satışlarının payı yüzde 71,9 oldu.

Ülke genelinde ipotekli iş yeri satışları, martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 60,1 artışla 698 olurken, diğer iş yeri satışları yıllık bazda yüzde 12,6 azalarak 12 bin 801 olarak kayıtlara geçti.

Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, martta geçen yılın aynı ayına göre ilk el iş yeri satışları yüzde 8,3, ikinci el iş yeri satışları yüzde 14,8 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre de bir önceki aya göre ilk el iş yeri satışları yüzde 4,3, ikinci el iş yeri satışları yüzde 7,1 geriledi.

Ocak-mart dönemi

Türkiye'de ocak-mart döneminde ilk el iş yeri satış sayısı yıllık bazda yüzde 6,6 azalarak 11 bin 212, ikinci el iş yeri satışları da yüzde 8,9 gerileyerek 30 bin 623 oldu.

Böylece yılın ilk 3 ayında satılan toplam iş yeri sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,3 azalışla 41 bin 835 olarak hesaplandı.

Ocak-mart döneminde ipotekli iş yeri satışı, yüzde 64,7 artışla 1966'ya çıktı. Bu yılın aynı döneminde diğer iş yeri satışları, yüzde 10,2 azalışla 39 bin 869'a geriledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile Lübnan'ın 10 günlük bir ateşkes konusunda mutabık kaldıklarını belirterek, İran'la anlaşma yapmaya da çok yakın olduklarını söyledi.

Analistler, piyasalarda zayıf da olsa "barış" fiyatlamalarının devam ettiğini, ancak nükleer program, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve petrol fiyatlarının yüksek seyrini koruması gibi başlıklarda süregelen belirsizliklerin kısa vadede ortadan kalkmasının zor olduğunu ifade etti.

Taraflar arasında sağlanan ateşkes risk algısını aşağı çekerken, savaşın makroekonomik görünüme etkilerinin geçici mi yoksa daha kalıcı ve büyüme üzerinde baskı oluşturacak nitelikte mi olacağına yönelik belirsizlikler devam ediyor.

Analistler, petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması nedeniyle jeopolitik tansiyonun yükseldiği dönemlerde petrol fiyatlarında gözlenen oynaklıkların, enerji bağımlılığı yüksek ekonomileri alternatif arayışına yöneltebileceğini kaydetti.

Petrol arzına yönelik süregelen endişeler ise küresel enflasyon beklentilerinin yukarı yönlü şekillenmesine neden oluyor.

ABD ekonomisi enflasyon-resesyon ikilemi arasında yol almaya devam ederken, ABD Merkez Bankasındaki (Fed) başkanlık değişimi süreci gelecek dönemde uygulanacak para politikalarına ilişkin belirsizlikleri artırıyor.

ABD Senatosunun bazı Demokrat üyeleri, Trump'ın Fed başkanlığına aday gösterdiği Kevin Warsh'un atanma sürecinin, Fed Başkanı Jerome Powell ve Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook hakkında yürütülen soruşturmalar kapatılana kadar durdurulmasını talep etti.

Mevcut gelişmelerin yanında Fed yetkililerinin de birbirinden ayrışan sözle yönlendirmeleri, bankanın önümüzdeki dönemlerde atacağı politika adımlarına yönelik beklenti oluşumunu güçleştiriyor.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 11 Nisan ile biten haftada 207 bine gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti. ABD'de sanayi üretimi de martta aylık bazda yüzde 0,5 azaldı.

New York borsasında endeksler rekor seviyeden kapandı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,28'de, dolar endeksi yatay seyirle 98,2 seviyesinde bulunuyor. Tahvil faizlerindeki ılımlı yükseliş finansal koşulların tamamen gevşemediğini gösteriyor. Altının onsu yüzde 0,1 artışla 4 bin 794 dolarda işlem görürken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,2 düşüşle 94 dolarda seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,26, Nasdaq endeksi yüzde 0,36 ve Dow Jones endeksi de yüzde 0,24 yükseldi. S&P 500 ve Nasdaq endeksleri kapanış rekorlarını tazeledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avro Bölgesi karışık seyretti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir öne çıkarken, Avro Bölgesinde mart ayında enflasyonun hızlanması dikkati çekti. Bölgede enflasyon yıllık bazda yüzde 2,6, aylık bazda da yüzde 1,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Bölgede enerji tedarikine yönelik endişeler sürerken, enerji fiyatlarındaki oynaklığın enflasyon üzerindeki etkileri de belirginleşiyor. Bu kapsamda, aylık enflasyona en büyük katkının ulaşım kaleminden gelmesi dikkati çekti.

Avro Bölgesinde bugün dış ticaret ve cari işlemler dengesi verileri takip edilecek.

İngiltere ekonomisi ise şubatta aylık bazda yüzde 0,5 ile piyasa beklentilerinin üzerinde büyüdü. Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Google'a arama motoru verilerini üçüncü taraflarla paylaşmasını teklif etti.

İngiltere Merkez Bankası (BoE) Para Politikası Kurulu üyesi Alan Taylor, ABD/İsrail-İran savaşının neden olduğu yüksek enerji maliyetlerinin ekonominin geneline yansıması konusunda daha fazla netlik bekleyen merkez bankasının, borçlanma maliyetlerindeki değişiklik konusunda beklemede kalması gerektiğini söyledi.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,29 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,36 yükseldi. Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,14 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise yüzde 0,27 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Asya borsalarında satıcılı bir seyir hakim

Asya borsalarında Orta Doğu'daki gerilimlerin azalacağı beklentileri mevcudiyetini korumasına karşın, yatırımcıların hafta sonu öncesinde riskten kaçış eğiliminin öne çıkmasıyla satıcılı bir seyir hakim.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda, Washington'da düzenlenen IMF ve Dünya Bankası Bahar Toplantıları kapsamında düzenlediği basın toplantısında, faiz artışı tahminlerini sınırlayan açıklamalar yaptı.

Ueda Japonya'da, enflasyonun talepten ziyade olumsuz arz şokundan kaynaklandığını ve bu enflasyonu para politikasıyla kontrol altına almanın zor olduğunu kaydetti. Ueda'nın sözle yönlendirmelerinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda BoJ'a yönelik faiz artırımı tahminleri azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,4, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 düştü.

S&P'nin beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,36 değer kaybederek 14.201,05 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 1,36 yükseldi.

Dolar/TL, dünü 44,8040'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,8520'den işlem görüyor.

Öte yandan bu akşam uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P'nin beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde TCMB'nin piyasa katılımcıları anketi, kısa vadeli dış borç istatistikleri ve konut satış istatistikleri, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde cari işlemler dengesi ve dış ticaret dengesi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.300 ve 14.400 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Bu dönemde motorin türleri ithalatı ise yüzde 30,93 azalarak 702 bin 189 ton oldu. İthalatın kalan kısmını, benzin ve fuel-oil türleri, havacılık ve denizcilik yakıtları ile diğer ürünler oluşturdu.

Böylece toplam ithalat, şubatta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,84 azalarak 3 milyon 512 bin 919 ton olarak kayıtlara geçti.

En fazla ham petrol ve petrol ürünleri ithalatı, 1 milyon 508 bin 282 tonla Rusya’dan yapılırken, bu ülkeyi 645 bin 346 tonla Irak ve 550 bin 184 tonla Kazakistan izledi.

Yurt içi benzin satışları şubatta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 17,73 artarak 417 bin 803 ton oldu. Petrol ürünleri satışları yüzde 3,71 artarak 2 milyon 378 bin 526 ton, motorin satışları yüzde 1,11 artarak 1 milyon 834 bin 490 ton olarak gerçekleşti.

Petrol piyasasında ihracat yüzde 18,62 azaldı

Aynı dönemde petrol piyasasında toplam ihracat yüzde 18,62 düşüşle 910 bin 559 ton oldu.

Türkiye'nin havacılık yakıtları ihracatı yüzde 30,07 artarak 401 bin 899 ton olurken, motorin türleri ihracatı yüzde 83,43 azalarak 86 bin 439 ton olarak kayıtlara geçti.

Denizcilik yakıtları ihracatı yüzde 29,96 azalarak 52 bin 538 ton, benzin türleri ihracatı ise yüzde 36,90 artarak 7 bin 224 ton oldu

Rafineri petrol ürünleri üretimi yüzde 2,80 arttı

Aynı dönemde toplam rafineri petrol ürünleri üretimi yüzde 2,80 artışla 2 milyon 972 bin 124 ton olarak gerçekleşti.

Havacılık yakıtları üretimi şubatta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 17,55 artarak 488 bin 28 ton, benzin türleri üretimi yüzde 9,57 artarak 398 bin 990 ton oldu. Motorin türleri üretimi ise yüzde 9,72 azalarak 1 milyon 203 bin 133 ton olarak kaydedildi.

Böylece toplam doğal gaz ithalatı, söz konusu dönemde yıllık bazda yüzde 19,34 azalışla yaklaşık 5 milyar 259 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu dönemde en fazla boru gazı ithalatı 1 milyar 89 milyon metreküple Rusya'dan yapıldı. Bunu 803 milyon metreküple İran ve 428 milyon metreküple Azerbaycan takip etti.

Bu dönemde LNG ithalatında ise ABD 1 milyar 431 milyon metreküple ilk sırada yer aldı. ABD'yi 544 milyon metreküple Nijerya, 385 milyon metreküple Cezayir, 309 milyon metreküple Ekvator Ginesi, 96 milyon metreküple Angola, 91 milyon metreküple Avustralya ve 80 milyon metreküple Umman takip etti.

Konutlarda gaz tüketimi 4 milyar metreküpü aştı

Ülkede toplam doğal gaz tüketimi, şubatta yıllık bazda yüzde 10,31 azalarak yaklaşık 6 milyar 786 milyon metreküp oldu.

Sanayi sektörünün doğal gaz tüketimi 1 milyar 125 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti. Elektrik üretimini de kapsayan dönüşüm/çevrim sektöründe doğal gaz tüketimi ise 609 milyon metreküp oldu.

Konutlarda doğal gaz tüketimi bu dönemde 4 milyar 35 milyon metreküpe ulaştı.

Türkiye'de doğal gaz stok miktarı şubat sonunda 4 milyar 224 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti.

Doğal gaz stokunun 3 milyar 719 milyon metreküpü yer altı depolama tesislerinde, 504 milyon metreküpü ise LNG terminallerinde bulundu.

Türkiye'nin lisanslı elektrik üretimi şubatta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,09 azalışla 26 milyon 480 bin 919 megavatsaat oldu.

Faturalanan elektrik tüketim miktarı ise aynı dönemde yüzde 0,64 artarak 23 milyon 341 bin 27 megavatsaat olarak gerçekleşti.

Tüketimin yüzde 39,6'sı sanayi, yüzde 30,9'u mesken ve yüzde 26,2'si kamu ve özel hizmetler sektörü ile diğer aboneler tarafından yapıldı. Tüketimde aydınlatmanın payı yüzde 2,1, tarımsal faaliyetlerin payı ise yaklaşık yüzde 1,2 olarak kayıtlara geçti.

Tüketici sayısı ve kurulu güç arttı

Elektrikte tüketici sayısı, şubatta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,53 artarak 52 milyon 140 bin 186'ya ulaştı.

Bu dönemde, sanayi tüketicilerinin sayısında yüzde 1,7, mesken tüketicilerinin sayısında yüzde 2,5, aydınlatma tüketicilerinin sayısında yüzde 2,3, kamu ve özel hizmetler sektörü ve diğer tüketicilerin sayısında yüzde 2,2 ve tarımsal faaliyet tüketicileri sayısında yaklaşık yüzde 1,8 artış görüldü.

Türkiye'nin lisanslı elektrik kurulu gücü de bu dönemde yüzde 2,51 artarak 100 bin 90 megavat oldu.

Kurulu gücün yaklaşık yüzde 24,3'ünü doğal gaz, yüzde 23,85'ini barajlı hidrolik, yüzde 14,79'unu rüzgar, yüzde 10,45'ini ithal kömür ve yüzde 10,22'sini linyit santralleri, kalan bölümünü ise diğer enerji kaynaklarından elektrik üreten tesisler oluşturdu.

LPG ithalatı, şubatta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,98 artarak 245 bin 958 ton olarak gerçekleşti.

Rapora göre, rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince bu dönemde gerçekleştirilen LPG ihracatı da yüzde 6,20 artarak 62 bin 527 ton oldu.

Türkiye, söz konusu dönemde Suriye, Ukrayna, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Bulgaristan, KKTC, Marshall Adaları, Lübnan ve Türkiye Serbest Bölge olmak üzere 9 farklı ülke ve bölgeye LPG ihraç etti.

Satışlarda oto gaz ilk sırada

LPG üretimi ise yüzde 0,84 azalarak 80 bin 409 ton olarak gerçekleşti.

Dağıtıcı lisansı sahiplerince şubatta geçen yılın aynı ayına göre yapılan toplam LPG satışı 269 bin 583 ton olarak hesaplandı.

Satışlarda yüzde 82,82 pazar payıyla oto gaz birinci sırada yer aldı. Bunu, yüzde 13,63 ile tüplü LPG ve yüzde 3,55 ile dökme LPG satışları izledi.

Birinci çeyrekte büyüme, Orta Doğu'daki savaşın etkilerinin mart ayı verilerine olumsuz yansımasına rağmen, hükümetin bu yıl için "yüzde 4,5 ila 5" olarak belirlediği hedef doğrultusunda gelişim gösterdi.

GSYH, ilk çeyrekte geçen yılın 4. çeyreğine kıyasla yüzde 1,3 artış kaydetti.

Çin ekonomisi 2025'in 4. çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,5, yıl genelinde ise yüzde 5 büyüme kaydetmişti. Hükümet, büyümedeki ivme kaybı karşısında önceki 3 yılda "yüzde 5 civarında" belirlediği yıllık büyüme hedefini "yüzde 4,5 ila 5" olarak belirlemişti.

UİB Direktör Yardımcısı Mao Şıngyong, Çin ekonomisinin ilk çeyrekte yıla güçlü bir başlangıç yaptığını, ancak giderek karmaşık ve kırılgan hale gelen dış koşullar ve içeride güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizliğin sürmesi nedeniyle ekonomik büyümenin temelinin daha fazla güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Üretim ve tüketimdeki ivme yavaşladı

UİB'nin yayımladığı mart ayı ekonomik verilerine göre, savaşın etkilerinin hissedildiği ayda ülkede üretim ve tüketimdeki artış, ocak ve şubat aylarına kıyasla yavaşladı, yatırımlar ise geriledi.

Yıllık cirosu 20 milyon yuanın (yaklaşık 2,9 milyon dolar) üzerindeki sanayi işletmelerinin üretim çıktılarının hesaplandığı sanayi üretimi, martta yıllık bazda yüzde 5,7 artarken ocak ve şubat aylarındaki yüzde 6,3 artışın altında kaldı.

Tüketimin ölçüsü olarak kabul edilen perakende satışlar ise martta, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1,7 artarken ilk iki aydaki yüzde 2,8'lik artışın gerisine düştü.

Yatırımlar geriledi

Altyapı, taşınmazlar, makine ve donanım harcamalarını içeren sabit sermaye yatırımları yılın ilk 3 ayında yüzde 1,7 artarken ilk 2 aydaki yüzde 1,8'lik artışa kıyasla geriledi.

Son 3 yıldaki gerilemesiyle sabit sermaye yatırımlarını olumsuz etkileyen gayrimenkul sektöründe düşüş, bu yılın ilk çeyreğinde de devam etti. Gayrimenkul yatırımları, ilk 3 ayda, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,2 azaldı.

Yatırımcı güveninin göstergesi olarak görülen özel sektör yatırımları da ilk çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,2 düşüş kaydetti.

Ülkede Şubat 2025 sonunda yüzde 5,3 olan kentlerdeki genel işsizlik oranı, mart ayı sonunda 0,1 puan artışla yüzde 5,4 oldu.

IMF, Çin'in büyüme tahminini düşürmüştü

Uluslararası Para Fonu (IMF), 14 Nisan'da Çin'in 2026 büyüme tahminini, zayıf iç ekonomik etkinlik ve İran savaşının etkilerini gerekçe göstererek yüzde 4,5'ten yüzde 4,4'e düşürdüğünü bildirmişti.

Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatlarında yol açtığı artışın hammadde maliyetlerinden enflasyon beklentilerine kadar tüm ülkeleri olumsuz etkileyeceğine işaret eden IMF, ABD, Avro bölgesi ve diğer majör ekonomiler için de büyüme tahminlerini düşürmüştü.

Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan çatışma nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ın hidrokarbon kaynaklarını dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğindeki kesintiler küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

Diplomatik kaynaklardan alınan bilgiye göre ADF2026, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayesinde ve Dışişleri Bakanlığının ev sahipliğinde yapılacak.

İlki 2021'de düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu'nun bu yılki teması, "Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Baş Etmek" olacak.

Foruma 150'den fazla ülkeden 20'yi aşkın devlet ve hükümet başkanı, yaklaşık 15 devlet ve hükümet başkan yardımcısı, 40'tan fazlası dışişleri bakanı olmak üzere 50'nin üzerinde bakan, 75'i uluslararası kuruluş temsilcisi olmak üzere 460'ı aşkın üst düzey zevatın yanı sıra aralarında akademisyen ve öğrencilerin de bulunduğu 5 bine yakın konuğun katılması bekleniyor.

Devlet başkanı düzeyindeki katılımcıların yaklaşık yarısının Afrika ve Avrupa'dan, dışişleri bakanı düzeyindeki katılımcıların yüzde 40'ının Afrika, yüzde 35'inin Avrupa ve yüzde 22'sinin Asya'dan olması öngörülüyor.

ADF2026 kapsamında lider panelleri dahil olmak üzere 40'tan fazla etkinlik ve oturumun düzenlenmesi planlanıyor.

Oturumlarda küresel sistemde derinleşen belirsizlikler ve dönüşüm süreçleri ile bölgesel gelişmelerin geniş yelpazede ele alınacağı, siyasal, ekonomik, çevresel ve teknolojik eksenlerde şekillenen başlıca gündem maddelerinin de tartışmaların odağını oluşturacağı belirtildi.

ADF2026'daki faaliyetler, forumun resmi internet sitesi ve sosyal medya hesaplarından eş zamanlı izlenebilecek, ayrıca oturumların önemli bir kısmı TRT aracılığıyla canlı yayımlanacak.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın, ADF2026 kapsamında Balkan Barış Platformu Üçüncü Dışişleri Bakanları Toplantısı, Gazze Konulu Sekizli Toplantı, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Dışişleri Bakanları Konseyi Gayriresmi Toplantısı ve Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan-Mısır Toplantısı'na katılması planlanıyor.

Bu dönemde, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun günlük üretimi 9 milyon 360 bin varil azalarak 42 milyon 390 bin varile geriledi.

Günlük üretim Suudi Arabistan'da 3 milyon 150 bin varil, Irak'ta 3 milyon varil, Kuveyt'te 1 milyon 350 bin varil, Birleşik Arap Emirlikleri'nde 1 milyon 270 bin varil, Bahreyn'de 130 bin varil ve İran'da 60 bin varil azaldı.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle OPEC+ grubunda görülen sert üretim kayıpları, Kazakistan'ın başını çektiği bazı üye ülkelerdeki üretim artışlarıyla kısmen dengelendi.

OPEC+ dışı üretimdeki düşüşte Katar etkili oldu

Martta OPEC+ dışı ülkelerin toplam günlük üretimi ise 770 bin varil azalarak 54 milyon 660 bin varil oldu.

Bu düşüşte başlıca Katar'daki üretim kesintileri etkili oldu. Katar'da günlük üretim martta önceki aya göre yaklaşık 1 milyon 450 bin varil azalarak 370 bin varil seviyesine geriledi.

Buna karşın, Brezilya'da rekor üretim ve ABD'de arzın toparlanması küresel petrol üretimindeki düşüşü kısmen dengelendi.

Orta Doğu'daki enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişlerine uygulanan kısıtlamalar nedeniyle martta küresel petrol arzı, günlük 10 milyon 120 bin varil azalışla 97 milyon 50 bin varile geriledi. Bu gelişme, tarihteki en büyük arz kesintisi olarak kayda geçti.

Petrol talebinde artış beklentisi yerini düşüş öngörüsüne bıraktı

IEA, söz konusu gelişmeler kapsamında, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla göre günlük yaklaşık 80 bin varil azalarak 104 milyon 259 bin varil seviyesine gerileyeceğini öngördü.

Bu görünüm, geçen ayki rapora kıyasla günlük 730 bin varil daha düşük bir tahmine işaret ediyor ve IEA'nın bir önceki raporunda yer alan artış beklentisinin tersine çevrildiği anlamına geliyor. Talepteki bu değişimde ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın yol açtığı zayıf küresel görünüm etkili oldu.

Öngörüde aşağı yönlü revizyonun günlük 200 bin varili OECD ülkelerinden, günlük 530 bin varili ise OECD dışı ülkelerden kaynaklandı.

Yılın ikinci çeyreğinde, geçen yılın aynı dönemine göre öngörülen günlük yaklaşık 1 milyon 500 bin varillik düşüşün Kovid-19'dan bu yana görülen en keskin gerileme olduğu belirtildi.

Bu dönemde makine ihracatı miktar bazında yüzde 12,7 gerilerken kilogram başına ortalama ihracat fiyatının 8,7 dolara yükselmesi değer bazında artış getirdi.

Yıllıklandırılmış konsolide makine ihracatı ise yüzde 2,1 artışla 28,6 milyar dolara yükseldi. Makine ithalatı ise yüzde 7,3 artışla 46,8 milyar dolara ulaştı.

İhracatta Almanya, ABD ve İtalya başı çekti

Yılın ilk çeyreğinde en yüksek ihracat 833 milyon dolarla yüzde 10,9 artışın yaşandığı Almanya'ya yapıldı. Onu yüzde 35,2 artış ve 541 milyon dolarla ABD, yüzde 8,9 yükseliş ve 319 milyon dolarla İtalya izledi. Irak, Rusya ve Polonya pazarları yüzde 30'un üzerinde daraldı.

Alt sektörlere bakıldığında en yüksek ihracat 638 milyon dolarla "içten yanmalı motor ve aksamlarında" yapıldı. Bu alanda ihracat yüzde 5,7 arttı. Bu sektörü 439 milyon dolarla "inşaat ve madencilik makineleri" ve 378 milyon dolarla "pompa ve kompresörler" izledi.

"Traktör, tarım ve ormancılık makineleri" ile "endüstriyel ve evsel yıkama ve kurutma makineleri" sektörlerinde de ihracat 300 milyon doları aştı.

"Türkiye, bölgesel risklerden kaçan nitelikli sermaye için eşsiz çekim alanı"

Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Kutlu Karavelioğlu, ihracat verilerine ve sektördeki gelişmelere ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz ekseninde düğümlenen lojistik krizin dünya mal ticaretinin yüzde 10'undan fazlasını etkilediğini belirterek, ticaret rotalarına ilişkin jeopolitik risklerin savaş sonrasında devam etmesinin beklendiğini söyledi.

Enerji fiyatlarında yaşanan artıştan bahseden Karavelioğlu, bu durumun maliyet yönetiminin salt verimlilikle değil jeopolitik risk primini doğru yönetmekle de ilgili olduğunu gösterdiğini aktardı.

Karavelioğlu, "Dünyayı etkileyen her türlü belirsizlik ikliminde Türkiye, sunduğu operasyonel süreklilik sayesinde bölgesel risklerden kaçan nitelikli sermaye ve insan kaynağı için eşsiz bir çekim alanı olmaya devam edecektir. Öyle ki dünyanın her yerinde iş bulabilecek nitelikteki beyaz yakalı profesyonellerin, Dubai gibi merkezlerden uzaklaşarak Türkiye'deki iş fırsatlarını radarına almaları, 'güven' unsurunun fiyattan daha belirleyici bir rekabet parametresi haline geldiğinin tescilidir." diye konuştu.

Avrupa'da üretim ve talep zayıflarken Almanya başta olmak üzere ülkelerin büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edildiğini anlatan Karavelioğlu, küresel ekonomide talebin tamamen yok olmadığını, teknoloji ve verimlilik odaklı yatırımlara kaydığını bildirdi.

Yerli makine sanayisi artan ithalat baskısıyla karşı karşıya

Kutlu Karavelioğlu, AB'nin, Çin'in teknoloji hamlesine karşı üretimi koruyan ve ticaretini yeniden şekillendiren politikalar geliştirdiğini belirterek, Avrupa Birliği'nin imzaladığı yeni serbest ticaret anlaşmalarının Türkiye'nin Gümrük Birliği'nden kaynaklanan ayrıcalıklı konumunu zayıflatma ihtimalinin bulunduğunu vurguladı.

Türkiye'nin dış ticarette sahip olduğu imkan ve fırsatlara karşın yurt içinde sektörel kırılganlığın had safhaya ulaştığını dile getiren Karavelioğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Küresel ticaret rotalarının yeniden çizildiği bu fırtınalı dönemde, kendi limanımızdaki dalga yüksekliğini görmezden gelemeyiz. Şubatta makine ithalatımızda kaydedilen yüzde 10,1'lik artış, bu oranın üst üste üç aydır çift haneli eşiklerde kemikleşmesiyle birlikte bir 'kanıksama' haline de işaret ediyor. İç pazarımızı Uzak Doğu'nun 'hormonlu' makinelerinden korumanın sadece bir dış ticaret meselesi olmadığını yaşayarak görüyoruz. Sivil ve askeri savunma ekosistemimizin ana tedarikçisi durumundaki sektörümüzün geleceğini tehdit eder hale gelen bu savrulma, ithalat rejimi üzerinden geliştirilen ve müteşekkir olduğumuz hummalı tedbirlere, kamu tarafından hassasiyetle takip edilen gözetim uygulamalarına rağmen maalesef sürüyor."

Karavelioğlu, 16 Nisan'da yapılacak seçimli genel kurulla başkanlık görevini devredeceğini hatırlatarak, "Zorlu koşullara rağmen üretim disiplininden ve kalıcı değer yaratma tutkusundan asla taviz vermeyen makine imalat sektörümüzün bir parçası olmanın mutluluğunu hep yaşadım. Tarafıma tevcih edilmiş bu yüksek makamın sorumluluğunu, onu layığınca taşıyabilmiş olmanın kıvancı ve huzuru içinde, sektörel adap ve teamüllerimize göre seçeceğimiz yeni başkanımıza ve yönetimine emanet ediyorum." ifadelerini kullandı.

Şirketin 100'üncü kuruluş yıl dönümüne denk gelen iş bırakma eylemleri, son on yılın en uzun süreli iş uyuşmazlığı olarak kayıtlara geçti.

Pazartesi günü pilotların başlattığı ve bugün de devam eden grev, Lufthansa, Lufthansa Cargo ve CityLine operasyonlarını etkilemeyi sürdürüyor. Kriz, UFO sendikasının 15-16 Nisan tarihlerini kapsayan 48 saatlik yeni grev ilanıyla daha da derinleşti.

Çarşamba günü TSİ 01.00’de başlayacak kabin grevi, özellikle Frankfurt ve Münih kalkışlı seferleri hedef alıyor.

Grev süreci, Lufthansa'nın resmi 100. yıl töreniyle aynı zamana denk getirildi. UFO sendikası, Başbakan Friedrich Merz’in de katılımının beklendiği tören sırasında Frankfurt’taki şirket genel merkezi önünde büyük bir miting düzenleyeceğini duyurdu.

Pilot sendikası VC de üyelerine bu protestoya destek verme çağrısında bulunarak yönetim üzerindeki baskıyı artırdı.

Müzakereler çıkmazda

Sendikalar, iki yıldır belirsizliğini koruyan çalışma koşulları, emeklilik hakları ve ücret artışı konularında somut adımlar atılmasını talep ediyor.

Yaklaşık 5 bin pilotu temsil eden VC sendikası, işveren katkı paylarının artırılmasını talep ediyor. Sendika, yüksek enflasyon ve şirketin maliyet kısıcı programlarının pilotların emeklilik güvenliğini zedelediğini savunarak, yönetimin "uzlaşmaz" tavrının grevi kaçınılmaz kıldığını ifade etti.

UFO sendikası da yaklaşık 19 bin kabin görevlisi için maaş artışı, vardiya planlamasında öngörülebilirlik ve CityLine personelinin tazminat haklarında iyileştirme talep ediyor.

UFO Başkanı Joachim Vazquez Bürger, yönetimin "çalışanların sırtından" kutlama yaptığını savunurken; Lufthansa İnsan Kaynakları Direktörü Michael Niggemann, taleplerin şirketin rekabet gücünü ve geleceğini tehdit ettiğini ileri sürdü.

Grevlerin bilançosu ağırlaşıyor

Lufthansa pilotlarının bu yıl içindeki üçüncü büyük iş bırakma eylemi olan mevcut grev, hava yolu üzerindeki mali baskıyı artırıyor. Geçen hafta kabin görevlilerinin gerçekleştirdiği eylemlerin ardından pilotların da sürece dahil olmasıyla şirketin ana hatlarındaki uçuş trafiği durma noktasına geldi.

Almanya’nın en büyük havacılık merkezlerinden Frankfurt Havalimanı'nda dün iptal edilen 570 iniş-kalkışın büyük çoğunluğunu Lufthansa uçuşları oluşturdu. Sadece bu merkezde 50 binden fazla yolcu iptal ve yeniden rezervasyon süreçlerinden etkilendi.

Almanya’nın en büyük ikinci havalimanı olan Münih Havalimanı'nda ise çoğunluğu Lufthansa’ya ait yaklaşık 720 uçuş iptal edildi.

Ana merkezler Frankfurt ve Münih’te bugün de yapılması planlanan yüzlerce kalkış- iniş iptal edildi.

Frankfurt Havalimanı işletmecisi Fraport, gün boyu ciddi gecikme ve iptallerin süreceği konusunda yolcuları uyardı.

Buna göre, dünyada mart ayında 1,75 milyon elektrikli araç satıldı. Geçen ayki satışlar, yıllık bazda yüzde 3 ve aylık bazda yüzde 66 artış gösterdi.

Elektrikli araç satışlarındaki büyümede, Avrupa'daki rekor artış etkili oldu. ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş sonrası petroldeki arz kesintisi nedeniyle artan akaryakıt fiyatları ve yenilenen sübvansiyonlar sürücülerin elektrikli araç satın alma eğilimini güçlendirdi.

Avrupa'da elektrikli araç satışları martta ilk kez yarım milyonu aşarak 540 bine yaklaştı. Bu satış, önceki aya göre yüzde 72 yükselirken, yıllık bazda yüzde 37 büyüdü. İngiltere, Belçika, Finlandiya, Fransa, İtalya, Portekiz ve İspanya, rekor satışların görüldüğü ülkeler olarak öne çıktı.

- Küresel satışlar ilk çeyrekte yüzde 3 azaldı

Öte yandan, martta görülen büyümeye rağmen, küresel elektrikli araç satışları yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 azalarak 4 milyon olarak hesaplandı.

Bu dönemde Çin'de yüzde 21 düşüşle 1,9 milyon olan elektrikli araç satışları, dünya çapındaki büyümeyi baskıladı. Şubatta Çin Yeni Yılı nedeniyle ülkede satışların keskin şekilde gerilemesi, ilk çeyrek rakamlarına olumsuz yansıdı.

Kuzey Amerika'daki satışlar da yüzde 27 düşüşle 320 bine geriledi. Elektrikli araç satışları yılın ilk çeyreğinde Avrupa'da yüzde 27 artışla 1,2 milyona ve dünyanın geri kalanında yüzde 79 artışla 600 bine ulaştı.

Benchmark Mineral Intelligence Veri Müdürü Charles Lester, verilere ilişkin değerlendirmesinde, Avrupa'nın martta yarım milyondan fazla elektrikli araç satışıyla kayıtlardaki en güçlü ayını geçirdiğini ve büyümenin lokomotifi olarak öne çıktığını belirtti.

Satışların sübvansiyon programları ve artan akaryakıt fiyatlarının etkisiyle yükseldiğine işaret eden Lester, dünyada elektrikli araç satışlarında yapısal baskıların etkili olmaya devam ettiğini ve bölgesel ayrışmanın belirgin olduğunu kaydetti.

Çözüm platformu Şikayetvar’ın paylaştığı verilere göre, 1-10 Nisan arasında GSM operatörlerine iletilen şikayetler yüzde 42 arttı.

Şikayetvar verilerine göre GSM operatörlerine ulaşan şikayet sayısında dikkat çekici bir sıçrama yaşandı. 1 Nisan itibarıyla hayatımıza giren 5G teknolojisiyle birlikte 2 bin 400 seviyesinde olan başvurular, 10 Nisan itibarıyla 3 bin 402’ye yükseldi. Artış yalnızca kısa vadeyle sınırlı değil. Yıllık veriler de yükseliş trendine işaret ediyor. 2025 yılının ilk dört ayı ile 2026’nın aynı dönemi karşılaştırıldığında şikayet sayısı 35 bin 536’dan 38 bin 536’ya çıkarak yüzde 8 arttı.

5G ile ilgili en çok nelerden şikayet ediliyor?

Şebeke çekim problemi ilk sırada: Kullanıcıların en çok şikayet ettiği konu şebeke kalitesi. 5G aktif görünse bile birçok bölgede çekim gücünün zayıf olduğu, kapalı alanlarda bağlantının tamamen koptuğu ifade ediliyor.

Beklenen hızlara ulaşılamıyor: 5G’nin yüksek hız vaadine rağmen kullanıcılar çoğu zaman düşük hızlarla karşılaştıklarını belirtiyor. Hatta bazı kullanıcılar 4.5G’nin daha hızlı olduğunu dile getiriyor.

Bağlantı kararsızlığı dikkat çekiyor: Telefonların sürekli 5G ile 4G arasında geçiş yapması, bağlantının stabil olmaması ve ani kopmalar en sık dile getirilen teknik sorunlar arasında yer alıyor.

Kampanya ve hediye internet sorunları: Operatörlerin sunduğu kampanyalarda vaat edilen internet paketlerinin tanımlanmaması veya yanlış kullanılması kullanıcıların tepkisini çekiyor.

Cihaz uyumluluğu problemleri yaşanıyor: 5G destekli telefon kullanan bazı kullanıcılar, cihazlarının sistemde uyumsuz görünmesi veya 5G ayarlarının aktif olmaması gibi sorunlarla karşılaşıyor.

Altyapı ile reklamlar örtüşmüyor: Bazı kullanıcılar, operatörlerin “5G var” dediği bölgelerde hizmet alamadıklarını belirtiyor. Bu durum, altyapı ile tanıtım arasındaki farkı gündeme getiriyor.

Müşteri hizmetleri yetersiz bulunuyor: Şikayetlere verilen standart yanıtlar ve çözüm süreçlerinin yavaşlığı kullanıcı memnuniyetini düşürüyor. Geri dönüşlerin yetersiz olduğu sıkça vurgulanıyor.

Taahhüt ve iptal sorunları tepki çekiyor: Hizmetten memnun kalmayan kullanıcılar, yüksek cayma bedelleri nedeniyle operatör değiştirmekte zorlandıklarını ifade ediyor.

Geçiş süreci etkisi mi?

Uzmanlara göre, yeni nesil mobil teknolojilere geçiş süreçlerinde benzer sorunlar yaşanması olağan kabul ediliyor. 5G altyapısının henüz tüm bölgelerde eşit seviyede yaygınlaşmamış olması, mevcut sistemlerin büyük ölçüde 4.5G altyapısı üzerine çalışması ve cihaz–şebeke uyumluluğu gibi teknik faktörler kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyebiliyor.

Konuyla ilgili Şikayetvar’a ulaşan bazı şikayetlerse şöyle: 

• “5G’ye geçtikten sonra internet kalitesi belirgin şekilde düştü. 4.5G’de bu kadar sorun yaşamazken, 5G’de sık sık kopmalar oluyor ve bağlantı stabil değil. Öyle ki, yeni taahhüdüm olmasa hattımı taşımayı düşünecek kadar memnuniyetsizlik yaşıyorum. 4.5G’ye geri dönmek istedim ancak telefonda sadece 2G–3G seçenekleri görünüyor; 4.5G’ye geçiş yapamıyorum ve çözüm bulamadım.”

• 5G’ye geçtikten sonra Düzce’de mobil internet neredeyse kullanılamaz hale geldi. Daha önce aynı yerde 4.5G ile 35–50 Mbps hız alabilirken, son 1 haftadır sürekli H/H+ bağlantısı görüyorum ve hızım 8–10 Mbps seviyesine düştü. Müşteri hizmetleri sorunun baz istasyonu kaynaklı olduğunu söyleyip bölgesel iyileştirme yapılacağını belirtti ancak somut bir çözüm sunulmadı. Sorunun çözülemeyeceğini ima eden yaklaşım da ayrıca hayal kırıklığı yarattı.

• 01.04.2026 tarihinde SMS ile “5G’ye Hoş Geldin Kampanyası”na başvurdum; ancak cihazımın 5G uyumlu olmadığı gerekçesiyle 50 GB hediye internet hattıma tanımlanmadı. Kullandığım cihaz teknik olarak 5G desteklemesine rağmen sistemde uyumsuz görünüyor ve bu nedenle kampanyadan yararlanamıyorum. Gönderilen SMS ile de bu hatalı bilginin teyit edildiğini görüyorum. Cihazımın 5G uyumluluğunun sistemde düzeltilmesini ve hak ettiğim 50 GB internetin tanımlanmasını istiyorum. 

• 5G hızlarından bahsederek reklam yapmalarına rağmen hattımı bu sabah itibarıyla 3G’ye düşürdüler ve o zamandan beri ne internetimi ne de hattımdaki dakikalarımı düzgün kullanamıyorum. Saat sabah 11.00’den akşam 17.00’ye kadar defalarca müşteri hizmetlerini aradım, en az 10 farklı müşteri temsilcisiyle görüştüm ve neredeyse hepsi birbirinden farklı, çelişkili ve yanlış bilgiler verdi.

Dolandırıcılar mağdurların peşini bırakmıyor

Siber güvenlik alanında dünya lideri olan ESET, kurtarma dolandırıcığına dikkat çekerek dolandırıcıların ağına düşmemek için alınabilecek önlemlerle ilgili bilgilendirmelerde bulundu. 

Dolandırıcılık kurbanı olduktan sonra yapabileceğiniz en kötü şey gardınızı düşürmektir. Çevrimiçi dolandırıcılar tek bir şeyi önemser: Para kazanmak. Bu yüzden, bunu yapmak için yeni fırsatlar ortaya çıktığında, bunları kaçırmazlar. Bunun, zaten dolandırılmış birini tekrar mağdur etmek, sahte umutlar yaratmak ve çalınan paralarını geri almak için çaresizliğini sömürmek anlamına gelmesi önemli değildir. Tüm bunlar olurken onlardan daha da fazla para çalarlar. Geri kazanım veya geri ödeme dolandırıcılıklarının çoğu aynı şekilde işliyor. Kurtarma dolandırıcılığı, hepsi ortak bir hedefi paylaşan çeşitli yırtıcı taktiklerin genel adıdır; ikinci darbe.

Kurtarma dolandırıcılığı nasıl işler?

Bu dolandırıcılıklar genellikle denenmiş ve test edilmiş bir kalıbı izler. Dolandırıcılar ya diğer suçlulardan mağdur listeleri satın alırlar ya da az önce dolandırdıkları kurbanları hedef alırlar. Uzman geri kazanım hizmeti sağlayıcıları, tüketici koruma kurumları, devlet yetkilileri, kolluk kuvvetleri, düzenleyiciler vb. gibi kimlikleri taklit ederler.  Davanız hakkında çok şey bilirler ve peşin bir ücret karşılığında parayı geri almayı araştıracaklarına söz verirler. Ya da paranın zaten ellerinde olduğunu ve bunu memnuniyetsiz müşterilere yeniden dağıttıklarını veya hükümet ya da kurum adına geri ödeme fonlarını serbest bırakmak için evrak işlerini tamamladıklarını iddia edebilirler.

Bu temelde bir tür ön ödeme dolandırıcılığıdır. 2024 yılında ABD'de (rakamların mevcut olduğu en son yıl) 7 binden fazla vaka bildirildi ve dolandırıcılar 102 milyon dolardan fazla para kazandı. Bu rakamlar bile muhtemelen buzdağının sadece görünen kısmını temsil ediyor. Karşı çıkıp dolandırıcılardan, geri kazandıklarını (veya kazanacaklarını) iddia ettikleri paradan ücretlerini almalarını isterseniz genellikle bunun neden mümkün olmadığına dair bahaneler uydururlar. Bu dolandırıcılık yönteminin daha da tehlikeli bir varyasyonunda, iade edilecek parayı yatırmak için banka hesabı veya kripto para bilgilerinizi de isteyebilirler. Bu bilgiler daha sonra daha ciddi hesap ele geçirme ve finansal dolandırıcılık amaçlarıyla kullanılabilir.

Mağdur listeleri nedir?

Siber suçlular ve dolandırıcılar, açgözlü planlarında başarılı olmak için genellikle bilgi ve deneyimlerini paylaşırlar. Mağdur listeleri bunun harika bir örneğidir. Bu listeler, pazarlama potansiyel müşteri listeleri gibi çalışır ancak potansiyel müşteriler yerine, olası kurbanların iletişim bilgilerini içerir.

Listelerin kalitesi değişebilir ancak genellikle geçmişte dolandırıcılık kurbanı olmuş veya daha önce spam mesajlara yanıt vermiş kişilerin adlarını ve iletişim bilgilerini içerir. Hatta potansiyel hedefin demografik bilgileri ve belirli dolandırıcılık veya taktiklere kanma eğilimi gibi ayrıntıları da içerebilir. 

Dikkat edilmesi gereken kurtarma dolandırıcılığı işaretleri

Kurtarma dolandırıcılığından uzak durmak için şu klasik uyarı işaretlerine dikkat edin:

• Cesur iddialar: Genellikle ya paranızın kendilerinde olduğunu ve iade etmek için beklediklerini söylerler ya da paranızı geri alabileceklerini "garanti" ederler,
• İstenmeyen iletişim: Dolandırıcılar, e-posta, sosyal medya mesajı, kısa mesaj veya hatta telefon görüşmesi yoluyla aniden sizinle iletişime geçerler,
• Ön ödeme: Çalınan paranızı geri almak/iade etmek için ön ödeme talep ederler. Buna "avans ücreti", "işlem ücreti", "idari ücret" veya vergiyle ilgili bir isim verebilirler,
• Sosyal mühendislik: Size baskı uygulayarak, aceleyle ödeme yapma kararı vermenizi sağlamaya çalışırlar. Örneğin, paranın geri ödenmesi için sınırlı bir süre olduğunu iddia edebilirler,
• Kimlik sahtekârlığı: Dolandırıcılar, güven oluşturmak amacıyla bir devlet kurumu veya kolluk kuvveti, uzman bir geri kazanım şirketi, bir bankanın dolandırıcılık departmanı veya başka bir "resmî" kuruluş için çalıştıklarını iddia ederler,
• İzlenemeyen ödemeler: İzlenmesi veya geri ödemesinin alınması daha zor olan kripto para, hediye kartları veya nakit uygulamaları gibi alışılmadık yöntemlerle ödeme yapmanızı isteyebilirler,
• Web posta: Size meşru bir kurumsal e-posta adresi yerine, normal bir Gmail adresi veya benzeri bir adres kullanarak e-posta gönderebilirler.

Dolandırıcıları nasıl uzak tutabilirsiniz?

Kurtarma dolandırıcılığının uyarı işaretlerini fark etmek zor değildir. Ancak kararları veren her zaman beynimizin rasyonel tarafı olmuyor. Dolandırıcıların ustalıkla yaptığı şey de budur: İrrasyonel düşüncelerimizi ve paramızı geri alma arzumuzu istismar etmek. Sizi ilk kez başınızı belaya sokan, mağdur olmaya yatkın aynı duygusal ve psikolojik eğilim, yine etkili bir şekilde hedef alınmaktadır. Onların sizi ikinci kez alt etmemelerini sağlamak için asla peşin ücret ödemeyin – özellikle de size aniden ulaşarak geri ödeme hizmetleri sunan kişilere. Her zaman, çevrimiçi olarak iletişim bilgilerini arayarak, kim olduklarını bağımsız olarak doğrulayın.  Çevrimiçi dolandırıcılıkla ilgili kişisel bilgilerinizi paylaşmaktan kaçının çünkü dolandırıcılar potansiyel ikinci kez hedef alacak kişileri bulmak için sürekli olarak internette arama yaparlar.

Dolandırıldım, şimdi ne yapmalıyım?

Kurtarma dolandırıcılarının kurbanı olduysanız kullanabileceğiniz sınırlı sayıda seçenek vardır. Olayı bildirmek her zaman iyi bir fikirdir –bulunduğunuz bölgedeki yetkili kuruma bildirin. Bu, yetkililerin dolandırıcılık ortamını takip etmesine ve mağdurlara sunduğu desteği iyileştirmesine yardımcı olacak ayrıca başkalarının da aynı tuzağa düşmemesi için farkındalığı artıracaktır. Bankanız aracılığıyla ödeme yaptıysanız bunu en kısa sürede bildiriniz. Hesabınızı olağan dışı hareketler açısından dikkatle izleyin ve ilgili kartları dondurun. Dolandırıcıya daha fazla kişisel bilgi verdiyseniz ilgili hesapların parolalarını değiştirin, güvenliği artırmak için çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) ekleyin ve gelecekte potansiyel olarak ikna edici kimlik avı saldırılarına hazırlıklı olun.

Türkiye’nin satın alma ve tedarik yönetimi alanındaki çatı kuruluşu TÜSAYDER tarafından düzenlenen XIII. Satın alma ve Tedarik Yönetimi Zirvesi (STZ’26), Wyndham Grand İstanbul Levent’te gerçekleşti. Satın almanın Yeni Çağı temasıyla düzenlenen zirve, Türkiye’nin en büyük 500 firmasının satın alma yöneticilerini, ekonomistleri ve teknoloji liderlerini bir araya getirdi. 

Zirvenin açılışında konuşan TÜSAYDER (Satın alma Profesyonelleri ve Yöneticileri Derneği), Yönetim Kurulu Eş Başkanı Dr. Mehmet Sarıdoğan, küresel ekonomideki belirsizliklerin satın alma birimlerini stratejik bir komuta merkezine dönüştürdüğünü vurguladı. Sarıdoğan konuya ilişkin şu analizi paylaştı: “Petrol fiyatlarındaki ani yükselişler ve lojistik hatlardaki tıkanıklıklar artık sadece bir operasyon sorunu değil, doğrudan bir nakit akışı sorunudur. IIF verilerine göre 348 trilyon dolara ulaşan küresel borç stoku ve WTO’nun mal ticareti büyümesini yüzde 0,5’e çekmesi, sanayi şirketleri için yeni bir devrin ilanıdır. Bu zorlu tabloda satın alma birimleri, şirketlerin nakit akışını yöneten bir finansal kalkan ve kurumsal dayanıklılığın tasarım ofisi haline gelmiştir.

Bugün küresel ekonomi daha dalgalı. Jeopolitik hatlar daha kırılgan. Tedarik zincirleri daha hassas. Enerji, emtia, lojistik, kur ve finansman baskısı artık şirketlerin gündelik gerçeği haline gelmiş durumda. Böyle bir çağda satın alma artık arka planda duran bir destek fonksiyonu olamaz. Satın alma artık oyunun kenarında değil, tam merkezindedir. Çünkü satın alma; maliyeti etkiler, riski, nakit akışını, üretim sürekliliğini, müşteri memnuniyetini etkiler ve doğrudan şirketin rekabet gücünü belirler. Yeni çağın satın alması; daha çevik, daha görünür, daha entegre, daha teknolojik ve en önemlisi daha stratejik olmak zorunda.”

Dr. Sevgi Yılmaz: “Satın alma, sürdürülebilirliğin kalbidir”

TÜSAYDER Yönetim Kurulu Eş Başkanı Dr. Sevgi Yılmaz ise açılış konuşmasında, “Satın alma sadece maliyet yönetimi değildir. Satın alma, stratejidir. Satın alma, risk yönetimidir. Satın alma, sürdürülebilirliğin kalbidir ve şirketlerin rekabet gücünü belirleyen en kritik fonksiyonlardan biridir. Bugün dünyaya baktığımızda; jeopolitik riskler, tedarik zinciri kırılmaları, dijitalleşme, yapay zeka… Hepsi aynı anda oyunun kurallarını yeniden yazıyor. Artık eski reflekslerle yönetilen satın alma organizasyonları ayakta kalamaz. Yeni reflekslere ihtiyaç ise satın almada kadın yöneticilerin varlığını güçlendiriyor. Araştırmalar gösteriyor ki kriz dönemlerinde kadın liderlerin yetkinlikleri erkek liderlerin önüne geçiyor; şirketlerin ve tedarik zincirlerinin en güçlü sigortası kadın liderler haline geliyor. Bugün şirketlerin önündeki en büyük engel sadece dış ekonomik faktörler değil, yönetimdeki çeşitlilik eksikliğidir. 'Kırık Basamak' dediğimiz o terfi engelleri, aslında şirketlerin dayanıklılık reflekslerini zayıflatıyor. Tedarik zinciri artık sadece bir matematik hesabı değil; aynı zamanda yüksek empati, kriz anında hızlı manevra kabiliyeti ve etik duruş gerektiren bir ekosistem. Küresel krizler gösterdi ki; kadın liderler belirsizlik altında daha ihtiyatlı ancak daha kararlı adımlar atıyor. Şirketlerin ‘cam tavanları’ kırması artık sadece bir sosyal sorumluluk projesi değil, 2026’nın çalkantılı ekonomisinde hayatta kalmak için stratejik bir zorunluluktur. Biz TÜSAYDER olarak, satın almanın mutfağındaki kadınların, tedarik zincirinin yeni ‘Demir Leydi’leri olarak sektörü dönüştüreceğine inanıyoruz.”

Ekonomist Mert Başaran: Az tasarruf yapan buna karşılık çok tüketen bir toplumuz

Zirvenin ilk oturumunda konuşan Ekonomist Mert Başaran, 2026 perspektifiyle küresel çalkantıların Türkiye yansımasını masaya yatırdı. IMF’nin küresel büyüme beklentisini yüzde 3,3 bandına çekmesi ve ticaret politikalarındaki sertleşmenin Türk şirketleri üzerindeki etkilerinin tartışıldığı oturumda, belirsizlik ortamında doğru konumlanmanın ve risk bazlı kategori yönetiminin önemi vurgulandı. “Dünyada zenginlik artıyor, orta sınıf eriyor çoğu da ekonomik olarak alt sınıfa gidiyor” diyen Başaran paranın belli bir kesimde toplanması nedeniyle artık tasarrufun ülkemiz için olmazsa olmaz bir konu olduğunun altınız çizdi. “Bu kadar az tasarruf yapan ve buna karşılık çok tüketen toplum çok az gördüm. Ortadoğu’da birkaç ülke var. Bunu Demirel güzel bir cümleyle aktarmıştı. “Türkiye Hindistan gibi kazanıyor, Belçika gibi yaşıyor.” Çok doğru. Serpme kahvaltı kültürümüz Afrika’yı doyurur” dedi. 

Değişime gitmek gerektiğinin altını çizen Başaran eğitim sisteminde de bir adım atılarak Finansal okuryazarlığın okullarda öğretilmeye başlanacağını söyledi. 

Para biriktirmenin en iyi yolunun enflasyon olan ülkelerde borçlanmak olduğunun altını çizen Başaran ancak bu şekilde yatırım yapmanın mümkün olduğunu söyledi. “Küçük bütçelerle yatırımlarınızda adım adım ilerlediğinizde büyürsünüz. Yapacağım diye bekleyen olduğu yerde kalır. Eğitim sistemi yatırım yapma kapasitesini desteklemiyor.  Bilgi düzeyiniz arttıkça yatırım refleksi azalıyor. Beklentisi eğitimi yüksek insan harekete geçemiyor. Enflasyon olan ülkelerde en büyük sorun nakitte durmaktır. Para biriktirilmez önce mal alınır borçlanılır sonra borç ödenir. Bekleyerek değil adım adım yatırım yaparak hareket edilmeli” dedi.

Ezber Bozan Kadın Liderlerden Sürdürülebilirlik Vizyonu

Dr. Sevgi Yılmaz moderatörlüğünde gerçekleşen ikinci oturumda; Emine Erdem (SEDEFED Yönetim Kurulu Başkanı), Esra Bezircioğlu (KAGİDER Yönetim Kurulu Başkanı), Ayşem Ulusoy (ATC Grup YKB, UTİKAD Geçmiş Dönem Başkanı) ve Damla Alışan (Alışan Lojistik CEO) gibi önemli isimlerin katılımıyla gerçekleşti. Oturumda iş dünyasında liderliğin evrimi tartışıldı. Kadın liderlerin kriz anlarındaki direnç yönetimi ve sürdürülebilirlik vizyonunun kurumsal performans üzerindeki çarpan etkisinin ele alındığı panelde, liyakat esaslı bir yönetim modelinin cam tavanları kırmadaki rolü üzerinde duruldu.

Otonom Satın Alma ve Yapay Zekâ Devrimi

Öğleden sonraki oturumlarda ise satın almanın teknolojik geleceği konuşuldu. Mindzie CEO’su James Henderson’ın katılımıyla gerçekleşen Agentic Procurement oturumunda, yapay zekâ ve süreç madenciliği ile otonom satın almanın nasıl mümkün olduğu canlı örneklerle gösterildi. Veriden karara giden süreçte otomasyonun sağladığı tasarruf fırsatları katılımcılarla paylaşıldı. Zirvenin final bölümünde ise Ali Ülker, kuşaklar arası satın alma yönetimi ve değer odaklı iş modelleri üzerine ufuk açıcı bir perspektif sundu. 

Özellikle regülasyonların sıkılaştığı, ESG beklentilerinin yükseldiği ve tedarik risklerinin çeşitlendiği bir dönemde; satın almanın “etik duruş” ve “şeffaflık” üzerinden güven inşa eden bir iş modeli kurgulaması kritik hale geldiği vurgulandı. İş dünyasının duayen isimlerinden Ali Ülker, zirvede gerçekleştireceği bu özel oturumda; etik temelli karar mekanizmaları, tedarikçi geliştirme ve dijital dönüşümün satın alma süreçlerindeki kritik rolüne dair önemli açıklamalarda bulundu Bu oturum kurumların satın almayı 2026’nın rekabet koşullarına uyarlaması için somut bir dönüşüm perspektifi sundu.

TÜSAYDER’den Sektöre İki Yeni Veri Seti Müjdesi

Zirve kapsamında TÜSAYDER, satın alma profesyonellerinin karar alma süreçlerini bilimsel temele oturtacak olan Kategori Risk Skoru ve Tedarik Süresi Oynaklığı veri setlerini ilk kez kamuoyuna tanıttı. Bu yeni ölçüm modelleriyle şirketlerin emtia, kur ve lojistik risklerini önceden hesaplayarak proaktif önlemler alabilmesi hedefleniyor. 11 Nisan’da yazılan bu yeni ekonomi anayasası, Türk iş dünyasının küresel rekabetteki gücünü artıracak stratejik bir rehber niteliği taşıyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Brüksel'de AB Komisyonu üyelerinin Orta Doğu'daki gelişmelerin AB ekonomisine etkileri konusunda yaptıkları toplantının ardından açıklamalarda bulundu.

Bölgede ateşkes ilan edildiğini ancak müzakerelerin şu anda tıkandığını ve sürecin nasıl ilerleyeceğinin belirsiz olduğunu belirten von der Leyen, yapılacak herhangi bir anlaşmanın, İran'ın nükleer ve balistik füze programıyla ilgili endişeleri ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini engelleyen eylemleri ele alması gerektiğini söyledi.

Von der Leyen, "Hürmüz Boğazı'nın halen kapalı olması büyük zarar vermektedir. Seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması bizim için son derece önemlidir." dedi.

İsrail'in Lübnan'a yönelik devam eden saldırılarının tüm süreci raydan çıkarabileceğinden endişe duyduklarını ifade eden von der Leyen, Lübnan'a saldırılar sürerken Orta Doğu'da ya da Körfez'de istikrar sağlanamayacağını dile getirdi. Von der Leyen, "Bu nedenle tüm taraflara Lübnan'ın egemenliğine saygı göstermeleri ve tam bir ateşkes uygulamaları çağrısında bulunuyoruz." ifadesini kullandı.

AB enerji faturası

Orta Doğu'daki gelişmelerin AB'nin enerji faturasını da çok yükselttiğine işaret eden von der Leyen, "Çatışmanın başlamasından bu yana geçen 44 günde fosil yakıt ithalat faturamız 22 milyar avronun üzerinde arttı." dedi.

Von der Leyen, enerji krizinin ekonomilerini de etkilediğini, bölgede çatışmalar hemen sona erse bile Basra Körfezi'nden enerji tedarikindeki aksaklıkların bir süre daha devam edebileceğini kaydetti.

AB üyesi ülkelerin liderlerinin gelecek hafta Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) toplanacağını belirten von der Leyen, liderlere sunacakları önlemler üzerinde çalıştıklarını anlattı.

Von der Leyen, üye ülkeler arasında güçlü koordinasyon sağlamanın önemine işaret ederek, AB ülkelerinin enerji alanında 2022 yılındaki krizde de birlikte çalıştıklarını dile getirdi.

Üye ülkelerin aynı anda piyasaya girerek birbirleriyle rekabet etmelerini önlemek için gaz depo dolumunun AB genelinde koordinasyonunu incelediklerini ifade eden von der Leyen, "Mümkün olan en büyük etkiyi elde etmek için petrol stoklarının serbest bırakılmasını koordine edeceğiz." dedi. Von der Leyen, "Yüksek enerji fiyatlarından en çok etkilenen haneleri ve sektörleri korumaya yönelik önlemleri ele aldık. Bu önlemlerin hedefli, hızlı ve geçici olması gerekiyor." diye konuştu.

Von der Leyen, devlet yardımı kurallarının daha esnek hale getirilmesi üzerinde de çalıştıklarını, böylece en çok etkilenen sektörlere geçici destek sağlamak için hazırladıkları geçici çerçevenin bu ay içinde kabul edilmesini beklediğini söyledi.

Enerji faturalarının bileşenlerinde en büyük payın enerji kaynağına ait olduğunu, ardından şebeke ücretleri, vergiler ve emisyon ticaret sisteminin (ETS) geldiğini aktaran von der Leyen, ETS konusunda piyasa istikrar rezervinde değişiklikler önerdiklerini, elektrik vergileri ve şebeke ücretleriyle ilgili yasa tekliflerini de mayısta sunacaklarını vurguladı.

Von der Leyen, "Hürmüz Boğazı'nın kapanması vatandaşlar üzerinde doğrudan etki yaratıyor. Bu etkiyi benzin istasyonunda, markette ve faturalarında hissediyorlar. Bu kriz uzak bir kriz değil, etkileri doğrudan ve anında hissediliyor." diye konuştu.

"Aşırı bağımlılığımızın bedelini ağır ödüyoruz"

AB'nin son birkaç yılda ikinci fosil yakıt krizini tecrübe ettiğine işaret eden von der Leyen, "Aşırı bağımlılığımızın bedelini ağır ödüyoruz. Fosil yakıtlar gelecekte de en pahalı seçenek olmaya devam edecek." dedi.

Von der Leyen, AB'nin karbonsuzlaşma stratejisinin her geçen gün daha da önem kazandığını ifade ederek, amaçlarının yerli, uygun fiyatlı ve güvenilir enerjiyi artırmak olduğunu söyledi. Von der Leyen, yenilenebilirler ve nükleer enerjinin bağımsızlık ve güvenlik sağlayacağını aktardı.

Mevcut durumda, Avrupa'da elektrik üretiminin yüzde 70'inden fazlasının yenilenebilir ve nükleer kaynaklardan sağlandığını ifade eden von der Leyen, "Şu anda büyük miktarda temiz enerji ya kullanılmıyor ya da israf ediliyor. Bu nedenle depolama, esneklik ve şebeke bağlantılarını hızlandırmamız gerekiyor." dedi.

Federal İstatistik Ofisi (Destatis), Mart 2026 dönemine ilişkin ulaşım maliyetleri ve Motorlu Araç Sahipleri Fiyat Endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, sürücülerin harcamalarını temel alan Motorlu Araç Sahipleri Fiyat Endeksi, Mart 2026’da yıllık bazda yüzde 6,7 artış gösterdi.

Yıllık bazdaki bu artışın, martta yüzde 2,7 olarak kayıtlara geçen enflasyonun oldukça üzerinde seyretmesi dikkati çekti.

Ulaşım maliyetlerindeki artışın, aynı dönemde yüzde 2,7 olarak gerçekleşen genel tüketici enflasyonunun oldukça üzerinde seyretti.

Orta Doğu’daki savaşın enerji piyasalarına etkisi akaryakıt pompalarına doğrudan yansıdı. Mart ayında toplam yakıt maliyetleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20 artarken dizel yüzde 29,7, süper benzin yüzde 17,3 ve LPG yüzde 1,1 zamlandı. Dizel fiyatları litre başına yaklaşık 70 sent artış gösterdi.

Maliyet artışları sadece özel araç sahipleriyle sınırlı kalmadı. Mart ayında toplu taşıma ücretleri de geçen yıla göre yüzde 6,2 yükseldi.

Bu artışın temel nedeni olarak, Ocak 2026’da “Deutschlandticket” (Almanya Bileti) fiyatlarına yapılan zam gösterildi. Aynı dönemde bölgesel tren seferlerinin fiyatı yüzde 5,3 artarken şehirler arası tren yolculuklarında fiyat artışı yüzde 1,4 seviyesinde kaldı.

Araç sahipliği maliyetleri 5 yılda yüzde 31,2 arttı

Orta vadeli veriler, otomobil kullanımının 2020-2025 yılları arasında genel hayat pahalılığından çok daha hızlı yükseldiğini ortaya koydu.

Bu 5 yıllık dönemde tüketici fiyatları genel olarak yüzde 21,9 artarken araç sahiplerinin toplam giderleri yüzde 31,2 yükseldi. Bu süreçte kasko ve trafik sigortaları yüzde 63 artarken ikinci el araç fiyatları yüzde 45,5, sürücü kursu ve ehliyet ücretleri yüzde 42,7, akaryakıt fiyatları yüzde 37,5 ve bakım, onarım ve otopark ücretleri yüzde 34,5 artış gösterdi.

Fiyatlar bugün Türkiye saatiyle 10.40 itibarıyla yaklaşık yüzde 8,5 artarak megavatsaat başına 47,3 avroya çıktı.

Piyasalar, ABD-İran görüşmelerinden gelen olumsuz haberlere odaklandı. Orta Doğu'da gerilimlerin sonlanabileceğine yönelik umutlar, ABD-İran görüşmelerinden elde edilen ilk sonuçlarla yerini tedirginliğe bıraktı.

Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinde taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda restleşirken Trump, donanmalarının boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını bildirdi.

Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki korkuları körükledi.

Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nın ateşkes kapsamında tekrar açılmasına yönelik beklentilerle geçen hafta gaz fiyatları bir miktar gerilemişti.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri sonrası Körfez ülkelerinden Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gaz üretimine ara vermişti. Katar, yıllık 80 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimiyle, küresel LNG piyasasının önemli oyuncuları ve Avrupa'nın da önemli tedarikçileri arasında bulunuyor.

Orta Doğu'da gerilimlerin sonlanabileceğine yönelik umutlar, ABD-İran görüşmelerinden elde edilen ilk sonuçlarla yerini tedirginliğe bıraktı.

Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinde taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda restleşirken ABD Başkanı Donald Trump, donanmalarının boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını bildirdi. Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki korkuları körükledi.

Söz konusu gelişmeler küresel risk algısının yükselmesine neden olurken Asya piyasalarında da satıcılı bir seyir öne çıkıyor.

Asya'da odak enerji fiyatları

Piyasalarda müzakerelere yönelik olumsuz gelişmeler "yeni bir gerilim" fiyatlamalarını öne çıkardı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 7,4 artışla 98,7 dolara yükseldi.

Asya piyasaları da ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolüne ilişkin açıklamalarının bölgeye yönelik enerji akışında aksamalara yol açabileceği endişeleriyle satış baskısı altında kaldı.

Bölge ülkelerinin enerjide dışa bağımlılığı göz önünde bulundurulduğunda gelecek dönemde makroekonomik görünümde bozulma riski öne çıkıyor.

Çin’de üretici enflasyonu geçen ay negatif bölgeden çıkmasına rağmen bu toparlanmanın talep kaynaklı değil enerji maliyetlerindeki artıştan kaynaklanması, görünümün sağlıklı olmadığına işaret ediyor.

Çin'den, Tayvan ile ilişkileri geliştirmek için 10 maddelik paket

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yanı sıra bölgedeki diplomatik gelişmeler de yakından takip ediliyor. Çin yönetimi, egemenlik ihtilafı içinde olduğu Tayvan ile ilişkileri artırmak üzere 10 maddelik politika paketini duyurdu.

Çin Komünist Partisinin (ÇKP) Tayvan Çalışma Ofisinden yapılan açıklamaya göre, politika paketi, siyasi partiler arasında iletişim mekanizması kurulmasından seyahat kısıtlamalarının kaldırılmasına kadar iki ülke arasındaki temasları artırmayı ve bağları güçlendirmeyi amaçlıyor.

Paket kapsamında, ÇKP ile Tayvan'da ana muhalefetteki Milliyetçi Parti (Koumintang/KMT) arasında düzenli bir iletişim mekanizması kurulması ve Tayvan Boğazı'nın iki yakasındaki gençlerin karşılıklı temasları için ortak bir kurumsal platform oluşturulması önerildi.

Bazı bölgelerde su, elektrik ve doğal gaz paylaşılması ve iki bölgeyi birleştiren deniz köprüsü inşa edilmesi de öneriler arasında yer aldı. Ayrıca, Tayvan'ın tarım ve balıkçılık ürünlerinin Çin pazarına erişimi için karantina standartlarını sağlamak üzere bir iletişim mekanizmasının kurulması önerilirken Tayvanlı gıda imalatçılarının ana kara pazarına erişimi için kayıt sürecinin kolaylaştırılacağı kaydedildi.

Güney Kore'de 17,7 milyar dolarlık ek bütçe tasarısı onayladı

Mali tarafta ise Güney Kore Parlamentosu, hafta sonu Orta Doğu'daki gerilimin ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla 26,2 trilyon won (17,7 milyar dolar) tutarındaki ek bütçe tasarısına onay verdi. Ek bütçe tasarısı, 244 üyeden 214'ünün lehte, 11'inin aleyhte oy kullandığı ve 19'unun çekimser kaldığı genel kurul oturumunda kabul edildi.

Söz konusu ek bütçe, Orta Doğu'da yaşanan gerilim sebebiyle artan petrol fiyatlarının yarattığı yükü hafifletmeyi ve küçük işletmeler ile zor durumdaki hane halklarını bu durumun ekonomik etkilerinden korumayı amaçlıyor.

Güney Kore Devlet Başkanlığı Sözcüsü Kang Yu-jung, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, tasarıyı hızla onaylayan iktidar ve muhalefet partilerine teşekkür etti.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,9 düşüşle 5.808 puandan, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 azalışla 56.563 puandan günü tamamladı.

Şu sıralarda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 değer kaybıyla 3.980 puandan, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise bir önceki kapanışına göre yüzde 1,2 düşüşle 25.590 puandan işlem görüyor.

Hindistan'da Sensex endeksi ise yüzde 1,3 kayıpla 76.558 puan seviyesinde bulunuyor.

Yılbaşından bu yana hesaplandığında ise fon yatırımlarının portföy değeri yüzde 2,6 arttı.

Fon yatırımcısı sayısı da martta yıllık yüzde 4,3 artarak 5 milyon 504 bin 628 kişiden 5 milyon 740 bin 565 kişiye yükseldi. Yılbaşından bu yana toplam fon yatırımcısı sayısındaki artış ise yüzde 1,3 olarak gerçekleşti. Mart sonu itibarıyla fon tarafında 5 milyon 687 bin 694 yerli yatırımcı ve 52 bin 871 yabancı yatırımcı yer aldı.

Toplam fon yatırımcısı sayısının 5 milyon 521 bin 656 kişisi gerçek kişilerden, 203 bin 261 kişisi tüzel kişilerden, 15 bin 648 kişisi ise fon yatırımı yapan fonların da içinde bulunduğu diğer kategorisinden oluştu.

İstanbul zirvedeki yerini korudu

En çok fon yatırımcısı 1 milyon 324 bin 967 kişiyle İstanbul'da bulunuyor. İstanbul'u 513 bin 125 kişiyle Ankara izlerken, en fazla yatırımcının ikamet ettiği üçüncü il 458 bin 649 kişiyle İzmir oldu.

Mart ayı sonu itibarıyla İstanbul'da yerleşik kullanıcıların fon yatırımlarının büyüklüğü 5 trilyon 308 milyar 780 milyon lira oldu. Ankara'daki yatırımcıların fon yatırımlarının büyüklüğü 899 milyar 281 milyon lira ve İzmir'deki yatırımcıların da 447 milyar 907 milyon lira olarak tespit edildi.

İstanbul, Ankara ve İzmir'den sonra fon tarafında en fazla yatırımcısı olan il Antalya oldu. Antalya'da bu dönemde 255 bin 400 kişi fon yatırımcısı olurken, Antalya'daki yerleşiklerin portföy değeri 185 milyar 477 milyon lira olarak belirlendi.

Bursa ise 193 milyar 789 milyon lirayla portföy değerinde İzmir'in arkasında yer alarak 3 büyük şehirden sonraki en büyük fon portföy büyüklüğüne sahip il oldu.

Yatırımcı sayısına bakıldığında 3 büyük şehirden sonra 4. sıradaki Antalya'yı 214 bin 590 kişiyle Bursa, 138 bin 37 kişiyle Muğla, 136 bin 918 kişiyle Adana, 132 bin 505 kişiyle Mersin, 123 bin 803 kişiyle Kocaeli ve 112 bin 626 kişiyle Denizli takip etti.

Portföy büyüklüklerine bakıldığında ise Bursa'yı 185 milyar 477 milyon lirayla Antalya, 106 milyar 277 milyon lirayla Muğla, 92 milyar 480 milyon lirayla Kocaeli, 86 milyar 873 milyon lirayla Adana, 74 milyar 59 milyon lirayla Gaziantep ve 68 milyar 647 milyon lirayla Mersin izledi.

En yüksek portföy değeri 50-54 yaş grubunda

Fon yatırımcılarının yaş gruplarına göre incelendiğinde, 50-54 yaştaki yatırımcılar 722,1 milyar lirayla en çok fon portföyüne sahip grup olurken, en çok yatırımcı ise 670 bin 817 kişiyle 45-49 yaş grubunda yer aldı.

En düşük portföy büyüklüğüne sahip yatırımcı grubu ise 0-14 yaş grubu olurken, söz konusu grup 44 bin 874 yatırımcıyla en az yatırımcı sayısına sahip yaş grubu olarak da listelendi.

Yaş gruplarına göre portföy büyüklüğü 0-14 yaşta 2 milyar 654,6 milyon lira, 15-19 yaş yatırımcılarda 4 milyar 612,8 milyon lira, 20-24 yaş yatırımcılarda 30 milyar 411,2 milyon lira oldu.

25-29 yaş yatırımcılarda portföy büyüklüğü 94,9 milyar lira, 30-34 yaş yatırımcılarda 153,9 milyar lira, 35-39 yaş yatırımcılarda 248 milyar lira, 40-44 yaş yatırımcılarda 447 milyar lira ve 45-49 yaş yatırımcılarda 683,1 milyar lira düzeyinde gerçekleşti.

722,1 milyar lirayla en çok fon portföyüne sahip 50-54 yaş grubunu 697,6 milyar lira ile 55-59 yaş grubu izledi. Portföy büyüklüğü 60-64 yaş grubunda 640,7 milyar lira, 65-69 yaş grubunda 542,6 milyar lira, 70-74 yaş grubunda 417,5 milyar lira olarak sıralanırken, 75 yaş ve üzeri grupta ise 553,5 milyar liralık portföy olması dikkati çekti.

Kamu ve iletişim alanında uzun yıllara dayanan tecrübesi bulunan Dr. Feyzullah Tecirli’nin, yeni görevinde Türk Telekom’un kurumsal müşteri yönetimi ve satış stratejilerinden sorumlu olacağı öğrenildi.

Kamu ve Medya Alanında Deneyim

Tecirli, RTÜK’te Başkan Yardımcılığı görevinde bulunarak medya denetimi, yayın politikaları ve düzenleyici süreçlerde aktif rol üstlenmişti. Yeni göreviyle birlikte kamu tarafındaki tecrübesini özel sektöre taşıyacak.

Dr. Feyzullah Tecirli Kimdir?

Dr. Feyzullah Tecirli, Kahramanmaraş’ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini devlet okullarında tamamladı. Lisans eğitimini Süleyman Demirel Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü’nde tamamladı. Aynı üniversitenin İşletme Yönetimi Anabilim Dalı’nda tezli yüksek lisans derecesini aldı. Doktora eğitimini ise Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı’nda tamamladı.

Çalışma hayatına Süleyman Demirel Üniversitesi Gönen Meslek Yüksekokulu’nda öğretim görevlisi olarak başladı. Ardından Gençlik ve Spor Bakanlığı’nda üç yıl bilişim uzmanı olarak görev yaptı. Bir süre özel sektörde yönetici olarak ticari faaliyetlerini sürdürdü. Daha sonra Mersin Üniversitesi’nde öğretim elemanı olarak akademik çalışmalarına devam etti. Ayrıca Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) bünyesinde “yeni medya, dijital platformlar ve dezenformasyon” alanlarında araştırma ve raporlama faaliyetlerinde bulundu.

Tecirli, lise ve üniversite yıllarında yerel ve bölgesel televizyon kanalları ile radyolarda gençlik temalı çok sayıda program hazırlayıp sundu. Toplumsal katılım ve gençliğin sürece dahil edilmesi konularında, görsel ve işitsel medya platformlarında çeşitli çalışmalar gerçekleştirdi.

Gençlik faaliyetlerine lise yıllarından itibaren aktif olarak katılan Tecirli; Gençlik Meclisi Başkanlığı, Üniversite Öğrenci Konseyi Başkanlığı ve Yükseköğretim Kurulu bünyesindeki Ulusal Öğrenci Konseyi’nde Başkan Vekilliği görevlerinde bulundu. Ayrıca çeşitli spor federasyonları ile sivil toplum kuruluşlarının yönetim kurullarında görev aldı.

Uluslararası eğitim ve gençlik faaliyetleri kapsamında Model NATO, Birleşmiş Milletler (BM), Y20, İslam İşbirliği Gençlik Teşkilatı, Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi ve Türk Dünyası Gençlik Birliği gibi platformlarda Türkiye’yi temsil etti ve bu kapsamda çok sayıda projede yer aldı.

Akademik ve proje bazlı çalışmaları çerçevesinde, yurt içinde ve yurt dışında; özellikle Avrupa ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere birçok ülkede “yeni medya, dijital platformlar, yasal düzenlemeler, dezenformasyon ve medya okuryazarlığı” konularında araştırma ve proje faaliyetleri yürüttü.

İyi derecede İngilizce bilen Tecirli, evli ve bir çocuk babasıdır.

Türkiye Hazır Beton Birliği 2025 Yılı Hazır Beton Sektör Raporu:

2025 yılında üretim hacmini %7,7 artıran hazır beton sektörü ise 50 bini aşan istihdamı ve yaklaşık 293 milyar TL’lik cirosuyla ekonomiye güçlü katkısını sürdürürken, sektörün geleceğinde düşük karbonlu üretim ve dijital dönüşüm öne çıktı.

Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Merkez Bankası, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verileri ile THBB üyelerinin, THBB dışındaki üreticilerin ve tedarikçilerin sağladığı bilgiler ışığında hazırlanan 2025 yılı “Hazır Beton Sektör Raporu”nu yayımladı. Rapor, Türkiye ekonomisi, inşaat sektörü ve hazır beton sektörüne yönelik detaylı analizler, değerlendirmeler ve projeksiyonlar içeriyor.

İnşaat Sektörü 2025’te Ekonominin Üzerinde Büyüdü

2025 yılı, Türkiye ekonomisinde dengelenme ve dezenflasyon sürecinin etkilerinin sürdüğü; buna karşılık inşaat sektörünün yeniden güçlü bir büyüme ivmesi yakaladığı bir dönem olarak kaydedildi. Türkiye ekonomisi 2025 yılında %3,6 büyürken, inşaat sektörü %10,8’lik performansıyla ekonominin üzerinde bir büyüme sergiledi. Deprem sonrası yeniden inşa faaliyetleri, kentsel dönüşüm uygulamaları, kamu altyapı yatırımları ve ertelenmiş talep, sektördeki bu canlılığın temel belirleyicileri oldu.

Hazır Beton Sektörü Ekonomiye Güçlü Katkıda Bulundu

Raporu değerlendiren Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Işık, “İnşaat sektöründeki büyümeye paralel olarak hazır beton sektörü de 2025 yılında Türkiye ekonomisine güçlü katkıda bulunmaya devam etti. Türkiye, hazır beton üretiminde Avrupa’daki liderliğini korurken; tesis başına üretim, teknik kapasite, yaygın hizmet ağı ve operasyonel yetkinlik açısından da öne çıktı. Resmî verilere göre sektör, 50 bini aşan istihdamı ve yaklaşık 293 milyar TL’lik cirosuyla önemli bir ekonomik büyüklüğe ulaştı. THBB tarafından yapılan sektörel araştırmaya ve çeşitli veriler kullanılarak oluşturulan modellere göre 2025 yılında 140 milyon m3 hazır beton üretimi gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Bu büyüklük üretim hacminin ötesinde istihdam, lojistik, ekipman, agrega, çimento, kimyasal katkı ve hizmet ekosistemiyle birlikte çok geniş bir katma değer alanını temsil etmektedir.” dedi.

Sektörde Dönüşüm İhtiyacı Daha Görünür Hâle Geldi

2025 yılının, büyüme rakamlarının ötesinde sektörde dönüşüm ihtiyacının daha net hissedildiği bir dönem olduğunu ifade eden THBB Başkanı Yavuz Işık, “Finansmana erişim, maliyet yönetimi, nitelikli iş gücü ihtiyacı, ham madde temini ve maliyet baskıları sektörümüzün gündeminde yer almaya devam etmiştir ancak artık çok daha net görülmektedir ki, hazır beton sektörünün geleceği yalnızca daha fazla üretimde değil; daha verimli, daha izlenebilir, daha düşük karbonlu ve daha dirençli bir yapılaşma yaklaşımında yatmaktadır. Düşük karbonlu yeşil çimento kullanımını yaygınlaştırmayı hedefleyen düzenlemelerin 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe girmesi, emisyon ticaret sistemi hazırlıkları, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve sınırda karbon düzenlemesi gibi başlıklar; çevresel performansın artık teknik ve ticari rekabetin ayrılmaz bir parçası hâline geldiğini ortaya koydu. Bu çerçevede, düşük karbonlu beton çözümleri, geri kazanılmış kaynak kullanımı, su verimliliği, elektrikli filo dönüşümü ve dijital optimizasyon, önümüzdeki dönemin öncelikli çalışma alanları olarak öne çıkıyor.” diye konuştu.

“Üçüz Dönüşüm” Projesini Hayata Geçirdik

Bu anlayışla Türkiye Hazır Beton Birliği olarak 2025 yılında sektöre yönelik “Üçüz Dönüşüm Danışmanlığı” modelini hayata geçirdiklerini vurgulayan THBB Başkanı Yavuz Işık, “Yeşil dönüşüm, dijital dönüşüm ve insani/sosyal dönüşümü entegre bir yapıda ele alan bu model; GPS ve IoT (nesnelerin interneti) tabanlı filo takibi, yapay zekâ destekli rota optimizasyonu, üretim-teslimat eşgüdümü, veri temelli performans yönetimi ve eğitim modüllerini bütüncül bir sistem olarak sunmaktadır. Ölçülebilir faydalar sağlayan bu yaklaşım, sektörümüzde yalnızca operasyonel verimliliği artırmakla kalmamakta; aynı zamanda güvenlik, maliyet kontrolü ve sürdürülebilirlik performansını da güçlendirmektedir. Hazır beton sektörünün geleceğini, ancak bu üç dönüşüm eksenini birlikte ele alarak kalıcı biçimde güçlendirebileceğimize inanıyoruz.” şeklinde konuştu.

Dirençli Yapılaşmanın Önemini Vurguluyoruz

2025 yılında üzerinde ısrarla durdukları bir diğer temel konunun ise dirençli yapılaşma olduğunu ifade eden THBB Başkanı Yavuz Işık, “Ülkemizin deprem gerçeği karşısında güvenli ve uzun ömürlü yapı üretimi artık vazgeçilmez bir zorunluluktur. Türkiye Hazır Beton Birliği olarak uzun yıllardır standartlara uygun, kalite güvenceli hazır beton kullanımının yaygınlaştırılması için çalışıyoruz ancak biliyoruz ki güvenli yapılar yalnızca kaliteli beton üretimiyle değil; doğru tasarım, doğru denetim, doğru uygulama ve nitelikli işçilikle birlikte mümkündür. Bu nedenle kentsel dönüşümün hızlanması, riskli yapı stokunun ivedilikle yenilenmesi, yapı denetim süreçlerinin etkinleştirilmesi ve kamuoyunun teknik açıdan doğru bilgilendirilmesi yönündeki çalışmalarımızı 2025 yılında da kararlılıkla sürdürdük. Hazır betonla ilgili bilgi eksikliğinden kaynaklanan dezenformasyonla mücadele etmek, Birliğimizin kamu yararı açısından üstlendiği önemli bir sorumluluktur.” dedi.

Sürdürülebilirlik Çalışmalarımızla Sektöre Öncülük Ediyoruz

Sürdürülebilirlik alanında 2025 yılında önemli gelişmeler kaydedildiğine dikkat çeken THBB Başkanı Yavuz Işık, “Beton Sürdürülebilirlik Konseyi (CSC) kapsamında ülkemizde yıl sonu itibarıyla toplam 26 tesisin belgeli hâle gelmesi; sektörümüzde çevresel, sosyal ve yönetişim temelli dönüşümün giderek daha somut bir zemine oturduğunu göstermektedir. Kaynakların sorumlu kullanımı, şeffaflık, izlenebilirlik ve sürdürülebilir üretim anlayışının daha da yaygınlaşmasını sektörümüz adına güçlü bir kazanım olarak değerlendiriyoruz.” dedi.

Sektörlerimizi Yeniden Bir Araya Getirmek İçin Çalışmalara Başladık

Sektörün en kapsamlı buluşmalarından biri olan BETON 2025 Hazır Beton, Çimento, Agrega, İnşaat Teknolojileri ve Ekipmanları Fuarı ve Zirvesi ile 100’ün üzerinde firmayı, 15 bini aşkın ziyaretçiyi ve 71 ülkeden sektör temsilcisini bir araya getirdiklerini ifade eden THBB Başkanı Yavuz Işık, “2025 yılında başarıyla gerçekleştirdiğimiz BETON Fuarı ve Zirvesi’nin ardından, sektörü bir araya getireceğimiz fuar ve kongre çalışmalarına yeniden başladık. BETON 2027 Fuarımızı İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenleyeceğiz. Sektörümüzün artan ilgisi ve yoğun talep üzerine fuarımızı İstanbul Fuar Merkezi’nin daha büyük salonlarına taşıyoruz. Fuarımızda; inşaat, hazır beton, çimento ve agrega sektörlerinin en ileri teknolojilerini bir araya getireceğiz. Fuarımızla eş zamanlı olarak düzenleyeceğimiz BETON Kongresi, Birliğimizin ulusal olarak düzenlediği 7. kongresi olacak. Kongremizi akademisyenler ve araştırmacıların yanı sıra hazır beton sektörünün ve yan sanayi firmalarının temsilcileri takip edecektir.” şeklinde konuştu.

Sektörümüzü Geleceğe Veri Temelli Yaklaşımla Hazırlıyoruz

Türkiye Hazır Beton Birliği olarak 1988 yılından bu yana ülkemizde güvenli, dayanıklı, kaliteli, çevreye duyarlı ve sürdürülebilir beton üretiminin yaygınlaşması için çalıştıklarının altını çizen THBB Başkanı Yavuz Işık, “2025 Yılı Hazır Beton Sektör Raporu; ekonomiden inşaat sektörüne, tedarik zincirinden çevresel performansa, bölgesel analizlerden sektör vizyonuna kadar geniş bir çerçevede, veriye dayalı değerlendirmeler ışığında gelecek perspektifi sunmaktadır. Düşük karbonlu üretim, dijitalleşme, kaynak verimliliği, kalite güvencesi, dirençli yapılaşma ve insan kaynağının geliştirilmesi başta olmak üzere sektörümüzün geleceğini belirleyecek bütün başlıklarda çalışmaya devam edecek; daha güvenli şehirler, daha rekabetçi işletmeler ve daha sürdürülebilir bir yapılaşma kültürü için tüm paydaşlarımızla birlikte kararlılıkla yol alacağız.” dedi.

Maliyet Artışları Tüm Değer Zincirini Etkiliyor

Küresel ölçekte sadece fiyat değil, arz tarafında da risklerin arttığını vurgulayan Benliler, “İran savaşı sebebiyle Hürmüz Boğazı’nın kapatılması maliyetlerde artışa sebep olmanın yanı sıra hammadde tedarikinde süreklilik açısından da ciddi bir belirsizlik yaratıyor. Plastik sektörü büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğu için hem fiyat hem de arz tarafındaki bu çift yönlü baskı üretim planlamasını zorlaştırıyor” dedi.

Plastik sektörünün çok sayıda imalat sanayine ara girdi sağladığını vurgulayan Benliler, “Plastik hammaddeleri başta ambalaj, otomotiv, beyaz eşya ve inşaat olmak üzere birçok sektör için kritik öneme sahip. Bu nedenle hammaddede yaşanan maliyet artışları yalnızca plastik üreticilerini değil, bu ürünleri kullanan tüm sektörleri etkileyerek geniş çaplı bir maliyet baskısı oluşturuyor. Bu durum hem iç piyasada fiyatları yukarı yönlü etkiliyor hem de ihracat pazarlarında rekabet gücümüzü zayıflatıyor” dedi.

Plastik Hammadde İthalatında Gümrük Vergileri Geçici Olarak Sıfırlamalı

Küresel gelişmelere karşı bazı ülkelerin hızlı aksiyon aldığını belirten Benliler, “Hindistan, artan maliyet baskısını dengelemek amacıyla plastik hammaddelerin de dahil olduğu bazı petrokimyasal ürünlerde gümrük vergilerini geçici olarak sıfırlama kararı aldı. Bu tarz uygulamalar sanayicinin maliyetlerini dengeleyerek üretimin sürdürülebilirliğini sağlamak açısından son derece önemli” dedi.

Benzer bir uygulamanın Türkiye’de de hayata geçirilmesi gerektiğini ifade eden Benliler, “Halihazırda yüksek finansman maliyetleri ve küresel belirsizliklerle karşı karşıya olan sanayicimiz, bir de hammadde fiyatlarındaki artışla mücadele etmek zorunda kalıyor. Bu noktada plastik hammaddeleri başta olmak üzere belirli petrokimyasal ürünlerde gümrük vergilerinin geçici olarak sıfırlanması, sektörümüzün üzerindeki maliyet baskısını hafifletecektir” dedi.

Sanayinin Rekabet Gücü Desteklenmeli

Alınacak önlemlerin makroekonomik etkilerine de dikkat çeken Benliler, “Hammadde maliyetlerindeki artışın nihai ürün fiyatlarına yansıması kaçınılmazdır. Bu da enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturur. Öte yandan uluslararası pazarlarda rekabet ettiğimiz ülkelerde benzer maliyet artışlarının daha sınırlı olması, firmalarımızı dezavantajlı konuma getirmektedir. Bu nedenle üretim maliyetlerini azaltmaya yönelik adımlar, en az talep taraflı politikalar kadar önemlidir” dedi.

Sanayinin sürdürülebilirliği için hızlı aksiyon alınması gerektiğini belirten Benliler, “Türkiye’nin üretim gücünü koruması ve ihracatta elde ettiği kazanımları sürdürebilmesi için sanayicinin rekabet gücünü destekleyecek adımların zaman kaybetmeden atılması gerekiyor. Gümrük vergilerinde geçici düzenleme bu anlamda etkili ve hızlı sonuç verebilecek bir araç olacaktır” dedi.

Buna göre, söz konusu ayda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla, yüzde 2,2 artış kaydetti.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, ocakta madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,1, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 2,4 yükselirken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 2,2 azaldı.

Arındırılmamış sanayi üretim endeksinde, yıllık bazda yüzde 2 artış oldu.

Sanayi üretiminde aylık veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, söz konusu ayda bir önceki aya kıyasla, yüzde 2,6 arttı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, şubat ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 0,4, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 3,3 artarken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 3,6 geriledi.

TÜİK, bazı ayların verilerinde revizyona gitti. 

Buna göre sanayi üretim endekslerinin takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim oranları şöyle:

Gaziantep, Adıyaman, Kilis, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Diyarbakır, Adana, Mersin ve Mardin olmak üzere 11 ilde, İpekyolu, Doğu Akdeniz, Karacadağ, Çukurova ve Dicle Kalkınma Ajansları ile birlikte sahada aktif yürütülen proje kapsamında; yerel yönetimler, valilikler ve kamu kurumlarıyla iş birliği yaparak eğitimler, buluşmalar ve kapasite geliştirme çalışmaları düzenleniyor. 

SEECO Proje Yöneticisi Hande Kara: 2021 yılının Nisan ayında başlayan projemizin amacı, misafir ve ev sahibi topluluklardaki kadın ve gençlerin geçim kaynaklarını iyileştirmek, sosyal girişimciliği destekleyerek yerel toplulukların refahına katkı sunmak. Anadolu kültüründen ilham alarak paylaşımı, imeceyi ve dayanışmayı merkeze alıyor, sosyal girişimcilik yoluyla çevresel ve sosyal sorunlara çözümler üretiyoruz. Kadınlar, gençler ve engelliler gibi dezavantajlı grupları desteklemek, onların potansiyellerini açığa çıkararak ekonomik hayata daha güçlü bir şekilde katılmalarını sağlamak, SEECO’nun öncelikli hedeflerinden biri. Anadolu’nun gizli kahramanlarını keşfetmek için çıktığımız bu yolda, kadınların ve gençlerin kendi potansiyellerini görmelerine rehberlik ediyoruz. Henüz kendi gücünü keşfetmemiş girişimcilerin hikayelerine tanıklık ediyor, onların ilham verici adımlarını destekliyoruz” dedi. 

Proje ile oluşturulan Sosyal Girişimcilik Merkezleri hakkında da bilgi veren Kara: “Bu merkezlerde; bireysel ve ortak çalışma alanları, girişimcilik atölyeleri, iş geliştirme atölyeleri, eğitim salonları, kreş, sosyal girişimcilik kütüphanesi gibi kullanım alanları bulunuyor. Yine bu kapsamda oluşturulan Geçim Kaynağı Tesisleri ile de kadınlar ve gençlerin gelir getirici faaliyetlerde bulunmaları ve ekonomik olarak güçlenmeleri için yerel kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılıyor. Bölgenin ihtiyacına göre çeşitlenen ve iş birlikleriyle sürdürülebilirliği sağlanan tesisler, tekstil, dikiş, gıda işleme gibi sektörlerde çeşitli atölye ve tesisleri içeriyor” açıklamasında bulundu.

İLAÇ ÜRETİMİNİN TÜM HALKALARI TEK PLATFORMDA

Sadece TİYSAT üyelerine özel masa katılımıyla gerçekleştirilecek etkinlikte; makine, ham madde, yazılım ve sarf malzeme üreticileri, ilaç sektörünün karar vericileriyle birebir görüşmeler yapma imkânı bulacak. Organizasyonun, yerli tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir iş birliklerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Etkinlik, ilaç üretim sürecinin farklı aşamalarında faaliyet gösteren yerli firmalar ile üreticileri doğrudan buluşturarak sektördeki önemli bir ihtiyaca yanıt veriyor. Katılımcılar, üretim süreçlerini iyileştirecek çözümleri yerinde değerlendirme ve yeni iş bağlantıları kurma fırsatı elde edecek. 

YERLİ ÜRETİMLE GÜÇLENEN SEKTÖR

TİYSAT’ın, Türkiye’de ilaç sanayisinin tüm bileşenlerini yerli üretim odağında bir araya getiren ve sektörler arası iş birliğini güçlendiren bir kümelenme olduğunu belirten TİYSAT Yönetim Kurulu Başkanı Erdinç Yaşrin; “İlaç üreticilerinden ham madde ve ekipman tedarikçilerine, yazılım ve otomasyon çözümlerinden lojistik ve sarf malzemeye kadar sektörün tüm halkalarını kapsayan bu yapıyla, yerli üretim kapasitesini artırmayı ve Türk ilaç sanayisinin küresel rekabet gücünü yükseltmeyi hedefliyoruz. 14 Mayıs’ta Rumeli Han’da gerçekleştireceğimiz etkinliğimiz, Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış bu tarihi mekânın mirasını modern inovasyon ve stratejik iş birliği vizyonumuzla buluşturacak. Bu özel buluşma ile Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim ekseninde şekillendirecek, sektörde kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açacak stratejik bir platform oluşturmayı amaçlıyoruz” ifadelerinde bulundu.

 “KÜRESEL REKABETTE YENİ DENKLEM”

Artkim Group Kurucusu ve CEO’su Ahmet Güler, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde: “İlaç sanayisi, yalnızca ekonomik büyüklüğüyle değil, aynı zamanda stratejik önemiyle de ülkelerin kalkınmasında belirleyici rol oynayan sektörlerin başında geliyor. Bu ölçekte bir sektörde sürdürülebilir başarı elde edebilmenin temel koşulu ise güçlü, entegre ve yerli bir tedarik zinciri yapısına sahip olmaktan geçiyor. Bu etkinlik ile amacımız; yerli üreticilerimizi yalnızca görünür kılmak değil, onları doğrudan karar vericilerle buluşturarak kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açmak. Bugün küresel rekabet, yalnızca üretim kapasitesiyle değil; tedarik zinciri yönetimi, teknoloji geliştirme ve iş birliği kabiliyetiyle şekilleniyor. TİYSAT B2B Etkinliği’ni de bu bakış açısıyla, sektörün tüm paydaşlarını aynı zeminde buluşturan stratejik bir platform olarak konumlandırıyoruz. Bu organizasyonun, Türk ilaç sanayisinin yerli üretim ekseninde güçlenmesine ve uluslararası rekabetçiliğinin artmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.” ifadelerini kullandı

YERLİ TEKNOLOJİYLE KÜRESEL REKABETTE DAHA GÜÇLÜ BİR TÜRKİYE

TİYSAT B2B İş Olanakları Etkinliği, yerli teknoloji ve üretim gücünü merkeze alan yaklaşımıyla, Türk ilaç sanayisinin küresel pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmasına katkı sunmayı hedefliyor. 14 Mayıs Bilimsel Eczacılık Günü’nde gerçekleşecek bu özel buluşma, sektörün tüm paydaşlarını ortak bir vizyon etrafında bir araya getirecek. Yerli üretim temelli yeni iş birliklerinin doğmasının hedeflendiği buluşma; stratejik kararların şekillendiği ve geleceğin üretim modelinin inşa edildiği güçlü bir platform olarak öne çıkıyor.  

Migros, gıdadaki kayıpların ve israfın azaltılması için ortaya koyduğu kalıcı ve sürdürülebilir çözümlerle ekonomiye katkı sunmaya devam ediyor. Gıda imha tonajlarının gıda tedarik tonajına oranını 2030 yılına kadar 2018 baz yılına göre %50 oranında azaltmayı hedefleyen Migros, 5 senede %55,36’lık bir azaltım elde etti ve böylece hedefine 5 yıl öncesinden ulaşmış oldu. 

180 milyon öğünlük gıdanın kurtarılması sağlandı 

Migros, yürüttüğü gıda israfıyla mücadele çalışmalarıyla bugüne kadar yaklaşık 180 milyon öğünlük gıdanın kurtarılmasını sağladı. Migros, gıda israfıyla mücadele için operasyonel süreç ve araçların optimizasyonu, son tüketim tarihi yaklaşan ürünlerin indirimli satışı, gıda bağışı gibi birçok yöntem kullanıyor. Sadece 2025 yılında indirimli satış ile israf olmaktan kurtarılan gıdalarla 32 Migros Jet mağazasının yıllık cirosuna denk gelen bir tasarruf sağlayarak hem çevresel hem de ekonomik değer yarattı. 

“Atığı önlemek için operasyonlarımızın tamamını gözden geçirdik”

Migros Genel Müdürü Mustafa Bartın; “Gıda israfıyla mücadele çalışmalarımıza sipariş, stok ve lojistik süreçlerimiz başta olmak üzere operasyonlarımızın tümünü gözden geçirerek başladık. Tamamen kendi yazılımlarımız akıllı algoritmalar ile geçmiş satışlar, mevcut stoklar ve talep tahminlerini analiz edip sipariş miktarlarının doğru belirlenmesini sağladık. Böylece ilk etapta stoktan kaynaklanan kayıpların önüne geçtik. İndirim uygulamaları, gıda bankalarıyla iş birlikleri ve biyogaz çalışmaları sayesinde bugüne kadar 180 milyondan fazla öğünlük gıdanın kurtarılmasına katkı sağladık. Gıda atıklarının azaltılması için sadece kendi operasyonlarımızda değil, değer zincirinin tamamında çalışmalar yaptık” dedi. Önceliği her zaman israfı kaynağında azaltmaya verdiklerini belirten Bartın “Ürünün tarladan müşteriye ulaşma sürecinde perakendeciler tam ortada. Ürün arzının sürekliliğini sağlayabilme, sözleşmeli alımla üreticinin desteklenmesi ve ürünün perakendecilerle sanayii arasında tek elden dağılımı ile israfı azaltarak gıda fiyat artışlarıyla mücadelede önemli katkılar sağlayabiliriz.  Tüketim sürecinde de küçülen aile yapılarına özel raftaki ürün segmentasyonun değişimi ile porsiyon bazlı dönüşüm, gıda israfının önlenmesinde hızlı adımlar atmamızı sağlayacak etmenler” dedi. 

Gıda hiyerarşisi ile israfla mücadele

Migros, gıda hiyerarşisini baz alarak gıdaların atık olmaması için son tüketim tarihi yaklaşan ürünler ile olgun meyve ve sebzeleri, mağazalarında %25, %50 ve %75 oranında indirimlerle müşterilerine sunuyor. “Gıdaya Saygı” projesi kapsamında, dijital platformlar üzerinden gıda bankalarına ve sosyal marketlere yönlendiriyor. Sadece bağış çalışmaları ile bugüne kadar 30 bin tona yakın gıda ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldı. Ayrıca, 2014 yılından bu yana yürütülen “Kalan Tazeler Küçük Dostlarımıza” projesi ile son kullanım tarihi aynı gün dolan gıdalar, dernekler vasıtasıyla barınaklara ulaştırılıyor ve hayvanların beslenmesine destek sağlanıyor. 

Dijital iş modelini çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik odağında şekillendiren Enpara, yüzde 100 kağıtsız bankacılık vizyonu ve karbon nötr operasyonlarıyla çevresel ayak izini yönetmeye devam ediyor. Toplumsal faydayı önceliklendiren Enpara, ayrıca müşterileri adına desteklediği sosyal sorumluluk projeleri ve bağış süreçlerini dijitalleştiren 'Kalpten Transfer' platformu ile finansal hizmetleri somut bir sosyal fayda aracına dönüştürüyor.

Enpara Bank Marka Yönetimi, İş Birlikleri ve Sürdürülebilirlik Direktörü Ayşegül Sınarkonuyla ilgili görüşlerini şu sözlerle ifade etti: “Sürdürülebilirlik alanındaki öncü küresel girişimlerden biri olan UN Global Compact imzacıları arasında yer almaktan mutluluk duyuyoruz. 165’ten fazla ülkede 25.000’i aşkın şirket ve paydaşın yer aldığı bu inisiyatifin sunduğu deneyim paylaşımı, iş birliği ve iyi uygulama örneklerinin, Enpara’nın sürdürülebilirlik çalışmalarını daha da ileriye taşıyacağına inanıyoruz. Şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri Enpara’nın kuruluşundan bu yana sahiplendiği ilkeler, UN Global Compact’e katılımımız kapsamında yapacağımız çalışmalarla uluslararası standartlara uyumlu uygulamalarımızı güçlendirmeyi ve uzun vadeli değer yaratmayı hedefliyoruz. Bu katılımın, sürdürülebilirlik yaklaşımımızın kurumsal yapımıza daha güçlü bir şekilde entegre edilmesine katkı sağlayacağını düşünüyoruz.”

Bu stratejik adım; büyüyen müşteri portföyü, artan işlem hacmi ve genişleyen faaliyet alanlarının desteklenmesi açısından önemli bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Güçlenen sermaye yapısı sayesinde şirket, operasyonel kapasitesini ve rekabet gücünü daha ileri bir seviyeye taşımayı hedefliyor. 

Destek Yatırım, bu sermaye artışıyla birlikte yalnızca finansal gücünü pekiştirmekle kalmayıp; ürün ve hizmet çeşitliliğini artırma, dijital altyapı yatırımlarını hızlandırma ve daha geniş bir yatırımcı kitlesine ulaşma hedeflerine de güçlü bir ivme kazandırıyor.

Destek Yatırım Menkul Değerler A.Ş. Genel Müdürü Özgür İlke Yerlikaya, sermaye artışına ilişkin değerlendirmesinde şunları ifade etti:

“Gerçekleştirdiğimiz bu sermaye artışı, yalnızca finansal yapımızı güçlendiren bir adım değil; aynı zamanda büyüme stratejimizin ve yatırımcıya daha yüksek değer sunma kararlılığımızın güçlü bir göstergesidir. Artan işlem hacmimiz ve genişleyen müşteri tabanımız doğrultusunda, bu adımı uzun vadeli sürdürülebilir büyüme hedefimizin kritik bir eşiği olarak görüyoruz. 

Güçlenen sermaye yapımızla birlikte, yatırımcılarımıza sunduğumuz ürün ve hizmetleri daha da zenginleştirirken, teknoloji ve dijitalleşme yatırımlarımızı hızlandırmaya devam edeceğiz.” 

Geniş yetkili aracı kurum statüsünde faaliyet gösteren Destek Yatırım, yenilikçi ürün ve hizmetleriyle sektörde fark yaratacak projeler geliştirmeye ve finansal hareketliliğin yoğunlaştığı bölgelerde büyüme stratejisini sürdürmeye devam ediyor. 

Buna göre, martta aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 0,72, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 1,08 oranlarıyla mevduat faizinde (brüt) görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından dolar yüzde 1,14, avro yüzde 3,37, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 3,87, külçe altın yüzde 5,01 ve BIST 100 endeksi yüzde 8,77 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise dolar yüzde 0,79, avro yüzde 3,03, DİBS yüzde 3,53, külçe altın yüzde 4,68 ve BIST 100 endeksi yüzde 8,45 kayba yol açtı.

Külçe altın, üç aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 10,03, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 7,57 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Aynı dönemde avro, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,03, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 7,15 ile yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak öne çıktı.

6 aylık değerlendirmeye göre külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 29,21, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 24,97 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde avro, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,14, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 8,26 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak hesaplandı.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 54,39, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 51,1 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 4,20, DİBS yüzde 2,96 ve BIST 100 endeksi yüzde 0,27 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken avro yüzde 0,52, dolar yüzde 7,04 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise mevduat faizi (brüt) yüzde 1,98, DİBS yüzde 0,76 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağladı. BIST 100 endeksi yüzde 1,86, avro yüzde 2,64 ve dolar yüzde 9,02 oranında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

İstanbul, Türkiye (ekonomim dergisi)— Mağaza çalışanlarının karşılaştığı sözlü ve fiziksel saldırılar, hırsızlık olayları ve tartışmalı durumlar, işletmelerin daha proaktif güvenlik çözümlerine yönelmesine neden oluyor. Giyilebilir (body worn) kameralar, bu ihtiyaçlara yanıt veren etkili ve esnek bir çözüm olarak öne çıkıyor.

Mağaza ortamında kullanılan giyilebilir kameralar, çalışanların karşı karşıya kaldığı riskleri azaltırken aynı zamanda olayların objektif şekilde kayıt altına alınmasını sağliyor. Kamera varlığı, agresif davranışları caydırıcı bir unsur olarak görev yaparak potansiyel olayların büyümeden çözülmesine yardımcı oluyor. Gerekli durumlarda canlı görüntü aktarımı ile uzaktan destek alınabilmesi de çalışanların kendilerini daha güvende hissetmesini sağlıyor. 

1. Çalışan güvenliği ve olayların yatıştırılması

Perakende çalışanları, müşteriyle doğrudan temas halinde oldukları için sözlü ya da fiziksel saldırı riskiyle daha sık karşılaşabiliyor. Giyilebilir kameralar görünür bir caydırıcı görevi üstlenerek bu tür durumların tırmanmasını önlemeye yardımcı olurken, olası bir olayda canlı görüntü aktarımı ile destek ekipleri hızlı şekilde devreye girebiliyor. 

2. Kayıp önleme ve olay araştırmaları

Giyilebilir kameralar, mağaza içindeki olayların birinci şahıs perspektifinden kaydedilmesini sağlar. Bu kayıtlar; mağaza içi hırsızlık, çalışan kaynaklı kayıplar veya müşteri anlaşmazlıklarının araştırılmasında güçlü kanıt niteliği taşır. Böylece işletmeler, kayıpları azaltırken olay çözüm süreçlerini hızlandırabilir. 

3. Şeffaflık ve sorumluluk

Sesli ve görüntülü kayıtlar, hem çalışanların hem de müşterilerin davranışlarında daha profesyonel bir yaklaşımı teşvik eder. Aynı zamanda yanlış iddiaların hızlı şekilde çözülmesine yardımcı olarak işletmeler için hukuki koruma sağlar. Giyilebilir kameralar, mağaza operasyonlarının doğru ve güvenli şekilde yürütüldüğünü belgeleyen tarafsız bir kayıt sunar. 

4. Eğitim ve operasyonel iyileştirme

Giyilebilir kamera görüntüleri, gerçek senaryolara dayalı eğitimler için de değerli bir kaynak oluşturur. Çalışanların müşteri etkileşimleri, güvenlik prosedürleri ve operasyonel süreçleri analiz edilerek hizmet kalitesi artırılabilir. Bu sayede mağaza yönetimi, operasyonel verimliliği artırırken çalışan performansını da geliştirebilir. 

Perakende sektöründe güvenlik yaklaşımı hızla dönüşürken, giyilebilir kameralar mağaza güvenliği, çalışan refahı ve operasyonel verimlilik açısından önemli bir rol üstleniyor. Mevcut video gözetim sistemleriyle birlikte kullanıldığında, mağaza ortamında daha yüksek durumsal farkındalık sağlayarak hem çalışanlar hem de müşteriler için daha güvenli bir alışveriş deneyimi oluşturuyor. 

5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanunu kapsamında tahsil edilen yıllık ve munzam aidatlara uygulanan gecikme zamları, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülürken, KMTSO tarafından alınan bu karar ile üyelerin mali yükünün hafifletilmesi hedefleniyor.

Yapılan açıklamada, söz konusu af ve ödeme kolaylığının yalnızca Nisan ayı içerisinde gerçekleştirilecek aidat ödemeleri için geçerli olduğu belirtilerek, üyelerin bu fırsattan azami düzeyde faydalanmasının önemine dikkat çekildi. Uygulamadan yararlanmak isteyen üyelerin en geç 30 Nisan tarihine kadar ödemelerini gerçekleştirmeleri gerekiyor.

Ayrıca, üyelerin ödeme öncesinde Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Muhasebe Birimi ile iletişime geçerek güncel borç tutarlarını öğrenmelerinin sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından gerekli olduğu ifade edildi.

Not: Ödemeler eft/havale ve kredi kartı ile yapılabilmektedir.

İletişim: Muhasebe 0344 235 32 20 - Dahili 128 - 175 - 181

Uzmanlar ise kontrolsüz kullanımın bireysel ve toplumsal düzeyde yeni risk alanları oluşturduğuna dikkat çekiyor.

ekonomim dergisi

İstanbul Rumeli Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, dijital bağımlılığın günümüzde en yaygın davranışsal risk alanlarından biri haline geldiğine dikkat çekti. Telefon ve dijital platform kullanımının rastlantısal olmadığını vurgulayan Şimşek, “Dijital sistemler, beynin ödül mekanizmasını sürekli harekete geçirecek biçimde tasarlanıyor” dedi.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

“Her bildirim beyinde ödül etkisi oluşturuyor”

Dijital dünyanın sunduğu hız ve erişim kolaylığının hayatı önemli ölçüde kolaylaştırdığını belirten Şimşek, kontrolsüz kullanımın psikolojik sonuçlarına karşı uyarıda bulundu. Sürekli gelen bildirimler, sosyal medya beğenileri ve anlık haz sunan içeriklerin dopamin sistemini aktive ettiğini ifade eden Şimşek, “Her bildirim beyinde küçük bir ödül etkisi oluşturuyor. Bu durum zaman içinde alışkanlığa, ardından da kontrol kaybına dönüşebiliyor” diye konuştu. Bu sürecin bireyde fark edilmeden gelişen tekrar eden kontrol etme davranışına yol açtığını belirten Şimşek, kişinin kısa süreli rahatlama için ekrana yöneldiğini söyledi.

“Yaş gruplarına göre riskler değişiyor”

Dijital bağımlılığın farklı yaş gruplarında farklı biçimlerde ortaya çıktığını dile getiren Şimşek, gençlerde sosyal medya ve çevrim içi oyunların öne çıktığını, yetişkinlerde ise işle bağlantılı ekran kullanımı ve sürekli çevrim içi kalma baskısının belirleyici olduğunu kaydetti. Gençlerde sosyal onay arayışı ve akran ilişkilerinin etkili olduğunu ifade eden Şimşek, yetişkinlerde ise kaçırma korkusu ve iş sürekliliği kaygısının ön plana çıktığını belirtti. Her iki grupta da uzun süreli ekran kullanımının dikkat dağınıklığına, uyku sorunlarına ve yüz yüze ilişkilerde zayıflamaya yol açabileceğini söyledi. Özellikle gece saatlerinde artan ekran maruziyetinin biyolojik ritmi bozduğunu ve zihinsel yorgunluğu artırdığını da sözlerine ekledi.

“Hedef teknolojiden uzaklaşmak değil, dijital denge kurmak”

Sağlıklı dijital kullanımın teknolojiyi tamamen hayat dışına itmek anlamına gelmediğini vurgulayan Şimşek, asıl hedefin “dijital denge” olduğunu ifade etti. Günlük ekran süresinin sınırlandırılması, gereksiz bildirimlerin kapatılması ve teknoloji dışı zaman aralıklarının oluşturulmasının önemli adımlar olduğunu belirten Şimşek, özellikle yemek saatlerinde ve uyumadan önce ekran kullanımının azaltılmasının aile içi iletişimi ve uyku kalitesini olumlu etkilediğini söyledi. Yüz yüze etkileşimlerin artırılması ve fiziksel aktivitelerin günlük yaşama dahil edilmesinin dengeleyici rol oynadığını kaydeden Şimşek, dijital farkındalık eğitimlerinin erken yaşta başlaması gerektiğine işaret etti.

“Asıl risk kontrolsüz kullanım”

Prof. Dr. Şimşek, dijital araçların doğru ve bilinçli kullanıldığında yaşamı kolaylaştırdığını, ancak sınır konulmadığında psikolojik ve sosyal riskler doğurabileceğini belirtti. “Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmak gerçekçi değil. Önemli olan, onun bizi yönetmesine izin vermemek. Dijital farkındalık geliştikçe bireyler ekranla kurdukları ilişkiyi daha bilinçli şekilde düzenleyebilir” ifadelerini kullandı.

Rapora göre; altın medyada en çok konuşulan yatırım aracı olurken, borsa ikinci, döviz ise üçüncü sırada yer aldı.

Küresel jeopolitik gelişmelerin etkisiyle şekillenen gündemde, İran–İsrail hattında artan gerilimin ve yükselen enflasyon beklentilerinin rol oynadığı görülüyor. Ay geneline bakıldığında yatırım araçlarının medyada ağırlıklı olarak risk ve korunma perspektifiyle ele alınmasına zemin hazırladığı dikkatlerden kaçmıyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Altın, Güvenli Liman Vurgusuyla Öne Çıkıyor

Mart 2026’da altın, 220 bini aşkın medya yansımasıyla yatırım gündeminin ilk sırasında yer aldı. Toplam görünürlüğün yaklaşık %42’sini tek başına oluşturması, altının gündem üzerindeki belirleyici ağırlığını ortaya koyuyor. Jeopolitik gelişmeler ve enflasyon beklentileri çerçevesinde değerlendirilen altın, medyada ağırlıklı olarak “güvenli liman” vurgusuyla anılıyor.

Borsa, Gündemin İkinci Güçlü Başlığı

Hisse senedi ve borsa, 129 binin üzerindeki medya yansımasıyla ikinci sırada yer buluyor. Yaklaşık %25’lik payı, borsayı yatırım gündeminin en güçlü ikinci başlığı haline getiriyor. Altınla birlikte toplam gündemin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor. Şirket performansları ve yatırımcı beklentileri, borsanın medyada öne çıkan konular arasında yer almasını sağlıyor.

Döviz, Üst Sıralardaki Yerini Koruyor

Döviz (dolar/euro), 40 binin üzerindeki medya yansımasıyla yatırım gündeminde üçüncü sırada konumlanıyor. Toplam görünürlük içinde yaklaşık %8’lik paya sahip olması, dövizin istikrarlı ancak sınırlı bir ağırlıkla gündemde yer aldığını gösteriyor. Kur hareketleri ve küresel ekonomik gelişmeler, dövizin medyada düzenli olarak ele alınmasına katkı sağlıyor.

Konut ve Gümüşte Paralel Seyir Dikkat Çekiyor

Konut/ev yatırımları yaklaşık 37 bin medya yansımasıyla üst sıralardaki konumunu korurken, gümüş konuta yakın bir görünürlük sergiliyor. Her iki başlığın da toplam gündemden aldığı payın %7 bandına yakın seyretmesi, yatırım gündeminde birbirine yakın bir ağırlık oluşturduğunu gösteriyor. Konut, fiyat dengesi ve finansman koşullarıyla; gümüş ise alternatif yatırım aracı olarak gündemde yer buluyor.

Alternatif Yatırımların Görünürlüğü Artıyor

Arsa/arazi yatırımları gündemdeki varlığını sürdürürken, otomobil yatırım aracı olarak tartışılmaya devam ediyor. Kripto paralar ise toplam görünürlükten aldığı yaklaşık %2,5’lik payla, diğer yatırım araçlarına kıyasla daha sınırlı bir konumda yer alıyor.

Fonlar ve Mevduat Daha Sınırlı Görünürlükte

Yatırım fonları sınırlı bir payla gündemde yer bulurken, vadeli mevduat binde 1’in altındaki oranıyla en düşük görünürlüğe sahip başlık olarak öne çıkıyor.

Yatırım Gündemi Dijital Mecralarda Yoğunlaşıyor

Yatırım araçlarına ilişkin medya görünürlüğünün mecra dağılımı incelendiğinde, içeriklerin yaklaşık %92’sinin internet haber sitelerinde, %6’ya yakınının televizyon kanallarındave %2 civarının yazılı basında yer aldığı görülüyor. Bu tablo, yatırım gündeminin büyük ölçüde dijital mecralarda şekillendiğini, geleneksel medyanın ise daha sınırlı ancak tamamlayıcı bir rol üstlendiğini ortaya koyuyor. Özellikle internet medyasının hız ve erişim avantajı, yatırım içeriklerinin yayılımında belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.

MTM Medya Takip Merkezi En Çok Konuşulan Yatırım Araçları Raporu’nda ortaya çıkan genel tablo, yatırım gündeminin Mart ayında ağırlıklı olarak güvenli liman arayışı ve piyasa beklentileri etrafında şekillendiğini ortaya koyuyor. Altın, borsa ve döviz ekseninde yoğunlaşan görünürlük, yatırımcı odağının hem korunma hem de getiri arayışı arasında dengelendiğini gösteriyor. Bu çerçevede yatırım araçlarının medyadaki dağılımı, ekonomik ve jeopolitik gelişmelerin yön verdiği çok katmanlı bir gündeme işaret ediyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Zeren Group iştiraklerinden Zeren Metal, Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın 2050 yılına kadar karbon nötr olma hedefi doğrultusunda hayata geçirdiği ‘Yeşil Dönüşüm Yol Haritası’nı tanıttı. Avrupa Birliği’nin “Fit for 55” paketi kapsamında 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarının en az %55 oranında azaltılması yönünde çalışmalarına dahil olan Zeren Metal, küresel iklim hedefleriyle uyumlu, gerçekçi ve kademeli bir dönüşüm stratejisi benimsiyor.

Yapılan analizlerde, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji projeleri sonucunda Zeren Metal’in toplam yaklaşık 4,5 milyon kWh enerji tasarrufu ve 1.777 ton CO₂e emisyon azaltımı elde edebileceği ölçümlendi. Ortalama geri ödeme süresi 6 yıl olan bu yatırımlar; ‘soğuk hadde blower uygulaması’ndan ‘enerji izleme sistemi’ne kadar uzanan 10 farklı başlıkta uygulanacak.

Zeren Metal, yeşil dönüşümün yalnızca teknolojik yatırımlarla değil, aynı zamanda kurum kültürüyle mümkün olduğunun bilinciyle hareket ediyor. Bu doğrultuda başlatılan farkındalık eğitimleri ile çalışanların sürece aktif katılımı sağlanırken, enerji verimliliği ve çevresel sorumluluk bilincinin kurum genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Özellikle düzenli atölyeler, seminerler ve görsel materyallerle farkındalık düzeyini sürekli destekleyen Zeren Metal, yeşil dönüşümü çalışanlarının katkısıyla da büyütüyor.

Zeren Metal Genel Müdürü Murat Akkaş, projeye ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Hayata geçirdiğimiz ‘Yeşil Dönüşüm Yol Haritası’ ile yalnızca enerji tüketimimizi ve karbon ayak izimizi azaltmayı değil; aynı zamanda üretim süreçlerimizi daha verimli, daha sürdürülebilir ve daha rekabetçi hale getirmeyi hedefliyoruz. Bu kapsamda enerji maliyetlerinde tasarruf sağlarken, yeşil finansman fırsatlarına erişimimizi artırıyor ve inovasyonu destekleyen yeni iş modelleri geliştiriyoruz. Bununla birlikte çalışanlarımız ve toplumda çevre bilincinin artmasına katkı sunuyor, daha sürdürülebilir bir gelecek için sorumluluk alıyoruz.”

Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarına öncelik veriliyor

Hazırlanan yol haritası kapsamında üretim süreçlerinde enerji tüketimini azaltmaya yönelik projeler geliştiren Zeren Metal, yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonunu da hızlandırıyor. Yapılan analizler, uygulanacak projeler sayesinde yıllık milyonlarca kWh enerji tasarrufu sağlanabileceğini ve önemli ölçüde karbon emisyonu azaltımı elde edileceğini ortaya koyuyor.

Bu kapsamda; yüksek verimli ekipman kullanımı, enerji izleme sistemleri, süreç optimizasyonu ve güneş enerjisi yatırımları öne çıkıyor. Özellikle çatı ve arazi tipi güneş enerjisi santrali (GES) projeleri, şirketin karbon emisyonlarını azaltma yolculuğunda kritik rol oynayacak.

Topluma ve geleceğe katkı sağlanıyor

Zeren Metal’in ‘Yeşil Dönüşüm Yol Haritası’ yalnızca şirket içi bir dönüşümle sınırlı kalmayıp, daha geniş ölçekte çevresel ve toplumsal faydalar yaratmayı hedefliyor. Bu kapsamda karbon emisyonlarının azaltılmasıyla iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlanırken, doğal kaynakların daha verimli kullanımı destekleniyor. 

Aynı zamanda atıkların azaltılması ve döngüsel ekonomi yaklaşımının yaygınlaştırılması teşvik edilerek çevre kirliliğinin önlenmesine katkıda bulunuluyor ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik dolaylı faydalar sağlanıyor. Bu tamamlayıcı yaklaşım sayesinde Zeren Metal, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin yaşam kalitesine de katkı sunmayı amaçlıyor.

Sanayide yeşil dönüşümün güçlü oyuncularından biri

Zeren Metal, sistematik ve veri odaklı yol haritası ile enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir üretim alanlarında attığı adımlarla sanayide yeşil dönüşümün öncü oyuncularından biri olma yolunda ilerliyor. Şirket, hem ulusal hem de uluslararası sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlayarak çevresel sorumluluğunu güçlü bir şekilde ortaya koyuyor.

SAFEbit CEO’su Emrah Aktaş’a göre piyasa kısa vadede makro baskı altında kalmaya devam etse de orta vadede yapısal hikâye gücünü koruyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim, enerji fiyatları üzerinden küresel piyasalarda yeni bir dalgalanma yaratırken; bu süreç yalnızca emtia tarafını değil, hisse senetleri ve kripto varlıklar dahil geniş bir varlık grubunu etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon beklentilerini yukarı çekmesi ve buna paralel olarak doların güç kazanması, özellikle likiditeye duyarlı varlık sınıflarında baskıyı artırıyor.

Kripto para piyasaları da bu makro çerçevenin dışında kalmıyor. Mart ayının ikinci yarısında spot Bitcoin ETF’lerinde gözlenen çıkışlar ve küresel risk iştahındaki zayıflama, piyasanın kısa vadede daha temkinli bir fiyatlama dönemine girdiğine işaret ediyor. Bununla birlikte, kripto varlıkların bu süreçte tamamen kopan değil, makro dinamiklerle birlikte hareket eden bir yapı sergilediği görülüyor.

SAFEbit CEO’su Emrah Aktaş’a göre yatırımcı ilgisi ortadan kalkmış değil ancak fiyatlar makro koşullara duyarlı hale geldi.

ETF akımları ve regülasyon başlıkları öne çıkıyor

Piyasada son dönemde öne çıkan bir diğer başlık ise ETF akımları ve regülasyon tarafındaki gelişmeler. Mart ayı boyunca spot Bitcoin ETF’lerinde girişlerin yavaşlaması ve dönemsel çıkışların görülmesi, kurumsal yatırımcıların daha seçici hareket ettiğine işaret ediyor.

Aktaş, bu süreci şu sözlerle değerlendirdi:

“ETF’ler artık kripto piyasasının ana göstergelerinden biri. Girişlerin yavaşladığı dönemlerde fiyatların da buna paralel hareket ettiğini görüyoruz. Bunun yanında özellikle stablecoin düzenlemeleri gibi başlıklar da yatırımcı davranışını etkiliyor. Ancak bu gelişmeleri tamamen negatif okumamak gerekiyor; regülasyonun netleşmesi uzun vadede piyasa için güven artırıcı bir unsur.”

Kısa vadede dalgalanma, orta vadede potansiyel devam ediyor

Kısa vadede makro baskının devam edebileceğine dikkat çeken Emrah Aktaş, kripto piyasasına ilişkin beklentilerini şöyle açıkladı:

“Bugün yaşanan dalgalanmalar, piyasanın olgunlaşma sürecinin bir parçası. Tokenizasyon, stablecoin’ler ve blockchain tabanlı finansal altyapılar artık geleneksel finansın da gündeminde. Bu da orta vadede kripto varlıklara yönelik talebin devam edeceğini gösteriyor.”

Aktaş’a göre mevcut dönemde yatırımcılar için en kritik unsur, makro gelişmeleri yakından takip etmek:
“Önümüzdeki süreçte enerji fiyatlarının seyri, enflasyon görünümü ve merkez bankalarının atacağı adımlar belirleyici olacak. Ancak her makro baskı döneminin ardından yeni bir denge oluştuğunu da unutmamak gerekiyor. Kripto piyasası bu dengeyi her seferinde daha güçlü bir altyapıyla karşılıyor.

Bu süreç, kripto piyasalarının küresel finansal sistemle giderek daha entegre bir yapıya kavuştuğunu ortaya koyarken; enerji fiyatları, doların seyri ve regülasyon adımları kısa vadede belirleyici olmaya devam edecek. Ancak piyasanın her dalgalanma döneminde yeni bir denge üretme kapasitesi, orta ve uzun vadede potansiyelin korunduğuna işaret ediyor. Bu nedenle mevcut tablo, yalnızca bir baskı dönemi değil, aynı zamanda kripto varlıkların daha olgun ve sürdürülebilir bir zemine ilerlediği bir geçiş süreci olarak değerlendiriliyor.”

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Dijital mirasınızı nasıl hazırlayıp koruyacağınızı ve sevdiklerinizin duygusal ve fiziksel yükünü azaltmak için önceden başka neler yapabileceğinizi tam olarak bilmek önemli. Siber güvenlik alanında dünya lideri olan ESET, dijital miras dolandırıcılarına karşı alınabilecek önlemler konusunda bilgi paylaşımında bulundu. 

Bir hayat sona erdiğinde geride bırakılanları hayal edebiliyor musunuz? Aile yadigârları, mülkler ve  diğer maddi varlıklar…  Şimdi de sevdiklerinize yönetmeleri için bırakacağınız tüm dijital varlıkları bir düşünün. E-posta hesapları, paylaşılan fotoğraflar, parolalar, çalma listeleri, sosyal medya profilleri ve akıllı cihazlar. Aradaki fark, siz öldükten sonra bunlara tamamen erişilemez hâle gelmesi ve bu durumun, arkadaşlarınız ve aileniz için zaten travmatik olan süreci daha da karmaşık hâle getirmesidir. Daha da kötüsü, dijital mirasınız kötü niyetli kişilerin hedefi bile olabilir. Dijital mirasınızı nasıl hazırlayıp koruyacağınızı ve sevdiklerinizin duygusal ve fiziksel yükünü azaltmak için önceden başka neler yapabileceğinizi tam olarak bilmek önemlidir. Ayrıca aniden aynı duruma düşerseniz ne olacağını da bilmelisiniz.

Dijital miras bırakılabilir mi?

En büyük zorluklardan biri sosyal medya ve parola yönetimiyle ilgilidir. OpenID Foundation'a göre, bankalar, vergi daireleri ve kart şirketleri ölüm sonrası hesapların kapatılmasıyla ilgili iyi prova edilmiş süreçlere sahipken birçok dijital odaklı şirket hâlâ ölümü "olağan dışı bir durum" olarak ele alıyor. Yasal açıdan bakıldığında, miras yasaları genellikle dijital varlıkları kapsamamakta, çevrimiçi politikalar "belirsiz" ve araçlar dağınık olabilmektedir.

Riskler nelerdir?

Sevdiklerini kaybeden arkadaşlar ve aile üyeleri için ölen kişinin dijital değerlerini geri alamamaları durumunda, sevdiklerini kaybetmenin duygusal darbesinin acısı artabilir. Sosyal medya algoritmaları, doğum günü bildirimleri veya etiketlenmiş fotoğraflar şeklinde istenmeyen anıları gündeme getirirse bu durum kötü hissettirebilir. Ayrıca size devredilmesi gereken kripto paralar ve diğer varlıklara erişememenizin mali bir etkisi de vardır.

Dolandırıcılar da para kazanma fırsatı yakalama peşinde. İlk olarak, ölüm ilanlarını ve sosyal medya gönderilerini tarayarak, ölen kişinin kimliğine bürünmek için kullanabilecekleri kişisel bilgileri arıyorlar. Sonrasında kredi kartı şirketlerini aldatarak yeni kredi limitleri açtırmaya bile çalışıyorlar.  Bankalar ve devlet kurumları için zorluk, kurban hesaplarını aktif olarak takip etmediğinde, bu tür dolandırıcılıkların normalde olacağından çok daha uzun süre devam edebilmesi oluyor. Dolandırıcılar yakın zamanda vefat eden bir kişinin ailesini de hedef alabilir. Örneğin, web'den onların görüntülerini toplayarak, akrabalarından para veya bilgi talep eden ölüm sonrası deepfake videolar oluşturabilirler. Ya da aynı şeyi yapmak için merhumun sosyal medya hesaplarını ele geçirebilirler. Hatta bir sigorta şirketi gibi davranarak, hayat sigortası fonlarını serbest bırakmak için bir ücret talep edebilirler. Ya da sevdiklerinizin dijital varlıklarına ücret karşılığında erişebileceklerini iddia eden hayali bir "hesap kurtarma" hizmet sağlayıcısı olabilirler.

Dijital miras riskini yönetmek için yapabilecekleriniz

Yapmanız gereken ilk şey, sizin veya sevdiğiniz birinin dijital mirasını oturup birlikte düzenlemektir. Giriş bilgileri de dâhil olmak üzere tüm önemli hesapların, cihazların ve varlıkların dijital bir envanterini çıkarın. Parolaları saklamak için parola anahtarları veya dijital cüzdanlar kullanıyorsanız bu işlem karmaşık olabilir. 

Çoğu büyük teknoloji şirketi, erişimi bir "miras irtibat kişisine" devretme olanağı sunsa da vefat etmeden önce bu olanağı kullanmazsanız muhtemelen hiç kimse hesaplarınıza erişemeyecektir. Başlıca hizmetler şunlardır:

• Facebook/Instagram Miras Kişisi
• Google Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi
• Apple Dijital Miras
• 1Password, LastPass ve Keeper gibi bazı parola yönetimi hizmetleri de "acil durum erişimi" veya benzer özellikler sunar

Ancak yukarıdakiler için izinlerin kısıtlı olabileceğini ve bunun da içeri girdikten sonra erişebileceğiniz ve yapabileceğiniz şeyleri sınırlayabileceğini de bilmelisiniz. Ancak en azından bunları güvence altına almak veya tamamen kapatmak mümkün olmalıdır. Bu, tek kullanımlık şifreleri almak için bunlara ihtiyacınız olmadığı varsayımıyla geçerlidir. Ardından, merhum ile ilgili kamu ve özel kurumlara bilgilendirmede  bulunulması gerekiyor. Olağan dışı faaliyetleri izleyerek finansal dolandırıcılığı önleyebilirsiniz. Ehliyetini iptal edin ve banka ve kredi kartı hesaplarını dondurun, güvenli olduğunda bunları silin. Bulduğunuz tüm devam eden abonelikleri iptal edin. Dolandırıcılar izliyor olabileceğinden, ölüm ilanında çok fazla bilgi paylaşmaktan kaçının. Ayrıca tüm arkadaşların ve aile üyelerinin olası dolandırıcılık girişimlerine karşı uyanık olmalarını sağlayın.

Uluslararası ticaretin can damarı olan tedarik zinciri, 2026’nın ağır jeopolitik gerilimleri gölgesinde tarihinin en köklü dönüşümünü yaşıyor. ABD-İsrail ittifakı ve İran arasındaki savaş Mart 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin %90 oranında azalmasına yol açtı, Basra Körfezi'nden gelen yakıt, ham petrol ve doğal gaz akışı neredeyse tamamen kesildi. Savaş öncesinde dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda, mart ayı boyunca gerçekleşen toplam gemi geçişi, normal şartlarda tek bir günde ulaşılan seviyeye kadar geriledi.

Enerji şoku ve 348 trilyon dolarlık borç kıskacı

Küresel piyasalardaki enerji baskısını değerlendiren Dr. Mehmet Sarıdoğan, güncel jeopolitik krizlerin enerji maliyetleri üzerinde kurduğu baskının tedarik zincirlerinde bir domino etkisi yarattığını vurguluyor. Sarıdoğan konuya ilişkin şu analizi paylaşıyor: Petrol fiyatlarındaki her ani yükseliş, sadece nakliye maliyetlerini değil, petrokimyadan plastiğe, tekstilden gıdaya kadar binlerce kalem girdinin birim maliyetini yukarı çekiyor. IMF Ocak 2026 güncellemelerine göre küresel büyüme yüzde 3,3 bandına çekilirken, IIF verilerine göre 348 trilyon dolar ile rekor kıran küresel borç stoku, bu maliyet artışlarını finanse etmeyi her zamankinden daha zor hale getiriyor. Faiz ve likidite şoklarının tedarik finansmanı üzerinde kurduğu bu baskı, şirketlerin nakit akışını yönetmek için satınalma birimlerini bir finansal kalkan olarak kullanmasını zorunlu kılıyor.

Ticaret normalleşmiyor, mal ticareti yüzde 0,5’e geriledi

Dünya ticaretindeki yapısal değişime dikkat çeken Dr. Mehmet Sarıdoğan, Dünya Ticaret Örgütü verilerinin küresel ticaretin rotasını kökten değiştirdiğini kanıtladığını belirtiyor. Sarıdoğan, sanayi şirketlerini bekleyen yeni dönemi şu sözlerle özetliyor: 2026 için mal ticareti hacim büyümesi beklentisinin yüzde 0,5’e kadar düşmesi, buna karşılık hizmet ticaretinin yüzde 4,4 ile dirençli kalması, sanayi şirketleri için yeni bir devrin ilanıdır. Mal ticaretindeki bu durgunluk ve lojistik hatlardaki tıkanıklıklar, özellikle ithalata bağımlı üretim yapan Türk sanayicisi için teslimat sürelerinde ve maliyetlerde öngörülemez sapmalar yaratıyor. 1 Ocak 2026 itibarıyla kalıcı hale gelen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ise bu tabloya ek bir vergi ve raporlama yükü getirerek satınalma performans göstergelerini hiç olmadığı kadar zorluyor.

Bu fırtınalı ortamda iş dünyası önemli bir dayanıklılık testinden geçerken, şirketler artık yalnızca maliyet avantajına dayalı değil, riskleri öngörebilen ve hızlı uyum sağlayabilen tedarik zinciri modellerine yöneliyor. Dr. Mehmet Sarıdoğan’a göre bu modelin merkezinde, akıllı stok yönetimi ve yapay zekanın iş modellerine entegre edilmesinin en ileri aşamalarından biri olan dijital ikiz teknolojisi bulunuyor. 

Dr. Sarıdoğan, satın alma dünyasına yıllardır hâkim olan ‘Tam Zamanında’ (Just-in-Time- JIT) üretim ve tedarik modelinin artık sürdürülebilirliğini kaybettiğini vurgulayarak şunları söylüyor: 

“Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık ve Kızıldeniz'deki saldırılar, lojistik sürelerini uzattı ve öngörülebilirliği ortadan kaldırdı. Bu durum, şirketleri ‘Her İhtimale Karşı’ (Just-in-Case -JIC) modeline, yani stratejik stoklamaya yöneltti. Eskiden depoda bekleyen her ürün bir 'maliyet yükü' olarak görülürken; bugün üretim hattının durmasının maliyeti, stok tutma maliyetinin katbekat üzerine çıktı. Ancak burada kritik bir ayrım var. Başarılı şirketler sadece 'depoyu ağzına kadar dolduranlar' değil, dijital ikizleri sayesinde hangi üründen ne kadar stoklaması gerektiğini bilen 'akıllı stok yönetimi yapanlar' (smart yards) olacak.”

Dr. Sarıdoğan, dijital ikiz teknolojisini iş süreçlerine entegre etmenin avantajlarını ise şu şekilde sıralıyor:

“Bir şirketin tüm tedarik ağının sanal bir kopyasını oluşturan bu sistemler, ‘Hürmüz Boğazı 3 ay daha kapalı kalırsa ne olur?’ veya ‘Lojistik maliyetleri %50 artarsa hangi tedarikçiyi değiştirmeliyim?’ gibi sorulara saniyeler içinde yanıt verebiliyor. 2026 itibarıyla bu sistemler temsilci (agentic) nitelik kazanarak, liman kapanması durumunda rotaları otonom olarak değiştirebilir veya navlun fiyatlarını yeniden müzakere edebilir hale geldi. Şirketlerin gelecekteki başarısı, eski teknolojileri yenileriyle değiştirebilme ve tedarikçi tabanlarını hızla genişletebilme yeteneklerine bağlı olacak.”

“Şirketlerimizi artık manuel süreçlerle yönetemeyiz”

“Satın alma bir savunma hattıdır” diye konuşan Dr. Sarıdoğan sözlerini şöyle tamamlıyor: “Bir fabrikanın durması, sadece o şirketin kaybı değil, Türkiye'nin üretim gücünün zayıflamasıdır. Bizler, İran'dan gelen kritik bakır, alüminyum ve plastiklerin alternatiflerini oluştururken, aslında ekonomik bağımsızlığımızı tahkim ediyoruz. 2026'nın jeopolitik fırtınalarında artık şirketlerimizi sadece manuel süreçlerle yönetemeyiz. TÜSAYDER olarak üyelerimizi, 'Dijital İkizler' ve 'Otonom Tedarik Ajanları' ile donatarak, krizleri oluşmadan önce tespit eden birer 'Jeopolitik Analist'e dönüştürüyoruz” 

Mindzie CEO’su James Henderson 11 Nisan’da Wyndham Grand İstanbul’da

Yapay zekanın bu devrimsel etkisi, 11 Nisan 2026 tarihinde Wyndham Grand İstanbul Levent’te düzenlenecek olan “Satın Almanın Yeni Çağı” temalı, XIII. Satın alma ve Tedarik Yönetimi Zirvesi’nde tartışılacak. Zirvenin teknoloji odaklı en dikkat çekici oturumu olan “Agentic Procurement: AI Süreç Madenciliği ile Otonom Satınalma” panelinde; otonom süreçlerin dünyadaki öncülerinden Mindzie CEO’su James Henderson konuk olacak oturumun moderatörlüğünü ise TÜSAYDER Yönetim Kurulu Üyesi Şenol Altuntaş yapacak. Oturumda, bir talebin (PR) teklife (RFQ) ve ardından siparişe (PO) dönüşme sürecinin yapay zekâ ajanları tarafından nasıl "insansızlaştırıldığı" ve bu sayede hata payının nasıl düşürüldüğü canlı akışlar üzerinden katılımcılara aktarılacak.

Satın almanın bu "Yeni Çağı"na tanıklık etmek ve 2026’nın ekonomi-teknoloji haritasında yerini almak isteyen tüm profesyoneller, Türkiye'nin en büyük satın alma buluşmasında bir araya gelecek. Tedarik zinciri ve satın alma alanında çalışan profesyoneller için yenilikleri takip etme, sektör liderleriyle ağ kurma ve geleceğin iş modellerini keşfetmefırsatı sunan bu zirve, değişime öncülük etmek isteyenler için kaçırılmayacak bir etkinlik olacak. Kayıtlar ücretsiz olarak https://tusayder.org adresi üzerinden yapılabilecek.

Küresel Enerji Arz Güvenliği için Benzeri Görülmemiş Tehdit

Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılmasının hukuka aykırı olduğunu savunan Esenyel & Partners Kurucu Ortağı ve Denizcilik Hukuku Uzmanı Av. Selçuk Esenyel, Babül Mendeb Boğazı’na yönelik de şunları söyledi: “Hürmüz’deki abluka zaten başlı başına ciddi bir krizdi. Şimdi bir de Babül Mendeb’e bakıyorsunuz, Husiler İsrail’e füze atıyor, o dar geçit de ikinci bir kriz noktasına dönüşüyor. Yani şu anda iki kritik boğazda birden ticari gemiler risk altında. İki boğazın aynı anda risk altında olması küresel enerji arz güvenliği için benzeri görülmemiş bir tehdit. Dolayısıyla uluslararası toplumun somut adım atması gerekiyor, bekleme lüksü kalmadı.”

Hürmüz Boğazı’nda son haftalarda yaşanan gelişmeler, özellikle ABD–İsrail ile İran arasındaki çatışmanın tırmanması nedeniyle küresel enerji güvenliği açısından kritik bir döneme işaret ediyor. İran, ABD-İsrail ve bu ülkelerle bağlantılı limanlara giden gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verilmeyeceğini açıklamasının ardından mart ayı içinde boğazdan geçen gemi sayısı dramatik şekilde düştü ve bazı günlerde sevkiyat neredeyse durma noktasına geldi. Bu azalma ise enerji arz zincirinde küresel ölçekte baskı oluşturdu. Hürmüz’deki aksama yalnızca petrol değil, gübre tedariki ve tarım üretim zincirini de tehdit ediyor. Bu durum ise küresel gıda fiyatları açısından yeni bir risk oluşturuyor. İran Devrim Muhafızları’nın 27 Mart’ta Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatıldığını ilan etmesi bölgedeki tansiyonu bir hayli yükseltti. Ancak fiili durumun ilan edilen kapatmadan daha karmaşık olduğu görülüyor; IMO’nun Mart 2026 belgelerinde “purported closure” ifadesi kullanıldı, İran’ın bazı “düşman olmayan” gemilere geçiş izni verdiği bildirildi. Dolayısıyla hukuken daha isabetli ifade, “tam kapatma”dan ziyade seçici, tehdit temelli ve fiilen ağır aksatan bir engelleme rejimidir.

Son olarak ise Yemen’de Husilerin 28 Şubat’ta başlayan çatışma sürecine İsrail’e yönelik füze saldırısıyla doğrudan dahil olması, Hürmüz Boğazı’nda gerilimin arttığı bir dönemde uluslararası kamuoyunun dikkatini bu kez Babül Mendeb Boğazı’na çevirdi. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, deniz yoluyla taşınan küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 10’u bu dar geçitten sağlanıyor. 

“İster barış zamanı deniz hukuku ister silahlı çatışma hukuku perspektifinden bakılsın, İran’ın boğazı tamamen kapatma hakkı bulunduğu savunulamaz”

Bölgede son yaşanan gelişmeleri değerlendiren Esenyel & Partners Kurucu Ortağı ve Denizcilik Hukuku Uzmanı Av. Selçuk Esenyel, “Şimdi herkes soruyor: İran boğazı kapatabilir mi? Basit görünen bir soru ama işin doğrusu hukuki açıdan son derece karmaşık. UNCLOS’un 38. maddesi uluslararası boğazlarda transit geçiş hakkı tanıyor. Ama İran bu sözleşmeyi 1982’de imzaladı, onaylamadı. Daha önemlisi, müzakere sürecinden bu yana ısrarla transit geçiş rejimine itiraz ediyor. İran’ın tezi şu: Hürmüz’de yalnızca masum geçiş geçerlidir. Uluslararası hukukta buna ‘ısrarlı muhalif devlet’ doktrini deniyor. 1951 tarihli Anglo-Norwegian Fisheries Davası’nda Uluslararası Adalet Divanı bunu teyit etmişti: bir teamül kuralı oluşurken tutarlı biçimde itiraz eden devlet o kuralla bağlı tutulamaz. İran’ın ileri sürebileceği ciddi bir argüman bu, kabul ediyorum. Ama karşı tarafta da en az o kadar güçlü argümanlar var. Birincisi, İran onlarca yıl boyunca bu boğazdan transit geçişe fiilen izin verdi. Hukukçular buna zımni kabul diyor, yani ısrarlı muhalif statüsünü zayıflatıyor. İkincisi, 1949 tarihli Corfu Boğazı Davası uluslararası boğazlardan geçiş hakkını UNCLOS’tan çok önce teyit etmişti. Dolayısıyla transit geçiş UNCLOS’la yaratılmış yeni bir kural mı, yoksa zaten var olan teamülün yazıya dökülmesi mi, bu tartışma açık. Ama mesele sadece bu değil. Şunu da görmek lazım: 28 Şubat’tan bu yana İran ile ABD-İsrail arasında fiili bir savaş var. Devletler arası uluslararası silahlı çatışma bu. Bu durumda savaş hukuku devreye girer. İran bir savaşın tarafı olarak deniz ablukası ilan edebilir, tarafsız gemileri durdurabilir, arayabilir, düşman yüküne el koyabilir. Bunlar bir egemen devletin savaş halinde sahip olduğu haklar. Fakat –ve bu çok önemli– bu haklar bile sınırsız değil. San Remo El Kitabı, bağlayıcı bir antlaşma değil ama teamül hukukunu büyük ölçüde yansıtıyor. San Remo’ya göre abluka için bildirim yapılacak, etkin uygulanacak, tarafsız devletlere orantısız zarar verilmeyecek, insani geçiş sağlanacak. İran’ın bazı ‘düşman olmayan’ gemilere geçiş izni vermesi aslında seçici bir abluka rejimi uyguluyor olduğunu gösteriyor. Peki bu rejim San Remo şartlarını karşılıyor mu? Özellikle tarafsız limanlara erişimin engellenmemesi ve orantılılık açısından ciddi soru işaretleri var. İster barış zamanı deniz hukukundan bakın ister savaş hukukundan, İran’ın boğazı tamamen ve ayrımsız biçimde kapatma hakkı olduğu savunulamaz” diye konuştu.

“Boğazın tamamen kapatılması her iki rejim altında da hukuka aykırıdır”

Masum geçiş ile transit geçiş arasındaki farkı da açıklayan Esenyel, “Burada çok temel bir ayrım var. Transit geçiş hakkını kıyı devleti askıya alamaz, UNCLOS madde 44 bunu açıkça söylüyor. Masum geçişte ise kıyı devletinin sınırlı bir yetkisi var: madde 25/3’e göre geçici olarak ve belirli alanlarla sınırlı biçimde askıya alabilir. Yani geçici ve lokal, o kadar. İran ne diyor? ‘Burada transit geçiş geçerli değil, sadece masum geçiş var.’ Tamam, diyelim ki bu tezi kabul ettik. O zaman bile süresiz ve genel bir kapatma yapamaz, çünkü madde 25/3 buna izin vermiyor. Öbür taraftan uluslararası toplumun büyük çoğunluğu Hürmüz’ün uluslararası boğaz statüsünde olduğunu ve transit geçiş rejiminin uygulanması gerektiğini kabul ediyor. O durumda da madde 44 geçerli, geçişi engelleyemezsiniz. Dolayısıyla nereden bakarsanız bakın, boğazın tamamen ve süresiz kapatılması her iki rejim altında da hukuka aykırı” dedi.

“Rotada yaşanan tıkanıklık mücbir sebep kavramını gündeme getiriyor”

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılarda 4 hafta geride kalırken, küresel piyasalarda enerji fiyatlarındaki sert dalgalanmalar devam ediyor. Bu rotadaki tıkanıklığın force majeure (mücbir sebep) kavramını gündeme getirdiğini söyleyen Esenyel, “Mücbir sebep herkesin dilinde ama işin doğrusu bu kadar basit değil. Önce sormanız gereken sorular var: Sözleşmenizde bir force majeure klozu var mı? Hangi hukuk uygulanıyor? Olay ifayı gerçekten imkânsız mı kılıyor yoksa sadece pahalılaştırıyor mu? Bildirim yükümlülüğünüzü yerine getirdiniz mi? Zararı azaltmak için ne yaptınız? Bunların hepsine cevap vermeden ‘mücbir sebep var’ diyemezsiniz. ICC’nin 2020 Force Majeure ve Hardship Klozları rehber niteliğinde iyi bir model ama bağlayıcı hukuk değil, sözleşmeye açıkça dahil etmeniz gerekiyor. Bir de şunu unutmamak lazım: İngiliz hukukundaki frustration ile Türk hukukundaki ya da kıta Avrupasındaki mücbir sebep farklı sonuçlar doğurur. Dolayısıyla her sözleşmeye ayrı bakmak gerekiyor. Sigorta tarafında ise savaş riski klozları devreye girecektir, buna kesin gözüyle bakabiliriz” dedi. 

“İki boğazın aynı anda risk altında olması küresel enerji arz güvenliği için benzeri görülmemiş bir tehdit”

Yemen’de Husilerin İsrail’e yönelik füze saldırısı sonrası uluslararası kamuoyunun dikkatinin çevrildiği Babül Mendeb Boğazı’yla ilgili de konuşan Esenyel; “Babül Mendeb de Hürmüz gibi UNCLOS madde 37 kapsamında uluslararası boğaz, transit geçiş rejimi geçerli. Ama buradaki tablo Hürmüz’den çok farklı. Hürmüz’de bir egemen devlet var, savaşın tarafı, muhasım hakları tartışmasız. Babül Mendeb’de ise Husiler var. Husiler savaş ilan etti, doğru. Ama uluslararası hukukta çatışmanın niteliği siz ne ilan ettiğinize değil fiili duruma bağlıdır. ICRC bunu açıkça söylüyor. Devletler arası çatışma IAC, yani uluslararası silahlı çatışma. Bir silahlı grupla devlet arasındaki çatışma ise NIAC, yani uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışma. Husiler toprak kontrol ediyor, evet. Ama uluslararası toplum Yemen’in meşru hükümeti olarak Başkanlık Liderlik Konseyi’ni tanıyor. Bu çok önemli bir ayrım. Çünkü deniz savaş hukukunda abluka ilan etme, tarafsız gemileri durdurma, düşman yüküne el koyma gibi muhasım haklar esasında IAC bağlamında geçerli. Bir silahlı grubun savaş ilan etmesi ona ticaret gemileri üzerinde otomatik muhasım haklar vermez. Burada eşik sorusu savaş ilanı değil, çatışmanın sınıflandırılması ve devlet isnadıdır. San Remo El Kitabı bu konuda çok atıf yapılan bir kaynak ama bağlayıcı bir antlaşma değil, teamülün yazıya dökülmüş hali. San Remo bile abluka için bildirim, etkinlik, tarafsız uygulama, nötr devlet kıyılarına erişimin engellenmemesi gibi sıkı şartlar koyuyor. Husiler resmi abluka ilan etmeden, tarafsız bayraklı ticari gemilere ayrımsız saldırıyor. Hangi çerçeveden bakarsanız bakın bu ayrım ve orantılılık ilkelerinin ihlalidir. BM Güvenlik Konseyi’nin 2216 sayılı kararı Husilere silah ambargosunu öngörüyor ama bu 2015 tarihli bir karar, şu anki krizin ölçeğine yetmiyor. Güncel BM ve IMO kararlarının yakından takip edilmesi şart. Enerji boyutuna baktığımızda; EIA verilerine göre küresel deniz petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 9’u Babül Mendeb’den geçiyor. Şimdi bazıları bunu Hürmüz’deki yüzde 20 ile toplayıp ‘üçte biri risk altında’ diyor ama bu doğru değil. Basra Körfezi’nden Avrupa’ya giden petrol her iki boğazdan da geçtiği için basit toplama çifte sayım üretir. Ama kesin olan şu ki iki boğazın aynı anda risk altında olması küresel enerji arz güvenliği için benzeri görülmemiş bir tehdit. Kıyıdaş devletlerin, başta Yemen, Cibuti ve Eritre’nin, UNCLOS madde 44 uyarınca transit geçişi engellememe yükümlülüğü var. IMO’nun ticari gemilere yönelik saldırıları kınayan kararları, SOLAS hükümleri ortada. Bu gemilerin korunması uluslararası toplumun ortak sorumluluğu, kimse bundan kaçamaz” şeklinde konuştu.

Toplantıda konuşan KMTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Buluntu, 6 Şubat depremlerinin ardından bölge ekonomisinin yeniden ayağa kaldırılması sürecinde iller arası iş birliğinin hayati önem taşıdığını belirtti. Buluntu, “Bölgemizin yeniden güçlü bir üretim ve ihracat merkezi haline gelmesi için ortak hareket etmek zorundayız. Bu platform, sadece sorunların konuşulduğu değil, aynı zamanda çözüm odaklı adımların atıldığı önemli bir iş birliği zemini sunuyor.” dedi.

Bölgesel kalkınmanın ancak ortak akıl ve koordinasyonla mümkün olacağını vurgulayan Başkan Buluntu, kamu, özel sektör ve sivil toplumun birlikte hareket etmesinin sürdürülebilir büyüme açısından kritik rol oynadığını ifade etti.

Katılımcı oda başkanları da bölgesel iş birliklerinin güçlendirilmesi, yatırım fırsatlarının artırılması ve sanayi altyapısının geliştirilmesine yönelik görüş ve önerilerini paylaştı. Toplantıda ayrıca, bölge illerinin rekabet gücünü artıracak ortak projeler üzerine değerlendirmelerde bulunuldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre martta 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 32,82, yurt içi üretici fiyatları yüzde 25,98 arttı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Aylık bazda TÜFE yüzde 1,94, Yİ-ÜFE yüzde 2,3 artış gösterdi.

TÜFE, martta geçen yılın aralık ayına göre yüzde 10,04, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 30,87 yükseldi.

Enflasyon, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın enerji ve gıda başta olmak üzere çeşitli alanlardaki olumsuz etkilerine rağmen beklentilerin altında kaldı.

Yİ-ÜFE'de Aralık 2025'e göre yüzde 7,58, geçen yılın mart ayına kıyasla yüzde 28,08 artış oldu.

Mart enflasyon verilerinin açıklanmasıyla kira artış oranı da belli oldu. Martta ev ve iş yerleri için uygulanacak kira artış oranı yüzde 32,82 olarak belirlendi.

Beklentiler

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, martta TÜFE'nin yüzde 2,4 artacağını öngörmüştü. Bu ortalamaya göre yıllık enflasyonun yüzde 31,46 olabileceği hesaplanmıştı.

TÜFE ve Yİ-ÜFE oranları şöyle: