GameStop tarafından yapılan teklif, eBay'in cuma günkü borsa kapanış fiyatına göre yaklaşık yüzde 20 daha yüksek bir fiyata tekabül ediyor.

Toplamda 55,5 milyar dolara ulaşan satın alma bedelinin, teklifin kabul edilmesi durumunda yarısının nakit, kalan yarısının ise GameStop hissesi olarak ödenmesi planlanıyor.

Mevcut piyasa verilerine göre eBay yaklaşık 46 milyar dolar, GameStop ise 12 milyar dolar değerinde bulunuyor.

Satın alma işleminin GameStop’ın mevcut nakit kaynakları ve yeni borçlanma araçlarıyla finanse edilmesi planlanıyor. ABD basınına göre, sürece bir Orta Doğu varlık fonunun da dahil edilmesi gündemde bulunuyor.

Amazon’a ciddi bir rakip olacak

Wall Street Journal’a (WSJ) mülakat veren GameStop Üst Yöneticisi (CEO) Ryan Cohen, söz konusu satın almanın e-ticaret şirketi Amazon karşısında güçlü bir alternatif oluşturacağını vurguladı.

Satın almanın tamamlanmasını takip eden bir yıl içinde 2 milyar dolarlık tasarruf öngördüklerini belirten Cohen, "Hedefim, eBay’i yüz milyarlarca dolar değerinde bir şirkete dönüştürmek." ifadelerini kullandı.

Küçük yatırımcıların simgesi

ABD borsalarında küçük ve büyük yatırımcılar arasındaki tarihi rekabet, 2021 yılında GameStop hisselerindeki işlemlerle küresel gündeme oturmuştu. O dönemde ekonomik sıkıntılar yaşayan şirketin hisseleri, büyük yatırım fonları tarafından "açığa satış" yöntemiyle hedef alınmıştı.

Sosyal medya platformu Reddit'teki "WallStreetBets" forumunda örgütlenen amatör yatırımcılar, bu durumu fark ederek toplu alıma geçmişti. 18 dolar seviyelerinden 400 doların üzerine çıkarak bir ayda yaklaşık yüzde 1700 değer kazanan GameStop hisseleri, büyük yatırım şirketlerinin milyarlarca dolar zarar etmesine yol açmıştı. Bu olay, finans literatürüne bireysel yatırımcıların piyasa üzerindeki etkisini gösteren en somut örneklerden biri olarak geçti.

İstanbul — Konaklama sektörü köklü bir dönüşümden geçiyor. Artık teknoloji sadece operasyonları destekleyen bir araç değil; misafir deneyimini doğrudan şekillendiren stratejik bir güç haline geldi.

Axis Communications, konaklama sektöründe dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, akıllı video çözümleri ve veri odaklı sistemlerin işletmeler için önemli bir rekabet avantajı yarattığına dikkat çekiyor.

Günümüzde oteller ve restoranlar, yalnızca hizmet sunmakla yetinmiyor; misafir davranışlarını analiz eden, yoğunluk ve kullanım verilerini ölçümleyen ve ihtiyaçları öngören teknolojilerle fark yaratıyor. Bu sayede işletmeler, hem hizmet kalitesini artırabiliyor hem de operasyonel süreçlerini daha verimli hale getirebiliyor.

Dijitalleşmenin etkisiyle birlikte, konaklama sektörü “deneyim odaklı” bir yapıya evrilirken, teknoloji bu deneyimin tasarımında belirleyici bir rol üstleniyor.

1. “Misafir deneyimi artık veriye dayalı olarak şekilleniyor”

Axis Communications Ülke Müdürü Ayşegül Demirkol konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

“Konaklama sektöründe teknoloji artık arka planda çalışan bir destek unsuru değil; doğrudan misafir deneyiminin merkezinde yer alıyor. Akıllı video çözümleri sayesinde işletmeler sadece güvenliği artırmakla kalmıyor, aynı zamanda operasyonlarını optimize ediyor ve misafir memnuniyetini ölçülebilir şekilde iyileştirebiliyor. Türkiye’de de bu dönüşümün hızla benimsendiğini ve işletmelerin teknoloji yatırımlarını stratejik bir öncelik haline getirdiğini görüyoruz.”

2. Güvenlikten Daha Fazlası: Operasyonel Zekâ Dönemi

Axis Communications’ın geliştirdiği video analitik ve bağlantılı sistemler, konaklama sektöründe güvenliğin ötesine geçerek işletmelere gerçek zamanlı içgörüler sunuyor.

Akıllı video teknolojileri; lobi, restoran, resepsiyon ve ortak alanlarda oluşan yoğunlukları analiz ederek hizmet akışının daha iyi planlanmasına yardımcı oluyor. Aynı zamanda personel verimliliğinin artırılması, bekleme sürelerinin azaltılması ve misafir memnuniyetinin iyileştirilmesi gibi kritik alanlarda somut katkı sağlıyor.

Bunun yanı sıra, güvenlik çözümleri artık yalnızca riskleri önlemekle sınırlı kalmıyor; olaylara daha hızlı müdahale edilmesini sağlarken, aynı zamanda iş sürekliliğini destekleyen proaktif bir yapı sunuyor.

3. Veri ile Güçlenen İşletmeler: Daha Akıllı Kararlar

Konaklama sektöründe veri odaklı karar alma süreçleri giderek daha fazla önem kazanıyor. Video analitikten elde edilen veriler, işletmelere yalnızca anlık durum analizi değil, aynı zamanda uzun vadeli stratejik planlama imkânı da sunuyor.

Alan kullanımının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve kaynakların daha etkin yönetilmesi gibi konular, veri temelli yaklaşımlar sayesinde daha ölçülebilir ve sürdürülebilir hale geliyor.

Bu yaklaşım, işletmelerin maliyetlerini kontrol altında tutarken, aynı zamanda gelir artırıcı fırsatları daha net bir şekilde ortaya koymasına yardımcı oluyor.

4. Geleceğin Konaklama Deneyimi: Akıllı, Bağlantılı, Kişiselleştirilmiş

Bulut teknolojileri, yapay zekâ destekli analizler ve entegre güvenlik sistemleri, konaklama sektörünün geleceğini şekillendiriyor.

Merkezi ve uzaktan yönetilebilen sistemler sayesinde işletmeler, farklı lokasyonlardaki operasyonlarını tek bir platform üzerinden yönetebiliyor. Bu da hem operasyonel esneklik sağlıyor hem de hızlı ölçeklenebilirlik imkânı sunuyor.

Axis Communications, uçtan uca çözümleriyle işletmelerin bu dönüşüme adapte olmasını kolaylaştırırken; teknolojiyi iş süreçlerine entegre ederek gerçek bir iş değeri yaratılmasına katkı sağlıyor.

Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış olan Rumeli Han’da gerçekleştirilecek etkinlik, sektörel iş birliklerini tarihsel bir zeminde buluşturacak. Yerli ilaç üreticileriyle ile yerli tedarikçiyi buluşturacak etkinlik, Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim odağında yeniden şekillendirmeyi hedefliyor.

İLAÇ ÜRETİMİNİN TÜM HALKALARI TEK PLATFORMDA

Sadece TİYSAT üyelerine özel masa katılımıyla gerçekleştirilecek etkinlikte; makine, ham madde, yazılım ve sarf malzeme üreticileri, ilaç sektörünün karar vericileriyle birebir görüşmeler yapma imkânı bulacak. Organizasyonun, yerli tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir iş birliklerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Etkinlik, ilaç üretim sürecinin farklı aşamalarında faaliyet gösteren yerli firmalar ile üreticileri doğrudan buluşturarak sektördeki önemli bir ihtiyaca yanıt veriyor. Katılımcılar, üretim süreçlerini iyileştirecek çözümleri yerinde değerlendirme ve yeni iş bağlantıları kurma fırsatı elde edecek. 

YERLİ ÜRETİMLE GÜÇLENEN SEKTÖR

TİYSAT’ın, Türkiye’de ilaç sanayisinin tüm bileşenlerini yerli üretim odağında bir araya getiren ve sektörler arası iş birliğini güçlendiren bir kümelenme olduğunu belirten TİYSAT Yönetim Kurulu Başkanı Erdinç Yaşrin; “İlaç üreticilerinden ham madde ve ekipman tedarikçilerine, yazılım ve otomasyon çözümlerinden lojistik ve sarf malzemeye kadar sektörün tüm halkalarını kapsayan bu yapıyla, yerli üretim kapasitesini artırmayı ve Türk ilaç sanayisinin küresel rekabet gücünü yükseltmeyi hedefliyoruz. 14 Mayıs’ta Rumeli Han’da gerçekleştireceğimiz etkinliğimiz, Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış bu tarihi mekânın mirasını modern inovasyon ve stratejik iş birliği vizyonumuzla buluşturacak. Bu özel buluşma ile Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim ekseninde şekillendirecek, sektörde kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açacak stratejik bir platform oluşturmayı amaçlıyoruz” ifadelerinde bulundu.

 “KÜRESEL REKABETTE YENİ DENKLEM”

Artkim Group Kurucusu ve CEO’su Ahmet Güler, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde: “İlaç sanayisi, yalnızca ekonomik büyüklüğüyle değil, aynı zamanda stratejik önemiyle de ülkelerin kalkınmasında belirleyici rol oynayan sektörlerin başında geliyor. Bu ölçekte bir sektörde sürdürülebilir başarı elde edebilmenin temel koşulu ise güçlü, entegre ve yerli bir tedarik zinciri yapısına sahip olmaktan geçiyor. Bu etkinlik ile amacımız; yerli üreticilerimizi yalnızca görünür kılmak değil, onları doğrudan karar vericilerle buluşturarak kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açmak. Bugün küresel rekabet, yalnızca üretim kapasitesiyle değil; tedarik zinciri yönetimi, teknoloji geliştirme ve iş birliği kabiliyetiyle şekilleniyor. TİYSAT B2B Etkinliği’ni de bu bakış açısıyla, sektörün tüm paydaşlarını aynı zeminde buluşturan stratejik bir platform olarak konumlandırıyoruz. Bu organizasyonun, Türk ilaç sanayisinin yerli üretim ekseninde güçlenmesine ve uluslararası rekabetçiliğinin artmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.” ifadelerini kullandı

YERLİ TEKNOLOJİYLE KÜRESEL REKABETTE DAHA GÜÇLÜ BİR TÜRKİYE

TİYSAT B2B İş Olanakları Etkinliği, yerli teknoloji ve üretim gücünü merkeze alan yaklaşımıyla, Türk ilaç sanayisinin küresel pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmasına katkı sunmayı hedefliyor. 14 Mayıs Bilimsel Eczacılık Günü’nde gerçekleşecek bu özel buluşma, sektörün tüm paydaşlarını ortak bir vizyon etrafında bir araya getirecek. Yerli üretim temelli yeni iş birliklerinin doğmasının hedeflendiği buluşma; stratejik kararların şekillendiği ve geleceğin üretim modelinin inşa edildiği güçlü bir platform olarak öne çıkıyor. 

Bu doğrultuda, Türkiye'de kesintisiz iletişimin sağlanması için operatörlerin mobil yatırım tutarı, her yıl katlanarak sürüyor. Özellikle, 5G hazırlıkları ve altyapı modernizasyonu kapsamında, son yıllarda yatırımlar belirgin bir artış gösteriyor.

5 yılda 188 milyar liralık mobil yatırım

Operatörlerce, 2021'de 10 milyar 176 milyon liralık mobil yatırıma imza atılırken, 2022'de 14 milyar 624 milyon lira, 2023'te 30 milyar 486 milyon lira, 2024'te 50 milyar 766 milyon lira tutarında yatırım hayata geçirildi. İşletmeciler en fazla mobil yatırımı, 81 milyar 926 milyon lirayla 2025 yılında yaptı.

Böylelikle, 2021'den 2025 yılı sonuna kadar, Türkiye'de 5 yılda operatörler tarafından yapılan toplam mobil yatırımın tutarı, 187 milyar 978 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

İşletmelerce 2021-2025 döneminde gerçekleştirdikleri toplam yatırım tutarları şöyle:

Çözüm platformu Şikayetvar’ın paylaştığı verilere göre, 1-10 Nisan arasında GSM operatörlerine iletilen şikayetler yüzde 42 arttı.

Şikayetvar verilerine göre GSM operatörlerine ulaşan şikayet sayısında dikkat çekici bir sıçrama yaşandı. 1 Nisan itibarıyla hayatımıza giren 5G teknolojisiyle birlikte 2 bin 400 seviyesinde olan başvurular, 10 Nisan itibarıyla 3 bin 402’ye yükseldi. Artış yalnızca kısa vadeyle sınırlı değil. Yıllık veriler de yükseliş trendine işaret ediyor. 2025 yılının ilk dört ayı ile 2026’nın aynı dönemi karşılaştırıldığında şikayet sayısı 35 bin 536’dan 38 bin 536’ya çıkarak yüzde 8 arttı.

5G ile ilgili en çok nelerden şikayet ediliyor?

Şebeke çekim problemi ilk sırada: Kullanıcıların en çok şikayet ettiği konu şebeke kalitesi. 5G aktif görünse bile birçok bölgede çekim gücünün zayıf olduğu, kapalı alanlarda bağlantının tamamen koptuğu ifade ediliyor.

Beklenen hızlara ulaşılamıyor: 5G’nin yüksek hız vaadine rağmen kullanıcılar çoğu zaman düşük hızlarla karşılaştıklarını belirtiyor. Hatta bazı kullanıcılar 4.5G’nin daha hızlı olduğunu dile getiriyor.

Bağlantı kararsızlığı dikkat çekiyor: Telefonların sürekli 5G ile 4G arasında geçiş yapması, bağlantının stabil olmaması ve ani kopmalar en sık dile getirilen teknik sorunlar arasında yer alıyor.

Kampanya ve hediye internet sorunları: Operatörlerin sunduğu kampanyalarda vaat edilen internet paketlerinin tanımlanmaması veya yanlış kullanılması kullanıcıların tepkisini çekiyor.

Cihaz uyumluluğu problemleri yaşanıyor: 5G destekli telefon kullanan bazı kullanıcılar, cihazlarının sistemde uyumsuz görünmesi veya 5G ayarlarının aktif olmaması gibi sorunlarla karşılaşıyor.

Altyapı ile reklamlar örtüşmüyor: Bazı kullanıcılar, operatörlerin “5G var” dediği bölgelerde hizmet alamadıklarını belirtiyor. Bu durum, altyapı ile tanıtım arasındaki farkı gündeme getiriyor.

Müşteri hizmetleri yetersiz bulunuyor: Şikayetlere verilen standart yanıtlar ve çözüm süreçlerinin yavaşlığı kullanıcı memnuniyetini düşürüyor. Geri dönüşlerin yetersiz olduğu sıkça vurgulanıyor.

Taahhüt ve iptal sorunları tepki çekiyor: Hizmetten memnun kalmayan kullanıcılar, yüksek cayma bedelleri nedeniyle operatör değiştirmekte zorlandıklarını ifade ediyor.

Geçiş süreci etkisi mi?

Uzmanlara göre, yeni nesil mobil teknolojilere geçiş süreçlerinde benzer sorunlar yaşanması olağan kabul ediliyor. 5G altyapısının henüz tüm bölgelerde eşit seviyede yaygınlaşmamış olması, mevcut sistemlerin büyük ölçüde 4.5G altyapısı üzerine çalışması ve cihaz–şebeke uyumluluğu gibi teknik faktörler kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyebiliyor.

Konuyla ilgili Şikayetvar’a ulaşan bazı şikayetlerse şöyle: 

• “5G’ye geçtikten sonra internet kalitesi belirgin şekilde düştü. 4.5G’de bu kadar sorun yaşamazken, 5G’de sık sık kopmalar oluyor ve bağlantı stabil değil. Öyle ki, yeni taahhüdüm olmasa hattımı taşımayı düşünecek kadar memnuniyetsizlik yaşıyorum. 4.5G’ye geri dönmek istedim ancak telefonda sadece 2G–3G seçenekleri görünüyor; 4.5G’ye geçiş yapamıyorum ve çözüm bulamadım.”

• 5G’ye geçtikten sonra Düzce’de mobil internet neredeyse kullanılamaz hale geldi. Daha önce aynı yerde 4.5G ile 35–50 Mbps hız alabilirken, son 1 haftadır sürekli H/H+ bağlantısı görüyorum ve hızım 8–10 Mbps seviyesine düştü. Müşteri hizmetleri sorunun baz istasyonu kaynaklı olduğunu söyleyip bölgesel iyileştirme yapılacağını belirtti ancak somut bir çözüm sunulmadı. Sorunun çözülemeyeceğini ima eden yaklaşım da ayrıca hayal kırıklığı yarattı.

• 01.04.2026 tarihinde SMS ile “5G’ye Hoş Geldin Kampanyası”na başvurdum; ancak cihazımın 5G uyumlu olmadığı gerekçesiyle 50 GB hediye internet hattıma tanımlanmadı. Kullandığım cihaz teknik olarak 5G desteklemesine rağmen sistemde uyumsuz görünüyor ve bu nedenle kampanyadan yararlanamıyorum. Gönderilen SMS ile de bu hatalı bilginin teyit edildiğini görüyorum. Cihazımın 5G uyumluluğunun sistemde düzeltilmesini ve hak ettiğim 50 GB internetin tanımlanmasını istiyorum. 

• 5G hızlarından bahsederek reklam yapmalarına rağmen hattımı bu sabah itibarıyla 3G’ye düşürdüler ve o zamandan beri ne internetimi ne de hattımdaki dakikalarımı düzgün kullanamıyorum. Saat sabah 11.00’den akşam 17.00’ye kadar defalarca müşteri hizmetlerini aradım, en az 10 farklı müşteri temsilcisiyle görüştüm ve neredeyse hepsi birbirinden farklı, çelişkili ve yanlış bilgiler verdi.

Uzmanlar ise kontrolsüz kullanımın bireysel ve toplumsal düzeyde yeni risk alanları oluşturduğuna dikkat çekiyor.

ekonomim dergisi

İstanbul Rumeli Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, dijital bağımlılığın günümüzde en yaygın davranışsal risk alanlarından biri haline geldiğine dikkat çekti. Telefon ve dijital platform kullanımının rastlantısal olmadığını vurgulayan Şimşek, “Dijital sistemler, beynin ödül mekanizmasını sürekli harekete geçirecek biçimde tasarlanıyor” dedi.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

“Her bildirim beyinde ödül etkisi oluşturuyor”

Dijital dünyanın sunduğu hız ve erişim kolaylığının hayatı önemli ölçüde kolaylaştırdığını belirten Şimşek, kontrolsüz kullanımın psikolojik sonuçlarına karşı uyarıda bulundu. Sürekli gelen bildirimler, sosyal medya beğenileri ve anlık haz sunan içeriklerin dopamin sistemini aktive ettiğini ifade eden Şimşek, “Her bildirim beyinde küçük bir ödül etkisi oluşturuyor. Bu durum zaman içinde alışkanlığa, ardından da kontrol kaybına dönüşebiliyor” diye konuştu. Bu sürecin bireyde fark edilmeden gelişen tekrar eden kontrol etme davranışına yol açtığını belirten Şimşek, kişinin kısa süreli rahatlama için ekrana yöneldiğini söyledi.

“Yaş gruplarına göre riskler değişiyor”

Dijital bağımlılığın farklı yaş gruplarında farklı biçimlerde ortaya çıktığını dile getiren Şimşek, gençlerde sosyal medya ve çevrim içi oyunların öne çıktığını, yetişkinlerde ise işle bağlantılı ekran kullanımı ve sürekli çevrim içi kalma baskısının belirleyici olduğunu kaydetti. Gençlerde sosyal onay arayışı ve akran ilişkilerinin etkili olduğunu ifade eden Şimşek, yetişkinlerde ise kaçırma korkusu ve iş sürekliliği kaygısının ön plana çıktığını belirtti. Her iki grupta da uzun süreli ekran kullanımının dikkat dağınıklığına, uyku sorunlarına ve yüz yüze ilişkilerde zayıflamaya yol açabileceğini söyledi. Özellikle gece saatlerinde artan ekran maruziyetinin biyolojik ritmi bozduğunu ve zihinsel yorgunluğu artırdığını da sözlerine ekledi.

“Hedef teknolojiden uzaklaşmak değil, dijital denge kurmak”

Sağlıklı dijital kullanımın teknolojiyi tamamen hayat dışına itmek anlamına gelmediğini vurgulayan Şimşek, asıl hedefin “dijital denge” olduğunu ifade etti. Günlük ekran süresinin sınırlandırılması, gereksiz bildirimlerin kapatılması ve teknoloji dışı zaman aralıklarının oluşturulmasının önemli adımlar olduğunu belirten Şimşek, özellikle yemek saatlerinde ve uyumadan önce ekran kullanımının azaltılmasının aile içi iletişimi ve uyku kalitesini olumlu etkilediğini söyledi. Yüz yüze etkileşimlerin artırılması ve fiziksel aktivitelerin günlük yaşama dahil edilmesinin dengeleyici rol oynadığını kaydeden Şimşek, dijital farkındalık eğitimlerinin erken yaşta başlaması gerektiğine işaret etti.

“Asıl risk kontrolsüz kullanım”

Prof. Dr. Şimşek, dijital araçların doğru ve bilinçli kullanıldığında yaşamı kolaylaştırdığını, ancak sınır konulmadığında psikolojik ve sosyal riskler doğurabileceğini belirtti. “Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmak gerçekçi değil. Önemli olan, onun bizi yönetmesine izin vermemek. Dijital farkındalık geliştikçe bireyler ekranla kurdukları ilişkiyi daha bilinçli şekilde düzenleyebilir” ifadelerini kullandı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Dijital mirasınızı nasıl hazırlayıp koruyacağınızı ve sevdiklerinizin duygusal ve fiziksel yükünü azaltmak için önceden başka neler yapabileceğinizi tam olarak bilmek önemli. Siber güvenlik alanında dünya lideri olan ESET, dijital miras dolandırıcılarına karşı alınabilecek önlemler konusunda bilgi paylaşımında bulundu. 

Bir hayat sona erdiğinde geride bırakılanları hayal edebiliyor musunuz? Aile yadigârları, mülkler ve  diğer maddi varlıklar…  Şimdi de sevdiklerinize yönetmeleri için bırakacağınız tüm dijital varlıkları bir düşünün. E-posta hesapları, paylaşılan fotoğraflar, parolalar, çalma listeleri, sosyal medya profilleri ve akıllı cihazlar. Aradaki fark, siz öldükten sonra bunlara tamamen erişilemez hâle gelmesi ve bu durumun, arkadaşlarınız ve aileniz için zaten travmatik olan süreci daha da karmaşık hâle getirmesidir. Daha da kötüsü, dijital mirasınız kötü niyetli kişilerin hedefi bile olabilir. Dijital mirasınızı nasıl hazırlayıp koruyacağınızı ve sevdiklerinizin duygusal ve fiziksel yükünü azaltmak için önceden başka neler yapabileceğinizi tam olarak bilmek önemlidir. Ayrıca aniden aynı duruma düşerseniz ne olacağını da bilmelisiniz.

Dijital miras bırakılabilir mi?

En büyük zorluklardan biri sosyal medya ve parola yönetimiyle ilgilidir. OpenID Foundation'a göre, bankalar, vergi daireleri ve kart şirketleri ölüm sonrası hesapların kapatılmasıyla ilgili iyi prova edilmiş süreçlere sahipken birçok dijital odaklı şirket hâlâ ölümü "olağan dışı bir durum" olarak ele alıyor. Yasal açıdan bakıldığında, miras yasaları genellikle dijital varlıkları kapsamamakta, çevrimiçi politikalar "belirsiz" ve araçlar dağınık olabilmektedir.

Riskler nelerdir?

Sevdiklerini kaybeden arkadaşlar ve aile üyeleri için ölen kişinin dijital değerlerini geri alamamaları durumunda, sevdiklerini kaybetmenin duygusal darbesinin acısı artabilir. Sosyal medya algoritmaları, doğum günü bildirimleri veya etiketlenmiş fotoğraflar şeklinde istenmeyen anıları gündeme getirirse bu durum kötü hissettirebilir. Ayrıca size devredilmesi gereken kripto paralar ve diğer varlıklara erişememenizin mali bir etkisi de vardır.

Dolandırıcılar da para kazanma fırsatı yakalama peşinde. İlk olarak, ölüm ilanlarını ve sosyal medya gönderilerini tarayarak, ölen kişinin kimliğine bürünmek için kullanabilecekleri kişisel bilgileri arıyorlar. Sonrasında kredi kartı şirketlerini aldatarak yeni kredi limitleri açtırmaya bile çalışıyorlar.  Bankalar ve devlet kurumları için zorluk, kurban hesaplarını aktif olarak takip etmediğinde, bu tür dolandırıcılıkların normalde olacağından çok daha uzun süre devam edebilmesi oluyor. Dolandırıcılar yakın zamanda vefat eden bir kişinin ailesini de hedef alabilir. Örneğin, web'den onların görüntülerini toplayarak, akrabalarından para veya bilgi talep eden ölüm sonrası deepfake videolar oluşturabilirler. Ya da aynı şeyi yapmak için merhumun sosyal medya hesaplarını ele geçirebilirler. Hatta bir sigorta şirketi gibi davranarak, hayat sigortası fonlarını serbest bırakmak için bir ücret talep edebilirler. Ya da sevdiklerinizin dijital varlıklarına ücret karşılığında erişebileceklerini iddia eden hayali bir "hesap kurtarma" hizmet sağlayıcısı olabilirler.

Dijital miras riskini yönetmek için yapabilecekleriniz

Yapmanız gereken ilk şey, sizin veya sevdiğiniz birinin dijital mirasını oturup birlikte düzenlemektir. Giriş bilgileri de dâhil olmak üzere tüm önemli hesapların, cihazların ve varlıkların dijital bir envanterini çıkarın. Parolaları saklamak için parola anahtarları veya dijital cüzdanlar kullanıyorsanız bu işlem karmaşık olabilir. 

Çoğu büyük teknoloji şirketi, erişimi bir "miras irtibat kişisine" devretme olanağı sunsa da vefat etmeden önce bu olanağı kullanmazsanız muhtemelen hiç kimse hesaplarınıza erişemeyecektir. Başlıca hizmetler şunlardır:

• Facebook/Instagram Miras Kişisi
• Google Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi
• Apple Dijital Miras
• 1Password, LastPass ve Keeper gibi bazı parola yönetimi hizmetleri de "acil durum erişimi" veya benzer özellikler sunar

Ancak yukarıdakiler için izinlerin kısıtlı olabileceğini ve bunun da içeri girdikten sonra erişebileceğiniz ve yapabileceğiniz şeyleri sınırlayabileceğini de bilmelisiniz. Ancak en azından bunları güvence altına almak veya tamamen kapatmak mümkün olmalıdır. Bu, tek kullanımlık şifreleri almak için bunlara ihtiyacınız olmadığı varsayımıyla geçerlidir. Ardından, merhum ile ilgili kamu ve özel kurumlara bilgilendirmede  bulunulması gerekiyor. Olağan dışı faaliyetleri izleyerek finansal dolandırıcılığı önleyebilirsiniz. Ehliyetini iptal edin ve banka ve kredi kartı hesaplarını dondurun, güvenli olduğunda bunları silin. Bulduğunuz tüm devam eden abonelikleri iptal edin. Dolandırıcılar izliyor olabileceğinden, ölüm ilanında çok fazla bilgi paylaşmaktan kaçının. Ayrıca tüm arkadaşların ve aile üyelerinin olası dolandırıcılık girişimlerine karşı uyanık olmalarını sağlayın.

“Dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmemiz gerekiyor!” 

Anonimliğin ve algoritmaların sert dili teşvik ettiğini belirten Prof. Dr. Atalay, “Ekranın arkasında bir insan olduğunu unutmamalı, düşünerek yazmalıyız” çağrısında bulundu.

 Prof. Dr. Atalay, “Günümüzde dijital nezaket hem ailelerin hem de eğitim kurumlarının çocuklara, gençlere genel terbiye ve saygı eğitimlerinin önemli bir parçası olmalı. Kısacası, dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmemiz gerekiyor.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay, dijital platformlarda iletişim dili ve nezaket kültürünü değerlendirdi. 

Dijital iletişimde mimik ve tonlama yok

Dijital ortamlarda kurulan iletişimin yüz yüze iletişimden farklı dinamiklere sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Atalay, “Dijital platformda iletişim kurarken günlük yaşamda konuşmalarımıza eşlik eden mimikler, jestler, ses tonlamaları yok. Bundan dolayı muhatabımız bizi yalnızca kullandığımız sözlerle değerlendiriyor. Bu sınırlı iletişim biçimi birçok yanlış anlamalara neden olabiliyor. Önemsiz gibi görünen küçük bir kelime seçimi bile çok daha sert algılanabiliyor. Yüz yüze iletişimde genelde kendimizi daha fazla kontrol ediyoruz; çünkü karşımızdaki kişinin tepkilerini anında görüp buna göre kendi mesajımızı yeniden şekillendirebiliyoruz. Dijitalde ise bu geri bildirim gecikmeli ya da hiç yok. Bu da iletişimi daha soğuk ve riskli hale getiriyor. Dolayısıyla nazik bir iletişim üslubu kullanmaya dikkat etmek her zamankinden daha önemli hale geliyor.” dedi.

Sosyal medyada sert dilin nedeni sadece bireyler değil

Sosyal medyada kullanılan dilin çoğu zaman daha sert ve kırıcı olabildiğini ifade eden Prof. Dr. Atalay, “Bunun birkaç nedeni var. Birincisi, insanlar ekranın arkasında kendilerini daha güvende hissediyor. İkincisi, hızlılık baskısı var. Çoğu zaman düşünmeden hemen yazıp gönderiyoruz. Üçüncüsü de sosyal medyanın algoritmik yapısı daha keskin, daha iddialı, hatta daha saldırgan içerikler daha fazla görünür oluyor. Yani sadece bireysel değil, yapısal bir teşvik de söz konusu. Sosyal medyada karşımızdakinin bir insan olduğunu, yazdıklarımızdan, kullandığımız kelimelerden olumsuz etkilenebileceğini daha az düşünüyoruz. Yüz yüze iletişimin avantajları ortadan kalktığında, özellikle anonimlik söz konusuysa çok daha kaba ve kırıcı olunabiliyor.” diye konuştu. 

Bu durumun literatürde “çevrimiçi disinhibisyon etkisi” olarak adlandırıldığını belirten Prof. Dr. Atalay, dijital ortamlarda kurulan iletişimin bazen gerçek değilmiş gibi algılanabildiğine dikkat çekti ve “Çevrimiçi ortamlarda kurulan etkileşimin gerçek değilmiş gibi algılanması olarak özetlenebilecek bu etki altında insanlar sosyal medyada karşımızdakinin ne hissettiğini düşünmeden, olduğundan daha açık sözlü, daha cesur ve ne yazık ki daha kaba olabiliyor. Oysa ekranın arkasında yine bir insan olduğunu hatırlamak önemli.” şeklinde konuştu. 

Emojiler yanlış anlaşılmaları azaltabiliyor

Yazılı dijital iletişimde tonlama ve mimik olmadığı için yanlış anlaşılmaların daha sık yaşanabildiğini belirten Prof. Dr. Atalay, günlük iletişimde emojilerin bu boşluğu kısmen doldurduğunu ifade etti ve “Aslında emojiler bu boşluğu doldurmak, karşı tarafa mesajı kendi yüklediğimiz anlam ve duygu bagajıyla birlikte göndermek için kullanılıyor. Günlük sosyal medya yazışmalarında emojiler kurtarıcı olabiliyor. Ancak daha resmi yazışmalarda emoji kullanmak hoş karşılanmayabilir. Gayri ciddi olarak görülebilir. Bu durumda yazdığımız mesajı kontrol etmeden göndermemek, göndermeden önce mutlaka bir kez sesli okuyarak istediğimizin dışında bir anlam ya da duyguyu çağrıştırıp çağrıştırmadığına dikkat etmek iyi olabilir. Kısa, net, ima, ironi ve esprilerden arındırılmış bir üslup yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir.”  ifadesinde bulundu.

Anonimlik saygı sınırlarını zayıflatabiliyor

Dijital ortamlarda anonimlik ve mesafe hissinin saygı ve nezaket sınırlarının aşılmasını kolaylaştırabildiğini ifade eden Prof. Dr. Gül Esra Atalay, “Anonimlik ve mesafe hissi dijital iletişimi daha da kırılgan hale getiriyor. İnsanlar kimlikleri görünür olmadığında ya da karşısındakini ‘gerçek’ bir insan olarak hissetmediğinde, normalde söylemeyecekleri sözleri çok daha rahat dile getirebiliyor. Bu ortamda sosyal normlar gevşiyor, sınırlar esniyor; dolayısıyla saygı ve nezaket ihlalleri artıyor. Özellikle tanımadıkları kişilere karşı, düşünmeden ve ölçüsüzce tepki verebilen bir kullanıcı profili ortaya çıkıyor.” dedi.

Olumsuz yorumların hedefi haline gelen bireyler için bu süreç ciddi bir psikolojik yıpranmaya dönüşebildiğini anlatan Prof. Dr. Atalay, “Üstelik sosyal medyada görünürlük ve ilgi çekme arzusu bu davranışları besliyor. Kendi değerlerini sergilemek, kendince doğru tarafta olduğunu göstermek ya da ahlaki bir üstünlük kurmak adına, çoğu zaman yeterli bilgiye sahip olmadan başkalarını kolayca yargılayan ve linç eden bir dijital kalabalık oluşabiliyor. Ahlaki poz kesme olarak adlandırılan bu duruma sosyal medyada giderek daha çok rastlıyoruz. Bunun mağdurları için ise sosyal yaşam çok zorlaşıyor.” şeklinde konuştu.

Dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmeliyiz

Dijital nezaket kültürünün gelişmesi için bireylerden ailelere ve eğitim kurumlarına kadar çok katmanlı bir sorumluluk bulunduğunu belirten Prof. Dr. Atalay, “Dijital nezaket kültürünün gelişmesi için sorumluluk çok katmanlı bir yapıda.  Bireyler olarak biraz daha yavaşlamak, düşünerek yazmak ve empati kurmak iyi olabilir. Günümüzde dijital nezaket hem ailelerin hem de eğitim kurumlarının çocuklara, gençlere genel terbiye ve saygı eğitimlerinin önemli bir parçası olmalı. Aileler çocuklara sadece teknoloji kullanmayı değil, dijital ortamda nasıl davranılması gerektiğini de öğretebilirler.  Eğitim kurumları bunu bir yaşam becerisi olarak ele almalı. Kısacası, dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmemiz gerekiyor.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Gelen arama yapay zekâ kaynaklı olabilir mi?

Bu, işletmeler dâhil herkes için kötü bir haber. Siber güvenlik şirketi ESET işletmelerin karşılaşabileceği telefon dolandırıcılığı risklerini inceledi ve deepfake’lerin nasıl anlaşılabileceğine yönelik bilgiler paylaştı. 

Deepfake’ler, dolandırıcıların Müşterini Tanı ve hesap doğrulama kontrollerini atlatmasına yardımcı oluyor. En büyük tehditler arasında  finansal havale dolandırıcılığı ve yönetici hesaplarının ele geçirilmesi yer alıyor.

Telefon dolandırıcılığı saldırıları nasıl gerçekleşiyor?

Saldırgan, taklit edeceği kişiyi seçer. Bu kişi bir CEO, CFO veya hatta bir tedarikçi olabilir. Çevrimiçi olarak bir ses örneği bulurlar. Bu, düzenli olarak kamuoyuna konuşan yüksek profilli yöneticiler için oldukça kolaydır. Bu örnek, bir sosyal medya hesabından, bir kazanç raporu konferansından, bir video veya TV röportajından veya başka herhangi bir kaynaktan alınabilir. Birkaç saniyelik bir kayıt yeterli olacaktır. Arayacakları kişiyi seçerler. Bu, biraz masa başı araştırması gerektirebilir. Genellikle LinkedIn’de IT yardım masası personeli veya finans ekibi üyeleri aranır.  Kişiyi doğrudan arayabilir veya önceden bir e-posta gönderebilirler – örneğin, acil bir para transferi, parola veya çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) sıfırlama talebi için CEO veya vadesi geçmiş bir fatura için ödeme talep eden bir tedarikçi. GenAI tarafından üretilen deepfake sesini kullanarak CEO veya tedarikçiyi taklit ederek önceden seçilen hedefi ararlar. Araca bağlı olarak, önceden yazılmış konuşmaya sadık kalabilirler veya saldırganın sesinin kurbanın sesine neredeyse gerçek zamanlı olarak çevrildiği daha sofistike bir “konuşmadan konuşmaya” yöntemi kullanabilirler.

Duymak inanmaktır

Bu tür saldırılar giderek daha ucuz, daha kolay ve daha ikna edici hâle geliyor. Bazı araçlar, taklit edilen sesin daha inandırıcı olması için arka plan gürültüsü, duraklamalar ve kekemelikler bile ekleyebiliyor. Her konuşmacıya özgü ritimleri, tonlamaları ve sözel tikleri taklit etmede giderek daha başarılı hâle geliyorlar. Saldırı telefonla gerçekleştirildiğinde dinleyici için yapay zekâ ile ilgili aksaklıkları fark etmek daha zor olabilir. Saldırganlar, hedeflerine ulaşmak için dinleyiciye taleplerine acilen yanıt vermesi için baskı yapmak gibi sosyal mühendislik taktikleri de kullanabilir. Bir başka klasik taktik ise dinleyiciyi talebi gizli tutması için zorlamaktır. 

Bununla birlikte, sahtekârı tespit etmenin yolları vardır. Kullandıkları GenAI’nin ne kadar gelişmiş olduğuna bağlı olarak, aşağıdakileri ayırt etmek mümkün olabilir:

• Konuşmacının konuşmasında doğal olmayan bir ritim
• Konuşmacının sesinde doğal olmayan düz bir duygusal ton
• Doğal olmayan nefes alma veya hatta nefessiz cümleler
• Olağan dışı robotik ses (daha az gelişmiş araçlar kullandıklarında)
• Garip bir şekilde yok olan veya çok tekdüze olan arka plan gürültüsü

Karşı koyma zamanı

Tehdit aktörlerinin bu tür dolandırıcılıklara daha fazla zaman ayırmalarının nedeni potansiyel kazançlardır.  En kötü senaryonun gerçekleşme olasılığını en aza indirmek için atabileceğiniz bazı önemli adımları yeniden gözden geçirmek faydalı olacaktır. İlk adım, çalışanların eğitimi ve bilinçlendirilmesidir. Bu programlar, çalışanların ne beklemeleri gerektiğini, nelerin risk altında olduğunu ve nasıl davranmaları gerektiğini bilmelerini sağlamak için deepfake ses simülasyonlarını içerecek şekilde güncellenmelidir. Çalışanlara, sosyal mühendisliğin belirgin işaretlerini ve yukarıda açıklananlar gibi tipik deepfake senaryolarını tespit etmeleri öğretilmelidir. 

• Telefonla yapılan tüm taleplerin bant dışı doğrulanması – yani, kurumsal mesajlaşma hesaplarını kullanarak göndereni bağımsız olarak kontrol etmek,
• Büyük finansal transferleri veya tedarikçinin banka bilgilerindeki değişiklikleri iki kişinin imzalaması,
• Yöneticilerin, telefonda kim olduklarını kanıtlamak için cevaplamaları gereken önceden kararlaştırılmış şifreler veya sorular.

Teknoloji de yardımcı olabilir. Sentetik sesin varlığını kontrol etmek için çeşitli parametreleri kontrol eden algılama araçları mevcuttur. Uygulaması daha zor olsa da başka bir önlem de yöneticilerin kamuya açık görünümlerini sınırlayarak tehdit aktörlerinin ses kaydına ulaşma fırsatlarını kısıtlamaktır.

İnsanlar, süreçler ve teknoloji

Deepfake’lerin üretimi basit ve maliyeti düşüktür. Dolandırıcıların elde edebileceği potansiyel olarak büyük meblağlar göz önüne alındığında sesli klonlama dolandırıcılıklarının yakın zamanda sona ereceğini düşünmek olası değil. Bu nedenle, insan, süreç ve teknolojiye dayalı üç yönlü bir yaklaşım, kuruluşunuzun riski azaltmak için sahip olduğu en iyi seçenektir. 

Yapay zekâ araçları öğrenciler için önemli bir öğrenme desteği sunuyor. OECD tarafından yayımlanan bir rapora göre öğrencilerin yaklaşık yarısı yapay zekâ araçlarını ödevlerde destek almak amacıyla kullanıyor.  Siber güvenlik şirketi  ESET, yapay zekâ teknolojilerinin kötüye kullanımıyla ortaya çıkan tehditlere dikkat çekerek hem bilgi doğruluğu hem de dolandırıcılık riskleri konusunda dikkatli olunması gerektiğinin altını çizdi. 

Teknolojinin hızlı gelişimi eğitim alanında da önemli değişimlere yol açıyor. Özellikle yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte öğrencilerin bilgiye erişme, araştırma yapma ve ödev hazırlama süreçleri büyük ölçüde dönüşmüş durumda. Günümüzde birçok öğrenci, yapay zekâ tabanlı araçlardan yararlanarak ödevlerini hazırlıyor, araştırmalarını hızlandırıyor ve öğrenme süreçlerini destekliyor. Yapay zekâ destekli araçlar öğrenciler için güçlü bir öğrenme yardımcısı olarak görülüyor. Bu araçlar sayesinde öğrenciler karmaşık konular hakkında hızlı bir şekilde bilgi edinebiliyor ve farklı kaynakları daha kolay anlayabiliyor. Ayrıca araştırma sürecinde öğrencilerin konu hakkında genel bir çerçeve oluşturmasına, ana başlıkları belirlemesine ve araştırmanın hangi yönlere odaklanabileceğini keşfetmesine yardımcı oluyor. 

Ancak yapay zekâdan yararlanmanın bazı riskleri ve sınırlılıkları da bulunuyor. Bunların başında akademik dürüstlük ve bilgilerin doğruluğu geliyor. Yapay zekâ sistemleri çok geniş veri kaynaklarına dayanarak cevap üretiyor olsa da her zaman tamamen doğru, güncel veya bağlama uygun bilgiler sunmayabiliyor. Diğer bir yandan da güvenlik riskleri ön plana çıkıyor. Öğrencilerin ödev hazırlarken kişisel verilerini, okul bilgilerini bu platformlarda paylaşmamaları öneriliyor çünkü bazı yapay zekâ servisleri kullanıcıların girdilerini sistemlerini geliştirmek için saklayabiliyor veya işleyebiliyor.

Yapay zekâ siber suçluların da aracı hâline gelebiliyor

ESET uzmanları, üretken yapay zekâ teknolojilerinin kötüye kullanımıyla ortaya çıkan tehditlere de dikkat çekti. Sosyal mühendislik, siber suçluların dolandırıcılık amacıyla sıkça başvurduğu yöntemler arasında yer alıyor. Genellikle kimlik avı e-postaları, mesajlar veya telefon aramaları yoluyla gerçekleştirilen bu saldırılarda artık yapay zekâ destekli yöntemler de kullanılmaya başlandı. Büyük dil modelleri (LLM) sayesinde tehdit aktörleri çok daha ikna edici kimlik avı mesajları oluşturabiliyor, hatta derin sahte (deepfake) ses ve videolar üreterek kullanıcıları kandırmaya çalışabiliyor. Bu tür teknolojiler, en şüpheci kullanıcıları bile hedef alabilecek kadar gerçekçi içerikler üretilmesine olanak tanıyabiliyor. Uzmanlara göre kullanıcıların yapay zekâ çıktılarının her zaman doğru veya güvenilir olduğunu varsaymaması gerekiyor. Tehdit aktörlerinin güvenlik mekanizmalarını aşmak için geliştirdiği yaratıcı yöntemler ve kullanıcıların yapay zekâ yanıtlarına duyduğu aşırı güven bir araya geldiğinde siber riskler artabiliyor.

Öğrencilerin yapay zekâyı bilinçli kullanması önemli

Yapay zekâ destekli öğrenmenin eğitimde etkili bir şekilde kullanılabilmesi için öğretmenlerin de bu sürece rehberlik etmesi önem taşıyor. Bazı kesimler hâlâ yapay zekâya temkinli yaklaşsa da öğrenciler ve gençler bu teknolojileri aktif olarak kullanıyor. Bu nedenle öğrencilerin yapay zekâyı doğru ve etik şekilde kullanmayı öğrenmesi gerekiyor. Uzmanlar, yapay zekâ araçlarının fikir geliştirme, konu hakkında ön bilgi edinme veya metinleri düzenleme gibi destekleyici amaçlarla kullanılabileceğini; ancak ödevlerin tamamen yapay zekâ tarafından hazırlanmasının doğru bir yaklaşım olmadığını vurguluyor.

Yapay zekâ kullanımı için güvenlik önerileri

Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşması kimlik avı ve dolandırıcılık yöntemlerinde de yeni bir dönemi başlatıyor. Bu nedenle kullanıcıların yapay zekâdan gelen bilgileri değerlendirirken her zaman sorgulayıcı olması gerekiyor. ESET uzmanları şu önerilerde bulunuyor:

• Yapay zekâdan alınan bilgileri mutlaka güvenilir kaynaklarla karşılaştırın.
• Kişisel verilerinizi, özel bilgilerinizi sohbet botları ile paylaşmayın
• Şüpheli bağlantılara veya indirilebilir dosyalara karşı dikkatli olun.
• Yapay zekâ tarafından sunulan bir bağlantı varsa adresi kontrol edin. Şüpheli görünüyorsa tıklamayın.
• Yapay zekâ çıktısına her zaman temkinli yaklaşın; özellikle öneriler veya cevaplar beklenmedik görünüyorsa doğrulama yapın.
• Kimlik bilgilerinin çalınma riskini azaltmak için güçlü ve benzersiz parolalar kullanın ve çok faktörlü kimlik doğrulamayı  etkinleştirin.
• Cihazlarınızın, işletim sistemlerinizin ve yazılımlarınızın güncel olduğundan emin olun.
• Kötü amaçlı yazılımlar, kimlik avı saldırıları ve diğer tehditlere karşı güvenilir bir güvenlik sağlayıcısından çok katmanlı koruma kullanın.

Türk mühendisler tarafından geliştirilen, milli teknolojilerin yer aldığı, akıllı üretim sistemleri, robotik uygulamalar, artırılmış gerçeklik çözümleri ve uzaktan kontrol senaryoları gibi yeni nesil teknolojilerin gerçek kullanım senaryolarıyla deneyimlenebileceği "Türk Telekom Teknoloji ve İnovasyon Merkezi" açıldı.

Bakan Uraloğlu, merkezin açılışında yaptığı konuşmada, bilişim ve haberleşme sektörünün bugünün dünyasının en stratejik ve vazgeçilmez alanlarından olduğunu dile getirerek, bu sektörün ekonomik büyümeden istihdama, küresel rekabet gücünden milli güvenliğe kadar her alanda belirleyici rol oynadığını söyledi.

Yapay zeka, bulut bilişim, nesnelerin interneti ve yüksek hızlı bağlantı gibi teknolojilerin ülkelerin kalkınma hızını doğrudan etkilediğini belirten Uraloğlu, Bakanlık olarak yük, insan ve data ulaşımındaki iddialarını her geçen gün artırdıklarını, ülkenin geleceğinin inşasına yönelik yatırımlarına çıtayı yükselterek devam ettiklerini dile getirdi. 

Uraloğlu, dijital dönüşümde küresel bir oyuncu olma yolunda kararlılıkla ilerlediklerini vurgulayarak şöyle devam etti:

"2002 yılında genişbant internet abonemiz yoktu ve fiber optik kablo uzunluğumuz 81 bin kilometreydi. Bugün fiber optik ağ altyapımız 657 bin kilometreye ulaştı. Genişbant internet abone sayımız 98 milyona, mobil abone sayımız ise 100 milyona yaklaştı. Mobil ve sabit hatlardan yaklaşık 82 milyar dakika konuşma trafiği gerçekleştiriyoruz. Avrupa'da ortalama aylık 494 dakika mobil kullanım süresiyle lider konumdayız. (Yıl sonuna kadar) fiber uzunluğumuzu yaklaşık 100 bin kilometre artırarak 750 bin kilometreye, genişbant abone sayımızı 106 milyonun üzerine, mobil abone sayımızı ise yaklaşık 102 milyona çıkarmayı hedefliyoruz."

"Avrupa'da en çok haneye fiber ulaştıran ilk 3 ülke arasındayız"

Bakan Uraloğlu, Türk Telekom'un ülkenin dijital omurgasını oluşturan güzide bir kuruluş olduğunu belirterek, şirketin yıllar içinde kendini sürekli yenileyerek haberleşme ve iletişim hizmetlerinde sadece Türkiye'nin değil dünyanın bir markası haline geldiğini söyledi.

Türk Telekom'un 2019'dan bu yana 231 bin kilometre yeni fiber döşediğini, 12,3 milyon haneye fiber erişim sağladığını dile getiren Uraloğlu, "2025 itibarıyla sadece Türk Telekom'un ülke çapındaki fiber ağ uzunluğu 535 bin kilometreye, fiber hane kapsaması ise 34 milyona yükselmiştir. Türkiye, bu istatistiklerle 39 Avrupa ülkesi arasında en çok haneye fiber altyapısı ulaştıran ilk 3 ülke arasındadır. Fiber abone sayısında ise 4'üncü sıradayız." diye konuştu.

Uraloğlu, 5G'ye geçişte en kritik unsurlardan birinin güçlü fiber altyapı varlığı olduğuna işaret ederek şu bilgileri verdi:

"Bu kapsamda Türk Telekom, fiberdeki gücünü mobile taşımak amacıyla 2024 itibarıyla LTE mobil baz istasyonlarının yüzde 61'ini fiberle bağlı konuma getirmiştir. Bu oran, mevcut dünya ortalamasının ve hatta Avrupa'nın 2028 için hedeflediği oran olan yüzde 53'ün dahi üstündedir. Türk Telekom, bu anlamda Avrupa'nın ve Türkiye'nin 5G'ye en hazır operatörlerinden biri konumundadır. Fiberleşme seferberliğinde öncü rol üstlenen şirketimiz 81 ilimizi kapsayan altyapısıyla 5G'ye hazırdır."

"5G'ye geçişle mobil internet hızımız 10 kata yakın artacak"

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, yakın zamanda gerçekleştirdikleri 5G yetkilendirme ihalesi neticesinde Hazine'ye 3 milyar 534 milyon dolar gelir sağladıklarını anımsatarak şu değerlendirmede bulundu:

"1 Nisan'da ilk sinyalini alacağımız 5G hizmetlerini 2 yıl içinde ülkemizin her noktasına eriştirmeyi hedefliyoruz. 5G'ye geçişle mobil internet hızımız 10 kata yakın artacak, vatandaşlarımız daha hızlı, daha güvenilir ve daha kesintisiz bir haberleşme imkanına kavuşmuş olacak. 5G, yalnızca bir haberleşme teknolojisi değil, aynı zamanda üretim gücümüzü, hizmet kalitemizi ve teknolojik rekabetçiliğimizi aynı anda yükselten bir kalkınma altyapısıdır."

Uraloğlu, 5G'nin endüstriyel robotlardan otonom sürüş teknolojilerine, kritik altyapı yönetiminden akıllı şehir uygulamalarına kadar birçok alanda dönüşümü hızlandıracağını, sanayide akıllı fabrikalarla verimliliği zirveye taşıyacağını, tarımda akıllı tarım uygulamalarıyla sürdürülebilir ve yüksek verimli üretim sağlayacağını, medya sektöründe ise 8K görüntü kalitesinde kesintisiz canlı yayınlar yapılmasına imkan vereceğini anlattı.

Türk Telekom'un 5G'yi milli teknoloji ekosistemini büyütme fırsatı olarak gördüğünü ve bu kapsamda milli iş ortaklarıyla yenilikçi çözümler geliştirdiğini dile getiren Uraloğlu, şirketin, küresel operatörlerin inovasyon işbirlikleri için oluşturduğu "Alaian Network" gibi uluslararası oluşumlara dahil olan ilk Türk şirketi olduğunu söyledi.

"5G entegrasyonu yapay zeka, bulut bilişim ve ihracat artışında yeni ufuklar açacak"

Bakan Uraloğlu, açılışı yapılan Teknoloji ve İnovasyon Merkezinin Türk Telekom'un uluslararası konumunu güçlendireceğini belirterek şunları ifade etti:

"5G odağıyla tasarlanan bu 600 metrekarelik yenilikçi alan, yeni nesil bağlantı teknolojilerini gerçek zamanlı uygulamalarla görünür kılmayı amaçlamaktadır. Merkezde akıllı üretim, robotik uygulamalar, artırılmış gerçeklik, uzaktan kontrol senaryoları, dijital ikiz, görüntü işleme, uzaktan bakım ve destek sistemleri gibi endüstriyel dönüşüm örnekleri sergilenirken hologram uygulamaları, IoT çözümleri, VR deneyim alanları, LEO uydu sistemleri ve sunucu soğutma teknolojileriyle 5G'nin sunduğu yüksek hız, ultra düşük gecikme ve ileri bağlantı kabiliyetlerini birebir deneyimleyebilecektir."

Uraloğlu, merkezin, 5G'nin endüstriyel dönüşümden akıllı şehirlere kadar geniş yelpazedeki farklı alanlara nasıl değer kattığını somut senaryolarla gösterme imkanı sunacağını dile getirerek, "Zaten Bakanlık olarak teknolojinin sadece tüketildiği değil, yerli ve milli imkanlarla üretildiği bir Türkiye için çalışıyoruz." dedi.

Bakanlığın 5G konusundaki hedeflerine değinen Uraloğlu, "5G'de en büyük önceliklerimizden biri teknolojinin yerli ve milli olarak üretilmesidir. Bu merkez de tam bu anlayışın bir ürünüdür." diye konuştu.

Uraloğlu, 5G yetkilendirme ihalesinde işletmecilere yıllara göre artan şekilde yerli ürün ve milli haberleşme ürünü kullanımı yükümlülüğü getirdiklerine dikkati çekerek şunları kaydetti:

"Bu adımlarla 5G'yi milli teknolojimizin gücüyle hayata geçiriyoruz. Bu noktada bu merkezin katkısıyla sektörümüzün geleceğinin daha da parlak olacağına inanıyorum. 5G entegrasyonu, sürdürülebilirlik, yapay zeka, bulut bilişim ve ihracat artışı gibi alanlarda yeni ufuklar açacaktır."

Merkezde inceleme yapan Uraloğlu, Çanakkale'ye 5G ile bağlandı

Bakan Uraloğlu, konuşmaların ardından beraberindekilerle Türk Telekom Teknoloji ve İnovasyon Merkezinin açılış kurdelesini kesti.

Alanda incelemede bulunan ve merkez ile ilgili kendisine sunum yapılan Uraloğlu, 1915 Çanakkale Köprüsü'nün yönetim merkezine Türk Telekom'un 5G teknolojisiyle bağlanarak burada bulunan Karayolları Genel Müdürlüğü ve Türk Telekom yetkilileriyle görüştü.

Uraloğlu, 5G teknolojisi sayesinde görüntülü görüşmelerin gecikme yaşanmadan yapılabildiğini söyledi.

Dijital çağda dikkat tartışması

Çocuk gelişimi ve eğitim bilimleri uzmanı Fulya Bican, çocukların bilgiye erişiminin hızlandığını ancak tek bir görev üzerinde kalma ve bekleme becerilerinin bilinçli olarak desteklenmesi gerektiğini söyledi. Bu değerlendirmesini sınıf içi pedagojik gözlemlere dayandırdığını belirten Bican, “Çocukların tek işe odaklanma ve sabretme konusunda daha yapılandırılmış desteğe ihtiyaç duyabildiğini görüyoruz. Bu bir genelleme değil, sahadaki deneyimimizin işaret ettiği bir eğilimdir” ifadelerini kullandı.

Holistik model: yasak değil, yapı

Bican’a göre çözüm, ekranı tamamen ortadan kaldırmak değil; dikkat ve öz düzenleme becerilerini sistemli biçimde güçlendirmekten geçiyor. Bu kapsamda uygulanan holistik yaklaşımın üç temel başlıkta yürütüldüğünü aktaran Bican, “Mesele yasak koymak değil, çocuğun dikkatini ve iç dengesini koruyacak bir yapı kurmak” dedi.

Tek işe odaklanma blokları

Modelin ilk ayağını günlük programda yer verilen “tek işe odaklanma” süreleri oluşturuyor. Bu zaman dilimlerinde çocuklar bölünmeden bir görevi tamamlamayı deneyimliyor. Amaç, dikkat süresini doğal akış içinde güçlendirmek ve tamamlama alışkanlığı kazandırmak.

Duygu düzenleme ve dayanıklılık

İkinci başlıkta duygu düzenleme çalışmalarının yer aldığını belirten Bican, hikâye temelli etkinlikler, sıra bekleme pratikleri ve küçük sorumluluk görevleriyle sabır ve hayal kırıklığı toleransının desteklendiğini ifade etti. Bu süreçte öğretmen ve psikolog iş birliğiyle düzenli gelişim gözlemleri yapıldığını kaydetti.

Aile–okul dijital protokolü

Üçüncü aşamada ise aile–okul iş birliğinin öne çıktığını vurgulayan Bican, ev ve okul arasında ortak bir dijital rutin dili oluşturmanın önemine işaret etti. Bican, “Okulda kurulan düzen evde desteklenmezse sürdürülebilir olmaz. Bu nedenle ailelerle ortak sınırlar ve rutinler üzerinde çalışıyoruz” dedi.

Kişiye özgü gelişim takibi

Holistik yaklaşımın önemli bir parçasının “kişiye özgü gelişim takibi” olduğunu belirten Bican, “Her öğrenciyi bireysel gelişim özellikleri, ilgi alanları ve öğrenme profili doğrultusunda yönlendiriyoruz. Güçlü yönleri erken dönemde fark ediyor, bireysel ilerlemeyi düzenli değerlendirme sistemiyle izliyoruz” ifadelerini kullandı.

Dil gelişimi ve kendini ifade

Ana dil gelişiminin modelin merkezinde yer aldığını vurgulayan Bican, “Çocuğun kendini ifade edebilmesi, düşünme becerisinin temelidir. Hikâye anlatımı ve grup içi paylaşım çalışmalarıyla ifade gücünü destekliyoruz” dedi. Yabancı dil eğitiminde ise konuşma ve etkileşim odaklı “doğal edinim” yaklaşımının benimsendiğini belirtti.

Proje temelli süreç ve aktif katılım

Proje temelli çalışmalara da değinen Bican, çocukların fikir üretme ve sürece katılım becerilerinin önemine dikkati çekerek, “Çocuk pasif bir öğrenen değil; kendi gelişim yolculuğunun aktif öznesi olmalı. Proje çalışmalarıyla çocukların düşüncelerini paylaşma ve akranları önünde kendini ifade etme deneyimi kazanmasını önemsiyoruz” diye konuştu.

“Sürdürülebilir başarı için iç denge”

Akademik başarının önemini koruduğunu vurgulayan Bican, “Sürdürülebilir başarı için çocuğun iç dengesinin güçlü olması gerekiyor. Bilgi çağında güçlü olan, sadece bilen değil; odaklanabilen ve zorlandığında yeniden deneyebilen bireydir” değerlendirmesinde bulundu.

EY, küresel çapta telekomünikasyon operatörlerini bekleyen en önemli 10 riski açıkladı. Rapora göre; gizlilik, güvenlik ve güven, telekom şirketlerinin karşılaştığı en büyük riskler arasında yer alırken; yapay zekâ uygulamaları da şirketlerin odağında yer almaya devam ediyor. Yeni nesil teknolojilerle etkili dönüşüm sağlanamaması ise bu yıl ikinci sıraya yükseldi. Değişen jeopolitik ortamın risk radarında beşinci sıradan listeye girmesi de dışsal belirsizliklerde olan artışa işaret ediyor.

Uluslararası danışmanlık hizmetleri şirketi EY, küresel çapta telekomünikasyon operatörlerini bekleyen en önemli 10 riski açıkladı. Rapora göre; telekomünikasyon operatörleri için gizlilik, güvenlik ve güven konularının yeterince ele alınmaması, önümüzdeki yıl için en büyük risk faktörü olarak öne çıkıyor. EY’ın “Telekomünikasyon Operatörleri için En Büyük 10 Risk” raporuna göre, telekom şirketlerinde yapay zekâ ile risklerin daha etkili bir şekilde yönetilmesi gerekirken, siber güvenlik birimlerinin de değişen risk ortamına karşı daha hazırlıklı hale gelmesi gerekiyor. Bununla birlikte, jeopolitik ortamda yaşanan değişimler yeni zorluklar getirirken, dijital egemenlik yönündeki küresel eğilim bazı fırsatlar sunuyor. Önümüzdeki yıl için telekomünikasyon sektörünü bekleyen ilk 10 risk şu şekilde sıralanıyor:

Risk 1: Gizlilik, güvenlik ve güven konularının yeterince ele alınmaması

EY’ın yapay zekâ alanında gerçekleştirdiği bir araştırmaya göre; telekom sektöründeki katılımcıların yalnızca %59’u yapay zekâ ile ilgili riskleri tanımlama, değerlendirme ve azaltma konusunda etkili bir metodolojiye sahip olduklarını belirtiyor. Bu oranın tüm sektörler genelinde %66 olduğu görülüyor. Ayrıca, yapay zekâ sistemlerine yönelik güven sağlamak için kullanılan iç denetimler, etik politikalar ve üçüncü taraf tasdik süreçleri gibi önlemlerin, telekom sektöründe diğer sektörlere kıyasla daha az benimsendiği görülüyor. Bir başka endişe kaynağı ise, telekomünikasyon şirketlerinin siber güvenlik birimlerinin, gelişen risk ortamına yanıt verirken rollerini ve sorumluluklarını genişletmekte zorluk çekmesi olarak öne çıkıyor.

Risk 2: Yeni nesil teknolojilerle yeterli seviyede dönüşüm sağlanamaması

Yapay zekâ uygulamalarına geçiş, şirketler için teknoloji araçlarını güncelleme baskısı getirerek bazı organizasyonel zorluklar oluşturuyor. Bu yıl ikinci sırada yer alan teknoloji dönüşümü zorlukları, telekom operatörlerinin yapay zekâ girişimlerini olumsuz etkiliyor. EY raporuna göre, telekom sektöründeki CEO’ların yapay zekâ konusundaki en büyük endişeleri arasında kaynak yetersizliği ve etkili yönetişim çerçeveleri oluşturmadaki zorluklar (%55) yer alıyor. Bunu düzenleyici zorluklar (%53) ve kullanım senaryosu önceliklendirme zorlukları (%40) takip ediyor. Bu belirsizlikler, şirketlerin yapay zekâya yaklaşımında farklılıklar yaratıyor: %33’ü önceki olumlu sonuçlara dayanarak yatırımlarını hızlandırmayı planlarken, %32’si yatırımlarını azaltmayı veya yeniden değerlendirmeyi düşünüyor. 

Risk 3: Yetenek ve organizasyonel kültür yönetimindeki zorluklar

Telekom sektöründeki şirketlerin yeni yetenek ihtiyacı; ağ ve BT işlevlerinin artan otomasyonu, kurum içi platform geliştirme ve çoklu tedarikçi teknoloji çözümlerinin entegrasyonu gibi gelişmeler tarafından tetikleniyor. Rapor, bu faktörlerin belirli yeteneklere olan talebi artırdığını gösteriyor. En çok talep gören roller ve yetkinlikler arasında siber güvenlik (%67), yapay zekâ ve makine öğrenimi (%65), BT altyapısı (%63) ve veri bilimi (%60) öne çıkıyor. Ancak bununla birlikte, sektördeki talep ve rekabetçi maaş seviyelerini karşılayamama gibi engeller de ortaya çıkıyor. Bu engelleri aşmak için ise şirketlerin; beceri geliştirme (%87), teknoloji ortaklarından geçici işe alım (%53), ve şirket satın alımları yoluyla yetenek kazanımı (%38) gibi yöntemlere odaklandığı görülüyor.

Risk 4: Ağ performansında ve değer üretiminde yetersizlikler

Avrupa’da evlere kadar fiber (FTTH) altyapısı yaygınlaşmasına rağmen, birçok ülkede bu hizmetin benimsenme oranı düşük kalıyor. Fiyat, alternatif teknolojiler ve kullanıcı ihtiyaçları bu farkı etkiliyor. Son kullanıcılara sunulan yüksek hızlı bağlantı seçenekleri giderek artarken, telekom şirketlerinin fiyatlandırmanın ötesinde yeni yollarla çözümlerini farklılaştırması önem taşıyor. Bunun için, telekom şirketleri, gelişmiş kullanıcı deneyimi, iyileştirilmiş müşteri iletişimi vb. gibi unsurlara odaklanmalı. Öte yandan, ağ kesintilerine neden olan dış faktörler (hava koşulları, enerji sorunları vb.) bu çabaları zorlaştırıyor. Ağ güvenilirliğini artırmak için müşteri ekipmanından altyapıya kadar tüm bağlantı zincirinin izlenmesi kritik hale geliyor.

Risk 5: Jeopolitik değişikliklere adapte olunamaması

Jeopolitik belirsizlikler artarken, ulusal teknoloji egemenliği gündemi aynı zamanda yeni fırsatlara da işaret ediyor. EY araştırmalarına göre; telekomünikasyon sektöründeki CEO’ların %22’si jeopolitik belirsizlikleri büyüme için risk olarak görürken, %18’i makroekonomik belirsizlikleri ve %13’ü ticaret/maliye politikalarını risk olarak değerlendiriyor. Ayrıca jeostratejik dalgalanmalara yönelik şirket içi aksiyonların oranı 2021’de %24 iken, bu oranın 2025’te %37’ye yükseldiği görülüyor. Öte yandan, ulusal teknoloji egemenliği politikaları; bulut ve yapay zekâ altyapı hizmetleri gibi alanlarda telekom şirketlerine yeni fırsatlar sunuyor. Bu gelişmeler, güçlü veri koruma önlemleri ve güvenilir yapay zekâ yönetimi ihtiyacını da artırıyor.

Risk 6: Yeni iş modellerinden yeterli düzeyde fayda sağlanamaması

Telekomünikasyon şirketleri, kurumsal müşteriler için yeni hizmetler sunma konusunda önemli ölçüde ilerleme kaydetse de, bu müşterilerin yeni tekliflere ilişkin farkındalıklarının düşük olması, bu hizmetlerin benimsenmesini sınırlıyor. Dahası, işletmeler tedarikçi ekosistemlerini nasıl yöneteceklerini anlamakta zorlanıyor. Anket katılımcılarının %73’ü bu konuda daha fazla bilgiye ihtiyaç duyduklarını belirtirken, %56’sı telekom şirketlerinin ek teknoloji ortaklarından haberdar olmadıklarını ifade ediyor. Bu bilgi eksikliği hizmetlerin benimsenmesini ve gelir elde etme potansiyelini olumsuz etkileyebiliyor.

Risk 7: Çeşitlenen iş birliklerinin uyum içinde yönetilememesi

Telekomünikasyon şirketlerinin, işlerini büyütmek, verimliliklerini artırmak ve değer sağlamak amacıyla kurdukları iş birlikleri genişliyor. Özellikle hedef pazarlarını genişletmek ve ağ uygulama programlama arayüzü (API), reklam teknolojileri (AdTech) gibi yeni hizmet alanlarında gelir elde etmek için çaba gösterirken, son dönemde telekom şirketleri arasındaki yatay iş birliğinin de arttığı görülüyor. Dolayısıyla bu çeşitlenen iş birliklerinin stratejik uyum içinde yönetilmesi ve düzenli olarak gözden geçirilmesi kritik önem taşıyor.

Risk 8: Değişen müşteri ihtiyaçlarına yeterince hızlı yanıt verilememesi

Tüketicilerin dijital güvenliğe dair endişelerinin arttığı gözlemleniyor. EY’ın dijital alanda gerçekleştirdiği bir araştırmaya göre, çevrim içi zararlı içeriklere karşı “çok endişeli” olanların oranı 2022’de %38 iken, 2024’te %47 olarak belirtiliyor. Ayrıca hane halklarında ekran süresi konusunda endişe duyanların oranının %40, internetin esenlik üzerindeki olumsuz etkilerini sıkça düşünenlerin oranının ise %38 olduğu görülüyor. Bu doğrultuda, telekomünikasyon şirketleri, genç kullanıcılar ve ailelere yönelik hizmetlerini geliştirirken; ebeveynler, düzenleyiciler ve eğitim kurumlarıyla uyumlu bir yaklaşım benimsemeleri önem taşıyor.

Risk 9: Sürdürülebilirlik gündeminin etkin yönetilememesi

Telekom şirketleri çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) alanında ilerleme kaydediyor; telekomünikasyon operatörlerinin %75’i emisyonlarını azalttığını bildiriyor. Katılımcıların neredeyse tamamı sürdürülebilir tedarik politikası uygularken, %85’ten fazlası dijital hakları kapsayan sosyal politikaları benimsediğini belirtiyor. Dahası, telekom liderlerinin %60’ı mevcut iş ortamında sürdürülebilirlik taahhütlerinin zamanlamasını yeniden değerlendiriyor. ESG’ye olan kurumsal ilgi 2023’te zirveye ulaştıktan sonra azalmış olsa da, telekomünikasyon operatörleri önümüzdeki 5 yıl için geniş kapsamlı ESG aksiyonları planladıklarını belirtiyor.

Risk 10: Operasyonel modellerin yetersizliği uzun vadeli büyümeyi sınırlandırması

Telekom şirketleri iş operasyonlarını merkezileştirirken ve birleşme ve satın alma (M&A) süreçlerine yönelirken, operasyonel modelleri yeni yönlere doğru genişliyor. Şirketlerin %61’i küresel iş hizmetleri (GBS) modeline bağlı olurken; %22’sinin hâlâ geçiş aşamasında olduğu, %23’ünün katma değerli hizmetlere odaklandığı, %16’sının ise dijitalleşmeye yöneldiği görülüyor. Araştırmalara göre, telekom liderlerinin %77’si birleşme ve satın alma yoluyla büyüme sağlayabileceklerine inanıyor. Ancak bu süreç, yetenek, kültür ve teknoloji yönetimi gibi alanlarda daha fazla çaba gerektiriyor. Ayrıca, düzenleyici kurumların tutumlarının değişmesi, daha kapsamlı onay süreçlerini de beraberinde getirebiliyor.

EY Türkiye Danışmanlık Bölümü Şirket Ortağı ve Telekomünikasyon, Medya ve Teknoloji (TMT) Sektör Lideri Emre Beşli  raporla ilgili şu değerlendirmelerde bulundu: 

EY raporu, telekom operatörlerinin değişken ve giderek birbiriyle daha bağlantılı olan bir risk ortamı ile karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Günümüzde sektörün en büyük zorluklarının başında gizlilik, güvenlik ve güven konularına ilişkin riskler öne çıkıyor. Aynı zamanda telekom operatörleri, yapay zekâ gibi yenilikçi teknolojilerden hızlı bir şekilde faydalanmak isterken, teknoloji dönüşümü güçlükleriyle de karşı karşıya kalıyor. Bununla birlikte, yeni yeteneklerin çekilmesi ve mevcut becerilerin geliştirilmesi önem kazanıyor. Raporda yer alan temel önerilere göre, bu zorlu ortamda dayanıklı ve rekabetçi kalmak adına telekomünikasyon operatörleri uçtan uca risk yönetimini güçlendirmeli ve risk yol haritalarını güncellemeli. Bununla birlikte organizasyonda risk kültürünün geliştirilmesi amacıyla, davranış değişikliklerini tetikleyecek şekilde doğru risk metriklerinin kullanılması da önem arz ediyor.

Günümüzde şirketlerin bir Güvenlik Operasyon Merkezi (Security Operations Center – SOC) kurmalarının başlıca nedenleri arasında siber güvenlik duruşunu güçlendirmek, tehditleri daha hızlı tespit edip müdahale edebilmek ve rekabet avantajı sağlamak yer alıyor. Otomatik siber güvenlik çözümlerine olan talep hızla artarken, araştırma sonuçları işletmelerin kritik karar süreçlerinde hâlâ nitelikli güvenlik uzmanlarına güvendiğini ortaya koyuyor. İnsan uzmanlığı, etkin bir güvenlik yönetiminin vazgeçilmez unsuru olmaya devam ediyor.

Güvenlik Operasyon Merkezi (SOC), bir şirketin BT altyapısını sürekli izlemek ve korumakla görevli, özel bir kurumsal birimdir. Merkezin temel misyonu; siber tehditleri proaktif bir şekilde tespit etmek, analiz etmek ve müdahale etmektir. Kaspersky; SOC planlama ve uygulama süreçlerindeki temel itici güçleri, stratejik öncelikleri ve olası zorlukları belirlemek amacıyla 500 veya daha fazla çalışanı olan şirketlerdeki kıdemli BT güvenliği uzmanları, yöneticiler ve direktörlerin katıldığı kapsamlı bir küresel araştırma gerçekleştirdi. Araştırmaya katılanların tamamı şu anda bir SOC'ye sahip olmayan ancak yakın gelecekte kurmayı planlayan kurumlardan oluşuyor. APAC, META, LATAM, Avrupa ve Rusya'nın yanı sıra aralarında Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Mısır'ın da bulunduğu 16 ülkeyi kapsayan çalışma, dünya genelinde gelişen SOC trendlerine ve en iyi uygulamalara dair değerli veriler sunuyor.

Araştırma bulgularına göre, Türkiye'deki şirketlerin %49'u siber güvenlik duruşunu güçlendirmek için SOC kurmayı hedeflerken, %48'i giderek karmaşıklaşan ve tehlikeli hale gelen tehditlerle başa çıkma ihtiyacıyla hareket ediyor. Diğer motivasyon kaynakları arasında %42 ile bütçe optimizasyonu, %28 ile daha hızlı tespit ve müdahale gerekliliği ve %40 ile yazılım, uç nokta ve kullanıcı cihazlarındaki artış yer alıyor. Bu faktörler, daha kapsamlı ve katmanlı güvenlik önlemlerine duyulan ihtiyacı artırıyor. Ayrıca, şirketlerin %44'ü gizli bilgilerin daha iyi korunmasını hedeflerken, %34'ü yasal düzenlemelere uyum sağlamayı amaçlıyor ve %29'u SOC yetkinliklerinin kendilerine rekabet avantajı sağlamasını bekliyor. Büyük ölçekli işletmelerin bu nedenleri daha sık dile getirmesi, maruz kaldıkları geniş operasyonel ve düzenleyici baskıları yansıtıyor.

Sürekli izleme, SOC’lar için temel gereklilik olarak öne çıkıyor

Türkiye’deki şirketlerin SOC’lara devretmeyi planladığı başlıca fonksiyonlar arasında %57 oranıyla 7/24 güvenlik izleme ilk sırada yer alıyor. Kesintisiz izleme, anomalilerin erken aşamada tespit edilmesini, tehditlerin büyümeden engellenmesini ve siber dayanıklılığın gerçek zamanlı olarak sürdürülmesini sağlıyor. Bu tablo, kurumların her an ortaya çıkabilecek kalıcı tehditlere karşı daha proaktif bir risk yönetimi yaklaşımı benimsediğini gösteriyor.

SOC operasyonlarını tamamen dış kaynaklardan sağlamayı planlayan şirketler, “lessons learned” (çıkarılan dersler) metodolojilerine daha fazla ilgi gösterirken; kurum içi SOC kurmayı tercih eden organizasyonlar ise daha sıkı kontrol sağlamak amacıyla erişim yönetimine öncelik veriyor.

SOC teknolojisi seçimlerinde insan uzmanlığı belirleyici rol oynuyor

SOC’lar ileri düzey teknolojilerden yararlansa da, şirketlerin tercihleri insan analistlerin kritik rolünü açıkça ortaya koyuyor. Türkiye’de kurulması planlanan SOC’larda en sık tercih edilen çözümler arasında Güvenlik Bilgisi ve Olay Yönetimi (SIEM) sistemleri (%50), Uç Nokta Tespit ve Müdahale (EDR) çözümleri (%45) ve Tehdit İstihbaratı Platformları (%31) bulunuyor. Bu gelişmiş çözümler, veri toplamayı otomatikleştirerek operasyonel yükü azaltıyor; ancak etkin sonuçlar için güvenlik uzmanlarının sağladığı bağlam, karmaşık bulguların yorumlanması ve doğru müdahale kararlarının alınması büyük önem taşıyor.

Bunlara ek olarak şirketler, Genişletilmiş Tespit ve Müdahale (XDR) (%36), Ağ Tabanlı Tespit ve Müdahale (NDR) (%24) ve Yönetilen Tespit ve Müdahale (MDR) (%21) çözümlerini de tercih ediyor. Büyük ölçekli kuruluşlar SOC başına ortalama 5,5 farklı teknoloji kullanırken, daha küçük şirketlerde bu sayı 3,8 seviyesinde kalıyor.

Kaspersky SOC Consulting Başkanı Roman Nazarov, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulunuyor “Başarılı bir SOC inşa etmek için şirketlerin yalnızca doğru teknoloji bileşimine değil; aynı zamanda süreçlerin titizlikle planlanmasına, net hedefler belirlenmesine ve kaynakların etkin şekilde dağıtılmasına odaklanması gerekiyor. İyi tanımlanmış iş akışları ve sürekli iyileştirme yaklaşımı, insan analistlerin kritik görevlere odaklanmasını sağlayarak SOC’u siber güvenlik stratejisinin proaktif ve çevik bir bileşeni haline getirir.”

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) raporlarına göre, yapay zeka teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla veri merkezlerinin küresel enerji talebinde ciddi artış yaşanıyor. Küresel ölçekte veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2017'den bu yana yılda ortalama yüzde 12 arttı. Veri merkezi yatırımları ise 2024'te yarım trilyon dolara ulaştı.

Bu yatırım patlaması, hızla artan elektrik talebine de yansıdı. Geçen yıl veri merkezlerinin elektrik tüketimi 415 teravatsaate ulaşarak, dünya elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1,5'ini oluşturdu. Küresel veri merkezleri tüketiminde en büyük payı yüzde 45'le ABD alırken, bunu yüzde 25'le Çin ve yüzde 15'le Avrupa ülkeleri takip ediyor. Veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030'a kadar 2 kattan fazla artarak yaklaşık 945 teravatsaate ulaşması bekleniyor. Bu miktar, Japonya'nın bugünkü elektrik tüketimini geçiyor.

Veri merkezlerinde kapasite artışı şebekeyi zorluyor

Enerjide Dijitalleşme Derneği (EDİDER) Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede yapay zeka ve veri merkezlerinin elektriğin iletim, dağıtım altyapısını yeniden şekillendirdiğini, yükselen enerji talebini karşılamada fosil kaynakların bir süre daha enerji denkleminde kalmasını zorunlu kıldığını söyledi.

Yapay zekadaki ivmenin, artık sadece teknoloji şirketlerinin değil, devletlerin de stratejik önceliklerini şekillendiren bir rekabet alanına dönüştüğüne dikkati çeken Bilgin, şunları kaydetti:

"Daha büyük ve yetenekli modeller geliştirme yarışı, çok yüksek hesaplama gücünü zorunlu kılıyor. Bu da enerji talebini görünür biçimde yukarı çekiyor. Bugün tek büyük modelin eğitimi bile yüzlerce yüksek performanslı GPU'nun aynı anda, tam yükte çalışması anlamına geliyor. Modellerin çıkarım özelliği benzer şekilde kesintisiz enerji ihtiyacı yaratıyor, sohbet botlarından görüntü işleme sistemlerine kadar geniş kullanım alanı veri merkezlerini aktif tutuyor. Hesaplama yoğunluğu arttıkça oluşan ısıyı yönetmek başlı başına yeni yük haline geldi. Geleneksel hava soğutma sistemlerinin yetmediği noktada hızla sıvı soğutmaya geçiliyor. Ancak bu altyapılar toplam tüketimi daha da büyütüyor. Birçok veri merkezinde enerjinin yaklaşık yüzde 30-40'ı yalnızca soğutmaya gidiyor. Bunun üzerine kesintisiz güç kaynakları, gerilim regülasyonu ve yedekleme sistemlerinin yarattığı ek yük eklendiğinde, veri merkezlerinin tüketim profili neredeyse 7 gün 24 saat sabit bir tam kapasite çizgisine dönüşüyor. Sonuç olarak, büyük ölçekli bir yapay zeka tesisi, tek başına orta ölçekli bir sanayi tesisinin yıllık tüketimine yaklaşan enerji ihtiyacı yaratıyor."

Bilgin, ABD'de veri merkezlerinin elektrik talebinin ulusal enerji dengesinde açıkça hissedilen bir yük haline geldiğini, yapay zeka talebinin hızla büyümesinin, birçok ülkede iletim ve dağıtım şebekelerini zorlayan bölgesel riskler yarattığını ifade etti.

Yapay zekanın hızla yükselen elektrik talebinin, yeni enerji üretim projelerinin devreye giriş hızını aştığına belirten Bilgin, doğal gaz santrallerinde gecikme, rüzgar ve güneşte tedarik zinciri sorunları ve nükleerdeki finansman ya da inşaat belirsizliklerinin, kısa vadeli taleple uzun vadeli arz projelerinin uyumsuzluğunu gösterdiğini kaydetti.

Çin ve ABD'nin yaklaşımları

Bilgin, Çin'in yapay zeka yarışındaki en büyük avantajının, enerji maliyetlerini düşük tutabilen ve hızla genişleyebilen üretim altyapısı olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

"Bu sayede hem toptan elektrik fiyatları daha düşük seyrediyor hem de veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu yüksek kapasiteli elektrik arzı daha hızlı sağlanabiliyor. Üstelik Çin, bu alanda faaliyet gösteren şirketlere tercihli elektrik tarifeleri sunarak bu maliyet avantajını güçlendiriyor. Bu politikalar, Huawei gibi yerli çip üreticilerinin verimlilik dezavantajını bir nebze telafi ediyor. Çin, yeni veri merkezleri, trafo hatları veya özel enerji bağlantıları gibi büyük ölçekli projeleri Avrupa ve ABD’ye nazaran daha kısa sürede planlayıp devreye alabiliyor. Devletin yapay zekayı ekonomik ve jeopolitik öncelik olarak tanımlaması, enerji politikasıyla teknoloji sektörünü aynı hedefe hizalıyor."

ABD'nin yapay zekanın enerji talebini karşılamada Çin kadar hızlı olmadığını aktaran Bilgin, ülkenin bunun yerine verimliliği artırarak toplam enerji yükünü kontrol altında tutmayı hedeflediğini bildirdi.

Bilgin, Nvidia'nın ileri GPU'ları, hükümet destekli enerji-yoğun tesislere yönelik standartlar, özel soğutma teknolojileri, atık ısı geri kazanımı ve veri merkezlerinin yenilenebilir enerjiyle eşleştirilmesi gibi uygulamaların, ABD'nin işlem başına güç tüketimini azaltma stratejisinin omurgasını oluşturduğuna dikkati çekerek, sözlerini şöyle tamamladı: 

"Sonuç olarak yapay zeka, yenilenebilir enerji sistemlerinin yönetimi, entegrasyonu ve optimizasyonu için vazgeçilmez teknoloji haline gelse de kendi yarattığı enerji talebi, küresel arz yapısını tek başına dönüştürecek kadar büyük. Yüksek yoğunluklu veri merkezleri ve gelişmiş soğutma altyapılarının kısa vadede yalnızca güneş ve rüzgarla karşılanması ek yük oluşturuyor. Bu durum, doğal gazın esnek üretim kapasitesini, kömürün bazı bölgelerdeki sistem güvenliği rolünü ve nükleer enerjinin baz yük sağlayan yapısını bir süre daha enerji denkleminde tutuyor. Başka bir ifadeyle yapay zeka, yenilenebilir enerjiyi hızlandıran bir güç olsa da ölçeklenmesi için gereken enerji talebi, fosil ve nükleer kaynakların önemini yakın vadede tamamen ortadan kaldırmıyor, aksine pek çok ülkede bu kaynaklara duyulan ihtiyacı geçici olarak canlı tutuyor. Bu nedenle hem teknolojik rekabeti hem de enerji dönüşümünü şekillendirecek ülkeler, bugünden bu yeni dönemin gerektirdiği politik, düzenleyici ve finansal hazırlıkları yapan ülkeler olacak gibi görünüyor."

Son dönemlerde yapılan analizler, havacılık operasyonlarında verimlilik, hız ve güvenlik açısından çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.

Quavis, havalimanlarında yaşanan operasyonel güçlükleri hem işletmeci hem de yolcu açısından ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Bu kapsamda, self servis check-in sistemleri, yapılan analizlere göre hava yolu operasyonlarını yüzde 50'ye kadar hızlandırıyor.

Geliştirilen self servis check-in, bagaj teslim ve biyometrik doğrulama sistemleri, hava yolu süreçlerinde yüzde 25-40 oranında zaman tasarrufu sağlıyor.

Self servis teknolojileri terminal check-in alanlarında yüzde 30-50 arasında verimlilik artışı oluştururken işlemini hızlı tamamlayan yolcuların check-in alanında vakit kaybetmemesi sayesinde trafik ve tıkanıklık hızla çözülüyor. Bu durum, özellikle yoğun saatlerde yaklaşık yüzde 20-30 kapasite artışı anlamına geliyor.

Yatırım 1 yıldan önce amorti ediliyor

Maliyet açısından da self servis teknolojilerinin etkin yönü dikkati çekiyor. Bu sistemler, yapılan yatırımı 1 yıldan önce amorti edebilirken kullanılan cihaz sayısı ve yazılıma eklenen fonksiyonlar bu süreyi daha da kısaltabiliyor.

Ayrıca, sistemlerin sunduğu hız ve otomasyon, hava yollarına ek yan gelir kapısı açıyor. 200 yolculu bir uçuşta, yan gelirler hariç, yolcu başına 2,5 ila 5 dolar arasında maliyet avantajı sağlanabiliyor.

Bu avantajların dışında, olası gecikmelerin önlenmesiyle hava yolu şirketleri ağır yaptırımların da önüne geçiyor.

Şirket tarafından yapılan analizlere göre, Y ve Z kuşağı yolcularının yüzde 80'inden fazlası self servis sistemlerinden memnuniyet duyuyor.

Teknolojiye dayalı çözümler aynı zamanda dayanıklılığı ve uzun ömürlü kullanımıyla sürdürülebilirlik hedeflerini de destekliyor. Bu sayede hem Türkiye'de, hem de dünya genelinde sürdürülebilirlik standartlarını yakalamaya ve yolcu konforunu artırmaya çalışan işletmecilere güçlü bir alternatif oluşturuluyor.

Ürünlerin yazılımından endüstriyel tasarımına kadar tüm süreçleri özgün biçimde yürüten mühendislik ekibi, bu sayede işletmelerin ihtiyaçlarına birebir yanıt veren özgün çözümler sunabiliyor.

Türkiye'nin ilk ve tek "yakın dünya yörüngesi" (LEO) takım uydularını üreten ve bugüne kadar 17 uydusunu yörüngeye gönderen Plan-S'in iştiraki Connecta, Türkiye'de uydu haberleşme hizmetleri sunmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yetkilendirildi. Bu yetkilendirme Türkiye’de bir LEO uydu operatörüne verilen ilk izin olma özelliği taşıyor.

Tasarım, üretim, test ve entegrasyon süreçlerinin tamamı Plan-S tarafından gerçekleştirilen Connecta IoT Network takım uydusu ile Türkiye’de uydu tabanlı IoT haberleşme hizmetleri sunuluyor. Halihazırda 12 uydudan oluşan sistem, önümüzdeki dönemde yapılacak fırlatmalarla 200 uyduluk geniş bir takım uyduya dönüşecek. Küresel kapsama sağlayacak bu altyapı, yeni uyduların devreye girmesiyle birlikte hizmet kapasitesini ve kaliteyi artıracak.

Söz konusu yetkilendirmeyle birlikte tarım, enerji, lojistik, madencilik, su kaynakları izleme, afet yönetimi ve savunma gibi birçok sektörde, haberleşme altyapısının bulunmadığı ya da yetersiz olduğu bölgeleri de kapsayacak şekilde hizmet sunulacak. Çok düşük güç tüketimiyle sensör verilerinin uydular üzerinden erişilmesini sağlayan bu teknoloji sayesinde, karasal ağlardan bağımsız olarak denizde, kırsalda, uzak alanlarda, sabit ya da mobil tüm uygulamalarda IoT verileri güvenli ve güvenilir biçimde kullanıcılara iletilebilecek.

Şirket, daha önce Avustralya’da aldığı yetkilendirmelerle küresel pazarlara erişim stratejisinde önemli bir adım atmıştı. Türkiye’den elde edilen yeni yetkilendirme Plan-S’in uluslararası pazarlarda hizmet sunma yolunda bir sıçrama tahtası işlevi görerek şirketin küresel bir oyuncu olma iddiasını güçlendirecek.

"Teknoloji ve uzay alanındaki bağımsızlıkta stratejik bir adım"

Plan-S Üst Yöneticisi (CEO) Özdemir Gümüşay, Türkiye'nin ilk LEO uydu operatörü olarak yetkilendirme almanın, yalnızca şirketleri için değil, ülkenin uzay ve uydu iletişimi ekosistemi için de tarihi bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Dünyada uydu iletişimi konusunda çok büyük bir dönüşüm yaşandığına dikkati çeken Gümüşay, "Ülkelerin stratejilerini gözden geçirdiği bu dönemde ülkemizin bu konuda önemli bir adım attığını düşünüyorum. Bu yetkilendirme, yalnızca mevcut IoT hizmetlerimizi ülkemizde sunmamıza imkan vermeyecek, aynı zamanda uluslararası pazarlarda yeni ve çok daha stratejik uydu iletişimi teknolojilerine yapacağımız yatırımlara büyük bir hız katacak. Bu, ülkemizin teknoloji ve uzay alanındaki bağımsızlık yolunda attığı çok önemli stratejik adımdır.”

2021 yılında faaliyetlerine başlayan Plan-S, kısa sürede geliştirdiği yenilikçi uydu teknolojileriyle öne çıktı. Şirket, Connecta IoT Network ile uydu tabanlı IoT çözümleri sunarken, Observa takım uyduları aracılığıyla da yüksek çözünürlüklü yeryüzü gözlemi ve ileri veri analitiği hizmetleri sağlamayı hedefliyor. Plan-S, 2030 yılına kadar 200'ün üzerinde uydudan oluşan bir takım uydu ile küresel ölçekte kapsamlı ve bağımsız bir uzay altyapısı kurmayı amaçlıyor.

Türkiye'nin, nükleer enerji teknolojilerinde kendi yolunu açtığını, bağımsızlığını ve gücünü perçinlediğini vurgulayan Kacır, "Başlattığımız 'Yerli Nükleer Reaktör Geliştirilmesi Çağrısı' ile enerji güvenliğimizi pekiştirecek, dışa bağımlılığı azaltacak, net sıfır emisyon hedefimize katkı sunacak yüksek teknoloji reaktörleri Türk sanayisinin yerli üretim yetkinlikleriyle, TENMAK ve TÜBİTAK enstitüleri ile üniversitelerimizin de katkısıyla, ülkemize kazandırmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Çağrıya başvurular, 31 Aralık 2025 tarihine kadar "http://rip.sanayi.gov.tr" adresi üzerinden yapılabilecek.

Dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST, "mavi vatan" temasıyla Türkiye'nin denizlerdeki gücünü ve bu alandaki ileri teknolojik yetkinliğini gençlerle buluşturacak.

Milli Teknoloji Hamlesi vizyonunun denizlerdeki yansıması, "TEKNOFEST 2025 kapsamında düzenlenecek "TEKNOFEST Mavi Vatan" ile bu yıl yeni bir boyut kazanacak.

İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda yarın başlayacak ve 31 Ağustos'a kadar etkinlikler, teknoloji ve savunma sanayisi tutkunlarını denizcilik odağında bir araya getirecek. 30 ve 31 Ağustos'ta halkın katılımına da açılacak etkinlikleri, online kayıt yaptıranlar izleyebilecek. Etkinlikte ziyaretler, 09.00-12.00, 12.00-15.00 ve 15.00-18.00 olmak üzere üç ayrı seans halinde gerçekleştirilecek. Her ziyaretçi yalnızca bir seans için giriş hakkına sahip olacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk gün etkinliğe katılması ve bir konuşma yapması bekleniyor.

Denizcilik ve su altı teknolojilerine odaklanacak etkinlikte, İnsansız Su Altı Sistemleri Yarışması, Su Altı Roket Yarışması ve İnsansız Deniz Aracı Yarışması yapılacak.

Bunun yanı sıra TCG Anadolu, TCG İstanbul, TCG Burgazada, TCG Oruçreis, TCG Nusret, TCG Sakarya ve TCG Hızırreis gibi Türk donanmasının öne çıkan gemileri sergilenecek. Sanal gerçeklik alanları, SAT ve SAS Komutanlığı'nın özel gösterileri, "Mavi Vatan Zaman Tüneli" ve çeşitli sergilerle ziyaretçilere renkli bir deneyim sunulacak.

Festival kapsamında Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, tarihçi yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı, Tümamiral Mehmet Emre Sezenler konferans verecek. Milli Uçak Gemisi Forumu gerçekleştirilecek.

Mavi Vatan Makale ve Resim Yarışmaları

Etkinlik kapsamında düzenlenecek Mavi Vatan Makale ve Resim Yarışmaları ise Türkiye'nin deniz yetki alanları, milli güvenlik politikaları ve jeopolitik vizyonunun genç nesiller tarafından anlaşılmasını ve bu konuda bilimsel, eleştirel ve yaratıcı bakış açılarının geliştirilmesini hedefliyor.

Makale yarışması kapsamında lise, lisans ve lisansüstü düzeyindeki katılımcılardan 500 ile 1000 kelime arasında özgün makale hazırlamaları istenecek. Hazırlanan makaleler, sosyal medya platformu NSosyal üzerinden paylaşılacak.

Bu yarışma, lise öğrencilerinde araştırma ve eleştirel düşünme becerilerinin, üniversite düzeyinde ise akademik analiz ve bilimsel yaklaşımın güçlendirilmesini amaçlıyor.

Mavi Vatan Resim Yarışması ise ilkokul ve ortaokul öğrencilerinin hayal gücü ve ifade yetenekleri resimle geliştirmeyi hedefliyor.

Katılımcılardan, "mavi vatan" temalı özgün bir resim çalışması hazırlamaları isteniyor. Hazırlanan eserler, NSosyal üzerinden paylaşılacak.

TEKNOFEST Yönetim Kurulu ve Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı) Mütevelli Heyeti Başkanı Selçuk Bayraktar, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, etkinlik kapsamında dereceye girenler için TCG Sakarya ve TCG Hızırreis denizaltıları ile TCG Savarona gemisine özel gezi düzenleneceğini duyurdu.

"Mavi vatan" muhafızlarından görkemli açılış

TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamında, İstanbul Boğazı'nda Türk donanmasının seçkin platformlarının katıldığı görkemli bir geçit töreni gerçekleştirildi.

Cumhurbaşkanlığı himayelerinde ve Milli Savunma Bakanlığı ev sahipliğinde gerçekleştirilen etkinlik, milli teknoloji heyecanını İstanbul Boğazı'ndan tüm Türkiye'ye taşıdı.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün manevi mirası Savarona yatı ve TCG Anadolu başta olmak üzere toplam 9 gemiden oluşan Türk Deniz Kuvvetlerine ait filonun İstanbul Boğazı’ndaki geçiş törenine vatandaşlar yoğun ilgi gösterdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da İstanbul Boğazı'ndan geçiş yapan Türk donanmasının seçkin gemilerini Dolmabahçe'de selamlarken, NSosyal hesabından "Tarihe altın harflerle kazınan Zafer Haftamızda güçlü ve kudretli donanmamızla Mavi Vatan yolculuğu" açıklamasında bulundu.

Buna göre, takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksi haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,3 artışla 113,6'ya çıktı. Söz konusu artış son 16 ayın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Bu artışa imalat sanayisinin etkisi dikkati çekerken, söz konusu sektörün, toplam sanayi üretim endeksindeki değişime etkisi 8,4 puanı buldu. İmalat sanayisi üretim endeksi haziranda yıllık bazda yüzde 9,5 artarak 114,9 seviyesine yükseldi.

Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayisindeki artışa etkisinin 4,2 puan olduğu hesaplandı.

Bu alanı 2,9 puan ile "orta-düşük teknoloji ürünlerinin üretimi", 2,2 puan ile "diğer ulaşım araçlarının üretimi", 1,8 puanla "gıda ürünlerinin imalatı" ve 1,7 puanla "düşük teknoloji ürünlerinin imalatı" izledi.

Teknoloji üretimlerinde rekor artışlar

Türkiye'de, "Türkiye Yüzyılı" hedefleri doğrultusunda, Milli Teknoloji Hamlesi ile sanayi ve üretim altyapısını yüksek teknoloji ve katma değer ekseninde güçlendirmek için yapılan çalışmalar meyvesini veriyor. Teknoloji ürünlerinin üretiminde de endeks bazında yılın ilk 6 ayında rekor seviyeler görülüyor.

Bu kapsamda, yüksek teknolojili ürün imalatı haziranda yüzde 88,2'lik artışla 212'ye ulaştı. Böylece endeksin kaydedildiği 2011'den bu yana tüm zamanların en yüksek seviyesi görülmüş oldu.

Orta-yüksek teknolojili ürünlerin imalatı da aynı ayda yüzde 2,6 yükselişle 121,7'ye ulaştı. Orta-düşük teknolojili ürünler sektörü yüzde 9,1 artışla 112,8'e ve düşük teknolojili ürünler de yüzde 4,6 yükselişle 102'ye çıktı. Böylece artış oranlarında, orta-düşük teknolojili ürünlerde son 16 ayın, düşük teknolojili ürünlerde ise son 3 yılın rekor seviyesi görüldü.

Sermaye malından mobilyaya endeksler yükselişte

Ayrıca, takvim etkilerinden arındırılmış endekste bu yıl en yüksek seviyesini gören kategoriler arasında 175,1 ile makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımı öne çıktı.

Söz konusu ürünleri 164,4 ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı, 153,2 ile sermaye malı, 131 ile içeceklerin imalatı, 127,6 ile fabrikasyon metal ürünler (makine ve teçhizat hariç), 119,3 ile ağaç ve mantar ürünleri imalat, 112,6 ile temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı, 111,8 ile kauçuk ve 110,9 ile mobilya imalatı takip etti.

HAVELSAN, yapay zeka konusundaki çalışmaları kapsamında, kurumların kendi verileri ile eğitilebilen, kapalı veri ağında veya internet ağında verimli çalışabilen, özgün dil mimarisiyle oluşturulmuş Kurumsal Yapay Zeka Platformu MAIN'i geliştirdi.

MAIN, veri gizliliği ve güvenliği, rol bazlı erişim ve yetkilendirme, zaman ve maliyet etkin kurumsal çözümler, kullanıcı dostu arayüz tasarımı sunarak kurumsal iş süreçlerinde kolaylık ve verimlilik sağlıyor.

HAVELSAN'ın son dönemde dikkati çeken bu yapay zeka çözümünün yanında Deniz Kuvvetleri Komutanlığının yüzlerce yıllık tecrübe ve bilgi birikimini de barındıran Ağ Destekli Veri Entegre Savaş Yönetim Sistemi ADVENT (ADVENT SYS), yurt içi ve dışındaki başarısıyla öne çıkıyor.

Deniz Kuvvetleri Araştırma Merkezi Komutanlığı ile geliştirilen ve en iyi savaş yönetim sistemleri arasında gösterilen ADVENT, modern deniz harekatının ihtiyaçları doğrultusunda tasarlandı.

Ortak ve çok uluslu görev kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğini esas alan ADVENT SYS, harekat ortamında eş zamanlı karar alma, komuta ve kontrol süreçlerini ileri düzeye taşıyor. Türkiye dahil 9 ülkede aktif olarak kullanılan ADVENT SYS, HAVELSAN'ı küresel ölçekte savunma teknolojileri alanında güvenilir ve etkin bir oyuncu olarak konumlandırıyor.

Daha akıllı, daha etkin

HAVELSAN, bir süredir bu iki yeteneği bir araya getirmek için MAIN'in ADVENT SYS'ye entegrasyonuna yönelik çalışmalar yürütüyor.

MAIN, ADVENT SYS kapsamında Bakım Destek Asistanı olarak konumlandırılıyor. Sistem, bakım adımlarını belirleme, bakım talimatlarını arama/bulma, sistem çapında soru/cevap desteği sunulması özellikleri ile doğal dil destekli etkileşim sağlayarak bakım süreçlerini daha hızlı, güvenli ve doğrulanabilir hale getiriyor.

Bu kapsamda, laboratuvar ortamında Faz-1 çalışmaları tamamlandı, Faz-2 için çalışmalara devam ediliyor. Faz-2 kapsamında, MAIN platformunun entegrasyonuna yönelik faaliyetler çeşitli sistemler üzerinde devam ediyor. MAIN’in, bakım süreçlerine destek sağlamasının yanı sıra operasyonel işleyişe de katkı sunacak şekilde geliştirilmesi hedefleniyor. Yapay zeka desteğiyle süreç yönetimi daha akıllı ve etkin hale getirilecek.

MAIN, operatörlere destek verebilecek, tavsiyelerde bulunabilecek ve karar destek sürecinde yardımcı olabilecek. Karar destek noktasındaki katkısının ilerleyen dönemde daha da artması bekleniyor.

Yapay zekayla gelen kabiliyetler

HAVELSAN, ADVENT platformu aracılığıyla yapay zeka destekli karar mekanizmaları geliştirerek, deniz platformları başta olmak üzere çeşitli harekat ortamlarında bir dizi kabiliyeti ön plana çıkarmayı hedefliyor.

Tanımlama ve sınıflandırma, anomali tespiti, seyir güvenliği, durumsal farkındalık, eğitim faaliyetleri gibi kabiliyetler; büyük veri, makine öğrenimi, görüntü tanıma ve büyük dil modelleri (LLM) gibi ileri teknolojilerle destekleniyor.

Yapay zeka çözümleri, savunma ve güvenlik sektöründe karar alma süreçlerini hızlandırıyor, doğruluğunu artırıyor ve insan-makine etkileşimini daha etkin bir boyuta taşıyor.

TÜBİTAK Araştırma 2204-C ve 2204-D Projeleri finalistleri olan üç lise öğrencisi, bu yıl 5'incisi düzenlenen Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi'nde (TASE-V) hava ve iklim, sürdürülebilirlik, sosyal ve beşeri bilimler alanında Arktik Okyanusu'nda çalışmalar gerçekleştirme fırsatı elde etti.

Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda, TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) koordinasyonunda düzenlenen seferin ekibine bu sene projeleriyle dahil olan genç bilim insanları, sefer süresince projelerini Kuzey Kutbu'nda test etti.

AA muhabirine değerlendirmede bulunan 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, Arktik seferine kendi bilimsel projeleriyle gelmeye hak kazanan 3 lise öğrencisinin bulunduğunu bildirdi.

Özsoy, şunları kaydetti:

"Kocaeli'nden, Kastamonu'dan ve Afyon'dan (gelen öğrenciler) kendi projelerini Arktik'te birebir yapabilme ve yaptıkları ölçümleri değerlendirebilme adına bu çalışmaları yerinde gerçekleştirdi. Hem bilim insanları ile bir arada olmak, Arktik bölgeyi görmek ve Arktik bölge için proje geliştirmiş olup bu dereceyi kazanarak yanımızda olmaları tabii bizler için çok kıymetli. Bu anlamda baktığımızda gençlerimizin projelerini yerinde tatbik etmeleri de çok kıymetli."

"Arktik'e gelmiş olmak büyük ihtimalle onların hayatında çok büyük bir rol oynayacak"

Özsoy, genç bilim insanlarının kendi bilimsel projeleriyle Arktik'te bulunmaya hak kazandıklarını ifade ederek, "Bu projeleri hayata geçirecekleri, geçirdikleri ve sonuçları alıp bunları bilimsel yayınlara da çevirecekleri bir süreç onları bekliyor." dedi.

Öğrencilerin Arktik'te bulunarak yaptığı çalışmaların kendisini 2007 yılındaki öğrencilik yıllarına götürdüğünü belirten Özsoy, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Öğrencilerimizden bir tanesi 2007 yılında daha doğmamış bile, yani hakikaten gençlerimizin yıllar sonra Arktik'te olması... Benim 18 yıl önce Arktik'e geldiğim dönemler bunun hayalini kurmuştum. Türk bilim insanlarının, gençlerimizin, genç bilim insanı adaylarımızın burada olacağı hayallerinin 18 sene sonra gerçekleşmiş olduğunu görmek inanılmaz derecede büyük mutluluk benim için. Svalbard'da özellikle benim ders aldığım üniversitenin olduğu alandan gençlerimizle beraber geçmemiz... O dönemlerden bu yana şimdi onlar üniversiteye hazırlanan gençlerimiz üniversiteye girecekler ve kendilerine bir yol çizecekler. Arktik'e gelmiş olmak büyük ihtimalle onların hayatında çok büyük bir rol oynayacak. Şu an Türkiye'nin dört bir yanından 13 lise öğrencisi hem Arktik'te hem Antarktika'da bilimsel çalışmalarını icra etme şansını elde ettiler."

"İklimin doğanın bu denli değişmesi bana oldukça farkındalık kazandırdı"

Bu yıl Arktik bilimsel araştırma seferine katılma hakkı kazanan Dumlupınar Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinden Rukiye Aslı Kilci, Arktik bölgede bulunduğundan dolayı çok mutlu olduğunu ifade ederek, projesinin detaylarını anlattı.

Kilci, projesinde öncelikle kutup keşiflerinde kutup kaşiflerinin 1811 ve 1927 yılları arasında çizdiği kutup resimlerini, kutupları tanıtımı yönünde attıkları ilk adımları analiz ettiğini belirterek, "Bunları farkındalık çalışması olarak dijital çizgi roman olarak gerçekleştirdim. Ayrıca projemi sadece ulusal alanda da değil, uluslararası alanda da etkin bir hale getirmek için Norveç'te çeşitli saha çalışmaları gerçekleştirdim. Bu noktada edindiğim bilgiler, aldığım deneyimler sonucunda da birincilik ödülü almaya hak kazandım." dedi.

Kaşiflerin kutuplara gelerek gördükleri ve çizdiklerini bir lise öğrencisi olarak kendi gözünden resmettiğini ifade eden Kilci, "Bu şekilde de oldukça büyük bir deneyim ve bu kazanımı ileriki hayatımda da devam ettirmek ve kutupların tanınırlığını özellikle ulusal alanda yaygınlaştırmak, farkındalık oluşturmak için farklı çalışmalarla kendimi geliştirmeye devam edeceğime inancım tam." diye konuştu.

Sefer sırasında deniz buzu üzerinde kutup ayısı ve yavrusunun resmini çizen Kilci, "İklim değişikliği açısından da aslında o dönemde kutupların insan eli değmeden kendi doğal halini resmedilmesiyle bizim oraya varıp kutup ayıları olmadan kutupları resmetmemiz. Yani özellikle buzulların bu yönde azalması ve iklim değişikliğinin sonucu olarak iklimin doğanın bu denli değişmesi bana oldukça farkındalık kazandırdığını söyleyebilirim." şeklinde konuştu.

Öte yandan Kilci, seferde bulunduğu süre boyunca bilim insanlarının, deniz buzlarının ve kuzey kutup canlılarının resimlerini de çizdi.

"Bu yaşlarda gelmek benim için çok büyük bir deneyim oldu"

Arktik bölgede projesini test etme fırsatı bulan TÜBİTAK Fen Lisesi öğrencilerinden Elif Berra Demir ise sürdürülebilirlik ve refah alanında hazırladığı projesiyle sefere katıldığını ifade ederek, şunları kaydetti:

"Ben projemde ülkemize yetişen tarım atıklarından yenilenebilir biyoplastik ürettim. Bu tarım atıkları neler: Biri soğan kabuğu diğeri de fındık zurufu ve denizlerdeki makro algleri kullandım. Bu bahsettiğim ham maddelerden bir biyoplastik elde ettim, bunun sayesinde bakteri oluşumunu önlüyorum hem de PH değerine göre renk değişimi sağlıyorum ve bu biyoplastik doğada çözünüyor, hem suda hem toprakta herhangi bir atık oluşturmuyor."

Kutup sularında projesini deneyebilmenin kendisine büyük bir artı getireceğini dile getiren Demir, "Bu sulardan elde ettiğim verilerle yeni bir proje yapmayı planlıyorum. Benim şu an yaşım çok küçük, bu yaşlarda gelmek benim için çok büyük bir deneyim oldu. Bu yaşlarımda elde ettiğim bu deneyim sayesinde ileriki yıllarda da bunları kullanmayı hedefliyorum." dedi.

Demir, Türkiye'nin düzenlediği bilim seferinde yer alması sayesinde gelecek yıllarda ülkeyi daha iyi yerlere taşımak için yapacağı projelerde isteğinin ve gayretinin artacağını söyledi.

"Çevremizi temiz tutalım ve havayı kirletici olan bütün gazları olabildiğince sıfıra indirelim"

Arktik Bilimsel Araştırma Seferine katılma hakkı kazanan Özlem Burma Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nden Kaan Yusuf Odacı da projesinin amacının yapay zeka testleri sayesinde kutuplardaki hava kalitesini ölçüp özellikle kutuplar için en büyük tehdit olan küresel iklim değişikliğini en çok etkileyen gaz parametresini bulup tespit etmek olduğunu ifade etti.

Odacı, projesini okuldaki rüzgar türbininden ilham alarak yaptığını belirterek, projesinin temel amacının hem mobil olabilmesiyle insanların istedikleri yerin hava kalitesini ölçüp bu hava kalitesine göre konforlarını artırabilmesi olduğunu aktardı.

Kaan Yusuf Odacı, genç bilim insanları olarak kutuplarda bilimsel araştırma yaptıklarını anımsatarak, "Kutuplardaki özellikle küresel iklim değişikliğinin etkilediği sıcaklıkları önlemek için de olabildiğince çevremizi temiz tutalım ve havayı kirletici olan bütün gazları olabildiğince sıfıra indirelim." dedi.

Böylelikle, 3 lise öğrencisi hava ve iklim, sürdürülebilirlik, sosyal ve beşeri bilimler alanında Arktik Okyanusu'nda çalışmalar gerçekleştirdi.

Bursa merkezli veri merkezi sağlayıcısı PenDC, sektörde fark oluşturarak tamamen operatör bağımsız altyapıya geçen öncü kurumlardan biri oldu.

PenDC, birden fazla internet servis sağlayıcısıyla aynı anda bağlantı kurarak klasik operatör bağımlılığını ortadan kaldırıyor. Bu yapı, performans, süreklilik, güvenlik ve maliyet avantajı gibi birçok alanda kurumsal ihtiyaçlara karşılık veriyor. İstanbul’daki DE-CIX erişimiyle yurtiçinde başlayan trafik, yurtdışına çıkmadan daha kısa ve kararlı rotalarda yönlendirilebiliyor.

Güçlü trafik yönetimi, asimetrik routing ve SLA gerçekliği

PenDC altyapısında kullanılan BGP protokolleri sayesinde trafik, müşteri ihtiyacına göre şekillendirilebiliyor. Ağ rotaları, yoğunluk ve gecikme değerlerine göre dinamik biçimde optimize ediliyor. Bu sistem içinde kullanılan asimetrik routing yaklaşımı, trafiğin gidiş ve dönüş yollarını ayrı ayrı optimize ederek en kısa ve hızlı güzergâhların tercih edilmesini sağlıyor. Böylece tıkanıklık oluşan hatlar devre dışı bırakılırken, gecikme süresi ve paket kaybı da minimum seviyeye indiriliyor. Tüm bu yapı, yüzde 99,99 üzeri erişilebilirlik gibi SLA taahhütlerinin sadece teoride değil, sahada da sağlanmasını mümkün kılıyor.

KVKK uyumlu ve güvenli erişim

Operatör bağımsız mimari sayesinde Türkiye içinde başlayan veri trafiği, gereksiz yurtdışı yönlendirmelerine maruz kalmadan iletiliyor. Bu yaklaşım, KVKK gibi regülasyonlarla uyumu kolaylaştırırken veri kontrolünün kurumun kendi sınırları içinde kalmasını sağlıyor. Özellikle kamu kurumları, e-ticaret platformları ve gecikmeye duyarlı servisler için bu altyapı ciddi bir güvenlik ve performans avantajı sunuyor.

Kurumsal risklere karşı dirençli yapı

Tek bir ISP’ye bağımlı yapılarda yaşanabilecek bağlantı sorunları, PenDC’nin çoklu bağlantı mimarisi sayesinde etkisini gösteremeden kontrol altına alınabiliyor. Herhangi bir arıza veya yönlendirme problemi yaşandığında trafik, müdahaleye gerek kalmadan otomatik olarak en uygun yedek hatta yöneliyor. Üstelik tüm trafik yönetimi kurum içinde kaldığı için dış operatörlere bağlı kalmadan sistemin sürekliliği sağlanmış oluyor.

Akıllı bağlantının yeni standardı

PenDC, yalnızca bir erişim noktası değil kurumların bağlantı stratejilerini aktif olarak yönettiği bir kontrol platformu sunuyor. Gerçek zamanlı izleme, rota optimizasyonu, asimetrik routing yapısı ve esnek yönetim imkanlarıyla bu model, modern internet servis ihtiyaçlarına bütüncül bir çözüm getiriyor. Artık kurumlar için bağlantı sadece teknik bir gereklilik değil; güvenlikten performansa, yasal uyumdan sürdürülebilirliğe kadar birçok alanda stratejik bir unsur. Sunulan operatör bağımsız altyapı modeli, bu anlayışın yeni standardı haline geliyor.

Kaspersky, yeni raporunda Netflix, Disney+, Amazon Prime Video ve diğer yayın hizmetlerine ait 7 milyondan fazla ele geçirilmiş hesap tespit etti. Milyonlarca Z kuşağı kullanıcısı için bu yayın platformları, yeni neslin sosyalleşme ve küresel kültürle bağlantı kurma biçiminde merkezi bir rol oynuyor. Kaspersky, yeni neslin bu konudaki farkındalığını artırmak ve dijital direnç oluşturmak için Z kuşağının gizli tehlikeleri fark etmesine ve dijital hayatlarını nasıl koruyacaklarını öğrenmesine yardımcı olacak interaktif siber dedektif oyunu “Case 404”ü hayata geçirdi.

Yapılan son araştırmalara göre, Z kuşağı yayın platformlarında diğer tüm kuşaklardan daha fazla kaynak harcamakla kalmıyor, aynı zamanda klipleri, mimleri ve teorilerini sosyal medyada paylaşarak çevrimiçi fandomlara aktif olarak katılıyor. Bölümler mim haline geliyor, alıntılar tweetlere dönüşüyor, karakterler düzenlemeler, tartışmalar ve TikTok trendleri aracılığıyla hayat buluyor.

Ancak bu daima çevrimiçi ve yüksek katılımlı davranış, gizli riskleri de beraberinde getiriyor. Z kuşağının en sevdiği programları izlemek için kullandıkları cihazlar, kötü amaçlı yazılım bulaşmaları yoluyla siber suçlular için giriş noktaları haline gelebiliyor. Bu tehditler genellikle resmi olmayan indirmelerde, korsan içeriklerde, tarayıcı uzantılarında veya güvenliği ihlal edilmiş uygulamalarda gizlenerek sessizce oturum açma bilgilerini, oturum verilerini ve diğer kişisel bilgileri topluyor.

Kaspersky Dijital Ayak İzi İstihbarat ekibi, başlıca yayın hizmetleriyle (Netflix, Disney+, Amazon Prime Video, Apple TV+ ve Max) bağlantılı güvenliği ihlal edilmiş kimlik bilgilerini analiz ederek 2024 yılında 7 milyon 35 bin 236 vakayı ortaya çıkardı. Bunlar doğrudan platformların kendilerinden çalınmamış, daha geniş kimlik bilgisi hırsızlığı kampanyalarının bir parçası olarak toplanmıştı.

Netflix Siber suçlular için büyük bir hedefi

Bu alanda Netflix'in Z kuşağı için belirleyici marka olması şaşırtıcı değil. Netflix, tespit edilen 5 milyon 632 bin 694 tehlikeye atılmış hesapla hem popülerlik hem de saldırı açısından başı çekiyor. Brezilya, 2024 yılında en fazla Netflix kimlik saldırısına maruz kalan ülke olurken, onu Meksika ve Hindistan takip etti.

850 bin Disney+ hesabı

Kaspersky uzmanları, sızdırılan veri kümelerinde 680 bin 850 Disney+ hesabı tespit etti. Brezilya yine en çok hesabın ihlal edildiği ülke olarak öne çıkarken, onu Meksika ve Almanya takip etti.

Meksika, Brezilya ve Fransa Amazon Prime Video hesapları sızdırılan ülkelerin başında

Amazon Prime Video, ele geçirilen 1.607 hesapla hacim olarak daha küçük olsa da, özellikle daha çarpıcı veya sınırlarda dolaşan hikayeler arayan Z kuşağı izleyicileri arasında hala önemli bir rol oynuyor. 2024 yılında, Meksika, Brezilya ve Fransa, Prime Video hesapları sızdırılan ülkelerin başında geliyordu.

Bir cihaza virüs bulaştığında, siber suçlular işi yayın uygulamasıyla bırakmıyor. Kötü amaçlı yazılımlar hassas verileri (hesap kimlik bilgileri, çerezler, banka kartı bilgileri) topluyor ve daha sonra bunları yeraltı forumlarında satıyor ya da sızdırıyor. Bazen saldırganlar bu verileri sadece itibarlarını artırmak için kullanıyor. Ele geçirilmiş bir Netflix şifresiyle başlayan bu durum, özellikle de aynı kimlik bilgileri farklı hizmetlerde de kullanılıyorsa, hızla daha geniş çaplı dijital saldırılara, kimlik hırsızlığına veya finansal dolandırıcılığa dönüşebiliyor.

Yayın platformları, fandom kültürü ve sosyal medya Z kuşağının günlük deneyimlerine dahil oldukça, siber tehditler onların en çok güvendikleri alanları hedef alacak şekilde adapte oluyor. Kaspersky, bu değişime yanıt vermek için Z Kuşağı için özel olarak tasarlanmış interaktif bir siber güvenlik oyunu olan “Case 404”ü yarattı. Bu dijital macerada oyuncular, yapay zeka destekli siber dedektif rolüne bürünerek güncel tehditlerden ilham alan gerçekçi çevrimiçi suçları araştırıyor. Tüm vakaları tamamlayan kullanıcılar, Kaspersky Premium'da indirim kazanarak yeni bilgileri uygulanabilir korumaya dönüştürüyor.

Kaspersky Dijital Ayak İzi Analisti Polina Tretyak, şunları söylüyor: "Z kuşağı için yayıncılık eğlenceden öte bir şeye; günlük bir alışkanlığa, bir kimlik ve topluluk arayışına dönüştü. Ancak bu duygusal bağ aynı zamanda kör noktalar da yaratıyor. Resmi olmayan indirmelerde veya üçüncü parti araçlarda gizlenen kötü amaçlı yazılımlar, oturum açma kimlik bilgilerini ve kişisel verileri sessizce çalıyor ve bunlar daha sonra siber suç forumlarında takas ediliyor veya satılıyor. Bugün yayın hesabınızı korumak için parolaların ötesinde düşünmek, cihazlarınızı güvence altına almak, şüpheli indirmelerden kaçınmak ve tıklamalarınızın sizi nereye götürdüğüne dikkat etmek gerekiyor."

Kaspersky, sevdiğiniz programları güvenle izlemeniz için şunları öneriyor:

Giderek daha savunmasız hale gelen çevrimiçi dünyada nasıl güvende kalınacağınızı öğrenmek için Kaspersky'nin Z kuşağı için özel olarak tasarladığı “Case 404” adlı interaktif çevrimiçi oyuna göz atın.

Potansiyel olarak ele geçirilmiş hesapların şifrelerini değiştirin ve bu hesaplarla ilişkili şüpheli bir faaliyet olmadığından emin olun.

Yayın hizmetlerine erişirken her zaman yasal, ücretli bir abonelik kullanın. Resmi pazarlardan veya resmi web sitelerinden edindiğiniz uygulamaları kullandığınızdan emin olun.

Herhangi bir kişisel bilgi girmeden önce her zaman web sitelerinin gerçekliğini doğrulayın. İçerik izlerken veya indirirken güvenilir, resmi sayfalara bağlı kalın ve kimlik avı sitelerinden kaçınmak için URL'leri ve şirket adı yazımlarını iki kez kontrol edin.

İndirdiğiniz dosya uzantıları konusunda dikkatli olun. Video dosyaları .exe veya .msi uzantılarına sahip olmamalıdır. Bunlar genellikle zararlı programlarla ilişkilendirilir.

Verilerinizi tehlikeye atabilecek kötü amaçlı ekleri tespit etmek için Kaspersky Premium gibi güvenilir bir güvenlik çözümü kullanın.

IP adresinizi koruyan ve veri sızıntılarını önleyen Kaspersky VPN ile güvenli gezinme ve güvenli mesajlaşma sağlayın.

Kaspersky ve VDC Research tarafından yakın zaman önce gerçekleştirilen "Amaca Yönelik Çözümlerle OT Güvenliğini Sağlamak" başlıklı ortak çalışma, Operasyonel Teknoloji (OT) siber güvenliğinin mevcut durumuna ilişkin derinlemesine bir analiz ortaya koydu. Enerji, kamu hizmetleri, üretim, ulaşım ve diğer sektörlerden 250'den fazla karar vericiyle yapılan bir ankete dayanan çalışma, endüstriyel kuruluşları etkileyen temel iş ve teknik eğilimlerin yanı sıra bu zorlukların üstesinden gelmek için uygulanan en etkili stratejiler hakkında değerli bilgiler ortaya koyuyor.

Araştırma, bir OT siber güvenlik ihlalinin finansal etkisinin hem karmaşık hem de çok yönlü olduğunun altını çiziyor. Kuruluşlar, kaybedilen gelir fırsatları, planlanmamış üretim kesintileri, hurda ve devam eden iş envanteri kaybı ve ekipman veya mülke verilen hasar dahil olmak üzere çeşitli maliyetleri göz önünde bulundurmak zorunda. Bu maliyetlerin ötesinde toplam mali yük ister kurum içinde ister üçüncü taraf sağlayıcılar tarafından ele alınsın, olay müdahalesi ve fidye ödemeleri gibi ihlalle ilgili doğrudan masrafları da kapsıyor.

Tüm bu faktörler hesaba katıldığında, ankete katılanların yaklaşık %25'i her bir siber saldırının iki yıllık bir süre içinde 5 milyon doları aşan zararlara yol açabileceğini tahmin ediyor. Bu maliyetlerin dağılımı kurumlara ve olaylara göre önemli ölçüde değişmekle birlikte genellikle birden fazla departmanı ve hem geliri hem de karlılığı etkiliyor.

Rapor, olay müdahalesinin ihlalle ilgili toplam giderlerin yaklaşık %21,7'sini oluşturduğunu, bunu %19,4 ile gelir kaybının, %16,9 ile plansız kesinti süresinin, %16,8 ile ekipman veya mülk onarımı ve değişiminin, %12 ile fidye ödemelerinin ve %11,9 ile hurda veya devam eden iş envanteri kaybının izlediğini detaylandırıyor. Özellikle plansız kesinti süreleri en önemli maliyetlerden biri olarak ortaya çıkıyor ki, katılımcıların %70'i bu tür kesintilerin genellikle dört ila 24 saat arasında sürdüğünü bildiriyor. Bu kesintiler önemli gelir kayıplarına, dahili süreç darboğazlarına ve müşteri güveninin azalmasına yol açabiliyor. Bu da sağlam OT siber güvenlik önlemlerinin kritik önemini vurguluyor.

Kaspersky Endüstriyel Siber Güvenlik Ürün Grubu Başkanı Andrey Strelkov, şunları söylüyor: "Plansız kesinti süreleri kuruluşlara milyonlarca dolara mal olabiliyor. Bu da sanayi ve üretim şirketleri için kritik bir sorun haline geliyor. Plansız arıza süreleriyle mücadele etmek için bakım odaklı stratejiler yardımcı olsa da, maliyetli ekipman arızalarına ve kesintilerine yol açan ihlalleri önlemek için siber güvenliğin güçlendirilmesi şarttır. Siber güvenlik risklerini göz ardı etmek, arıza sürelerini ortadan kaldırma ve gelirleri koruma çabalarını baltalar."

Kaspersky, OT müşterileri için kurumsal düzeyde teknolojiler, uzman bilgisi ve kapsamlı uzmanlığı bir araya getiren zengin bir ekosistem sunuyor. Bu ekosistemin merkezinde, kritik altyapı ve endüstriyel işletmelerin korunması için tasarlanmış yerel bir XDR platformu olan Kaspersky Industrial Cybersecurity (KICS) yer alıyor. KICS, uçtan uca altyapı kapsamı, güvenli müdahale önlemleri, merkezi varlık yönetimi, risk değerlendirme ve denetleme özellikleri sunarken, birleşik bir platform aracılığıyla karmaşık, dağıtılmış ortamlarda ölçeklenebilir güvenliği de destekliyor.

"Amaca Yönelik Çözümlerle OT Güvenliğini Sağlama" başlıklı teknik incelemenin tamamını okumak için web sitesini ziyaret edebilirsiniz. Kaspersky Industrial Cybersecurity hakkında daha fazla bilgi edinmek için bu bağlantıyı takip edin.

Türkiye, Afrika ve Ortadoğu’nun en büyük nükleer enerji buluşması olan NPPES, global oyuncular ile yerli tedarikçileri İstanbul’da bir araya getirecek

Ankara Sanayi Odası (ASO) ve Nükleer Sanayi Derneği (NSD) tarafından, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın destekleriyle düzenlenen 11. Nükleer Santraller Zirvesi - NPPES, bu yıl da sektörün nabzını tutmaya hazırlanıyor. Yapay zekanın getirdiği yeni enerji ihtiyaçlarının nükleer enerjiye olan talebi nasıl şekillendirdiği ve bölgede artan nükleer enerji yatırımları, 1-2 Temmuz 2025 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleşecek NPPES’in ana gündem başlıklarını oluşturacak.

NPPES, karar vericileri, Türkiye’deki nükleer enerji yatırımlarıyla ilgilenen global oyuncuları, nükleer enerji pastasından pay almak isteyen yerli firmaları ve akademisyenleri, sivil toplum kuruluşlarını, yerli ve yabancı nükleer enerji uzmanları ile profesyonellerini bir araya getirecek. Binin üzerinde katılımcının beklendiği zirvede, nükleer enerji alanındaki en son teknolojiler tanıtılacak ve sektöre yön veren güncel gelişmeler paylaşılacak.

NPPES yerli sanayicimizi global projelere entegre ediyor

NPPES’in Türkiye sanayisi için taşıdığı öneme dikkat çeken Ankara Sanayi Odası Başkanı Seyit Ardıç şunları aktardı: “NPPES, Türk sanayicisini Akkuyu gibi mega projelerin yanı sıra Afrika ve Ortadoğu’daki yeni nükleer yatırımlara da entegre ediyor. Türkiye'nin nükleer enerji alanında ilerlemesi için küresel iş birlikleri büyük önem taşıyor. Bu vizyonla kurduğumuz Nükleer Sanayi Kümelenmesi ASONÜKSAK, yerli firmalarımızı nükleer tedarik zincirine hazırlayarak, ülkemizin bu alandaki kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunuyor. NPPES kapsamında, ASONÜKSAK üyelerimizi nükleer enerjinin uluslararası aktörleriyle bir araya getiriyoruz.”

Yapay zeka çağında nükleer enerji stratejik hale geldi

Günümüzde her sektörde kullanılan yapay zekanın nükleer enerjiye olan ilgiyi ve ihtiyacı artırdığına dikkat çeken Nükleer Sanayi Derneği Başkanı Alikaan Çiftçi ise şunları söyledi: “Yapay zeka kullanımı arttıkça ve veri merkezleri ile dijital altyapılar büyüdükçe, küresel enerji tüketimi de artıyor. Bir yapay zeka sohbet robotunun yaptığı tek bir işlem geleneksel bir aramanın yaklaşık 5-10 katı kadar enerji tüketebiliyor. Amazon, Microsoft, Google gibi teknoloji devleri, geçtiğimiz aylarda nükleer enerji yatırımlarını açıkladılar.  Teknoloji odaklı yeni sanayi atılımı, nükleer enerji gibi çevreci yatırımları bir seçenek olmaktan çıkarıyor ve bir zorunluluk haline getiriyor. Bu yıl NPPES’te nükleer enerjinin geleceğimizi nasıl şekillendireceğine ışık tutacağız ve bu yeni sanayi atılımında geç kalmamak için atmamız gereken stratejik adımları tartışacağız.”

Nükleer enerji sektörünün geleceği konuşulacak

NPPES’te yerli sanayinin mevcut ve gelecekteki nükleer enerji projelerine hazırlanması, Akkuyu NGS’de bekleyen tedarik ve iş fırsatları, SMR’lerin ve mikroreaktörlerin Türkiye ve bölgedeki potansiyeliyle ilgili oturumlar gerçekleşecek. Zirve kapsamında ikili iş görüşmeleri yapılacak, iş birliği anlaşmaları imzalanacak ve sektördeki yeni teknolojiler de sergilenecek.

INPPES Fuarcılık tarafından hayata geçirilen 11. Nükleer Santraller Zirvesi, bu yıl Yeni Nükleer İzleme Enstitüsü (New Nuclear Watch Institute - NNWI), İtalyan Nükleer Derneği (AIN) ve Bulgar Atom Forumu (BULATOM) tarafından resmi olarak da destekleniyor.

Yazılım çözümleri alanında 40 yıllık deneyimiyle sektörün lider kuruluşu Link Bilgisayar Sistemleri Yazılımı ve Donanımı Sanayi ve Ticaret A.Ş, savunma sanayii alanındaki yatırımlarına hız kesmeden devam ediyor. Şirket, yüksek teknolojili güvenlik çözümleri geliştiren ve Türkiye savunma sanayinin öncü firması Aselsan’ın iştiraki ASELSANNET firması ile stratejik bir iş birliği anlaşmasına imza attı.

Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan açıklamaya göre, şirket ASELSANNET tarafından yürütülen kritik tesis güvenlik projelerinde kullanılmak üzere 302 milyon 557 bin TL tutarında ürün ve yazılım siparişi aldı. Anlaşma kapsamında teslim edilecek olan ileri güvenlik teknolojileri ürünlerinin, kamu güvenliğini güçlendirmeye yönelik projelerde etkin rol oynaması hedefleniyor.

Savunma ekosisteminde ‘yerli ve milli teknoloji’ vizyonuna katkı sunacak

Link Bilgisayar Genel Müdürü Murat Pekmezyan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Bu iş birliği; Türkiye’nin savunma ve güvenlik ekosisteminde ‘yerli ve milli’ vizyonuna güçlü katkılar sunan ASELSANNET’in liderliği ile Link Bilgisayar’ın mühendislik gücü ve yenilikçi çözümlerinin birleşmesini temsil ediyor. Anlaşma kapsamında yıl sonuna kadar teslimatı planlanan ileri güvenlik teknolojik ürünlerimiz, kamu güvenliğinin güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıyor. ASELSANNET ile savunma sanayi alanında geçen yıl başlayan iş birliğimiz; bu anlaşma ile birlikte daha da güçlenirken, şirketimizin bu alandaki kabiliyetlerini ve sektörel gelişmesini bir üst seviyeye taşıyacağına inanıyoruz. Link Bilgisayar olarak yazılım çözümleri alanındaki deneyimimizi, savunma ve güvenlik teknolojileri alanındaki uzmanlığımızla birleştirerek, Türkiye’nin savunma teknolojilerinde yerli ve milli projelerde daha etkin bir rol oynamayı hedefliyoruz” diye konuştu.

Global Tech Advoncates kurucusu Russ Shaw, "Türkiye’nin potansiyeli heyecanlandırıyor. Türkiye bölgede yıldız ülke" dedi.

Teknoloji ağlarından Global Tech Advocates, Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) ev sahipliğinde Türkiye’ye geliyor. Bu amaçla Tech Türkiye Advocates (TTA) kuruldu. TTA’nın resmi lansmanı Hizmet İhracatçıları Birliği Yazılım ve Bilişim Komitesi ev sahipliğinde Dış Ticaret Kompleksi’nde gerçekleştirildi. TTA, Türkiye’deki teknoloji şirketlerinin sesini uluslararası arenada duyurmayı, küresel bağlantılar kurmayı ve yatırım fırsatlarını artırmayı hedefliyor. TTA’nın lansmanı öncesinde İstanbul’da düzenlenen basın toplantısında ise Global Tech Advocates kurucusu ve Birleşik Krallık Başbakan Danışmanı Russ Shaw değerlendirmelerde bulundu. TTA’nın lansmanının Türk firmalarının uluslararası işbirliklerini geliştirmeleri ve teknoloji alanındaki güncel eğilimleri takip etmeleri açısından önemli fırsatlar sunacağını belirten Shaw, 9-13 Haziran 2025’te düzenlenecek London Tech Week hakkında da bilgi verdi. Global Tech Advocates’in Londra’da kurulduğunu ve şu an 30 ülkede 30 bini aşkın yatırımcı ve girişimciye ulaştıklarını belirten Shaw, "Global Tech Advocates’i yazılım ve bilişim başta olmak üzere teknoloji sektöründeki network ağını genişletmek amacıyla kurduk. Türkiye’nin potansiyeli bizi heyecanlandırıyor. Türkiye bölgede yıldız ülke. İştah var, Ar-Ge altyapısı gelişiyor ve teknokent sayısı artıyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Orta Asya ülkelerinde daha fazla varlık göstermek için Türkiye’nin teknoloji birikiminden yararlanmak istiyoruz. Bu amaçla TTA’nın kurulmasının önemli olduğunu düşündük" dedi.

Türk firmalarını Londra’ya davet etti

Türkiye’de işini büyütmek isteyen şirketleri Global Tech Advocates’e davet eden Shaw, "Dünyanın herhangi bir yerine açılmak istiyorsanız, platformumuzu kullanarak o pazardaki liderlerle tanışabilir, o pazara açılmadan önce bilmeniz gereken her şeyi öğrenebilirsiniz" ifadelerini kullandı. Shaw, Dünya üzerindeki bütün girişimci yatırımcılarını Londra’ya davet ettiklerini kaydederek "London Tech Week’in milli katılımı Hizmet İhracatçıları Birliği koordine ediyor. Network ağını geliştirmek isteyen tüm firmaları HİB öncülüğünde Londra’da ağırlamaktan mutluluk duyacağız" dedi.

Teknoloji ekosistemlerini destekleyen gönüllülerden oluşan bir topluluk olduklarını belirten Shaw, "TTA aracılığıyla; teknoloji politikaları geliştirmek, yıllık raporlar yayımlamak ve Türkiye ile Birleşik Krallık başta olmak üzere Global Tech Advocates network’ünün bulunduğu diğer ülke hükümetlerine vize, vergi, finansal teşvikler, hibe konularında ikili politikalar için gerekli girişimlerde bulunarak sektörün önündeki darboğazları aşmak ve Türk teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesini planlıyoruz" dedi.

HİB üyeleri için potansiyel var

HİB Yönetim Kurulu Üyesi ve Yazılım Bilişim Komitesi Başkanı İlhan Bağören de Global Tech Advocates’in yapısından çok faydalanacaklarını belirterek, "Eğitim, sağlık, medya, lojistik, bunların hepsi teknolojik olarak bu ağın içinde olabilecek sektörler. Bu sektörleri temsil eden HİB de bu öngörüyle, bu etkinliğe sahip çıkıyor. HİB olarak bin 700 üyemiz var. TTA bize uluslararası pazarlara ve yatırımcılara ulaşma açısından ideal bir çözüm sunuyor. Hayırlı olmasını diliyorum. Üyelerimizin ilgisinden de memnunuz" ifadelerini kullandı.

Basın toplantısının ardından gerçekleştirilen TTA’nın lansmanına Society 5.0 Institute, Kurucu ve Yönetici Direktörü Dr. Yıldız Tuğba Kara moderatörlük etti. Açılış konuşmasını Telenity Kurucu & CEO, HİB YK Üyesi, Yazılım, Bilişim Hizmetleri Komite Başkanı İlhan Bağören’in yanı sıra Academia Park London CEO’su, Tech Türkiye Advocates Kurucusu Ata Argüder yaptı. Argüder konuşmasında "TTA Nedir? Neler Yapacağız?" konulu bir sunum gerçekleştirdi.

Açılış konuşmalarından ardından düzenlenen "Türkiye’nin Teknoloji Ekosistemi Sesini Yerel ve Küresel Olarak Yükseltmek" konulu ilk panelde İlhan Bağören moderatör, Russ Shaw ile Eden Base Kurucusu Eric Van Der konuşmacı olarak yer aldı.

"Türk Teknoloji Ekosistemi için Yatırım ve Küreselleşme Stratejileri" konulu ikinci panelde de moderatörlüğü Ata Argüder üstlendi. Revo Capital Ortağı Cenk Bayrakdar, Sure Valley Ventures Ortağı Brian Kinane ve United Payments CEO’su İlker Sözdinler panelin konuşmacıları arasında yer aldı.

"Kendi aranızda şifre belirleyin"

Karşı taraftan gelen herhangi bir sesin gerçekten o kişiden gelip gelmediğini sorgulanması gerektiğini ifade eden Darıcı, "Yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte ses klonlamada ciddi bir artış meydana geldi. 3-4 saniyelik bir ses kaydı gerçeğinden ayırt edilemeyecek bir şekilde klonlanabiliyor. Ses klonlama teknolojilerindeki bu artış dolandırıcılık faaliyetlerinin de artmasına neden oluyor. Dolandırıcılık vakalarında ses klonlama teknolojilerinin kullanıldığı ve kişilerin sanki tanıdığı birinden gelen sesli mesajı ile dolandırıldığı vakalarla karşı karşıya kalıyoruz. Çeşitli uygulamalarla birlikte kişinin yüz görüntüsü dahi taklit edilebiliyor. Karşı taraftan gelen herhangi bir sesin gerçekten o kişiden gelip gelmediğini sorgulamamız gerekiyor. Bunu yapmak için ise daha önceden kendi aranızda belirlediğiniz bir şifreyi kullanabilirsiniz. Bu sayede önceden belirlediğiniz bir şifre ses klonlama dolandırıcılığına karşı sizi koruyabilir. Aynı zamanda ses klonlama, ‘deepfake’ teknolojisi ile geliştirilerek ünlü kişilerin sanki bir reklamın içerisinde gerçekten oynamış gibi içerikler ile de karşılaşabiliyoruz. Ünlü kişilerin yüzleri, görüntüleri ve sesleri klonlanarak oluşturulabiliyor. Bu noktada ise dikkatli olmak gerekiyor. Sosyal medya paylaşımlarında kişisel verilerinizi kullanmamaya dikkat edin. Çeşitli sosyal medya platformlarında paylaşmış olduğunuz bilgiler ve ses kayıtlarınız istenmeyen bir şekilde karşılık bulabilir" dedi.

Zirvede yapay zekanın Türkiye ekonomisine etkilerine ilişkin yaptıkları araştırma verilerini açıklayan Prof. Dr. Çakır, Google tarafından istenen ve Goldman Sachs metoduyla Türkiye İstatistik Kurumu verilerini baz alarak yaptıkları çalışmayla önemli verilere ulaştıklarını dile getirdi.

Çalışma sonucu yapay zekanın geniş bir kullanım alanı bulması halinde Türkiye'nin gayri safi yurtiçi hasılasına 10 yıllık vadede yüzde 5 katkı sağlayabileceğinin belirlendiğini dile getiren Çakır, yapay zeka destekli otomasyonun ise işgücü yapısında önemli değişikler getireceğini kaydetti.

Yapay zekanın çalışanlara etkisiyle ilgili verileri açıklayan Çakır, şunları kaydetti:

"Türkiye'de 31 milyon çalışanın yaklaşık 17 milyonu yani yüzde 55'i yapay zeka ve bununla ilişkili bütün işlerden direkt etkilenecekler. Etkilenmekten kastettiğimiz ya işlerini daha iyi bir yere taşıyacaklar ya da gerileyecekler. Bu da 30 ila 55 yaş arası bir grup. Yaptığımız çalışmaya göre yüzde 4'lük kısım işini tamamen kaybedecek şeklinde görünüyor. Bu, 800-900 bin insana denk geliyor. Türkiye'de yıllık ortalama ne kadar iş kayboluyor, kuruluyor diye baktığımızda ortalama 1 milyona denk geliyor. Yani şu an zaten var olan hareketliliğiyle zaten çok risk teşkil edecek bir iş kaybı olmamalı.

Çalışanların yüzde 41'i yani yaklaşık 10 milyonluk kesim de yakın zamanda direkt etkilenmeyecek kısım. Mesela hasta bakıcılığı gibi işlerde büyük bir kayıp beklenmiyorken büro asistanları, data analistler ve yazılım mühendisliği gibi işlerde önemli bir teknoloji değişiminin olduğunu fark ediyoruz."

Türkiye'de 17 milyonluk nüfusun yapay zekadan destek almaması halinde işlerinin gerileyeceğini, bunun 6 milyonunun kadın, 11 milyonunun erkek olduğunu ifade eden Çakır, bu grupların içerisinde yer alan insanların bir an önce yeni teknolojileri öğrenerek kendilerini yeni yapıya doğru dönüştürmelerinin gerektiğini aktardı.

Yapay zeka destekli ekonomide, otomasyon nedeniyle kapanacak işlerin yerini alacak yeni işler sayesinde işsizlik seviyelerinde değişiklik yaşanmasının beklenmediğini ifade eden Çakır, geçiş sürecinin kademeli ilerleyeceği, çalışanların yeni görevlere ayak uydurmalarına ve yeni beceriler edinmelerine vakit tanıyacağını tahmin ettiklerini ifade etti.

- Gençlere 'uygulamaya ağırlık verin' tavsiyesi

Türkiye'nin güçlü bir yapay zeka operasyonel ortamına sahip olduğunu ancak stratejik atılımlar ve dijital altyapı yatırımlarını artırması gerektiğini dile getiren Çakır, gençlerin bu alandaki becerilerini artırmasının kritik önemde olduğuna işaret etti.

Yapay zeka teknolojilerinin öğrenilmesinde uygulama boyutuna ağırlık verilmesi gerektiğini aktaran Çakır, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yapay zeka teknolojisi için net söylenen şöyle bir şey var; 50 yıldır geliştirilen bu teknolojinin bilimi belli bir olgunluğa ulaştı. Bundan sonra hep uygulamaları göreceğiz. İş piyasası ya da bilimsel uygulamalar. Gençlerin ya eğitimlerine devam edip bilimsel uygulamaları yeni tekniklerle yeni bir yapıya taşımaları lazım. Ya da iş piyasasında, şirketler içerisinde 1-2 sene deneyim sağlamalılar. İlgili başlıkları anlamaları lazım. 'Benim şöyle bir fikrim var, direkt bir iş kurayım' demek hala riskli, işi basite indirgememek lazım.

Üretimin içinde 1-2 sene deneyimlenip problemleri görüp sonra uygun bir şekilde bir girişim oluşturmaları bence yapmaları gereken kısım. Türkiye'de bununla ilgili yaklaşık 450 tane yatırım fonu var. Aslında konumuz para değil gerçekten bu işe başını koyacak, zaman ayıracak, koşacak gençlerin bir araya gelmesi."

Prof. Dr. Çakır, Türkiye'de yapay zeka eğitimine odaklanan bölümlerin ilk mezunlarını bu yıl vereceğini, son 2 yılda 50'ye yakın bölüm açıldığını, bunların da ilk mezunlarını 3 yıl içinde vermesiyle ekosistemin canlanacağını aktardı.

Yapay zeka konusunda kentlerin de kendilerine ait stratejilerinin olması gerektiğine işaret eden Çakır, örneğin İstanbul'un finans ve iş dünyası, Ankara'nın savunma, İzmir'in ise sağlık teknolojileri ve lojistik gibi alanlarda yapay zeka uygulamaları geliştirmeye odaklanabileceğini sözlerine ekledi.

- İzmir'de yapay zeka ekosistemi hazırlığı

EGİAD Başkanı Kaan Özhelvacı da Yapay Zeka konusunda Türkiye'nin geride kalma lüksünün bulunmadığını belirterek, "Gençler olarak İzmir'de bir Yapay Zeka ekosistemi kurmak niyetindeyiz. Burada Yapay Zeka Merkezi kurulumu çalışmamız devam ediyor. Akdeniz havzasında İzmir'in Yapay Zeka konusunda başı çekmesini hedefliyoruz." dedi.

ESİAD Başkanı Sibel Zorlu ise Yapay Zeka'nın Türk şirketlerine fırsat penceresi açtığını, bunu değerlendirmek üzere şirketlerin dönüşümüne destek olduklarını belirterek, "İzmir'de ekosistem kurulması konusunda bir vizyon var. Kamudan özel sektöre, üniversitelerden şirketlere kadar bu vizyonu görüyoruz. Bu adımların atıldığını görüyoruz." diye konuştu.

Finansal kimlik avı 

2024 yılında çevrimiçi dolandırıcılar, popüler markaların ve finansal kuruluşların web sitelerini taklit eden oltalama ve dolandırıcılık sayfalarıyla kullanıcıları kandırmaya devam etti. Bankalar, 2024'te en yaygın oltalama tuzağı oldu ve finansal oltalama girişimlerinin %42,6’sını oluşturdu (2023'te bu oran %38,5 idi).

2024 yılında çevrimiçi mağaza kullanıcılarını hedef alan tüm oltalama ve dolandırıcılık sayfalarının %33,2’si Amazon Online Shoppingi taklit etti ve Amazon, dolandırıcıların en çok hedef aldığı çevrimiçi marka oldu. Apple’a yönelik saldırıların oranı geçen yıla kıyasla yaklaşık 3 puan düşerek %15,7’ye gerilerken, Netflixdolandırıcılıkları hafif bir artışla %16’ya yükseldi. Öte yandan, dolandırıcıların Alibaba pazar yerine olan ilgisi arttı ve bu platformun payı 2023'te %3,2 iken 2024'te %8’e çıktı.

2024 yılında Kaspersky ürünleri tarafından tespit edilip engellenen finansal oltalama saldırılarının %19,3’ü ödeme sistemlerini taklit etti (2023’te %19,9). PayPal, en çok hedef alınan marka olmaya devam etse de, bu platforma yönelik saldırıların oranı %54,7’den %37,5’e düştü. Öte yandan, Mastercard’ı hedef alan saldırılar neredeyse iki katına çıkarak %16,6’dan %30,5’e yükseldi. American Express ve Cielo, Visa, Interac ve PayPay’in yerini alarak en çok hedef alınan ilk beş ödeme sistemi arasına girdi.

2024 yılında kripto para ile ilgili oltalama ve dolandırıcılık saldırılarında büyük bir artış yaşandı. Kaspersky'nin oltalama karşıtı teknolojileri, kripto para temalı oltalama bağlantılarına tıklama girişimlerini 10.706.340 kez engelledi. Bu rakam, 2023'teki 5.838.499 saldırıya kıyasla %83,4’lük bir artış anlamına geliyor. Kripto paraların popülaritesi artmaya devam ettikçe, bu tür saldırıların da giderek çoğalması bekleniyor.

Bilgisayarlar için finansal kötü amaçlı yazılımlar

Mobil bankacılık kötü amaçlı yazılımlarıyla karşılaşan kullanıcı sayısı artarken, finansal PC kötü amaçlı yazılımlarından etkilenenlerin oranı 2023’te 312.453 iken 2024’te 199.204’e düştü. Şu anda Kaspersky tarafından tespit edilen finansal PC kötü amaçlı yazılımlarının çoğu çevrimiçi bankacılığı değil, kripto varlıkları hedef alıyor.

2024 yılında en sık tespit edilen bankacılık Truva atları şunlardı: ClipBanker (%62,9), Grandoreiro (%17,1), CliptoShuffler (%9,5) ve BitStealer (%1,3). Grandoreiro, 2024 yılında dünya genelinde 45 ülke ve bölgede 1.700 banka ve 276 kripto cüzdanını hedef alan tam teşekküllü bir bankacılık Truva atıdır.

Mobil finansal tehditler 

2024 yılında mobil bankacılık Truva atlarıyla karşılaşan kullanıcı sayısı, 2023’e kıyasla 3,6 kat arttı: 69.200’den 247.949’a yükseldi ve kötü amaçlı faaliyetler özellikle 2024’ün ikinci yarısında önemli ölçüde arttı. 2024’te en aktif Truva atı bankacılık yazılımı ailesi Mamont (%36,7) oldu. Mamont’un dağıtım yöntemleri, basit dolandırıcılıklardan sahte mağazalar ve teslimat takip uygulamaları içeren karmaşık sosyal mühendislik senaryolarına kadar uzanıyordu.

Kaspersky Kıdemli Web İçerik Analisti Olga Svistunova, "2024 yılında finansal oltalama ve dolandırıcılıklar sayıca arttı ve yeni bir karmaşıklık seviyesine ulaştı, kullanıcılar üzerinde saldırı dalgaları başlattı. Dolandırıcılar, kullanıcı verilerini elde etmek için giderek daha fazla sahte markalar ve hizmetler kullanıyor ve akıllı telefonların finansal işlemler için popülaritesinin artması, bu iştahlarını daha da körüklüyor. İlerleyen zamanlarda, finansal oltalama saldırılarının daha da kişiselleşmesi ve hedeflenmesi, günlük dijital alışkanlıklardaki zayıf noktaları istismar etmeye odaklanması bekleniyor; bu da daha fazla dikkat ve kapsamlı koruma yaklaşımları gerektirecek," diyor. 

Kaspersky, korunmak için aşağıdaki ipuçlarını öneriyor. 

Bireysel kullanıcılar için:

• Şüpheli mesajlardaki bağlantıları takip etmeyin ve kimlik bilgilerinizi veya banka kartı bilgilerinizi girmeden önce web sayfalarını iki kez kontrol edin.
• Çok faktörlü kimlik doğrulama, güçlü benzersiz parolalar kullanın.
• Kaspersky Premium gibi hem kötü amaçlı yazılımları hem de kimlik avı saldırılarını tespit edip durdurabilen güvenilir bir güvenlik çözümü kullanın. 
• Uygulamaları yalnızca resmi uygulama pazarları gibi güvenilir kaynaklardan indirin. Ancak, bu da her zaman risksiz değildir. Kaspersky kısa süre önce App Store'un güvenliğini atlatan ilk ekran görüntüsü çalan kötü amaçlı yazılım olan SparkCat'i keşfetti. Zararlı yazılımın Google Play'de de bulunması ve her iki platformda toplam 20 virüslü uygulamaya rastlanması, bu mağazaların %100 kusursuz olmadığını kanıtlıyor. Her zaman uygulama incelemelerini kontrol edin.  
• Kullandığınız uygulamaların izinlerini kontrol edin ve özellikle Erişilebilirlik Hizmetleri gibi yüksek riskli izinler söz konusu olduğunda bir uygulamaya izin vermeden önce dikkatlice düşünün.

İşletmeler için:

• Yazılımınızı zamanında güncelleyin. Güvenlik yamalarına özellikle dikkat edin.
• Çalışanlarınızın güvenlik farkındalığını düzenli olarak artırın ve uygun hesap koruması gibi güvenli uygulamaları teşvik edin.
• Örneğin Kaspersky Next ürün grubu gibi sağlam izleme ve siber güvenlik çözümleri uygulayın.
• Finansal varlıklara erişimi olan kullanıcılar için varsayılan reddetme politikaları ve ağ segmentasyonu gibi katı güvenlik politikaları uygulayın.
• En son tehditlerden ve siber suç trendlerinden haberdar olmak için güvenilir kaynaklardan alınan tehdit istihbaratı hizmetlerini kullanın.

Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte robotların aile yaşamında “eş” konumuna gelmesi olasılığının hem aile kurumu hem de insanlık için ciddi endişelere yol açtığını vurgulayan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Bu tür birlikteliklerde insan nüfusunun artış süreci nasıl gerçekleşecek? Yoksa robot çocuklar mı imal edilecek? Demografik, etik ve sosyal açılardan büyük riskler barındıran bu olgu, günümüzde hukuki, dini ve felsefi tartışmaların odağı haline gelmiştir.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, kadın eş robotların satışa sunulmasının arkasındaki nedenleri değerlendirdi.

Kronik yalnızlık, bireylerin ruh sağlığını olumsuz etkileyen yaygın bir sorun

Günümüzde bireyler arasında giderek artan kronik yalnızlığın teknoloji odaklı yeni çözümleri de beraberinde getirdiğini ifade eden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Bilimsel literatürde ‘dijiseksüelite’ olarak adlandırılan ve yapay zeka destekli ‘robot-eş’ veya ‘robot-partner’ kavramına olan ilginin artışı, bu durumun en somut göstergelerinden biri. Modern yaşam, bireyleri giderek daha bağımsız hale getirirken aile bağlarının zayıflaması, sanal iletişim uygulamalarının günlük etkileşimi şekillendirmesi ve hızlı yaşam temposunun bireyselleşmeyi teşvik etmesi, sosyal bağlantıların azalmasına yol açıyor. Bunun bir sonucu olarak kronik yalnızlık, bireylerin ruh sağlığını olumsuz etkileyen yaygın bir sorun haline geliyor.” dedi.

Tek başına yaşam cazip hale geldi

Evlilik ve aile kurumuna yönelik toplumsal normlardaki değişim, “solo yaşam” (tek başına yaşam) modelinin daha cazip hale gelmesi ve iletişim sorunlarının, bireylerin evlenmesini zorlaştırdığını anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Bu faktörler, yalnız yaşayan bireylerin sayısının artmasına ve tek kişilik hanelerin yaygınlaşmasına neden oluyor. Bu durum, insanın doğasında bulunan sosyal bağ kurma ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Aksine, bireyler yalnızlık hissini gidermek için teknoloji şirketlerinin sunduğu yapay zeka destekli robot partnerlere yönelmeye başlıyor. Yapılan araştırmalar ve bu tür birliktelik yaşayan kişilerin deneyimleri, bu eğilimin temel nedeninin yalnızlık duygusundan kurtulma arzusu olduğunu gösteriyor. Teknoloji şirketleri ise bu ilgiye kayıtsız kalmayarak, daha insansı ve gelişmiş yapay zeka tabanlı robotlar üretmeye devam ediyor. Sesli yanıt sistemleri, duygusal etkileşim özellikleri ve fiziksel gerçekçiliğin artırıldığı bu robotlar, giderek daha fazla bireyin ilgisini çekiyor. Bu gelişmeler, insan ilişkilerinin geleceği konusunda tartışmaları da beraberinde getiriyor.”

İnsansı “eş-robot”lar sahibinin her isteğini yerine getiriyor

Teknoloji şirketlerinin sunmuş olduğu rasyonel düşünme süreçlerini taklit eden yapay zeka tabanlı insansı “eş-robot”ların, insanın duygu, değer ve ruh hallerini de taklit etmeye yönelmesi ile kullanıcıların duygusal bağ kurma eğilimini artıran, hatta aşık olma noktasına kadar varan niteliklere sahip olduklarının gözlendiğini kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Hatta yapılan araştırmalarda, bireylerin sohbet sırasında daha az duyarlı insanlara kıyasla bu robotlarla daha güçlü bir duygusal bağ hissettiklerini göstermektedir. Öte yandan çok uzun ve yoğun çalışma günleri, yapay bile olsa modern bireyi rahatsız etmeyen, itaatkar ve devamlı aynı yaşta kalan bir ‘eş-partner’ istemesine neden olabilmektedir. ‘Robot-eş’ sizinle tartışmıyor, şarkı söylemek, cinsel ihtiyaçları karşılamak, herhangi bir soruyu cevaplamak, gerektiğinde susmak gibi neredeyse sahibinin her isteğini yerine getirebiliyor. Hiçbir zaman hasta olmuyor ve sorunlarıyla ‘yük’ oluşturmuyor. Yapay zeka ile iletişim, insanlarla iletişimin aksine her zaman kolay, keyifli ve görece daha rahat olabilmektedir.” şeklinde konuştu.

İnsansı robotlar bir ailenin toplum yararına yaptığı şeylerden uzak…

Ancak tüm bu avantaj gibi görünen özelliklerine rağmen “eş-robotlar”ın nörofizyolojik ve sosyo-kültürel etkenlerden dolayı insanların sunabileceği duygusal etkileşimin yerini tutmalarının pek mümkün görünmediğini de dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Nörofizyolojik özelliklerden bahsedecek olursak, insan beyninde aile ve diğer insanlarla etkileşimle ilgili temel ihtiyaçlardan sorumlu merkezler bulunmaktadır. Bunlar cinsel davranışlar, annelik içgüdüsü, ebeveyn-çocuk davranışı ve duygusal etkileşimle ilgili ihtiyaçlardır. Yapay zeka temelli insansı robotlar bu davranış programlarına ancak kısmen karşılık verebilir. Sosyo-kültürel özelliklere gelince, yani bir ailenin toplum yararına yaptığı şeyler - çocuk doğurmak, onları eğitmek, onları ahlaki normlara uygun bir şekilde yetiştirmek ve aile içinde birbirlerine destek olmak (hem duygusal hem de ekonomik), bugün insansı robotların birçok yönüyle başa çıkamayacak özelliklerdir.” ifadesinde bulundu.

Şirketlerin hedef kitlesi yalnızlar

Bu robotları tasarlayan şirketlerin hedef kitlesinin tüm yaşlardan olan yalnız bireyler olduğunu belirten Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Fakat orta yaş ve gençlerin bu tür birlikteliklere daha eğilimli olduğunu göz önünde bulunduran teknoloji şirketleri bu yaş gruplarının zevkleri üzerine tasarımlarını geliştiriyorlar.” dedi.

Robotların aile yaşamında “eş” konumuna gelmesi endişe verici

Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte robotların aile yaşamında “eş” konumuna gelmesi olasılığının hem aile kurumu hem de insanlık için ciddi endişelere yol açtığını vurgulayan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şunları kaydetti:

“En basitinden bu tür birlikteliklerde insan nüfusunun artış süreci nasıl gerçekleşecek? Yoksa robot çocuklar mı imal edilecek? Demografik, etik ve sosyal açılardan büyük riskler barındıran bu olgu, günümüzde hukuki, dini ve felsefi tartışmaların odağı haline gelmiştir. Bu tartışmaların büyük bir kısmı, robotların insan ilişkilerinde eksik kalacağı yönler üzerine yoğunlaşmaktadır. Ancak bu bile, insanın kendisini üstün ve ayrıcalıklı görme eğiliminin bir göstergesidir. Şu ana kadar yaygın görüş, robot partnerlerin kullanıcıları tarafından kontrol edilen, istismar edilebilen ve her zaman ikincil konumda kalacak varlıklar olduğudur. Oysa tarih, istismar edilenlerin zamanla güçlenerek istismar eden konumuna geçebileceğini göstermektedir.”

İnsanlarda akıllı cihazlar psikolojik bir bağımlılığa dönüştü

Benzer bir dönüşümü, sıradan nesneler olarak hayatımıza giren bilgisayarlar ve akıllı telefonlar üzerinden gözlemlenebileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Bugün, bu cihazlar olmadan yaşamak neredeyse imkânsız hale gelmiş, insanlarda akıllı cihazlardan uzak kalma korkusu gelişmiş ve hatta bu durum psikolojik bir bağımlılığa dönüşmüştür. Yakın gelecekte, robotlara zihinsel olarak bağımlı hale gelen bireylerin artması olasılığı göz ardı edilemez. Bunun yanı sıra, robotların kullanımıyla ortaya çıkacak güvenlik ve gizlilik sorunları da ciddi bir kaygı kaynağıdır. Kişisel verilerin korunması, mahremiyetin ihlal edilmemesi ve robotların topladığı bilgilerin kötü amaçlarla kullanılmaması için hangi önlemler alınacaktır? Bu sorular henüz net bir yanıt bulmuş değil.” diye konuştu.

Aile hatta insanlığın geleceği tehdit altında

Aile ve evlilik kurumunun, hatta insanlığın geleceğini tehdit eden bu tür eğilimlere karşı önlem almanın son derece önemli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Bu bağlamda, toplumbilimciler, devlet kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği yaparak aileyi destekleyici ve koruyucu politikalar geliştirmesi gerekmektedir. Ancak bu sayede, teknolojinin insanlık için bir tehdit değil, fayda sağlayan bir araç olarak kullanılması sağlanabilir.” şeklinde sözlerini tamamladı.

ATP Yazılım ve Teknoloji A.Ş. (ATP), 2024 yılı finansal sonuçlarını açıkladı. Şirket gelirini 1.97 milyar TL’ye çıkarırken, net kârını ise reel bazda yüzde 157 artışla 457.2 milyon TL seviyesine yükseltti. FAVÖK’ünü yüzde 41 artırarak 604.9 milyon TL olarak gerçekleştiren ATP, operasyonel verimlilik ve stratejik yatırımlarla istikrarlı büyümesini sürdürdü.

2024 yılının şirket için yalnızca finansal başarının değil, aynı zamanda küresel büyüme stratejisinin de öne çıktığı bir yıl olduğunu belirten ATP Genel Müdürü Ümit Cinali, "Türkiye ekonomisinin sıkı para politikaları ve enflasyonla mücadele önceliği doğrultusunda şekillendiği bu dönemde, çeşitlendirilmiş iş modelimiz, global operasyonlarımız ve stratejik aksiyonlarımızla istikrarlı bir büyüme kaydettik. Güçlü iş ortaklıklarımızla değer oluşturmaya devam ederek global pazarlardaki varlığımızı genişlettik. 2024 yılı gelirlerinin yüzde 30’unu uluslararası pazarlardan elde ettik. Güney Afrika, Botsvana, Zambiya ve Azerbaycan hizmet verdiğimiz ülkeler listesine eklendiler. Çözümlerimizi ileriye taşıyacak yatırımları büyüterek sürdürdük. Yapay zekâ ve robotik süreç otomasyonunu etkili kullanarak verimliliğimizi artırdık ve kârlılığımıza yansıtmayı başardık. Aynı faydaları müşterilerimize yansıtacak ürün ve hizmetleri oluşturmaktayız" dedi.

Alibaba Cloud ile oluşturulan distribütörlük anlaşmasına değinen Cinali, "Asya-Pasifik bölgesinde lider konumda olan Alibaba Cloud ile stratejik iş birliğini oluşturarak Türkiye bilişim ekosistemine yenilikçi çözümler sunmaktayız. Dünyanın önde gelen teknoloji şirketleri ile oluşturduğumuz iş ortaklıkları dijital dönüşümde ATP’nin Türkiye pazarındaki potansiyelini yansıtmaktadır. Teknolojilere ve yeteneğe yaptığımız yatırımlarla, finans ve konuk ağırlama başta olmak üzere hizmet verdiğimiz tüm sektörlere global ölçekte katkılar sunmaktayız" dedi.

Dijital dönüşümde öncü çözümler geliştirerek sermaye piyasaları, konuk ağırlama ve enerji alanlarındaki konumunu daha da güçlendirmeyi hedefleyen ATP, 2025’te Ar-Ge yatırımlarını artırarak yapay zekâ, makine öğrenimi ve robotik süreç otomasyonu gibi ileri teknolojilere odaklanmayı planlıyor. Şirket, inovasyon kapasitesini artırarak müşterilerine daha güçlü ve sürdürülebilir çözümler sunmayı amaçlıyor.

Trafikten güvenliğe, sulamadan aydınlatmaya kadar akıllı şehirciliğe dair tüm alanlarda yenilikçi uygulamalar geliştiren Türk Telekom, küresel iş birlikleri ile geleceğin teknolojilerine yön vermeyi sürdürüyor. Türk Telekom, Huawei ve yerli teknoloji şirketi Ithinka, GSMA Mobil Dünya Kongresi’nde Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Yardımcısı Ömer Fatih Sayan ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu’nun katılımıyla akıllı şehircilik kapsamında hayata geçirilen güvenli ulaşım uygulamasını tanıttı. 5G-Advanced RedCap teknolojisinin Avrupa’da ilk kez bir ulaşım projesinde kullanıldığı denemede, yapay zekâ ve video analitik destekli yol süreç tespit ve sürücü takip hizmetleri İstanbul Ümraniye’de 5G-Advanced şebekesi ile test edildi.

"5G ile dijital geleceğin akıllı şehirlerini inşa ediyoruz"

Türk Telekom CEO’su Ümit Önal, "Türk Telekom olarak, dijital dönüşüme öncülük ederken, kapsayıcı vizyonumuz doğrultusunda birikimimizi hayatın her alanına yansıtarak, ülkemiz için değer oluşturmaya odaklandık. Türk Telekom olarak güçlü fiber altyapımızla, ülkemizde 5G’ye en hazır operatörüz. Dünya ortalamasının üzerinde bir oranla LTE mobil baz istasyonlarımızın yüzde 54’ünü fibere bağladık. Gerçekleştirdiğimiz ilklerimiz, geliştirdiğimiz teknolojilerimiz ve 5G ekosistemine katkımızla Türkiye’yi geleceğin teknolojilerine hazırlıyoruz. Bu kapsamda, hem yerel hem de küresel anlamda stratejik iş birliklerimize devam ediyoruz. Huawei ve yerli bilişim şirketi Ithinka ile gerçekleştirdiğimiz uygulama geleceğin ulaşım teknolojilerinin temelini oluşturuyor. 5G-Advanced RedCap teknolojisi Avrupa’da ilk kez bir akıllı ulaşım çalışmasında test edildi. Yeni nesil ulaşım, enerji, çevre, sağlık ve güvenlik alanlarında hayata geçirdiğimiz yenilikçi çözümlerle, yaşam kalitesi yüksek, sürdürülebilir ve güvenli şehirlerin inşasına katkı sağlıyoruz" diye konuştu.

Huawei Türkiye Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Shi, 5G-Advanced RedCap teknolojisinin Avrupa’daki ilk akıllı ulaşım uygulamasında kullanılmasıyla ilgili şöyle konuştu: "Teknoloji alanında küresel bir lider olarak, 5G’nin sunduğu fırsatları en iyi şekilde değerlendirmek ve Türkiye için sürdürülebilir çözümler geliştirmek en büyük önceliğimiz. Türk Telekom ile iş birliğimiz, yalnızca 5G teknolojisinin gücünü değil, aynı zamanda endüstrilerin dijital dönüşümünü hızlandırmak adına büyük bir adım atılmasını sağlıyor. 5G-Advanced RedCap teknolojisinin akıllı şehircilik alanındaki ilk testini Türkiye’de gerçekleştirerek, hem yerel hem de küresel düzeyde ulaşım sektörünün geleceğine önemli bir katkı sağlıyoruz. Bu teknoloji, araçlar arasında kesintisiz iletişim, güvenli trafik yönetimi ve verimli ulaşım için kritik bir altyapı oluşturuyor. Huawei olarak, Türk Telekom ve yerel ortaklarımız ile stratejik iş birliğimizi sürdürerek, dijital geleceği şekillendirmeye devam edeceğiz."

5G ekosistemini genişleten teknoloji: 5G RedCap

Yapılan açıklamaya göre; 5G RedCap, daha basit ve düşük kapasite ihtiyacı olan cihazlar için optimize edilmiş bir teknoloji olarak, 5G-Advanced SA mimarisiyle yapılan testlerde yüksek verimlilik, düşük gecikme ve enerji tasarrufu sağladı. Avrupa’da akıllı ulaşım uygulamaları için ilk kez denenmesiyle spektrum verimliliğini artıran RedCap CPE’ler, giyilebilir teknolojilerden endüstriyel sensörlere kadar geniş bir yelpazede 5G ekosistemini güçlendiriyor. Böylece operatörler, şebekelerini daha verimli hale getirerek kullanıcılara en iyi hizmeti sunma imkânı elde ediyor. Akıllı ulaşım sistemlerinin, akıllı şehir çözümleriyle entegre kullanımı, trafik kaynaklı zaman kaybını, kaza oranını ve yol çalışması kaynaklı gecikmeleri azaltarak daha güvenli ve yaşanabilir şehirler oluşturuyor. Trafikteki sürenin azalması sayesinde karbon emisyonu düşerken, olağanüstü durumlarda trafik kontrolü de sağlanabiliyor. Ayrıca, 3GPP’nin Release 17 ile başlayan ve Release 18 (5G-Advanced) ve sonrası devam eden 5G RedCap teknolojisi, ağ ve cihaz karmaşıklığını azaltarak IoT üreticilerine uygun maliyetli çözümler sunuyor.

Geleceğin ulaşım teknolojilerinin temeli

Türk Telekom’un saha operasyon araçlarının kullanıldığı test esnasında sürüş sırasındaki riskler anında tespit edilip sürücü uyarılırken, veriler 5G teknolojisi ile gecikmesiz olarak Operasyon Merkezi’ne aktarıldı. Ayrıca yollarda oluşan anomaliler de kameralarla tespit edilerek 5G-Advanced teknolojisinin sunduğu yüksek hız ve düşük gecikme hızı ile Operasyon Merkezi’ne iletildi. Trafikte güvenliği artırmak adına başarılı sonuçların elde edildiği uygulama akıllı şehircilik alanında önemli bir adım olarak dikkat çekerken, 5G-Advanced’in getirdiği olanaklar araçların veri merkezleri aracılığıyla birbiriyle anlık ve gecikmesiz olarak haberleşmesini sağlayarak V2X ile (Araçtan Her Şeye İletişim) geleceğin ulaşım teknolojilerinin de temelini oluşturuyor.

Dijital minimalizm, günümüzün hızlı ve sürekli online olan dünyasında zihin sağlığını korumada bir yöntem olarak karşımıza çıkıyor. Teknolojinin günlük yaşamdaki rolünün artması, sürekli gelen bildirimler, mesajlar, sosyal medya paylaşımları ve bilgi akışı zihinsel sağlık üzerinde daha fazla baskı yaratıyor. Dijital minimalizm, bu karmaşayı hafifletmeyi ve dijital dünyaya daha dikkatli bir şekilde yaklaşmayı hedefliyor.

Dijital Minimalizm ile Kontrolü Sağlayın

Acıbadem LifeClub Sağlık Hizmetleri’nden Uzm. Klinik Psikolog Cansu Karaman, zihin sağlığı için çok önemli olan “dijital minimalizm” hakkında şunları söyledi: “Bu yaklaşım, teknolojiyi daha az kullanmak, dijital gürültüyü en aza indirmek ve zihni dinlendiren bir düzen oluşturmak anlamına gelir. Dijital minimalizmi zihinsel sağlığımız için uygulamak, dijital dünyayla olan bağımızı gözden geçirmeyi gerektirir. Birçoğumuz, günün büyük kısmını telefonlar ya da bilgisayarlarla geçiriyoruz. Sürekli olarak sosyal medya paylaşımlarını kontrol etmek, e-postaları yanıtlamak ya da okumalar yapmak gibi alışkanlıklar zihinsel enerjimizi tüketir. Bu durum, uzun vadede tükenmişlik ve stres gibi psikolojik sorunlara yol açabilir.

Dijital minimalizm, bu tür alışkanlıklara karşı bir duruş sergiler ve dijital araçları yalnızca amacımıza hizmet edecek şekilde, daha verimli kullanmamızı önerir. Telefonunuza gelen her bildirim, dikkatinizin dağılmasına ve odaklanma güçlüğü yaşamanıza sebep olur. Çalışırken ya da kişisel vakit geçirirken sık sık telefonunuza bakmak ve sürekli bildirim almak, zihinsel olarak dağılmanıza yol açabilir. Bu durum, ekran sürenizi bilinçli şekilde sınırlamanın önemini vurgular. Gereksiz bildirimlerden, sürekli sosyal medya akışından ve fazla uygulamalardan kurtulmak, dijital minimalizmin temel prensiplerindendir. Dijital araçları yalnızca gerekli olan işlere ve ihtiyaçlara odaklanarak kullanmak, zihinsel huzur sağlar ve aynı zamanda yaşamınıza daha fazla verimlilik katar.”

Dengeyi Yeniden Kurabilmek İçin: Dijital Detoks

Bir diğer önemli adımın ise dijital detoks yapmak olduğuna dikkat çeken Uzm. Klinik Psikolog Cansu Karaman, “Dijital detoks, dijital cihazlardan bir süreliğine uzak kalmak anlamına gelir. Bu sadece telefonunuzu bir kenara koymakla sınırlı değildir; aynı zamanda sosyal medya, e-posta ve diğer dijital etkileşimlerden de uzak durmayı içerir. Bu süreç, zihninizi rahatlatabilir, düşüncelerinizi netleştirebilir. Dijital dünyadan birkaç saat ya da birkaç gün uzaklaşmak, stresinizi azaltabilir ve içsel dengeyi yeniden bulmanızı sağlayabilir.

Dijital detoks, yalnızca dijital dünyadan uzaklaşmakla kalmaz, aynı zamanda günlük yaşamınıza yeniden odaklanmanıza da yardımcı olur. Aileyle geçirilen vakit, doğada yürüyüşler yapmak, hobilerle ilgilenmek veya meditasyon gibi zihin dinlendiren etkinlikler, dijital detoksun yararlarını en üst seviyeye çıkarabilir” dedi.

Dijital Düzen Zihinsel Huzuru Artırıyor

Uzm. Klinik Psikolog Cansu Karaman, dijital minimalizmin bir diğer önemli boyutunun, fiziksel ve dijital düzenin bir arada sağlanması olduğunu da belirtti, “Çevrenizdeki dağınıklık, zihinsel karışıklığı artırabilir. Masanızda, telefonunuzda ya da bilgisayarınızda birikmiş dağınıklık, zihninizin değişmesine neden olabilir. Dijital minimalizm, çevrenizdeki dijital cihazları düzenli ve minimumda tutarak, görsel ve zihinsel karmaşayı azaltmayı hedefler. Kullanmadığınız uygulamaları silmek, telefonunuzdaki gereksiz dosyaları düzenlemek, bilgisayarınızda sadece gerekli programları bulundurmak, daha düzenli bir dijital ortam oluşturmanıza yardımcı olabilir. Bu sadeleşme, zihinsel huzurunuzu artırabilir ve daha rahat bir yaşam sürmenizi sağlar.”

Teknolojiyi Amaçlara Yönelik Kullanmalı

Dijital minimalizmin temelinde odaklanmanın yattığının altını çizen Acıbadem LifeClub’ın Uzm. Klinik Psikoloğu Cansu Karaman son olarak, “Zihninizi belirli bir amaca yönlendirmek için dijital cihazlar yerine, bu hedeflere ulaşmanızı sağlayacak en uygun araçları seçmek gereklidir. Teknolojiyi yalnızca belirlediğiniz amaçlar doğrultusunda kullanmak, daha verimli ve üretken olmanıza katkı sağlar. Örneğin, çalışma esnasında telefonunuzu sessize alarak, bildirimleri kapatarak ve tamamen işinize odaklanarak verimliliğinizi artırabilirsiniz. Sosyal medya yerine, yazı yazmak, bir projeye yoğunlaşmak veya kitap okumak gibi daha faydalı etkinliklerle zaman geçirmek, zihinsel sağlığınızı olumlu yönde etkiler. Dijital minimalizm, dijital dünyadan tamamen uzak durmak değil, teknolojiyi daha anlamlı, kontrollü ve hedef odaklı bir şekilde kullanmaktır. Zihinsel sağlığınızı koruyarak, daha huzurlu, odaklanmış ve verimli bir yaşam tarzı sürdürmenize yardımcı olur.

Teknoloji ile ilişkinizi yeniden gözden geçirmek, dijital dünyadaki fazla gürültüyü engellemek ve yalnızca gerekli araçları kullanmak, sağlıklı bir zihin için önemli bir adımdır. Dijital minimalizmi yaşamınıza entegre etmek, hem dış dünyayla olan bağlantınızı hem de içsel denetiminizi daha sağlıklı bir dengeye oturtabilir.”

Birleşik Krallık’ın kültürel ilişkiler ve eğitim fırsatları kuruluşu olan The British Council, özellikle İngilizce öğrenimi, öğretimi ve değerlendirmesi olmak üzere, yapay zekanın eğitimde daha sorumlu, daha adil ve kapsayıcı bir şekilde uygulanmasına yönelik önerilerini açıkladı. ‘Human-centred AI: Lessons for English Learning and Assessment’ başlıklı makalede, yapay zeka teknolojilerinin seçimi ve uygulanması konusunda daha insan odaklı bir yaklaşıma daha insan odaklı bir yaklaşıma duyulan ihtiyaç araştırılıyor. Bu yaklaşım, özünde öğrencilerin ihtiyaçlarına ve daha geniş kapsamlı kapsayıcılığa odaklanarak araştırma ve eğitim amacını temel alıyor.

Öğretmenlerin rolü, çeşitli alanlardan uzmanlar arasında kurulan iş birliği ve eğitim sistemi içindeki tüm paydaşların yapay zeka okuryazarlığı, yapay zekayı öğrenme ve değerlendirme deneyimini zenginleştirip daha esnek hâle getirecek şekilde uygulama açısından son derece önemlidir. Bu yeni teknolojilerin kullanımını yaygınlaştırmak için bu teknolojilere erişim sağlamak ve farklı eğitim ihtiyaçları olan öğrenciler için deneyimleri kişiselleştirmek amacıyla tam potansiyellerinden yararlanmak da British Council’ın çalışmasında ele alınan kritik alanlardır.

Makalenin yazarı ve British Council’da Kıdemli Araştırmacı ve İngilizce Dil Değerlendirme ile Öğrenimi Veri Bilimci olan Dr. Mariano Felice, eğitimde yapay zekaya yönelik daha insan merkezli, profesyonel ve akılcı bir yaklaşım benimsemenin önemiyle ilgili olarak şunları söylüyor: ‘We cannot leave crucial decisions, such as education, in the hands of a machine, as there are regulatory and legal matters to address. Nor can we separate morality and ethics from the field of education. Technology should be used as a tool to assist us, but experts must always oversee its use to prevent and correct any deviations.” (Eğitim gibi önemli konularda kararları makinelere bırakamayız çünkü düzenlemelerle ilgili ve yasal konular bulunuyor. Ayrıca, ahlak ve etiği de eğitim alanından ayrı tutamayız. Teknoloji bize yardımcı olacak bir araç olarak kullanılmalıdır. Ancak, uzmanlar her türlü sapmayı önlemek ve düzeltmek için teknolojinin kullanımını sürekli denetlemelidir.)

İngilizce öğrenimi ve değerlendirmesinde insan merkezli bir yaklaşım için on ilke

1. Olasılıklara kucak açın. Yapay zeka, dönüşüm niteliğinde bir teknolojidir. Dil öğretimi, öğrenimi ve değerlendirmesi bağlamında yapay zeka, bugüne kadarki olasılıkların sınırlarını zorlayabilir ve öğrenme yolculuğunu daha ilgi çekici, kişiselleştirilmiş ve verimli hâle getirebilecek yeni yaklaşımlara imkan tanıyabilir. Zamana ayak uyduramayan ve bu potansiyelden faydalanamayan kuruluşlar, güncelliklerini koruma konusunda giderek daha çok zorlanacaktır.
   
    
2. Amaca odaklanmayı sürdürün. Dil öğretimi, öğrenimi ve değerlendirmesi ortamındaki kritik oyuncular olarak teknolojiyi net bir amaç veya strateji olmadan kullanma fikrine karşı direnmeliyiz. Yapay zekanın öğretim ve değerlendirme uygulamalarına entegre edilmesi büyük ölçüde faydalı olabilir ancak bu durum, yalnızca araştırma temelleri üzerine inşa edildiğinde ve öğrenme hedeflerine öncelik verildiğinde geçerlidir.
   
    
3. En önemli bileşen ekosistemdir. Müfredat, sunum ve değerlendirmenin kapsamlı bir öğrenme sisteminde bir arada bulunması gerektiğini kabul edin. Teknolojinin bir engel değil, kolaylaştırıcı hâline gelmesini sağlamak için tüm eğitim ekosistemine sorunsuz bir şekilde entegre edilmesi gerekir. Tüm sistemlerde olduğu gibi bu, önemli paydaşları tarafından tanımlanan bir kullanım bağlamında çalışır ve öğrenci en önemli bileşen olarak kabul edilir.
   
    
4. Herkes için yapay zeka okuryazarlığı. Tüm paydaşların yapay zekayla ilgili temel kavramları, işleyiş şeklini ve öğretim, öğrenim ve değerlendirme ürün ve hizmetlerinin kullanılma şeklini öğrenmesi son derece önemlidir. Farklı paydaşların ihtiyaç duyduğu okuryazarlık düzeyi, öğrenme sistemi içindeki rollerinde bilinçli kararlar almak için bilmeleri gerekenlere bağlı olacak ve araçları benimsemeden önce ciddi şekilde değerlendirmeleri amacıyla paydaşları desteklemelidir.
   
    
5. Teknolojiden önce insan. British Council’ın yapay zeka yaklaşımı insan merkezlidir ve her şeyden önce öğrencilerin ihtiyaçlarına ve refahına öncelik verir. Yapay zeka da dahil olmak üzere tüm teknolojiler, yalnızca öğrenci veya sınava giren kişi için deneyimi ve sonuçları iyileştireceği kanıtlanabilirse öğrenme ve değerlendirme sistemine uygulanmalıdır.
   
    
6. Eğitimciler çok önemlidir. Üretken yapay zekanın ve daha doğrusu ChatGPT gibi büyük dil modellerinin akıllı özellikleri, eğitimcilerin ve dil uzmanlarının yüzyıllar boyunca inşa ettiği bilgi ve deneyim birikimini ortadan kaldıramaz. Yapay zekanın en iyi özelliklerini insan uzmanlığıyla bir araya getirdiğimiz dengeli bir yaklaşım benimseyerek tüm paydaşlar için eğitim deneyimini iyileştiren modern ve verimli çözümler sunduğumuzdan emin olabiliriz.
   
    
7. Uzmanlarla iş birliği yapın. Sürekli teknolojik değişikliklerin yaşandığı bir çağda, uzman olmayan kişilerin en yeni gelişmelere ayak uydurması zordur. British Council, eğitimin geleceğini şekillendirmede farklı disiplinlerin önemli olduğunun bilincindedir ve uzmanlık alanımızdan ve alanımızın dışından uzmanlarla etkileşimi aktif olarak teşvik eder.
   
    
8. Etik standartlara bağlı kalın. Yapay zeka sistemlerinin sağlayıcıları ve kullanıcıları, etik hususlara öncelik vermelidir çünkü bu hususlar teknolojiyi adil, güvenli ve kapsayıcı bir şekilde kullanmamızı teşvik eder. British Council’ın ”tasarım gereği etik” yaklaşımı, gelişimin erken aşamalarından itibaren etikle ilgili olası endişeleri tespit etmeyi ve gidermeyi amaçlar.
   
    
9. Çözümlerin gerçekten erişilebilir olduğundan emin olun. Eğitim sistemleri, yapay zeka uygulamalarının cihazlarda ve geniş çapta erişilebilir formlarda mevcut olmasını sağlamalıdır. Yapay zekanın tasarımı ve uygulanma şekli, yalnızca toplumda halihazırda ayrıcalıklı pozisyonlara sahip olan kişilerin kullanımını temel almamalıdır. Bunun yerine, geçmişlerine bakılmaksızın öğrencilerle aktif şekilde etkileşim kuracak şekilde tasarlanmalıdır.
   
    
10. Kapsayıcı olun ve çeşitliliği benimseyin. Farklı grupların ön yargılara veya ayrımcılığa maruz kalmadan temsil edilmesini sağlamak amacıyla yapay zeka modellerinin dengeli bir şekilde ve çeşitli veri kümeleri kullanılarak oluşturulması son derece önemlidir. Ayrıca, yapay zekanın özellikle bilişsel ve fiziksel engelli olan bireyler olmak üzere, uluslararası öğrenciler arasında tam çeşitlilik fırsatını artırmak için kullanılmasını sağlamalıyız. Yapay zeka, öğrenme ve değerlendirme yolculuğunu öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda kişiselleştirerek öğrencileri destekleme imkânı sunuyor.

ESET , 2024'ten bu yana Kuzey Kore bağlantılı bir dizi kötü niyetli faaliyet gözlemledi. Bu faaliyetlerde yazılım geliştirme alanında çalışan kişiler gibi davranan operatörler, kurbanları sahte iş teklifleriyle kandırıyor. Daha sonra, bilgi hırsızlığı yapan kötü amaçlı yazılımları gizleyen yazılım projeleriyle hedeflerine hizmet etmeye çalışıyorlar. ESET Research bu faaliyeti DeceptiveDevelopment kümesi olarak adlandırıyor. Kuzey Kore bağlantılı bu faaliyet şu anda ESET tarafından bilinen herhangi bir tehdit aktörüne atfedilmiyor. İş bulma ve serbest çalışma sitelerinde hedef şaşırtma yoluyla serbest çalışan yazılım geliştiricileri hedef alıyor. Kripto para cüzdanlarını,  tarayıcılardan ve parola yöneticilerinden giriş bilgilerini çalmayı amaçlıyor.

DeceptiveDevelopment'ı keşfeden ve analiz eden ESET araştırmacısı Matěj Havránek  şu açıklamayı yaptı: "Sahte iş görüşmesi sürecinin bir parçası olarak, DeceptiveDevelopment operatörleri hedeflerinden mevcut bir projeye bir özellik eklemek gibi bir kodlama testi yapmalarını istiyor ve görev için gerekli dosyalar genellikle GitHub veya diğer benzer platformlardaki özel depolarda barındırılıyor. Ne yazık ki hevesli iş adayı için bu dosyalar truva atına dönüştürülmüştür: Projeyi indirip çalıştırdıklarında kurbanın bilgisayarı tehlikeye giriyor. DeceptiveDevelopment kümesi, Kuzey Kore'ye bağlı aktörler tarafından halihazırda kullanılan geniş bir para kazanma planları koleksiyonuna bir ektir ve odağı geleneksel paradan kripto para birimlerine kaydırma eğilimine uymaktadır."

DeceptiveDevelopment'ın taktikleri, teknikleri ve prosedürleri Kuzey Kore'ye bağlı olduğu bilinen diğer bazı operasyonlarla benzerlik gösteriyor. DeceptiveDevelopment'ın arkasındaki operatörler Windows, Linux ve macOS üzerindeki yazılım geliştiricilerini hedef alıyor. Kripto para birimini öncelikle finansal kazanç için çalıyorlar, olası bir ikincil amaçları da siber casusluk. Bu operatörler hedeflerine yaklaşmak için sosyal medyada sahte işe alım profilleri kullanıyor. Saldırganlar coğrafi konuma göre ayrım yapmazlar, bunun yerine başarılı bir şekilde fon ve bilgi elde etme olasılığını artırmak için mümkün olduğunca çok sayıda kurbanı tehlikeye atmayı amaçlarlar.

DeceptiveDevelopment, faaliyetlerinin bir parçası olarak öncelikle iki aşamada sunulan iki kötü amaçlı yazılım ailesi kullanır. İlk aşamada, BeaverTail (bilgi hırsızı, indirici) basit bir oturum açma hırsızı olarak hareket eder, kayıtlı oturum açma bilgilerini içeren tarayıcı veri tabanlarını çıkarır. İkinci aşama için bir indirici olarak, casus yazılım ve arka kapı bileşenleri içeren InvisibleFerret (bilgi hırsızı, RAT) ve ayrıca uzlaşma sonrası faaliyetler için yasal AnyDesk uzaktan yönetim ve izleme yazılımını indirebilir.

Saldırganlar, işe alım görevlisi gibi davranmak için mevcut kişilerin profillerini kopyalamakta ve hatta yeni kişilikler oluşturmaktadır. Daha sonra potansiyel kurbanlarına iş arama ve serbest çalışma platformlarında doğrudan yaklaşıyor ya da buralarda sahte iş ilanları yayımlıyorlar. Bu profillerden bazıları saldırganların kendileri tarafından oluşturulurken diğerleri de platformdaki gerçek kişilerin saldırganlar tarafından değiştirilmiş potansiyel olarak tehlikeye atılmış profilleridir.

Bu etkileşimlerin gerçekleştiği platformlardan bazıları genel iş arama platformları iken diğerleri öncelikle kripto para birimi ve blok zinciri projelerine odaklanıyor ve bu nedenle saldırganların hedeflerine daha uygun. Bu platformlar arasında LinkedIn, Upwork, Freelancer.com, We Work Remotely, Moonlight ve Crypto Jobs List yer alıyor.

Mağdurlar proje dosyalarını ya doğrudan sitedeki dosya aktarımı yoluyla ya da GitHub, GitLab veya Bitbucket gibi bir depoya bağlantı yoluyla alırlar. Dosyaları indirmeleri, özellikler eklemeleri veya hataları düzeltmeleri ve işe alan kişiye geri bildirimde bulunmaları istenir. Ek olarak, test etmek için projeyi oluşturmaları ve yürütmeleri talimatı verilir, bu da ilk tehlikenin gerçekleştiği yerdir. Saldırganlar genellikle kötü amaçlı kodlarını gizlemek için akıllıca bir numara kullanırlar: Kodu, genellikle geliştiriciye verilen görevle ilgisi olmayan arka uç kodu içinde, projenin başka türlü zararsız bir bileşenine yerleştirir ve uzun bir yorumun arkasına tek bir satır olarak eklerler. Bu şekilde, ekranın dışına taşınır ve çoğunlukla gizli kalır.

Kişiselleştirilmiş Alışveriş Deneyimi

Müşteri beklentilerinin giderek çeşitlendiği günümüzde, Yapay Zeka’nın sunduğu en büyük avantajlardan biri, kişiselleştirilmiş alışveriş deneyimi sunabilmesidir. AI destekli algoritmalar, kullanıcıların site içindeki gezinme hareketlerini, geçmiş alışveriş verilerini ve tercihlerini analiz ederek onlara özel ürün önerileri sunar. Bu sayede, dönüşüm oranları artarken müşteri memnuniyeti de üst seviyeye çıkar.

Dinamik Fiyatlandırma ve Stok Yönetimi

Rekabetin yoğun olduğu E-Ticaret dünyasında fiyatlandırma politikaları büyük önem taşır. Yapay Zeka destekli sistemler, piyasa trendlerini, rakip fiyatlarını ve müşteri talebini analiz ederek dinamik fiyatlandırma yapabilir. Aynı zamanda stok yönetiminde de tahminleme modelleri ile firmalara büyük kolaylık sağlar. AI tabanlı tahminleme algoritmaları, mevsimsel değişimler ve müşteri eğilimlerini göz önünde bulundurarak optimum stok seviyelerinin korunmasını sağlar. Bu da işletmelerin gereksiz maliyetlerden kaçınmasına yardımcı olur.

Lojistik ve Depo Yönetiminde Yapay Zeka

E-Ticaretin bel kemiğini oluşturan lojistik ve depo yönetimi, AI sayesinde daha akıllı ve verimli hale geliyor. Yapay Zeka destekli sistemler, sipariş yönetimi ve envanter takibini optimize ederek, teslimat sürelerini kısaltıyor ve operasyonel maliyetleri azaltıyor. Depo içinde kullanılan AI tabanlı robotik sistemler, sipariş toplama ve paketleme süreçlerini hızlandırarak insan hatasını minimuma indiriyor. Aynı zamanda, lojistik firmaları AI tabanlı rotalama sistemleri ile teslimat sürelerini optimize ediyor, trafik durumlarını analiz ederek en hızlı ve ekonomik teslimat yollarını belirliyor.

Reklam Optimizasyonu ve Dönüşüm Artışı

Dijital pazarlamada başarı, doğru hedef kitleye doğru mesajı iletmekten geçer. Yapay Zeka, reklam performanslarını analiz ederek en etkili kitleleri belirler ve reklam bütçesinin en verimli şekilde kullanılmasını sağlar. AI destekli optimizasyon sistemleri, kullanıcı davranışlarını takip ederek reklamların hangi saatlerde, hangi platformlarda ve hangi formatlarda daha iyi performans gösterdiğini analiz edebilir. Bu sayede, reklam harcamalarından maksimum verim alınır ve satışlar artırılır.

Müşteri Hizmetlerinde Yapay Zeka Kullanımı

Müşteri hizmetleri de AI’nın en etkili kullanıldığı alanlardan biri haline geldi. Chatbotlar ve sanal asistanlar, müşteri sorularına anında yanıt vererek destek hizmetlerini hızlandırıyor. AI tabanlı müşteri hizmetleri sistemleri, müşteri verilerini analiz ederek onlara en iyi çözümleri sunabiliyor. Böylece, müşteri memnuniyeti artarken işletmeler de operasyonel maliyetleri düşürüyor.

Dopinggo ve Yapay Zeka

Yapay Zeka, E-Ticaret dünyasının her alanında dönüşüm sağlarken, Dopinggo olarak biz de bu teknolojiyi müşterilerimizin büyüme stratejilerine entegre etmeye odaklanıyoruz. AI destekli reklam optimizasyon sistemlerimiz, pazarlama süreçlerini daha verimli hale getirirken, veriye dayalı stratejilerle işletmelerin rekabet avantajı elde etmesine katkıda bulunuyoruz. Ayrıca, lojistik ve stok yönetimi alanında geliştirdiğimiz yenilikçi çözümler ile işletmelerin operasyonlarını daha etkili yönetmelerini sağlıyoruz.

Hedefimiz, markaların sürdürülebilir büyüme sağlamasına yardımcı olmak ve E-Ticaretin geleceğini yapay zeka ile şekillendirmek. Yapay Zeka ile E-Ticaretin geleceği şimdiden şekilleniyor. Bu dönüşüme ayak uyduran markalar, rekabette öne geçmeye devam edecek

Yenilikçi teknoloji markası TECNO, 5 yıl boyunca kesintisiz performans garantisi 420.000’in üzerinde Antutu puanı sunan MediaTek Helio G100 işlemcisi, 108MP ana kamerası ve 120Hz AMOLED ekranıyla üst düzey bir akıllı telefon deneyimi vadeden SPARK 30 Serisi’ni Türkiye’de kullanıcılarla buluşturdu. TÜV Rheinland onaylı uzun ömürlü batarya, Dolby Atmos destekli stereo ses sistemi, ultra hızlı 4.5G Lightning Network bağlantısı ve Magic Skin 3.0 teknolojisiyle şıklığı ve dayanıklılığı bir araya getiren SPARK 30 Serisi, benzersiz bir teknoloji ve eğlence deneyimi sunuyor. SPARK 30 Pro, SPARK 30 ve SPARK 30C modelleri; MediaMarkt, Vatan, Teknosa, Vodafone ve online satış kanallarında şimdi satışta!

Kesintisiz Akıcılık ve 5 Yıllık Gecikmesiz Performans Garantisi ile Dayanıklılık

SPARK 30 Serisi, kullanıcılara uzun vadeli maliyet avantajı sunuyor. TÜV Rheinland tarafından onaylanan SPARK 30 Pro, 5 yıl boyunca gecikmesiz çalışmasıyla sınıfında öne çıkarak kesintisiz bir deneyim vaat ediyor.

Günlük kullanımı daha da sorunsuz hale getiren SPARK 30 Serisi, yüksek batarya kapasitesi, etkileyici depolama alanı ve güçlü performans sunuyor. 1.000 şarj döngüsünden sonra bile %80’in üzerinde batarya sağlığı koruyan cihaz, 33W Hızlı Şarj özelliğiyle 0’dan %100’e yaklaşık 70 dakikada şarj olabiliyor. Sistem optimizasyonu sayesinde 256GB+16GB (8GB Genişletilmiş RAM) depolama alanı sunan SPARK 30 Serisi, MediaTek Helio G100 işlemcisiyle 420.000’in üzerinde Antutu puanına ulaşıyor ve akıcı bir performans sağlıyor.

Süper WIFI ve ultra hızlı 4.5G Lightning Network ile kullanıcılar üstün bir internet deneyimi yaşayabiliyor. SPARK 30 Pro’nun 4.5G Lightning Network özelliği, 4G’ye göre %100 daha hızlı bağlantı sunarak 300Mbps’ye kadar indirme hızı sağlarken, süper WIFI ise ağlara erişim kapasitesini %616 oranında artırıyor. SPARK 30 Serisi, üstün performansı ve dayanıklılığıyla güçlü TRANSFORMERS robotlarını andırıyor.

Şıklığı ve Performansı Bir Araya Getiren Yeni Nesil Akıllı Telefon

Üst düzey performansını tamamlayan TECNO SPARK 30 Serisi, şık, modern ve teknolojiyle harmanlanmış bir tasarım sunuyor. SPARK ailesinin imzası haline gelen büyük dairesel kamera tasarımı, daha şık ve akıcı bir görünüm için yeniden şekillendirildi. 7.4 mm ultra ince gövdesiyle SPARK 30 Pro, minimalizm ve teknolojiyi bir araya getirerek eşsiz bir tutuş deneyimi sunuyor. Magic Skin 3.0 teknolojisiyle yumuşak peluş ve premium deri dokusunu birleştiriyor.

Etkileyici Ses ve Görüntü Deneyimi ile Büyüleyici Eğlence

SPARK 30 Serisi, canlı görseller ve güçlü ses kalitesiyle kullanıcılarına sürükleyici bir eğlence alanı sunuyor. TÜV Düşük Mavi Işık Göz Sertifikasına sahip 120Hz AMOLED ekranıyla TECNO SPARK 30 Pro, hem göz dostu bir deneyim sunuyor hem de canlı renkler sağlıyor. DCI-P3 sinema seviyesi renk gamı ve 10 bit renk derinliği, daha geniş bir renk yelpazesi ve daha doğru renk ifadesi sunarak keyifli bir izleme deneyimi sunuyor.

Ses tarafında ise SPARK 30 Serisi, simetrik stereo ses deneyimi sunuyor. Volume Plus 2.0 algoritmaları ve Çift Hoparlör ile donatılmış SPARK 30 Pro, %300’e kadar daha yüksek ses seviyesi sağlayarak dengeli ve etkileyici bir ses sunuyor. Dolby Atmos ve Hi-Res sertifikalı hoparlörler, eğlence kalitesini önemli ölçüde artırıyor.

Ayrıca, SPARK 30 Serisi, 15 ev cihazını kontrol edebilen Kızılötesi Uzaktan Kumanda özelliğiyle akıllı ev deneyimini kullanıcıların parmaklarının ucuna getiriyor.

Kamera özelliklerinde ise TECNO SPARK 30 Pro, 108MP ana kamerası, 3x kayıpsız zoom ve 10x dijital zoom ile her mesafeden ayrıntılı görüntüler yakalıyor. SPARK 30’un SONY IMX682 64MP ana kamerası ise daha büyük pikseller, daha fazla ayrıntı ve daha esnek kırpma imkanı sunuyor. TECNO’nun yapay zeka teknolojileriyle donatılmış SPARK 30 Serisi, AIGC portre, AI Silgi ve AI Artboard gibi özelliklerle yaratıcılığı ve verimliliği artırıyor.

SPARK 30 Serisi, önde gelen oyuncak ve oyun şirketi Hasbro’nun TRANSFORMERS markası lisansı altında geliştirilen SPARK 30 Pro Optimus Prime Sürümü ve SPARK 30 Bumblebee Sürümü ile özel bir TRANSFORMERS sürümünü içeriyor. Bu özel cihazlar, güçlü performanslarının yanı sıra ikonik TRANSFORMERS tasarımı, eğlence ve etkileşim olanaklarıyla benzersiz bir deneyim sunuyor.

Fiyat ve bulunabilirlik

TECNO SPARK Serisi MediaMarkt, Vatan, Teknosa, Vodafone ve online satış kanallarından KDV dahil  TECNO SPARK 30 Pro 15.499 TL, TECNO SPARK 30 12.499 TL, TECNO SPARK 30C 10.499 TL fiyatlarıyla satın alınabiliyor.  

Pazarlamacılar geleneksel yapay zekayı (ve GenAI’yi) agresif bir şekilde benimseyecek

2025 yılında pazarlamacılar, üretkenliğe ve içerik oluşturmaya odaklanan daha basit GenAI uygulamalarından, rekabet avantajı ve gelir artışı sağlayan daha gelişmiş yapay zeka yeteneklerine hızlı bir kayma yaşayacaklar. Büyük dil modellerinin (LLM’ler) ötesine geçen pazarlamacılar, müşteri gizliliğine saygı gösterirken kişiselleştirilmiş deneyimler ve etkili kampanyalar sunmak için sentetik veri ve dijital ikizler gibi GenAI araçlarının yanı sıra, makine öğrenimi gibi yerleşik yapay zeka teknolojilerini de benimseyecekler.

- Jennifer Chase, SAS, CMO

Sorumlu pazarlama hızlanacak

Önümüzdeki yıl, sorumlu pazarlama yaklaşımlarının geliştiğini ve kullanımında büyük bir artış yaşandığını göreceğiz. Geleneksel ve üretken yapay zekaya dayalı olanlar da dahil olmak üzere MarTech çözümleri, giderek daha fazla kuruluşun müşteri verileriyle sorumlu bir şekilde hareket etmesine yardımcı olurken, ilgili bilgiler, zamanında teklifler ve çevik destek sağlayacak. Sorumlu pazarlama, müşteri güveni kazanmaya ve sadakatine yardımcı olur. Müşteriler bir markaya güvendiklerinde ve onunla etkileşimlerinde değer gördüklerinde, hiper-kişiselleştirilmiş pazarlama çabalarına güç veren kişisel verilerini daha kolay paylaşacaklardır.

- Mike Blanchard, SAS MarTech Çözümleri Başkan Yardımcısı

(Daha fazlası için “Harvard Business Review Analytic Services”in SAS sponsorluğundaki Optimizing the Use of Marketing Technology to Build Customer Trust (Müşteri Güveni Oluşturmak için Pazarlama Teknolojisi Kullanımını Optimize Etmek) başlıklı son raporunu indirin).

Üretken Yapay Zeka çılgınlığı etkisini kaybetmeye başlayacak

2024 yılında GenAI etrafındaki heyecan zirveye ulaştı. Gartner’ın yapay zekâ araştırma direktörü, GenAI’nin medyada %90 oranında yer kapladığını ancak kullanım senaryolarının yalnızca %5’ini oluşturduğunu belirtti. Küresel araştırmamız ise 2025’te kuruluşların %90’ının pazarlama için GenAI’ye yatırım yapmayı planladığını, ancak pazarlama yöneticilerinin (CMO) %90’ının hâlâ GenAI’yi ve potansiyel etkisini tam olarak kavrayamadığını ortaya koydu.

2025’te GenAI’ye olan ilginin ve etrafındaki abartının azalmasına tanık olacağız. Bunun yerine, özellikle müşteri deneyimi (CX) odaklı ön yüz uygulamalarında daha geleneksel yapay zekâ teknolojilerine yönelik yeni bir odaklanma başlayacak. Giderek daha fazla kuruluş, chatbot’lar, sanal asistanlar, otomatik biletleme ve destek sistemlerini güçlendirmek için doğal dil işleme (NLP), metin analitiği, duygu analitiği, konuşmadan metne yapay zekâ ve klasik kestirimsel analitik gibi teknolojileri devreye alacak.

- Jon Moran, SAS MarTech Çözümleri Pazarlama Müdürü

Kampanya yönetimi yeniden moda olacak

Yazar Stephen King, ”Er ya da geç, eskiyen her şey yeni olarak tekrar karşımıza çıkar” diye yazmıştı. Bundan kısa bir süre öncesine kadar markalar kampanyalar hakkında konuşmaktan ziyade yolculuklara odaklanmaya hevesliydi. Pazarlama kampanyaları müşteri yolculuklarına dönüşürken, geleneksel kampanya yönetiminin segmentasyon ve kitle oluşturma yetenekleri büyük ölçüde göz ardı edildi. Ancak pek çok kuruluş bulut veri stratejisine geçtikçe, kampanya yönetimi 2025 yılında yeniden moda olacak. Ancak bu noktada dikkatli olmak lazım: Birçok satıcı müşteri segmentasyonu yetenekleri vaat ederken, kişisel müşteri deneyimini güçlendirecek segmentasyon, ölçeklenebilirlik ve performans sunma sözünü yerine getiremiyor.

- Kate Parker, SAS Küresel Müşteri Zekası Uygulaması Pazar ve Büyüme Direktörü 

CDP’ler için ya birleşme olacak ya da iflas!

Müşteri veri platformu (CDP) alanındaki en yeni trend olan “composability” (birleştirilebilirlik) 2025’te CDP pazarını kökten yeniden şekillendirecek. Birleştirilebilirlik, verinin bir CDP veritabanına taşınmasını gerektirmeden, bulut veri ambarı gibi bulunduğu yerde erişilip kullanılabilmesini sağlar.

Fonksiyonel açıdan bakıldığında, composability CDP’nin temel olmayan bazı yeteneklerini, örneğin veri aktivasyonunu, ayrıştırarak pazarlamacıların yalnızca ihtiyaç duydukları özellikleri kullanmasına imkân tanır. Forrester, bileşen bazlı veri ambarını tek müşteri görünümü sağlamak için en önemli farklılaştırıcı olarak tanımlarken, Gartner bulut veri ambarlarıyla veri paylaşımının sektör için dönüştürücü olacağını belirtiyor.

- Lisa Loftis, SAS Müşteri Zekası Ürün Pazarlama Müdürü

Birlikte yaratmanın yükselişi

Birçok kuruluş özellik veya ürün oluşturmak için müşterilerle birlikte çalışsa da, yapay zeka ve GenAI bunu başka bir seviyeye taşıyor. Önümüzdeki yıl sektörler arasında daha fazla marka, ürün fikirlerini ve prototiplerini müşterilerle paylaşacak ve onlardan bunları daha da geliştirmek için yapay zeka destekli görüntü oluşturucular gibi araçları kullanmalarını isteyecek. Tüm bu konseptler nihayetinde gerçek ürünlere dönüşmeyecek olsa da, tüm gönderimler ve geri bildirimler pazarlamacılara müşterilerin istek ve ihtiyaçları ile markayı nasıl gördüklerine dair değerli bilgiler verecek. Bu bilgiler daha iyi kampanyalara, daha etkili iletişime ve neticede daha iyi ürün ve hizmetlere yol açacak.

- Mike Turner, SAS Müşteri Zekası Lider İş Danışmanı

Kurumlar ya GenAI destekli müşteri hizmetlerini benimseyecek ya da geride kalacak

2025 yılında, daha fazla kuruluş GenAI destekli müşteri hizmetlerine yönelecek. Sohbet robotları ve self-servis kanalları destek uzmanlarını güçlendirecek. Sonuç? Müşteriler daha fazla kontrol sahibi olacak ve sıkıcı kuyruklar olmadan, çoğu soruya istedikleri zaman anında yanıt alabilecekler. Markalar da müşterilerin beklediği olağanüstü hizmeti bütçelerini fazla zorlamadan sağlayabilecekler.

- Mari Nilsson Björkman, SAS Telekom Endüstrisi Küresel Pazarlama Lideri 

Pazarlamacılar ”sıfır kopya veri” aldatmacasının ötesine geçecek

2025 yılında pazarlamacılar, veri kopyalamayı önlemek için tasarlanan CDP alanındaki sistemler için moda bir sözcük olan “sıfır kopya” veri konusunda dikkatli davranacaklar. Sıfır kopya veri, bulut tabanlı verilere doğrudan erişim vaat ederek verileri ayrı pazarlama bulutlarına taşıma veya kopyalama ihtiyacını ortadan kaldıran bir kavram. Ancak çoğu MarTech hala işletmelerin belirli veri türlerini depolamasını gerektiriyor. Sıfır kopya veri, yerel veri ambarı stratejileri ile hızla genişleyen CDP pazarı arasındaki çizgileri bulanıklaştırarak kafa karışıklığı yaratıyor. Bu kavram kağıt üzerinde umut verici görünse de, veri tekrarını gerçekten ne kadar azaltabileceğini ve gerçek zamanlı içgörüler sunabileceğini incelemek önem taşıyor. Ne de olsa sonuçlar kişiye göre değişebilir.

- Jennifer Pearson, SAS Müşteri Zekası Ürün Pazarlama Müdürü

Kurumların SAS® MarTech çözümlerini nasıl kullandıkları hakkında daha fazla bilgi edinin.

Daha fazla trend ve tahmin için SAS 2025 Tahminleri sayfasını ziyaret edin.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’daki bilim insanları, en az 6 Newton gelişmiş itme performansı ve saniyede en az 100 kilometre özgül itme sağlayan manyetik plazma hızlandırıcıya dayalı bir plazma elektrikli roket motorunun laboratuvar prototipini geliştirdiler. Proje, 2025 yılında teknolojik liderlik için yeni ulusal girişim “Yeni Nükleer ve Enerji Teknolojileri”nin bir parçası olarak ortaya çıkan Rusya’da nükleer bilim, mühendislik ve teknolojiyi ilerletmeyi amaçlayan kapsamlı programın bir parçasıdır.  

Darbeli-periyodik modda çalışan bu tür bir motorun ortalama gücü 300 kilovata ulaşabilir. Bu motorlar, uzay aracının uzayda kimyasal motorların kapasitesinin ötesinde hızlara ulaşmasını sağlar ve yakıt ihtiyacını on kat azaltarak yakıt tüketimini daha verimli hale getirir.

Rosatom’un Troitsk’teki Araştırma Enstitüsü Bilimden Sorumlu Birinci Genel Müdür Yardımcısı Aleksey Voronov, konuyla ilgili olarak şunları söyledi: “Şu anda, geleneksel motorlara sahip bir uzay aracında Mars’a tek yönlü bir yolculuk neredeyse bir yıl sürebiliyor ve bu da kozmik radyasyona maruz kalma göz önüne alındığında astronotlar için önemli bir risk oluşturuyor. Ancak plazma motorları uçuş süresini sadece 30 ila 60 güne düşürebilir ve Mars’a dönüş görevlerini olanaklı hale getirebilir. Bir prototipin oluşturulması, motorun gelecekte uzayda ‘nükleer çekiciler’ için uygun olup olmadığını ve üretim maliyetlerini düşürmenin mümkün olup olmadığını göstermesi açısından projede önemli bir kilometre taşıdır.” 

Troitsk bölgesindeki sahada plazma roket motoru prototipini ve diğer benzer teknolojileri test etmek için büyük ölçekli bir deney tesisi inşa ediliyor. Tesisin ana ekipmanı olan vakum odasının çapı 4 metre ve uzunluğu ise 14 metre. Odanın yüksek verimli vakum pompalama ve ısı çekişi için benzersiz sistemlerle donatılması planlanıyor. Bu sistemler uzay benzeri koşulların oluşturulmasını mümkün kılıyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Yapay zekâ odaklı kimlik dolandırıcılığı nasıl işliyor?

Kimlik dolandırıcılığı, kişisel olarak tanımlanabilir bilgilerinizin, adınıza kredi kartı borcu çıkarmak veya bir banka ya da başka bir hesaba erişmek gibi bir suç işlemek için kullanılması anlamına gelir. Bir tahmine göre, yapay zekâ odaklı dolandırıcılık şu anda finans ve ödeme sektörü tarafından kaydedilen tüm dolandırıcılık girişimlerinin beşte ikisinden fazlasını (%43) oluşturuyor. Bu girişimlerin yaklaşık üçte birinin (%29) başarılı olduğu düşünülüyor. Peki yapay zekâ siber suçlulara nasıl yardımcı oluyor?

• Deepfake hesap ele geçirme (ATO’lar) ve hesap oluşturma: Dolandırıcılar, müşterilerin söyledikleri kişi olduklarını doğrulamak için finansal hizmet şirketleri tarafından kullanılan Müşterini Tanı (KYC) kontrollerini atlamak için yasal kullanıcıların deepfake ses ve video benzerliklerini kullanıyor. 
• Belge sahteciliği: Dolandırıcılar genellikle belge şablonlarına çevrimiçi olarak erişir veya veri ihlallerinde çalınan belge görüntülerini indirir ve ardından Photoshop’ta ayrıntıları değiştirir. Üretken Yapay Zekâ (GenAI) araçları bunu hızlı ve büyük ölçekte yapmalarına yardımcı oluyor.
• Sentetik dolandırıcılık: Dolandırıcılar ya gerçek (çalıntı) ve uydurma kişisel bilgileri birleştirerek tamamen yeni (sentetik) bir kimlik oluştururlar ya da sadece uydurma verileri kullanarak yeni bir kimlik oluştururlar. Bu daha sonra örneğin bankalarda ve kredi kartı şirketlerinde yeni hesaplar açmak için kullanılır. 
• Arkadaşları ve aileyi kandıran derin sahtecilikler: Bazen, sevdiklerinizi bile kandıran dolandırıcılıklarda sahte video veya ses kullanılabilir. Bu taktiklerden biri, akrabalarınızın sizi kaçırdığını iddia eden bir tehdit aktöründen telefon aldığı sanal kaçırmadır. Kanıt için sesinizin deepfake bir kaydını dinletirler ve ardından fidye talep ederler. GenAI, dolandırıcıların olası bir kurban bulmalarına yardımcı olmak için bu çabalarda da kullanılabilir.
• Kimlik bilgisi doldurma (ATO için): Kimlik bilgisi doldurma, aynı kullanıcı adı ve parolayı kullanmış olabileceğiniz diğer hesaplara erişmek için otomatik girişimlerde çalınan oturum açma bilgilerinin kullanılmasını içerir. Yapay zekâ destekli araçlar, birden fazla veri kaynağından bu kimlik bilgileri listelerini hızla oluşturarak saldırıların ölçeklendirilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca savunma filtrelerini kandırmak için oturum açarken insan davranışını doğru bir şekilde taklit etmek için de kullanılabilirler.

Kimliğinizi yapay zekâ odaklı dolandırıcılıktan nasıl koruyabilirsiniz?

Yapay zekânın kendilerine karşı saldırgan kullanımıyla mücadele etmek isteyen kuruluşlar, dolandırıcılığın işaretlerini tespit etmek için giderek daha fazla savunma amaçlı yapay zekâ araçlarına yöneliyor. Bireylerin uygulayabileceği en etkili strateji, tehdit aktörlerinin ilk etapta PII ve ses veya video verilerini elde etme fırsatlarını en aza indirmektir. Bu şu anlama geliyor:

·       Sosyal medyada aşırı bilgi paylaşmayın ve gizlilik ayarlarınızı kısıtlayın,

·       Kimlik avı konusunda bilinçli olun: Gönderen alan adlarını kontrol edin, yazım ve dil bilgisi hatalarına bakın ve istenmeyen e-postalardaki bağlantılara asla tıklamayın veya ekleri açmayın.

·       Tüm hesaplarda çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) kullanın.

·       Her zaman bir parola yöneticisinde saklanan güçlü, benzersiz parolalar kullanın.

·       Tüm dizüstü bilgisayarlarda ve mobil cihazlarda yazılımı güncel tutun.

·       Banka ve kart hesaplarını yakından takip edin. Şüpheli faaliyetleri düzenli olarak kontrol edin ve doğru görünmeyen bir şey varsa hesapları derhal dondurmayı unutmayın.

·       Tüm cihazlarda saygın ve  çok katmanlı güvenlik yazılımı kullanın.

·       En son yapay zekâ destekli dolandırıcılık taktiklerinden haberdar olmayı ve arkadaşlarınızı ve ailenizi deepfake ve yapay zekâ dolandırıcılığı konusunda eğitmeyi düşünün.

Yapay zekâ güdümlü dolandırıcılık saldırıları, teknoloji ucuzladıkça ve daha etkili hâle geldikçe artmaya devam edecek. Bu yeni siber silahlanma yarışı kurumsal ağ savunucuları ve onların düşmanları arasında gerçekleşirken arada kalanlar tüketiciler olacak. 

Üsküdar Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Selim Şeker, 5G teknolojisinin sağlık ve güvenlik üzerindeki etkileri konusunu değerlendirdi.

İyonize etmeyen radyasyon uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor

Radyasyonun nükleer radyasyon ve iyonize etmeyen radyasyon olarak ikiye ayrıldığını dile getiren Prof. Dr. Selim Şeker, nükleer radyasyon, çok yüksek enerjiye sahip olduğunu ve insan vücuduna temas ettiğinde anında ölümcül olabildiğini, iyonize etmeyen radyasyonun ise enerji seviyesi daha düşük olduğu için doğrudan hücre yapısını bozmadığını ama uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi.

5G teknolojisinde çoklu anten sistemi kullanılıyor

5G teknolojisinin telefon değil, bir platform olduğunu kaydeden Prof. Dr. Selim Şeker, “4G telefonlarda tek anten bulunurken, 5G teknolojisinde çoklu anten sistemi (Multiple In, Multiple Out - MIMO) kullanılır. Bu sistem, yalnızca telefonlar için değil, dünyadaki tüm elektronik cihazların birbirine bağlanmasını sağlamak için geliştirilmiştir. 5G’nin en büyük farkı, çok daha fazla anten kullanımı nedeniyle daha yüksek düzeyde radyasyon yaymasıdır. 5G’de cep telefonlarının ne kadar güçte çalışacağı veya baz istasyonlarının hangi güçte olacağı resmi olarak açıklanmadı. Mesela 4G’de cep telefonu gücü 1 W, 3G’de ise 2 W olarak belirlenmiştir. Ancak 5G’de bu değerin 10 W ve üzeri olması bekleniyor. Aynı şekilde, mevcut baz istasyonları 50-100 W gücünde çalışırken, 5G baz istasyonlarının 500 W’a kadar çıkabileceği iddia ediliyor. 5G ile ilgili BTK’nın detaylı bir kitabı bulunuyor ayrıca üniversitelerde 5G’nin yerli üretimi üzerine araştırmalar devam ediyor.” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü, elektromanyetik alanların zararını kabul etti

Tüm elektromanyetik radyasyonlar ve elektromanyetik alanların, temelde radyasyon olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Selim Şeker, şöyle devam etti:

“Ancak, bulunduğumuz ortamdaki elektromanyetik alanların tamamı doğrudan radyasyon olarak nitelendirilemez. Radyasyonun bir kaynaktan yayılması gerekir; örneğin, baz istasyonları veya elektronik cihazlar gibi. Bilim insanlarının ortak görüşü, tüm frekanslardaki elektromanyetik radyasyonun ve elektromanyetik alanların biyolojik etkileri olduğu yönündedir. Bu etkiler de ısısal etki ve ısısal olmayan etki diye ikiye ayrılıyor. Isısal etki şu şekilde açıklanabilir; insan vücudunun sıcaklığı bir derece arttığında, termal düzenleyici sistem devreye girer ve biyolojik yapıda zararlı etkiler oluşmaya başlar. Bu, tıbbi olarak kanıtlanmış bir durumdur ve evrensel olarak kabul edilmiş bir bilgidir. Elektrik mühendisleri, elektromanyetik radyasyonun bu ısı eşiğine ulaşmasını önlemek için güvenlik standartları beliyor. Uygulamalar arasında bazı farklılıklar var. Ancak, önemli bir gerçek var ki 2001 ve 2011 yıllarında Dünya Sağlık Örgütü, elektromanyetik alanların biyolojik zararlarını resmi olarak kabul etmiş ve bunları risk grubuna dahil etmiştir.”  

İnsan vücudu da bir elektromanyetik sistem!

Dünya Ekonomik Forumu’nda dünyayı bekleyen en büyük tehlikeler listesinde “Elektromanyetik radyasyon, uzun vadede insan sağlığına yönelik ciddi tehlikeler barındırıyor.” İfadesinin yer aldığını anlatan Prof. Dr. Selim Şeker, “Kanserler arttı. Eskiden, 15 yaşında kalp rahatsızlığı olan bireyler neredeyse yokken, günümüzde genç yaşta ciddi sağlık sorunları yaşayan insan sayısı hızla artıyor. Bunun temel nedenlerinden biri de değişen çevresel faktörler ve elektromanyetik alanların yaygınlaşması. İnsan vücudu da bir elektromanyetik sistemdir. Cihazların birbirini etkilediği gibi, insan bedeni de çevresindeki elektromanyetik dalgalardan etkilenir. Bu konuyu incelemek için elektromanyetik uyumluluk (Electromagnetic Compatibility - EMC) adı verilen bir bilim dalı geliştirilmiştir.”

Elektromanyetik radyasyon insan DNA’sını kırarak genetik hasara neden oluyor

Avrupa’da 7 ülkede, 12 farklı araştırma yürütüldüğünü ve toplamda yaklaşık 3 milyon Euro harcandığını kaydeden Prof. Dr. Selim Şeker, “Bu araştırmalar, elektromanyetik radyasyonun insan DNA’sını kırarak genetik hasara neden olduğunu ortaya koydu. Amerika, Rusya ve Avrupa ülkelerinden uzmanlar tarafından hazırlanmış olan bu raporda, elektromanyetik alanların, insan sağlığını bozduğu, bağışıklık sistemini zayıflattığı, cinsel sağlığı olumsuz etkilediği, kalp ve beyin üzerinde ciddi etkiler yarattığı belirtiliyor.” şeklinde konuştu.

Raporda, dünya genelindeki bilimsel yayınların taranarak analiz edildiğini de dile getiren Prof. Dr. Selim Şeker, “Özellikle 5G teknolojisi üzerine yapılan araştırmalar, elektromanyetik radyasyonun uzun vadede kanserle ilişkili olabileceğini gösterdi.” ifadesinde bulundu.

5G ile kişisel gizlilik tehlike altında!

5G’nin siber güvenlik konusundaki risklerine de vurgu yapan Prof. Dr. Selim Şeker, şöyle devam etti:

“İşte, 5G’nin beklenilen büyük zararı. Öncelikle, 5G teknolojisiyle birlikte milyarlarca cihaz internete bağlanacak. Tüm sistemler birbirine entegre hale gelecek. Böylece dünyanın herhangi bir yerindeki bir kişi, hiç tanımadığınız biri, size kötü niyetli mesajlar gönderebilir veya dijital saldırılarda bulunabilir. Çünkü bütün cihazlar birbirine bağlı olacak. İnsanlara çip takılması gündeme gelebilir. Bazı kişiler zaten çip taktırmış durumda. Eğer tüm insanlar bir sistem üzerinden birbirine bağlanırsa, merkezi bir otorite herkesin hareketlerini kontrol edebilir. 5G teknolojisi bunu mümkün kılıyor. İşte bu yüzden kişisel gizlilik tehlike altında. Banka hesaplarına erişmek, kişisel verileri ele geçirmek veya şifreleri kırmak daha kolay hale gelebilir. Güvenlik kameralarının entegrasyonu ile evlerin içi bile izlenebilir hale gelebilir. Bir kişi, bir başka kişinin nerede yaşadığını, ne yaptığını kolayca takip edebilir. Bu, mahremiyetin tamamen ortadan kalkabileceği bir duruma işaret ediyor.”

5G teknolojisinin faydaları neler?

5G teknolojisinin de faydasının da olduğunu ifade eden Prof. Dr. Selim Şeker, “Bağlantı hızı inanılmaz derecede artacak, kapasite çok daha geniş olacak. Daha hızlı internet, daha iyi bağlantılar ve teknolojik gelişmeler sağlayacak. Ancak, bu faydaların yanında büyük güvenlik ve gizlilik riskleri de bulunuyor.” diye konuştu.

5G’nin insan sağlığına zararsız olduğu kanıtlanana kadar durdurulması talep edildi

5G teknolojisi ile gizlilik diye bir şey kalmadığını dile getiren Prof. Dr. Selim Şeker, “5G ile her şey birbirine bağlanacak. Tabii ki buna karşı güvenlik önlemleri de alınmalı. İşte bu yüzden 5G’nin 2020’de hayata geçirilmesi planlanırken, 2025’e ertelendi. Peki neden ertelendi? Çünkü 5G’nin sağlık üzerindeki etkileriyle ilgili yeterli araştırma yapılmamıştı. Şu an dünya genelinde birçok bilim insanı Birleşmiş Milletler’e çağrıda bulunarak, 5G’nin insan sağlığına zararsız olduğu kanıtlanana kadar durdurulmasını talep etti. Aynı şekilde, Avrupa Birliği de bu konuda uyarıldı. Bu süreçte Elon Musk da büyük bir adım attı. Her gün yeni uydular fırlatıyor. Şu anda dünyanın etrafında 5-6 bin uydu bulunuyor. Peki, bu uyduların amacı ne? İletişim altyapısını güçlendirmek. Çünkü bu uydular, dünyanın dönüşüyle senkronize bir şekilde hareket ederek minimum enerji tüketiyor.” şeklinde konuştu.

Gökyüzüne baktığımızda uyduları çıplak gözle görebileceğiz

5G’nin aynı zamanda istihbarat ve casusluk amaçlı da kullanılabileceği iddiasının olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Selim Şeker, “Öte yandan Elon Musk, 5 bin uydu göndermiş durumda ama hedefi 20 bin uyduya ulaşmak. Dahası, onun gibi üç büyük isim daha var ve her biri 20 bin uydu fırlatmayı planlıyor. Yani toplamda 60 bin uydu dünya yörüngesinde dönecek. Bundan sonra ne olacak? Gökyüzüne baktığımızda bu uyduları çıplak gözle görebileceğiz. Bu duruma NASA bile karşı çıkıyor. Ancak, şirketler o kadar güçlü ki, NASA’nın itirazlarına rağmen projelerini hayata geçirmeye devam ediyorlar.” dedi.

5G olmadan da yüksek hızlı internet sağlayabilecek bir çözüm mevcut: Fiber optik sistemler…

5G’nin, milimetrik dalga kullandığı için frekansı çok yüksek ve bu nedenle menzilinin oldukça sınırlı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Selim Şeker, “İşte bu yüzden 5G’nin her yerde kesintisiz çalışabilmesi için uydu sistemleri devreye giriyor. Şu an İstanbul’daki mevcut baz istasyonları korunacak, ancak yeni uydu baz istasyonu devreye girecek.” diye konuştu.

Bu sistemin bir parçası olarak şehirlerdeki sokak lambalarına bile baz istasyonları yerleştirildiğini anlatan Prof. Dr. Selim Şeker, “Bu durum devasa bir ekonomi pazarı yaratıyor. Sadece bu alanda 10 trilyon doları aşan bir iş sahası oluşacağı tahmin ediliyor. İşte bu yüzden Japonya, Çin, ABD gibi ülkeler büyük yatırımlar yapıyor ve bu teknolojinin liderliğini ele geçirmek için kıyasıya rekabet ediyorlar. Türkiye de bu pazarda yer almak için yatırımlar yapıyor ve 5G’nin getireceği ekonomik fırsatları değerlendirmek istiyor. Ancak bu teknolojinin alternatifi var mı? Evet, var. 5G olmadan da yüksek hızlı internet sağlayabilecek bir çözüm mevcut: Fiber optik sistemler. Fiber optik teknolojisi yıllar önce keşfedildi ve hâlâ en güvenilir internet altyapılarından biri. Fiber sayesinde veri iletiminde kanal sınırı olmadan kesintisiz ve yüksek hızlı bağlantı sağlanabiliyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Açılış konuşmalarıyla başlayan etkinlik, Coleman Parkes Research Genel Müdürü Stephen Saw’un ana konuşmasıyla devam etti. Saw, bankacılık sektöründeki dijital dönüşümün önemine ve yapay zekanın bu süreçteki rolüne dikkat çekti.  Saw, küresel bankacılık sektörü üretken yapak zeka (GenAI) anket sonuçlarını içeren sunumunda, küresel bankaların üçte ikisinin GenAI’yı kullandığını, ancak çoğunun bunu belirli departmanlarla sınırlı tutarken, %17’si tam entegrasyonu sağlamış durumda olduğunu belirtti. Araştırma pazarlama, IT, satış ve finans departmanlarının bu teknolojiden en fazla faydalanan alanlar arasında yer aldığını ortaya koydu. GenAI’yı uygulayan kurumlar, çalışan deneyimi ve müşteri memnuniyetinde iyileşmeler sağlarken, operasyonel maliyetlerde de ciddi tasarruflar elde ediyor. Araştırma sonuçları ayrıca 2025 yılında GenAI’ya yatırım yapma konusunda net bir taahhüt bulunduğunu ortaya koyuyor; bankaların %87’si bu alana yatırım planlıyor ve her dört kurumdan biri teknolojiyi kurumsal düzeyde yaygınlaştırmayı hedefliyor. Araştırma sonuçlarına göre GenAI bankacılık sektöründe kalıcı olacak ve büyük bir dönüşüm sağlayacak, ancak bunu tam anlamıyla gerçekleştirebilmek için daha kapsamlı bir stratejiye ve güçlü bir yönetişim çerçevesine ihtiyaç var. Bankalar, GenAI’yı daha güvenli ve ölçeklenebilir hale getirmek için harici çözümler ve uzman desteği arıyor. Bu teknolojiyi etkin bir şekilde kullanabilenler, sektörde fark yaratacak ve rekabet avantajı elde edecek. 

SAS Türkiye ve Orta Asya Genel Müdürü Rasim Eğri, gerçekleştirdikleri etkinlikle ilgili şunları belirtti:
“Artık gelenekselleşen SAS Banking Summit finans sektörünün geleceğini şekillendiren önemli bir platform oldu. Yapay zeka, GenAI, risk yönetimi, suistimal önleme ve dijital bankacılık gibi kritik konuları ele aldığımız bu zirvede, finansal ekosistemin dönüşümüne ışık tutuyoruz. Bugün dünya genelinde bankaların büyük bir çoğunluğu GenAI teknolojilerini iş süreçlerine entegre ediyor, ancak bu teknolojilerin tam anlamıyla benimsenmesi için güçlü bir yönetişim çerçevesine ve güvenilir veri yönetimine ihtiyaç var. Finans kuruluşları, yalnızca riskleri tespit eden değil, bunları proaktif olarak yöneten sistemler kurarak geleceğe hazırlanması oldukça kritik. Bu noktada, karar destek sistemleri de bankaların veri odaklı ve hızlı aksiyon almasını sağlayarak, rekabet avantajı elde etmelerinde önemli bir rol oynuyor.” SAS Türkiye Kurumsal Satıştan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Emre Ultav, etkinlikte yaptığı konuşmada, “SAS olarak, ileri analitik ve yapay zeka tabanlı çözümlerimizle kurumlara dönüşüm süreçlerinde rehberlik ediyor, finansal güvenliği ve operasyonel mükemmeliyeti en üst seviyeye taşıyoruz. Bankacılığın geleceği, yenilikçi teknolojileri benimseyen ve değişime liderlik eden kurumlar tarafından şekillenecek. SAS olarak, finans sektörüne veri odaklı içgörüler ve yapay zeka destekli çözümler sunarak, geleceği birlikte şekillendireceğiz.” dedi.

SAS Türkiye Kurumsal Satıştan Sorumlu GMY’si Emre Ultav’ın moderatörlüğünde düzenlenen “2025’te Bankacılığın Yeni Yüzü; Dijitalleşme Riskler ve Regülasyonların Etkisi” başlıklı panelde Kredi Kayıt Bürosu Ürün Yönetimi ve Geliştirme Bölümü Genel Müdür Yardımcısı Serkan Siyasal, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Risk Yönetim Dairesi, Bankacılık Başuzmanı Hamit Serkan Aksu, TEB Ödeme Sistemleri Güvenlik, Mevduat, Özel Bankacılık ve Müşteri Operasyonları Grup Direktörü Ali Erciyes konuşmacı olarak katıldılar.
 Panelde, bankacılık sektöründe dijital dönüşümün getirdiği yenilikler, yapay zeka teknolojilerin etkisi ele alınırken, siber güvenlik tehditleri ve dolandırıcılık riskleri değişen regülasyonların finansal kurumlar üzerindeki etkileri ve uyum süreçleri üzerinde fikir alışverişinde bulunuldu. 

“Dijital Bankacılığın Geleceği: Veri, Analitik ve Ötesi” sunumunda ColendiBank Kurucu Ortak ve CEO’su Deniz Devrim Cengiz   2017 yılında bir fintek şirketi olarak kurulan ColendiBank’ın kısa sürede nasıl bir başarı elde ettiğini anlattı. SAS ve iş ortağı Linktera ile başlattıkları iş birliği hakkında düşüncelerini dile getirdi. 

Finansal Suçların Önlenmesine Yönelik ve Risk Yönetiminde Akıllı Teknolojiler

“Finansal Suçlara Karşı Akıllı Savunma: Veriden Değere Yolculuk” başlıklı oturumda finansal suçların önlenmesine yönelik akıllı teknolojiler ve veri odaklı analitik çözümler tartışıldı. Türkiye Finans Katılım Bankası’nın “Başvuru Fraud Projesi”nin detaylarının ele alındığı ve Türkiye Finans Katılım Bankası, ACFE Türkiye (Association of Certified Fraud Examiners Türkiye Şubesi) ve SAS Türkiye iş ortaklarından Sade Yazılım ve Danışmanlık’ın katılımıyla gerçekleşen bölümde ise bankanın suistimal vakalarıyla nasıl mücadele ettiği değerlendirildi.  

Türkiye Finans Katılım Bankası Güvenli Bankacılık Müdürü Ayşe Kulak Pekesen, Başvuru Fraud Projesi ile ilgili olarak ”Başvuru Fraud Projesi’ni hayata geçirerek dijital zeka altyapılı başvuru güvenliği alanında önemli bir adım attık ve oldukça başarılı bir çalışma gerçekleştirdik. Projenin başlangıcında hız, maliyet ve analitik derinlik gibi faktörler kritik öneme sahipti. SAS Viya platformu üzerinden yürütülen bu proje, belirlediğimiz tüm hedeflere ulaştı ve geçtiğimiz ay başarıyla canlıya alındı. Özellikle işlem sonuçlandırma hızı konusunda ihtiyaçlarımızı tam anlamıyla karşıladık ve projeyi zamanında tamamladık. Bütçe hassasiyetleri ve süreçte karşılaşacağımız belirsizlikler başta bizi zorlasa da, SAS, Sade Yazılım ve ACFE’nin işbirlikçi yaklaşımları sayesinde bu zorluklar kolayca aşılabildi. SAS’ın sunduğu ileri analitik ve yapay zeka tabanlı çözümlerle fraud yönetiminde önemli bir adım attık. Ayrıca, SAS’ın küresel yeniliklerle sürekli güncellenen çözümleri yerel ihtiyaçlarımızla uyumlu şekilde hizmet verebiliyor ve bu da bizim için büyük bir avantaj sağladı. Proje, sonuçlarıyla memnuniyet yaratan ve güvenlik alanındaki hedeflerimize ulaşmamızı sağlayan etkili bir çalışma oldu.” dedi. diyor. 

Burgan Bank Başvuru Fraud Projesinin Sade Yazılım ve Danışmanlık ile birlikte ele alındığı sonraki bölümde Burgan Bank Başvuru Güvenliği Birim Yöneticisi Aybüke Altunel, “Burgan Bank olarak 2024 Kasım ayında devreye aldığımız Başvuru Fraud Projemiz, 9 ay gibi kısa bir sürede tüm beklentilerimizi karşıladı ve başarılı bir şekilde tamamlandı. SAS ve Sade Yazılım iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz bu projede, dijitalleşmenin sunduğu fırsatlar doğrultusunda yeni bir fraud tespit sistemine geçişi sağladık. Proje sürecinde yerel destek ekiplerine hızlı erişim sağlanması, kural yönetim sisteminin esnekliği ve raporlama kolaylıkları gibi ihtiyaçlarımıza dikkat ettik. Proje sürecinin başarılı olmasındaki en önemli etken, tüm taraflarca belirlenen ve kabul edilen talepler üzerine inşa edilen çözüm odaklı yaklaşımımız oldu. Ekiplerin uyum içinde çalışması ve sık sık gerçekleştirilen toplantılar, sürecin hızlanmasına ve zamanında tamamlanmasına büyük katkı sağladı. Gelecek dönemde, ikinci fazda fraud skorkart geliştirmek, makine öğrenmesi ile alert mekanizmaları oluşturmak ve sistemler arası etkileşimi artırmak gibi yeni hedeflerimiz de bulunuyor. Bu projeyi daha da etkin hale getirecek gelişmelerle yolumuza devam edeceğiz” şeklinde görüşlerini paylaştı. 

Etkinlikte ayrıca “SAS Enterprise Risk Çözümleriyle Güçlü Adımlar” başlığıyla günümüzün hızla değişen finansal ortamında risk yönetiminin nasıl evrildiği ele alındı. 

İlgili oturumlarda SAS’ın sunduğu risk yönetimi teknolojileri ve kritik fonksiyonları detaylandırıldı. Risk yönetiminin, günümüz finansal ekosisteminde yalnızca riskleri belirlemekle kalmayıp, aynı zamanda daha bilinçli kararlar almayı sağlayan bir süreç olduğunun altı çizildi. Yapay zeka (AI) ve makine öğreniminin (ML) bankaların kredi süreçlerini nasıl geliştirdiğini ve alternatif verilerin finansal karar mekanizmalarındaki rolü incelendi.

Finansal Ekosistemi Dönüştürmek: Ölçeklenebilir Entegre Analitik Yönetim Çözümleri oturumunda ise SAS Türkiye,  ile birlikte iş ortaklarından Linktera’nın katılımıyla finansal ekosistemde ölçeklenebilir analitik yönetim çözümlerinin nasıl hayata geçirildiği ele alındı. Oturum, finansal ekosistemde analitik çözümler kullanarak daha verimli, güvenli ve ölçeklenebilir süreçler oluşturmayı hedefleyen profesyoneller için önemli bilgiler paylaşıldı. 

Markanın aldığı YEK-G Sertifikası, Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. (EPİAŞ) tarafından oluşturulan bir sistem üzerinden veriliyor. Bu sistem, enerjinin yenilenebilir kaynaklardan üretildiğini ve çevreye duyarlı bir şekilde tüketildiğini şeffaf bir şekilde belgeliyor. YEK-G Sertifikası ile Otowatt, karbon salınımını azaltmayı ve sürdürülebilir enerji kullanımı konusunda farkındalık oluşturmayı hedefliyor.

İstasyon ağı genişliyor, yatırım ve gelir fırsatları artıyor

Açıklamaya göre marka, Türkiye’nin farklı bölgelerinde şarj istasyonları kurarak ağını genişletmeye devam ediyor. Şirket, apartman ve site yerleşimleri, restoranlar, oteller, alışveriş merkezleri, akaryakıt istasyonları, sağlık kuruluşları gibi birçok noktada geniş bir yelpazede hizmet veriyor. Şu anda 120’yi aşkın noktada hizmet veren marka, bu sayıyı her geçen gün artırmayı hedefliyor. Özellikle sitelerde kurulan şarj istasyonları sayesinde kullanıcılar, araçlarını evlerine yakın noktalarda şarj etme imkanı buluyor. Bu girişim, site yönetimlerine de ek gelir oluşturma fırsatı sunuyor ve bu alanlarda yapılan yatırımların karşılıklı fayda sağlamasına olanak tanıyor.

Mobil uygulama ile kolay erişim

Elektrikli araç kullanıcıları, Otowatt’ın mobil uygulaması sayesinde şarj istasyonlarına hızlıca erişim sağlayabiliyor. Uygulama üzerinden istasyonların konumları görüntülenebiliyor, şarj işlemleri başlatılabiliyor ve ödemeler kolaylıkla yapılabiliyor. Gelişmiş altyapı ve kolay kullanım özellikleri sunan bu uygulama, elektrikli araç şarjını daha erişilebilir hale getirirken, kullanıcıların ihtiyaçlarına uygun bir deneyim sağlıyor.

Teknolojiyi eğlenceli hale getirme misyonuyla yola çıkan Nothing, Phone (2a) Plus ve sınırlı sayıda üretilen Community Edition ile akıllı telefon deneyimine yeni bir boyut kazandırıyor. Nothing’in en popüler modeli Phone (2a)’nın üzerine inşa edilen bu iki model, tasarım, performans ve kamera alanlarında yapılan yeniliklerle dikkat çekiyor. Kullanıcı deneyimini geliştirmek için donanımsal ve yazılımsal iyileştirmelerle öne çıkan yeni modeller, birbirinden farklı beklentilere hitap ediyor.

Yeni modellere ilişkin değerlendirmede bulunan Nothing CEO’su Carl Pei,  ”Segmentinde taze bir soluk olup en çok satan akıllı telefonumuz olan Phone (2a)’nın başarısının ardından,  Phone (2a) Plus’ı tanıtmaktan büyük heyecan duyuyoruz. Bu geliştirilmiş versiyon, dünya çapında özel bir işlemci, geliştirilmiş ön kamera ve yeni bir metalik tasarımla geliyor. 2025’te piyasaya çıkacak Phone (3) öncesinde, Phone (2a) Plus, Phone (2a)’yı seven ancak daha yüksek performans arayan kullanıcılar için ideal bir seçenek olacak” diyor.

Phone (2a) Plus: Daha Hızlı, Daha Güçlü

Phone (2a) Plus, MediaTek Dimensity 7350 Pro 5G işlemcisiyle yüksek performans sunuyor. 3.0 GHz hızında çalışan 8 çekirdekli işlemcisi ve ARM Mali-G610 MC4 GPU ile yüzde 10 daha hızlı CPU performansı ve yüzde 30 daha iyi oyun deneyimi sağlıyor. TSMC 4 nm Gen 2 teknolojisi, çoklu görev ve oyunlarda üstün performans sunarken, Smart Clean Teknolojisi cihazın uzun vadede hızını korumasına yardımcı oluyor. RAM Booster ile RAM kapasitesi 20 GB’a kadar artırılabiliyor. 6.7 inç FHD+ AMOLED ekranı, 1.07 milyar renk, 1.300 nit parlaklık ve 120 Hz adaptif yenileme hızıyla akıcı bir görsel deneyim sunuyor. Geniş ekranı, video izleme ve oyun oynama deneyimini iyileştiriyor. 5000 mAh bataryası, 50W hızlı şarj desteğiyle yalnızca 20 dakikada bir günlük kullanım sağlarken, tam şarjla iki güne kadar dayanıyor ve 1.000 şarj döngüsünden sonra bile yüzde 90 kapasitesini koruyor. Geliştirilmiş Glyph Arayüzü ise kullanıcıların ışık ve ses bildirimleriyle etkileşim kurmasını sağlıyor. Phone (2a) Plus, Metalik Gri ve Siyah renk seçenekleriyle sunuluyor

Görüntüler gerçeğe hiç olmadığı kadar yakın!

Kamera özellikleri de geliştirilen modelde, 50 MP ana kameraya ek olarak ultra geniş açılı lens ve 50 MP ön kamera bulunuyor. Nothing’in ilk üçlü 50 MP kamera sistemiyle HDR fotoğraf çekimi, 4K 30 FPS video kaydı ve OIS/EIS desteğiyle net görüntüler elde ediliyor. Google iş birliğiyle geliştirilen Ultra XDR özelliği, düşük ışık koşullarında piksel parlaklığını 5 kat artırarak gerçeğe en yakın görüntüleri elde etmeyi sağlıyor. 

Gündem parmaklarınızın ucunda

Yılın başlarında ChatGPT entegrasyonlarını duyurmasının ardından Nothing, Android 14 tabanlı Nothing OS 2.6 işletim sistemiyle donatılan yeni cihazlarında  AI destekli ”News Reporter Widget”ı da kullanıma sunuyor. Bu günlük özet aracı, yapay zeka teknolojisini kullanarak günlük haberleri basit ve sezgisel bir formatta bir araya getiriyor ve Nothing CFO’su Tim Holbrow tarafından sesli olarak okunuyor. Widget, Google Play Store’daki Nothing Widgets uygulaması aracılığıyla tüm Nothing akıllı telefonlarında kullanılabiliyor. Üstelik telefon kutudan çıkar çıkmaz alacağı Android 15 ve NOS 3 güncellemesinin yanı sıra 2 ana güncelleme daha ve 5 yıl boyunca güvenlik güncellemesi almayı da vadediyor. 

Community Edition: Kullanıcıların Seçimi

Community Edition, Nothing topluluğunun katkılarıyla tasarlanan özel bir model olarak öne çıkıyor. Kullanıcıların geri bildirimleri doğrultusunda şekillenen bu cihaz, markanın topluluk odaklı yaklaşımını yansıtıyor. Karanlık arka desenli özel tasarımı, Nothing’in minimalist estetiğiyle birleşerek fark yaratan bir görünüm sunuyor. Türkiye’de yalnızca sınırlı sayıda satışa sunulacak bu model, teknoloji tutkunları için koleksiyonluk bir ürün niteliği taşıyor. Cihazın yazılım tarafında da bazı özel düzenlemeler bulunuyor. Community Edition, Nothing topluluğunun önerdiği optimizasyonlarla geliyor, böylece cihaz daha akıcı ve kullanıcı dostu bir deneyim sunuyor.

Doğaya saygılı tasarım 

Nothing, sadece yenilikçi ve şeffaf tasarım anlayışını değil, aynı zamanda çevresel sorumluluk bilincini de ürünlerine entegre ediyor. Karbon ayak izi 53.34 kg CO²e olarak hesaplanan cihazın üretim sürecinde geri dönüştürülmüş malzemeler kullanılarak doğaya duyarlı bir yaklaşım benimseniyor. Phone (2a) Plus’ın orta çerçevesi yüzde 100 geri dönüştürülmüş alüminyumdan üretiliyor ve cihazın iç yapısında yer alan beş devre kartında yüzde 100 geri dönüştürülmüş kalay kullanılıyor. Ayrıca, ana devre kartındaki bakır folyo tamamen geri dönüştürülmüş materyallerden elde ediliyor. Plastik bileşenlerin de çevre dostu kaynaklardan elde edilmesine özen gösteren Nothing, cihazdaki plastik parçaların yüzde 50’den fazlasını sürdürülebilir kaynaklardan tedarik ediyor. Bunun yanı sıra, Ear (2) kulaklık üretim hattında oluşan plastik atıklar, Phone (2a) Plus’ın üretiminde yeniden kullanılarak döngüsel ekonomiye katkı sağlıyor.

Fiyat Bilgisi

Nothing Phone 2a Plus 12+256GB - 23,999 TL ile satışa sunuldu. 

Community Edition: - Aynı fiyat ile Türkiye’de sınırlı sayıda satışa sunulacak.

Davos’ta düzenlenen ‘’Yapay Zekanın Küresel Ekonomiler ve İş Gücü Piyasaları Üzerindeki Dönüştürücü Etkisi” konulu etkinlik, Nobel Ödüllü Whiteshield Özel Danışmanı ve Direktörü Sir Christopher Pissarides ve Google DeepMind Impact Accelerator Başkanı Anna Koivuniemi katılımıyla gerçekleştirildi. Etkinlikte, 50’den fazla üst düzey yetkili, CEO, akademisyen ve uluslararası kuruluş temsilcisi bir araya geldi.

ABD ve Singapur listenin ilk sırasında

Rapor; en dayanıklı iş gücü piyasalarının geleneksel iş gücü politikalarını, yapay zeka yatırımları ve kişiselleştirilmiş veri odaklı stratejilerle birleştirdiğini ortaya koyuyor. 2025 GLRI sıralamasının başında ABD ve Singapur yer alıyor. Bu ülkeler güçlü girişimcilik ekosistemleri, esnek iş gücü piyasaları ve yapay zeka benimseme ve inovasyon konusundaki liderlikleriyle öne çıkıyor. İsveç ise eğitim ve AR-GE’ye yapılan önemli yatırımlar sayesinde sıralamada üçüncü sırada yer alıyor. Güney Asya ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgelerindeki bazı ülkeler ise önemli ilerleme kaydetmiş durumda. Hindistan, BAE ve Suudi Arabistan, yapay zeka yatırımlarından en çok fayda sağlayan ülkeler arasında yer alıyor.

Yapay zekanın iş gücü piyasalarına etkisi: Fırsatlar ve zorluklar
 
Yapay zeka hızlı bir şekilde gelişerek küresel iş gücü için önemli fırsatlar sunarken, zorlukları da beraberinde getiriyor. Yapay zeka, iş gücünün erişilebilirliğini, kalitesini ve verimliliğini artırma potansiyeli taşıyor ve yapay zeka veri mimarları, insan-yapay zeka etkileşim tasarımcıları ve yapay zeka etik sorumluları gibi yeni yetenek gerektiren meslekleri ortaya çıkarıyor. Yapay zekanın iş gücü piyasalarına etkisi iş güvencesizliği, yerinden edilme ve artan ücret eşitsizliği gibi endişelere de neden oluyor. İş gücü piyasalarının dayanıklı, uyumlu ve yapay zekanın faydalarını topluma eşit bir şekilde dağıtacak kapasitede kalmasını sağlamak için proaktif ve ileriye dönük politikalar büyük önem taşıyor.

Raporun temel bulguları
 
GLRI raporuna göre, ABD son on yılda küresel yapay zeka yatırımlarının yüzde 60’ını ve dünya genelindeki yapay zeka girişimlerinin dörtte birini kapsayarak yapay zeka yatırımları ve yeniliklerinde lider konumda yer alıyor. Amerika’nın başarısı, yeniliği ekonomik esneklikle birleştirerek dinamik işlerin ortaya çıkarılışını teşvik etmesine bağlanıyor. California, Massachusetts ve Washington, önde gelen eyaletler arasında yer alıyor. Yapay zekadan kaynaklanan işsizlik, büyük bir zorluk olarak öne çıkıyor ve uygun politikalarla ele alınması gerekiyor. En iyi performans gösteren ülkelerle daha düşük sıradaki ülkeler arasındaki fark büyüyor. Özellikle Sahra Altı Afrika büyük risk altında. İngiltere ve Almanya dahil olmak üzere Avrupa ülkeleri, ilk 10 sıranın altısını elinde tutarak genel olarak güçlü bir performans gösterirken, Danimarka, Avusturya ve Lüksemburg gibi bazı ülkeler ilk 10’dan düşerek gerileme yaşıyor.

Rapor, iş gücü piyasası dayanıklılığına yönelik üç yaklaşım tanımlıyor:

• “Geleneksel Yol” (örneğin, İsveç, Norveç, Hollanda), güçlü sosyal güvenlik ağlarına, eğitime ve istikrarlı ekonomik politikalara odaklanıyor.
• “Yapay Zeka ve Yenilik Odaklı Yol” (örneğin, ABD), dinamik, girişimci bir ortamı ve özellikle YZ’de araştırma-geliştirmeye güçlü bir şekilde yöneliyor.
• “Karma Yol” (örneğin, Singapur), güçlü yönetişim gibi geleneksel avantajları stratejik yapay zeka yatırımlarıyla birleştiriyor.

GLRI, “tek tip çözüm” anlayışından, yapay zeka, büyük veri ve ileri analitik tarafından desteklenen kişiselleştirilmiş, vatandaş odaklı politikalara doğru bir geçişi vurguluyor. Ayrıca, eğitim ve iş aramadan iş gücü verimliliği ve yaşam boyu öğrenmeye kadar iş gücü yaşam döngüsü boyunca yapay zeka, blockchain ve IoT’nin kullanımını öne çıkarıyor.

Bölgesel performansta öne çıkanlar

Avrupa, iş gücü piyasası direnci açısından önemli bir performans sergileyerek en dirençli ilk on ekonominin altısına ev sahipliği yapıyor. Ancak, bölgede belirgin eşitsizlikler mevcut. Kuzey ve Batı Avrupa ülkeleri sürekli olarak diğerlerini geride bırakıyor ve genellikle Kuzey Amerika ülkelerinden daha yüksek performans gösteriyor. Doğu ve Güney Avrupa ülkeleriyse genellikle daha düşük direnç seviyelerine sahip. Avrupa ülkelerinin yüzde 80’inden fazlası genel iş gücü piyasası direnci açısından global ilk 50’de yer alsa da, bu durum bölgesel farklılıkları gizliyor. Örneğin, Almanya (global sıralamada 5. sırada), yapay zeka entegrasyonunda başarılı bir performans sergilerken; Moldova (113. sırada) oldukça geride kalıyor. Avrupa, adaptif direnç konusunda lider durumda; ülkelerin yüzde 80’i yapay zeka düzenlemeleri, benimsenmesi ve girişimcilik açısından güçlü performans sergiliyor. Ülkelerin yaklaşık üçte biri dönüşüm kapasitesi açısından global ilk 50’nin dışında kalıyor.

Sahra Altı Afrika, iş gücü piyasasının dayanıklılığının tüm boyutlarında süregelen zorluklarla karşı karşıya kalarak bölgesel sıralamalarda son sırada yer alıyor. Bölge, küresel sıralamada en alt sıralarda yer alan 20 ülkenin 12’sine ev sahipliği yapıyor ve hem geleneksel hem de yapay zekayla ilgili metriklerde en düşük puanlara sahip. Buna rağmen, bölgenin genç ve hızla büyüyen nüfusu, iş gücü esnekliğinde yapay zeka odaklı bir sıçrama için önemli bir potansiyel sunuyor. Demografik potansiyel açısından küresel ölçekte ilk 10 ülkenin 6’sı bu bölgede yer alıyor. Ancak çoğu Sahra Altı ekonomisi, bu potansiyeli kullanma becerilerini engelleyen yapısal ve politika boşluklarından muzdarip. Zorluklar arasında; iş gücünün korunması, kapsayıcılık politikaları, eğitim ve öğretim yer alıyor.

Farklı bölgeler arasında küresel olarak dördüncü sırada yer alan Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesi, karmaşık ve çeşitli bir manzara sunuyor. Genel olarak ilerleme kaydedilmiş olsa da, Körfez İş Birliği Konseyi (GCC) ülkeleriyle diğer MENA ülkeleri arasında iş gücü piyasası direnci açısından belirgin farklılıklar bulunuyor. Bölge, yapay zekayla ilgili metrikler ve stratejik yapay zeka yatırımları açısından güçlü bir performans sergiliyor. Ancak, ülkelerin neredeyse yarısı yapay zekanın benimsenmesi ve girişimcilik konularında zorlukları yansıtan yapay zeka döngüsel adaptif direnç sıralamasında geride kalıyor. Bu zayıflıklara rağmen, bölgedeki ülkelerin yarısından fazlası dönüşüm kapasitesi açısından global ilk 50’de yer alıyor ve bu durum yapay zekanın potansiyelinden yararlanmak için sağlam bir temel sunuyor.

Küresel lider: Singapur

Asya-Pasifik (APAC) bölgesi, dengeli bir performans sergileyerek üçüncü sıradaki yerini koruyor ve bölgedeki ülkelerin yaklaşık üçte ikisi global ilk 50’de yer alıyor. Singapur (bölgesel olarak birinci, küresel olarak ikinci sırada), Çin (bölgesel olarak ikinci sırada) ve Güney Kore, yapay zeka ve teknoloji alanlarında öne çıkan ülkeler arasında. Yönetim, iş ortamı ve dijital becerilerde küresel bir lider olan Singapur, yapay zeka girişimciliği ve yatırımında da üst sıralarda yer alıyor.

Çin, firma düzeyinde yapay zeka benimsemede lider konumda ve yapay zeka ekipman kapasitesi ve araştırmalarında ilk üçte yer almasına rağmen, yönetim ve kurumsal kapasitedeki düşük puanları genel performansını negatif etkiliyor. Japonya (küresel olarak on yedinci sırada), güçlü yapay zeka yeteneklerine sahipken, güçlü ekonomilere sahip olan Yeni Zelanda ve Avustralya’nın listenin başında yer alıyor.

“Geleceği birlikte inşa edebiliriz”

Google’ın Kamu Politikaları ve Hükümet İşleri Başkan Yardımcısı Karan Bhatia, yapay zekanın dönüştürücü rolü hakkında şu açıklamalarda bulundu: “Yapay zeka, küresel iş gücünü yeniden şekillendirirken; GLRI, ülkelerin bu yeni çağda yollarını bulmaları için önemli bir yol haritası sunuyor. Rapor, otomasyonun zorluklarını ele almanın yanı sıra yapay zekanın geniş potansiyelinden herkes için fırsatlar yaratacak şekilde nasıl yararlanılabileceğini gösteren kapsayıcı, ileriye dönük politikalar için çeşitli yolları öne çıkarıyor. Veri çağında, kişiselleştirilmiş politikalar yoluyla hükümetlerin vatandaşlarına hizmet etme biçimlerini dönüştürme fırsatına sahibiz. Birlikte, iş birliği, yenilikçilik ve ortak bir dayanıklılık taahhüdüyle iş gücü piyasalarının yalnızca uyarlanabilir değil, aynı zamanda yapay zeka çağında refahın ana bileşeni olduğu bir gelecek inşa edebiliriz.”

Nobel Ödüllü Sir Christopher Pissarides ise şunları söyledi: ‘’Yapay zeka endüstrileri dönüştürmeye devam ederken, GLRI 2025, hükümetler, işletmeler ve bireyler için dirençli iş gücü piyasaları inşa etmenin aciliyetini vurguluyor. Bu yılki rapor; teknolojik değişim, ekonomik eşitsizlikler ve küresel krizlerin zorluklarını ele almak ve kapsayıcı, sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamak için uygulanabilir içgörüler sunuyor. Rapor sayesinde iş gücü piyasalarının yeni döneme nasıl adapte olduğunu ve evrildiğini anlayarak, inovasyonu o yöne doğru yönlendirebilir ve herkesin yararına olması amacıyla çeşitli fırsatlar yaratabiliriz.”

Eylem çağrısı
 
 GLRI, yapay zeka odaklı karar verici, kişiselleştirilmiş stratejiler benimsemeye ve dijital altyapıya ve dijital okuryazarlığa yatırım yaparak iş gücü piyasalarının geleceğini proaktif bir şekilde şekillendirmeye çağırıyor. Rapor, bu dönüşümün aciliyetine vurgu yaparak harekete geçmemenin büyüyen eşitsizlik, savunmasız grupların yerinden edilmesi ve sürdürülebilir büyüme fırsatlarının kaçırılması gibi yüksek maliyetlere yol açacağını belirtiyor. Şimdi, reaktif önlemlerden proaktif stratejilere geçerek yapay zekanın dönüştürücü potansiyelini herkesin yararına kullanma zamanı.

Veri zehirlenmesi nedir?

Yapay zekâ ve makine öğrenimi modelleri, denetimli ve denetimsiz öğrenme yoluyla sürekli olarak güncellenen temel eğitim veri kümeleri üzerine inşa edilir. Makine öğrenimi yapay zekânın gelişmesinde önemli rol oynar. Makine öğrenimi sayesinde gerçekleşen derin öğrenme, diğer etkenlerle birlikte yapay zekânın yeteneklerini ilerletmesini mümkün kılar. Veriler ne kadar çeşitli ve güvenilir olursa modelin çıktıları da o kadar doğru ve kullanışlı olacaktır. Bu nedenle, eğitim sırasında bu modellerin büyük miktarda veriye erişmesi gerekir. Öte yandan, doğrulanmamış veya iyi incelenmemiş veri kümeleri güvenilmez sonuçların ortaya çıkma olasılığını artırdığından veri yığınlarına güvenmek riskleri de beraberinde getirmektedir. Üretken yapay zekânın, özellikle de büyük dil modellerinin (LLM'ler) ve bunların yapay zekâ asistanları şeklindeki uzantılarının, modelleri kötü niyetli amaçlarla kurcalayan saldırılara karşı özellikle savunmasız olduğu bilinmektedir.  En sinsi tehditlerden biri, düşmanların modelin davranışını değiştirmeye çalıştığı ve yanlış, önyargılı ve hatta zararlı çıktılar üretmesine neden olduğu veri (veya veri tabanı) zehirlenmesidir. Bu tür tahrifatların sonuçları uygulamalar arasında dalgalanarak güveni sarsabilir ve hem insanlar hem de kuruluşlar için sistemik riskler doğurabilir.

Veri zehirlenmesi türleri

Veri zehirleme saldırılarının çeşitli türleri vardır, örneğin:

·       Veri enjeksiyonu: Saldırganlar, bir yapay zekâ modelinin davranışını değiştirmesini sağlamak için eğitim verilerine kötü amaçlı veri noktaları enjekte eder. Çevrimiçi kullanıcıların Tay Twitter botunu saldırgan tweetler atacak şekilde yavaşça değiştirmesi buna iyi bir örnektir.

·       İçeriden saldırılar: Normal içeriden tehditlerde olduğu gibi, çalışanlar erişimlerini kötüye kullanarak bir modelin eğitim setini değiştirebilir, davranışını değiştirmek için parça parça değiştirebilirler. İçeriden saldırılar özellikle sinsidir çünkü meşru erişimden faydalanırlar.

·       Tetikleyici enjeksiyonu: Bu saldırı, bir tetikleyici oluşturmak için yapay zekâ modelinin eğitim setine veri enjekte eder. Bu, saldırganların bir modelin güvenliğini aşmasına ve belirlenen tetikleyiciye göre durumlarda çıktısını manipüle etmesine olanak tanır. Bu saldırının tespit edilmesindeki zorluk, tetikleyicinin tespit edilmesinin zor olabilmesinin yanı sıra tetikleyici etkinleştirilene kadar tehdidin uykuda kalmasıdır.

·       Tedarik zinciri saldırısı: Bu saldırıların etkileri özellikle korkunç olabilir. Yapay zekâ modelleri genellikle üçüncü taraf bileşenleri kullandığından tedarik zinciri sürecinde ortaya çıkan güvenlik açıkları sonuçta modelin güvenliğini tehlikeye atabilir ve onu istismara açık hale getirebilir.

Yapay zekâ modelleri hem iş hem de tüketici sistemlerine derinlemesine gömüldükçe asistanlar veya verimlilik artırıcılar olarak hizmet verdikçe bu sistemleri hedef alan saldırılar önemli bir endişe kaynağı haline geliyor. Kurumsal yapay zekâ modelleri verileri üçüncü taraflarla paylaşmasa da çıktılarını iyileştirmek için şirket içi verileri silip süpürmeye devam ediyor. Bunu yapmak için hassas bilgi hazinesine erişmeleri gerekir, bu da onları yüksek değerli hedefler haline getirir. Genellikle hassas verilerle dolu olan kullanıcı komutlarını diğer taraflarla paylaşan tüketici modelleri için riskler daha da artmaktadır.

Makine öğrenimi ve yapay zekâ gelişimi nasıl güvence altına alınır?

ML/AI modelleri için önleyici stratejiler hem geliştiricilerin hem de kullanıcıların farkındalığını gerektirir. Temel stratejiler şunları içerir:

·       Sürekli kontroller ve denetimler: Kötü niyetli manipülasyon veya önyargılı verilerin onları tehlikeye atmasını önlemek için AI/ML modellerini besleyen veri kümelerinin bütünlüğünü sürekli olarak kontrol etmek ve doğrulamak önemlidir.

·       Güvenliğe odaklanın: Yapay zekâ geliştiricilerinin kendileri de saldırganların hedefinde olabilir, bu nedenle proaktif önleme, erken tespit ve sistemik güvenlik kontrolleri ile saldırı yüzeyini en aza indirmeye yönelik önleme öncelikli bir yaklaşım sağlayabilecek bir güvenlik kurulumuna sahip olmak, güvenli geliştirme için olmazsa olmazdır.

·       Çekişmeli eğitim: Daha önce de belirtildiği gibi, modeller genellikle öğrenmelerini yönlendirmek için profesyoneller tarafından denetlenir. Aynı yaklaşım, modellere kötü niyetli ve geçerli veri noktaları arasındaki farkı öğretmek için de kullanılabilir ve sonuçta zehirleme saldırılarının engellenmesine yardımcı olur.

·       Sıfır güven ve erişim yönetimi: Hem içeriden hem de dışarıdan gelen tehditlere karşı savunmak için bir modelin temel verilerine yetkisiz erişimi izleyebilen bir güvenlik çözümü kullanın. Bu şekilde şüpheli davranışlar daha kolay tespit edilebilir ve önlenebilir. Ek olarak, sıfır güven ile hiç kimseye varsayılan olarak güvenilmez ve erişim izni verilmeden önce birden fazla doğrulama yapılması gerekir.

Akıllı telefonlar kolaylık ve hızlı bağlantı için Yakın Alan İletişimi (Near Field Communication-NFC) teknolojisine güveniyor. Ancak siber güvenlik uzmanları, NFC etiketlerinin kurcalanmasına dair artan tehditlere karşı uyarıyor. Genellikle göz ardı edilen bu taktik, kullanıcıları telefonlarına basit bir dokunuşla kimlik avı saldırılarına, kötü amaçlı yazılımlara ve veri hırsızlığına maruz bırakabiliyor.

Kaspersky Baş Güvenlik Araştırmacısı Marc Rivero, şunları söylüyor: ”NFC teknolojisi inanılmaz derecede kullanışlı. Ancak kullanıcılar dikkatli olmadığında kötü niyetli faaliyetler için de önemli bir geçiş noktasıdır. Kamusal alanlardaki masum görünümlü etiketler, zararlı eylemler gerçekleştirmek için yeniden programlanabilir veya değiştirilebilir. NFC’nin ödemeler, toplu taşıma ve pazarlama gibi alanlardaki benimsenmesi yaygınlaşmaya devam ettikçe, kötü niyetli aktörlerin yöntemlerinde giderek daha sofistike hale geleceğini tahmin ediyoruz. Önümüzdeki birkaç yıl içinde NFC ile ilgili saldırılar, başta NFC kullanımının yaygın olduğu kentsel alanlarda olmak üzere, dünya çapında binlerce kullanıcıyı hedef alabilir.  Bu riskleri azaltmanın yolu farkındalıktan ve proaktif önlemlerden geçiyor.”

NFC etiket kurcalama yöntemi nasıl çalışır?

NFC etiketleri pazarlama kampanyalarında, toplu taşıma sistemlerinde ve akıllı ev kurulumlarında hızlı, temassız etkileşim sağlamak için yaygın olarak kullanılıyor. Ancak bu kolaylık, onları kötü niyetli aktörler tarafından kurcalanmaya açık hale getiriyor. 

Yöntemlerden biri yasal NFC etiketlerinin yeniden programlanmasını içeriyor. Bu etiketler kilitleri açık bırakıldığında, içerikleri kullanıcıları kimlik avı sitelerine yönlendirmek, cihazlarında istenmeyen eylemler başlatmak ve hatta zararlı yazılım yükleri göndermek için değiştirilebiliyor. Bir başka yöntem de orijinal NFC etiketlerinin fiziksel olarak değiştirilmesi. Örneğin saldırganlar ulaşım merkezleri, kafeler veya perakende mağazaları gibi trafiğin yoğun olduğu alanlarda halka açık bir poster veya kiosk üzerindeki gerçek bir etiketi, zararlı davranışları tetikleyen farklı bir etiketle değiştirebiliyor.

Kötü niyetli NFC etiketlerinin tehlikeleri

Kötü niyetli bir NFC etiketi ile etkileşime girmenin ciddi sonuçları olabiliyor. Kullanıcıların kişisel bilgilerini veya oturum açma kimlik bilgilerini çalmak için tasarlanmış sahte web sitelerine yönlendirildiği oltalama saldırıları, en yaygın sonuçlar arasında yer alıyor. Böylece bir akıllı telefonun NFC okuyucusundaki güvenlik açıklarından yararlanılarak zararlı kodlar çalıştırılabiliyor ve cihazın güvenliği tehlikeye atabiliyor. Kötü niyetli NFC etiketleri ayrıca kullanıcılardan veri çalabilecek, etkinliği izleyebilecek veya cihaza zarar verebilecek kötü amaçlı yazılım içeren uygulamaları veya dosyaları indirmelerini isteyebiliyor. Bu nedenle, kurcalanmış bir NFC etiketini taramak gibi zararsız görünen bir eylem, önemli finansal sorunlara ve mahremiyet kaybına yol açabiliyor.

 NFC etiketlerinin kurcalanmasına karşı kendinizi koruyun

Kaspersky, güvende kalmak isteyen kullanıcıların aşağıdaki basit ama etkili önlemleri almalarını tavsiye ediyor:

1. NFC etiketlerini inceleyin. Güvenilmeyen veya şüpheli konumlardaki etiketleri taramaktan kaçının ve müdahale belirtileri olup olmadığına bakın.
2. Eylemleri doğrulayın. Devam etmeden önce bir etiket tarafından tetiklenen URL’yi veya eylemi her zaman dikkatlice inceleyin.
3. Otomatik eylemleri devre dışı bırakın. Akıllı telefonunuzu NFC ile ilgili komutları çalıştırmadan önce onay gerektirecek şekilde yapılandırın. Riskleri azaltmak için cihaza güvenilir bir güvenlik çözümü yükleyin.
4. Güncel kalın. Bilinen güvenlik açıklarına karşı korunmak için akıllı telefonunuzun yazılımının güncel olduğundan emin olun.

İşletmeler için tavsiyeler

NFC teknolojisini kullanan kuruluşlar, sistemlerini güvence altına almak ve kullanıcılarını korumak için aşağıdaki proaktif adımlar atmalıdır:

• Kurcalanmayı önlemek için kilitli veya salt okunur NFC etiketleri kullanın.
• Kamuya açık alanlarda etiketleri düzenli olarak değişikliklere karşı inceleyin.
• Müşterileri ve çalışanları güvenli NFC uygulamaları konusunda eğitin.

Genellikle işletmeler reaktif bir yaklaşım benimseyerek siber saldırıları ancak meydana geldikten sonra tespit etmeye ve bunlara yanıt vermeye odaklanırlar. Tespit çok önemli olsa da bu yaklaşım işletmeleri giderek daha sofistike hale gelen tehditlere karşı mücadele etmek zorunda bırakabilir. ”Önce Önleme” kampanyası bu anlatıyı değiştirmek için tasarlandı. İşletmeler saldırı yüzeylerini azaltmaya, sağlam savunmalara yatırım yapmaya ve siber güvenlik konusunda proaktif bir duruş benimsemeye teşvik etmeye yönlendiriliyorlar.

ESET  Pazarlama Müdürü Mária Trnková, ”Önleme, doğru araçlarla başarılabilir” diyerek şunları söyledi: ”Bu kampanyayı, kurumların tehditleri daha ağlarına girmeden durdurmalarına yardımcı olmak için oluşturduk. Amacımız, günümüzün dijital dünyasında işletmelerin kendilerini korumak için ihtiyaç duydukları sadece bilgiyi değil, eyleme geçirilebilir içgörüleri de sağlamak. Kampanyanın kilit unsurlarından biri siber güvenliğin kodlarının çözülmesinde yatıyor ve karmaşık önleme kavramlarını net, eyleme geçirilebilir içgörülere dönüştürmeyi amaçlıyor. İşletmelerin, saldırı yüzeylerini en aza indirmekten karmaşıklığı azaltmaya, daha iyi siber hijyen elde etmeye ve uyumlu kalmaya kadar bütünsel bir güvenlik stratejisinin kritik bileşenlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olacak.”  

2025 yılında ESET’in dünya çapındaki ofislerinde yaygınlaştırılacak olan kampanya, siber güvenliğin karmaşıklığını çözmeye ve yenilikçi önleyici tedbirler uygulamaya yardımcı olacak eğitim içerikleri, görsel araçlar ve bir sosyal medya uzantısı içerecek.

ESET, 30 yılı aşkın bir süredir kendini kurumları gelişen dijital tehditlerden korumaya adamıştır. Yapay zekâ, makine öğrenimi, insan uzmanlığı ve önce önleme yaklaşımıyla desteklenen gelişmiş güvenlik çözümleriyle ESET, inovasyona ve kapsamlı koruma sağlamaya olan bağlılığını sürdürüyor. ESET’in ”Önce Önleme (Decoding to Protect Business)” kampanyası, kurumları proaktif bir duruş sergilemeleri için güçlendiriyor ve yarının dijital dünyasının zorluklarına hazır olmalarını sağlıyor. ESET, karmaşık siber güvenlik konularının şifrelerini çözerek ve işletmelere önleyici tedbirleri uygulamak için doğru araçları sağlayarak, kurumların dayanıklılık oluşturmalarına ve giderek dijitalleşen bir dünyada güvende kalmalarına yardımcı oluyor.

Palamar Teknoloji Kurucu ve CEO’su Onur Candan’a göre 2025 yılı, bu teknolojilerin daha fazla sektöre yayılması ve yeni uygulama alanları yaratmasıyla bir dönüm noktası olacak.

Candan, kapsamlı bir dönüşümün işaretlerini taşıyan bu yılın yapay zeka trendlerini şöyle sıraladı:

Yapay Zeka Etiği ve Regülasyonlar

Yapay zekanın hızla benimsenmesi, etik ve regülasyon konularını daha önemli hale getirdi. 2025 itibariyle, veri güzelliği, şeffaflık ve yapay zeka sistemlerinin tarafsızlığına odaklanan daha katı düzenlemeler görülecek. Firmalar, bu yasal çerçevelere uyum sağlamak için daha fazla kaynak ayırmak zorunda kalacak.

Çok Modlu Yapay Zekanın Yükselişi

Çok modlu yapay zeka sistemleri, metin, görüntü ve ses verilerini birleştirerek çok boyutlu analizler yapabiliyor. 2025’te, çok modlu yapay zekanın daha yaygın hale gelmesi bekleniyor. Bu teknolojinin, küresel pazarlama stratejilerinden tıp alanındaki tanı ve tedavilere kadar geniş bir uygulama alanı bulunuyor.

Dijital İkiz Teknolojilerinin Yapay Zeka ile Bütünleşmesi

Fiziksel sistemlerin dijital ortamda simüle edilmesi anlamına gelen dijital ikiz teknolojisi, yapay zeka ile bütünleştirilerek çok daha etkili hale gelecek. Fabrika otomasyonu, akıllı şehirler ve enerji sektörü bu teknolojiden en fazla fayda sağlayacak alanlar arasında yer alıyor.

Kuantum AI’nın Yükselişi

Kuantum AI, süperpozisyon ve dolanıklık gibi kuantum mekaniği prensiplerini kullanarak geleneksel bilgi işlem sistemlerinin çözemediği karmaşık problemleri çözme kapasitesi sunuyor. Google, yeni Willow çipiyle 105 kubitlik bir sistem geliştirerek hata düzeltme ve işlem gücünde çığır açıcı bir başarıya imza attı. Bu teknoloji, birçok sektörde dönüşüm yaratma potansiyeline sahipken, Asya Pasifik bölgesi de Çin ve Japonya’nın liderliğinde önemli bir büyüme merkezi haline geliyor.

Yapay Zeka Uç Noktalara Taşınıyor

Yapay zeka ve veri analitiğinin, verilerin kaynağına daha yakın işlenmesini sağlayan uç nokta bilişim (edge computing) teknolojisini daha fazla kullanması bekleniyor. Bu yaklaşım, gecikmeyi azaltarak yanıt verme sürelerini hızlandırır ve hassas bilgilerin merkezi veri merkezlerine iletilme ihtiyacını en aza indirerek veri güvenliğini artırır. Sağlık, otonom araçlar ve üretim gibi sektörler bu gelişmelerden fayda sağlayacak.

Artırılmış Çalışma Deneyimi

Yapay zeka ile etkileşimlerin daha sezgisel hale gelmesi ve yapay zekanın iş yerinde insan yeteneklerinin sorunsuz bir uzantısı haline gelmesi bekleniyor. Doğal dil işleme ve makine öğrenimindeki ilerlemeler, çalışanların yapay zeka araçlarını etkili bir şekilde kullanmalarını sağlayarak verimlilik ve iş birliğini artıracak.

Yapılandırılmamış Veriler İçin Daha Fazla Yapay Zeka Çözümü

Yapay zeka çözümlerinin, görüntüler, sesler ve sosyal medya akışları gibi yapılandırılmamış veri türlerini analiz etme kabiliyetini genişletmesi bekleniyor. Bu gelişme, işletmelere daha derin içgörüler sunarak karar alma süreçlerini iyileştirecek ve yenilikçi hizmetlerin oluşturulmasına olanak tanıyacak.

Siber Güvenlikte Yapay Zeka Kullanımı

2025’te yapay zekanın siber güvenlik alanında daha etkin bir şekilde kullanılması bekleniyor. Gelişmiş tehdit algılama sistemleri, kötü amaçlı yazılımları ve güvenlik açıklarını daha hızlı ve doğru bir şekilde tespit ederek kuruluşların güvenliğini artıracak.

Sağlık Teknolojilerinde Devrim

Yapay zeka, sağlık sektöründe tanı ve tedavi süreçlerini dönüştürecek. Kişiselleştirilmiş tedavi planları, genetik analizler ve robotik cerrahi gibi alanlarda yapay zekanın katkısı daha belirgin hale gelecek.

Eğitimde Yapay Zeka Tabanlı Öğrenme Modelleri

Eğitim alanında yapay zeka destekli öğrenme modelleri yaygınlaşacak. Öğrenci ihtiyaçlarına özel içerikler sunan ve öğrenme süreçlerini optimize eden yapay zeka araçları, eğitimde yeni bir dönemi başlatacak.

Siber Güvenlik Ekipleri Saldırılara Yanıt Süresini İyileştirme Baskısı Altında

Bitdefender Tehdit Araştırmalarından Sorumlu Başkan Yardımcısı Dragos Gavrilut, “Güvenlik ekipleri fidye yazılımları ve sofistike devlet destekli saldırılar daha sık hale geldikçe yanıt süresini iyileştirme baskısı altında. Ekipler içinde ve SOC’lerde verimliliği artırmak, güvenlik uygulayıcıları için en önemli şeydir. Bitdefender’ın, tehditleri ciddi zararlar vermeden önce hızlı bir şekilde düzeltmek için düşük yanlış pozitiflerle ayrıntılı, eyleme geçirilebilir uyarılar yoluyla tehdit görünürlüğünü artırma yeteneği, MITRE ATT&CK Değerlendirmeleri gibi bağımsız testlerle doğrulamaya yardımcı olarak bizi farklı kılan şeydir.” dedi.

Bitdefender Linux ve MacOS’ta Sıfır Yanlış Sonuçla Rakiplerini Geride Bıraktı

2024 ATT&CK Değerlendirmeleri, siber güvenlik sağlayıcılarını iki saldırgan odak alanındaki teknik ve taktikleri tespit etme becerileri açısından test etti: Windows ve Linux’u hedef alan fidye yazılımı kampanyaları (özellikle Cl0p ve LockBit) ve Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti (DPRK) ile bağlantılı macOS saldırıları. Bu testler, meşru araçların kötüye kullanılması, veri şifreleme ve kritik hizmetlerin devre dışı bırakılması gibi yaygın fidye yazılımı davranışlarını taklit ederken, macOS değerlendirmesi, ayrıcalıkları yükseltmek ve kimlik bilgilerini hedeflemek için kullanılan DPRK’dan esinlenen çok aşamalı ve modüler kötü amaçlı yazılımları vurgulamaktadır.

Bitdefender, uyarıların eyleme dönüştürülebilirliği konusundaki üstün performansının yanı sıra hem Linux hem de macOS ortamlarında %100 analitik kapsama ve sıfır yanlış pozitif sonuç elde etti ve genel analitik kapsama oranı %91’e ulaşarak sadece altı yanlış pozitif sonuçla tüm katılımcı güvenlik sağlayıcılarının ortalamasının oldukça üzerinde yer aldı.

Bitdefencer Yönetilen Hizmetler (MDR) için de En İyi Performans Gösteren Şirket Oldu

MITRE Engenuity, fiziksel, sanal ve çoklu bulut ortamları için uç nokta algılama ve yanıt (EDR), genişletilmiş algılama ve yanıt (XDR) ve bulut güvenliği dahil olmak üzere gelişmiş uç nokta koruması sağlayan birleşik bir güvenlik ve risk analizi platformu olan Bitdefender GravityZone Platformunu değerlendirdi. Platform, tespitlere derin güvenlik bağlamı oluşturur ve Bitdefender Yönetilen Tespit ve Yanıt (MDR) hizmetlerine doğrudan bir geçiş sağlıyor.

Bitdefender, MITRE Engenuity ATT&CK Enterprise Evaluations 2024’te başarılı olmasının yanı sıra, Yönetilen Hizmetler için 2024 ATT&CK Değerlendirmesi’nde de en iyi performans gösteren şirket oldu. Bitdefender’ın MDR hizmetleri, saldırgan davranışını tespit etme, analiz etme ve tanımlama becerisine göre değerlendirildi. Bitdefender, tüm adımlarda neredeyse tam kapsam sağladı (hiçbir tedarikçi tam kapsam elde edemedi) ve bir SOC analistine uyarı anında harekete geçmek için yeterli bilgi sağlanıp sağlanmadığının bir ölçümü olan Eyleme Geçirilebilirlik kategorisinde en yüksek sonucu (ortalamanın %32 üzerinde) elde etti. Bu sonuçlar GravityZone Platformunun gerçek dünya güvenlik operasyonlarındaki etkinliğini vurgulamaktadır.

Yapay zeka ve yenilenebilir enerjiyle çalışan robotik platformlar geliştirerek sürdürülebilir ve verimli tarım çözümleri sunan Orbiba Robotics, CERN Venture Connect (CVC) programına dünyada tarım teknolojileri alanında kabul edilen ilk girişim, Türkiye’de ise CERN Venture Connect’e seçilen tek startup oldu. YTÜ Yıldız Teknopark bünyesinde yer alan YTU Innovation Hub’ta ürünlerini geliştiren şirket, CERN’ün ileri teknolojilerine ve uzmanlıklarına erişim sağlayacak. Özellikle, CERN’ün Yapılandırılmış Lazer Işını (Structured Laser Beam - SLB) teknolojisinin global lisansını alarak bu teknolojiyi tarım robotlarına entegre edecek olan Orbiba Robotics, robotların daha az enerji tüketerek daha yüksek doğrulukla çalışmasını sağlayarak çiftçilerin maliyetini düşürecek.

CERN’ün İleri Teknolojilerine ve Uzmanlıklarına Erişim İmkanı

Orbiba Robotics olarak, derin teknoloji ve yenilikçi çözümler geliştirme misyonumuz doğrultusunda, CERN Venture Connect (CVC) Programı’na başvurduklarını ifade eden şirketin CEO’su İlker Bektaş, “Başvuru sürecinde, tarım teknolojileri alanındaki projelerimizi ve CERN teknolojileriyle nasıl entegre edebileceğimizi detaylandırdık. Değerlendirme sürecinin ardından, programın bir parçası olmaya hak kazandık. Globalde kabul alan ilk tarım teknoloji girişimi olduk. CVC Programı sayesinde, CERN’ün ileri teknolojilerine ve uzmanlıklarına erişim imkanı elde ettik. Ayrıca, program kapsamında düzenlenen etkinliklerde projelerimizi tanıtma ve uluslararası yatırımcılarla bir araya gelme fırsatı bulduk. CERN ile iş birliğimiz, tarım teknolojileri alanında yenilikçi çözümler geliştirmeyi hedeflemektedir. Özellikle, CERN’ün Yapılandırılmış Lazer Işını (Structured Laser Beam - SLB) teknolojisinin global lisansını alarak, bu teknolojiyi tarım robotlarımıza entegre etme ayrıcalığını kazandık.

Ayrıca, CERN teknolojilerinin ticarileştirilmesi sürecinde bize rehberlik etmekte ve CERN’ün yatırımcı ve teknoloji paydaş ağlarına erişimimizi sağlamaktadır.” dedi.

Çiftçiler İçin Daha Verimli Teknolojiler Geliyor

SLB teknolojisinin entegrasyonu hakkında da bilgi veren Bektaş şöyle devam etti: “Bu teknoloji tarım robotlarımızın hassasiyetini ve etkinliğini artıracaktır. Bu süreçte, CERN uzmanlarıyla birlikte çalışarak, lazer ışınının bitki tanıma, yabancı ot tespiti ve diğer tarımsal uygulamalarda optimal kullanımını sağlayacağız. Ayrıca, basit bir lazer kaynağı kullanarak, düşük enerji tüketimiyle yabancı ot gelişimini durdurma üzerine çalışmalar yürüteceğiz. SLB teknolojisi, tarım robotlarımızın daha az enerji tüketerek daha yüksek doğrulukla çalışmasını mümkün kılacak, böylece çiftçiler için maliyetleri düşürürken çevresel sürdürülebilirliği destekleyecektir. SLB teknolojisinin entegrasyonu, tarım robotlarımızın yeteneklerini önemli ölçüde artıracak ve çiftçilere daha verimli, sürdürülebilir çözümler sunmamızı sağlayacak. Gelecekte, bu tür ileri teknolojileri kullanarak, tarım sektöründe dijital dönüşüme öncülük etmeyi ve global ölçekte sürdürülebilir tarım uygulamalarını yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Ayrıca, farklı CERN teknolojilerini de ürünlerimize entegre ederek, inovasyon kapasitemizi sürekli geliştirmeyi planlıyoruz.”

Bu taktik, geçen yıl UTetris USB yönetim yazılımını kullanan ve Kaspersky tarafından TetrisPhantom’a atfedilen sürücülerin ele geçirilmesine benzese de, son olayda sürücüye yerleştirilen kötü amaçlı kod yeni oluşuyla dikkat çekiyordu. Bu saldırıda kullanılan Truva atı USB yönetim yazılımının yanı sıra, siber suç gruplarının dünya genelindeki saldırılarda kullandığı araçlardaki diğer trendlerin analizi en son Kaspersky Q3 APT raporunda yer alıyor.

Kaspersky’nin 3. Çeyrek APT raporunda açıklanan diğer önemli bulgular arasında şunlar yer alıyor:

Asya

• Kaspersky, daha önce Vietnamlı kuruluşları hedef almak için kullanılan P8 saldırı çerçevesini kullanan yeni saldırı yöntemleri tespit etti. Enfeksiyonların çoğu Vietnam’daki finans kurumlarında gerçekleşirken, kurbanlardan biri imalat sektöründe faaliyet gösteriyordu.

Asya, Türkiye, Avrupa ve Rusya

• Awaken Likho, en az Temmuz 2021’den beri aktif olan ve öncelikle kamu kurumlarını ve yüklenicileri hedef alan bir APT kampanyası olarak dikkat çekiyor. Kaspersky bugüne kadar diğer ülkelerin yanı sıra Rusya, Hindistan, Çin, Vietnam, Tayvan, Türkiye, Slovakya, Filipinler, Avustralya, İsviçre ve Çek Cumhuriyeti’nde 120’den fazla hedef tespit etti. Daha önce saldırganlar yasal uzaktan yönetim aracı UltraVNC’nin kullanımına odaklanırken, Haziran 2024’te ortaya çıkarılan ve halen devam eden bir saldırı kampanyasında saldırganlar nihai yükü UltraVNC’den MeshAgent’a yönlendirdi. MeshAgent, farklı bir uzaktan yönetim aracı ve açık kaynaklı bir uzaktan yönetim sunucusu kullanıyor.

Afrika ve Asya

• Scarab grubu tarafından siber casusluk kampanyalarında yaygın olarak kullanılan bir araç olan Scieron arka kapısı, Afrika’daki bir kamu kurumunu ve Orta Asya’daki bir telekom sağlayıcısını hedef alan yeni bir kampanyada tespit edildi.

Orta Doğu

• MuddyWater, 2017 yılında ortaya çıkan ve öncelikli olarak Orta Doğu, Avrupa ve ABD’deki ülkeleri hedef alan bir APT aktörü. Yakın zamanda Kaspersky, MuddyWater APT grubunun yetkisiz girişlerde kullanılan ve bugün hala aktif olan VBS/DLL tabanlı implantları ortaya çıkardı. İmplantlar Mısır, Kazakistan, Kuveyt, Fas, Umman, Suriye ve BAE’deki birçok kamu kurumu ve telekom kuruluşunda bulundu.
• Tropic Trooper (diğer adıyla KeyBoy veya Pirate Panda), 2011 yılından beri faaliyet gösteren bir APT grubu. Grubun hedefleri arasında kamu kurumlarının yanı sıra Tayvan, Filipinler ve Hong Kong’da bulunan sağlık, ulaşım ve yüksek teknoloji sektörleri yer alıyor. Kaspersky’nin en son analizi, grubun 2024 yılında Mısır’daki bir kamu kurumuna saldırı düzenlediğini ortaya çıkardı. Saldırıda muhtemelen Çince konuşan aktörler tarafından kullanılan bir saldırı bileşeni tespit edildi.

Rusya

• 2021’de Kaspersky tarafından, VLC medya oynatıcısındaki güvenlik açıklarını kullanarak Rusya’daki devlet kurumlarını hedef alan ExCone adlı bir kampanya tespit edildi. Daha sonra Avrupa, Orta Asya ve Güneydoğu Asya’da da kurbanlar bulunduğu tespit edildi. 2022’de kimlik avı e-postaları bulaşma vektörü olarak kullanılmaya başlandı ve Pangolin Truva atının güncellenmiş bir sürümünün dağıtımında kullanıldı. Temmuz 2024’ün ortalarında saldırganlar ilk bulaşma vektörü olarak bir JavaScript yükleyicisi yerleştirmeye yöneldi ve Rus eğitim kurumlarına saldırdı.

Latin Amerika ve Asya

• Haziran ayında Kaspersky, daha önce bilinmeyen zararlı yazılımlar kullanarak Latin Amerika ve Doğu Asya’daki kamu kurumlarını hedef alan PassiveNeuron adlı aktif bir kampanya tespit etti. Güvenlik ürünleri yüklenmeden önce ele geçirilen sunuculara bulaşmak için nasıl bir yöntem kullanıldığı bilinmiyor. Operasyonda kullanılan implantlar bilinen kötü amaçlı yazılımlarla herhangi bir kod benzerliği paylaşmıyor. Bu nedenle bilinen bir tehdit aktörüne atfedilmesi şu an için mümkün değil. Kampanya çok yüksek düzeyde karmaşıklık gösteriyor.

Kaspersky Güvenlik Araştırmaları Lideri David Emm, şunları söylüyor: ”2024 yılı boyunca dünya genelinde Kaspersky tarafından 3 milyar yerel tehdit tespit edildi ve engellendi. Güvenli USB sürücülerdeki yazılımların ele geçirilmesi alışılmadık bir durum. Ancak bu durum aynı zamanda koruma altındaki lokal dijital alanların sofistike planlarla ele geçirilebileceği gerçeğinin altını çiziyor. Siber suçlular araç setlerini sürekli olarak güncelliyor ve faaliyetlerinin kapsamını genişleterek hedeflerini hem hedeflenen sektörler açısından hem de coğrafi olarak genişletiyor. Ayrıca APT tehdit aktörleri tarafından daha fazla açık kaynak araç kullanıldığını görüyoruz.” 

APT Q3 2024 trendleri raporunun tamamını okumak için Securelist adresini ziyaret edebilirsiniz.

Gelişmiş kalıcı tehditler (APT’ler), bir sisteme erişim sağlamak ve potansiyel olarak yıkıcı sonuçlar doğuracak şekilde uzun süre içeride kalmak için kullanılan sürekli, gizli ve sofistike bilgisayar korsanlığı tekniklerine karşılık geliyor. APT’ler genellikle ulus-devletler ve büyük şirketler gibi kritik öneme sahip hedeflere yönelik olarak saldırılarını gerçekleştiriyor. Nihai amaçları, birçok siyah şapkalı saldırganın daha düşük seviyeli siber saldırıları gerçekleştirirken yaptığı türden gibi basitçe ”dalma ve hızla ayrılma” tekniklerinin aksine, yerleştikleri yerde uzun süre boyunca kalarak bilgi çalmaya odaklanıyor.

Kaspersky araştırmacıları, hedefli bir saldırının kurbanı olmamak için bireylere ve kurumlara şu tavsiyelerde bulunuyor:

• SOC ekibinizin en yeni tehdit istihbaratına (TI) erişmesini sağlayın. Kaspersky Threat Intelligence, şirketin TI’sına ortak erişim noktasıdır ve Kaspersky tarafından 20 yılı aşkın bir süredir toplanan siber saldırı verilerini ve içgörüleri tek bir noktadan sunar.
• GReAT uzmanları tarafından geliştirilen Kaspersky çevrimiçi eğitimiyle siber güvenlik ekibinizi en son hedefli tehditlerle mücadele edecek şekilde geliştirin.
• Kaspersky Anti Targeted Attack Platform gibi gelişmiş tehditleri ağ düzeyinde erken aşamada tespit eden kurumsal düzeyde bir güvenlik çözümüne başvurun.
• Tüm varlıklarınızın kapsamlı bir şekilde korunmasını sağlamak için Kaspersky Next XDR Expert gibi merkezi ve otomatikleştirilmiş çözümler kullanın.
• Birçok hedefli saldırı kimlik avı veya diğer sosyal mühendislik teknikleriyle başladığından, Kaspersky Automated Security Awareness Platform aracılığıyla ekibinize güvenlik bilinci eğitimi verin ve pratik beceriler kazandırın.
• İşletim sisteminizi ve yazılımlarınızı mümkün olan en kısa sürede güncelleyin ve bunu düzenli bir alışkanlık haline getirin.

Açılış gösterimi olan Piramitlere Yolculuk: Antik Mısır’ın Keşfi, ziyaretçileri 4.500 yıl öncesine götürerek Kral Khufu’nun cenaze törenine tanıklık etme ve Giza Platosu, Sfenks ve Büyük Piramit'in gizli alanlarını keşfetme fırsatı sunuyor. Aynı anda 100 kişiye kadar ziyaretçiyi ağırlayabilme kapasitesine sahip Müzeverse, katılımcıları pasif izleyicilerden aktif tarih kaşiflerine dönüştüren eşsiz bir toplu deneyim sunuyor.

KÜLTÜREL MİRASLA BAĞLANTI KURMA ŞEKLİ YENİDEN TANIMLANIYOR

Müzeverse, son teknoloji VR teknolojisini entegre ederek benzeri görülmemiş bir etkileşim düzeyi sunuyor ve geleneksel müze modellerini kökten değiştirmeyi amaçlıyor. Bu sürükleyici platform sayesinde konuklar, tarihsel anlara adım atmaya, erişilmesi imkansız alanları keşfetmeye ve hikayenin bir parçası olmaya davet ediliyor. Müzeverse, insanların kültürel mirasla bağlantı kurma şeklini yeniden tanımlamaya hazırlanıyor.

Müzeverse ile ilgili açıklamada bulunan VR Future Kurucusu Fahad Rehman, “Müzeverse, yalnızca VR teknolojisini müzelere getirmekle kalmıyor, aynı zamanda tarihle nasıl etkileşim kurduğumuzu ve onu nasıl deneyimlediğimizi yeniden şekillendiriyor. Tarihi mekanların içinde dolaşabilme, tarihi karakterlerle etkileşim kurabilme ve geçmişi adeta yeniden yaşayabilme imkanı sunan Müzeverse, tüm bu yönüyle klasik müzecilik anlayışını geride bırakarak benzersiz bir deneyim sağlıyor. Bu projeyle ziyaretçilere tarihsel olayların bir parçası olma fırsatı sunuyoruz ve bu sürükleyici deneyim, insanların kültürel mirasa bakış açısını nesiller boyu dönüştürecek.” ifadelerini kullandı.

TARİHE VE SANATA YEPYENİ BİR PERSPEKTİF

Paris merkezli, yedi ülkede faaliyet gösteren ve VR hikaye anlatımında çığır açan yenilikleriyle tanınan Excurio ile iş birliği yapan VR Future, dünya çapında bir ilki Türkiye’ye getiriyor. Excurio’nun ödüllü uzmanlığı, Müzeverse’in büyük ölçekli, tarihsel doğrulukla zenginleştirilmiş, son derece sürükleyici ve eğitici içerikler sunma yeteneğini daha da ileriye taşıyor.

Müzeverse ile VR teknolojisinin ulaşabileceği sınırları zorladıklarını belirten VR Future Kurucu Ortağı Virgile Mangiavillano, “Sanat ve teknolojiyi daha önce hiç yapılmamış şekillerde birleştirerek, ziyaretçilerin tarihle tamamen yenilikçi bir şekilde etkileşime girmesini sağlayan bir müze deneyimi yaratıyoruz. Müzeverse, bir müzeden çok daha fazlası ve zaman içinde interaktif bir yolculuk. Müzeverse, yalnızca bir müze olmanın ötesine geçerek, insanlığın kültürel mirasını en ileri teknolojilerle buluşturarak geçmişle bağ kurmanın ve onu anlamanın devrim niteliğindeki bir yolunu sunuyor. Amacımız, ziyaretçilerin sadece görsel bir deneyim yaşaması değil, aynı zamanda tarihin içine adım atarak onun bir parçası olmalarını sağlamak. Bu yolculuk, tarihe ve sanata yepyeni bir perspektiften bakma fırsatı sunarken, ziyaretçilerin geçmişteki kültürlerle daha derin bir bağ kurmalarına imkan tanıyor.” açıklamasında bulundu.

Büyük ölçekli enerji tüketimi yapan işletmelerin enerji tüketimi verilerini tek ekranda yönetmelerini sağlayan ve anlamlı içgörülere dönüştürmeyi vaat eden yerli girişim Billgy tanıtıldı. Enerji danışmanlığında deneyimli uzmanlar tarafından geliştirilen çözüm, büyük ölçekli enerji kullanan işletmelerin enerji tüketimi verilerini tek ekranda yönetmeyi ve anlamlı içgörülere dönüştürmeyi vaat ediyor.

İşletmelerin en büyük gider kalemi olan enerjide tasarruf ve verimlilik, son yıllarda liderlerin gündeminden düşmedi. İşletmelerin yatırımları artırarak verimliliği korumaya, enerji maliyetlerini yöneterek kaynak oluşturmaya çalıştığı bir dönemde enerji danışmanlığı deneyimini dijitale taşıyan çözüm, yerli girişimcilerden geldi. Uluslararası Enerji Ajansı'nın tahminleri, enerji verimliliğinin faturaları üçte bir oranında azaltabileceğine işaret ederken, enerji danışmanlığı alanında uzmanlaşan bir ekip tarafından geliştirilen bulut tabanlı enerji yönetimi çözümü Billgy, “her şey için tech ekran” mottosuyla işletmelerin enerji tüketimlerine ilişkin tüm analizleri tek dijital platformda toplayarak, karmaşık enerji yönetim süreçlerini sadeleştirme ve işletme verimliliğini artırma hedefiyle faaliyete geçti.

Temel motivasyonlarının uzun yıllardır enerji danışmanlığı alanında edindikleri deneyimi dijitalleşme yoluyla daha erişilebilir ve sürdürülebilir çözümlere dönüştürmek olduğunu vurgulayan Billgy Kurucu Ortağı ve Enerji Danışmanı Fetih Evren Şahin, “Artan enerji maliyetleri ve karmaşık enerji yönetimi ihtiyaçları, özellikle, yılbaşından itibaren geçerli olacak mevzuat değişikliği sebebiyle 100 bin TL seviyelerini aşan yüksek faturalar ödeyen işletmeler için oldukça kritik bir gider kalemi. Bu işletmelere enerji yönetimi süreçlerini kolaylaştıran, güvenilir ve kullanımı pratik bir çözüm sunarak enerji maliyetlerini kontrol etmelerine ve optimum verimliliğe ulaşmalarına yardımcı oluyoruz” dedi.

Tekstil, plastik, AVM, otel gibi sektörleri hedefliyor

Uluslararası Enerji Ajansı’nın hem sürdürülebilirlik hedeflerine uyum sağlamak hem de enerji görünümüne ayak uydurabilmek için enerji yönetimindeki ilerlemeyi ikiye katlama hedefi olduğuna dikkat çeken Fetih Evren Şahin, “Yapay zeka başta olmak üzere, teknoloji yatırımları artarken elektrik enerjisine yönelik talep de günden güne büyüyor. Ne mutlu ki enerji yönetiminde daha akılcı yöntemler de yine tüketimi artıran bilgi işlem yetenekleriyle mümkün oluyor.

Tekstil, plastik, alışveriş merkezi, otel gibi sektörlerde İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa ve Manisa gibi sanayi yoğun bölgelerde faaliyet gösteren işletmelere yönelik geliştirilen Billgy, işletmelerin tüm enerji tüketimi verilerini tek ekranda toplamakla kalmıyor. Akıllı analitiklerin gücüyle bu verileri anlamlı ve eyleme geçirilebilir içgörülere dönüştürüyor. Kullanıcılar, enerji tüketim kalıplarını kullanıcı dostu bir arayüzle keşfederek maliyetleri optimize etme, enerji yönetimini artırma ve sürdürülebilir çözümler sunma gibi alanlarda yeni eylem planları hazırlayarak harekete geçebiliyor” dedi.

Kademeli tarife uygulamaları yaklaşırken verimliliğin önemi daha da arttı

Özellikle son dönemde hem elektrikte hem de doğal gazda “kademeli tarife” uygulamalarına geçilmesine dair planların olduğuna dikkat çeken Billgy Kurucu Ortağı Fetih Evren Şahin, “Doğru yönetilmeyen, takip edilmeyen enerji tüketimi, faturaları daha da büyüterek işletmelerin maliyetlerini artırabilir. 'Artık bilgi net' mottosuyla, dijital teknolojileri kullanarak işletmelerin enerji yönetimi süreçlerinde şeffaflık ve bilgiye dayalı karar alma fırsatlarını artırmayı amaçlayan Billgy, enerji danışmanlığı alanında uzun yıllara dayanan bilgi birikimini, teknolojinin kolaylaştırıcılığı ve erişilebilirliğiyle bir araya getiriyor. ‘Bill (fatura)’ ve ‘energy (enerji)’ kelimelerinden türetilen Billgy, maliyetlerin iyileştirilmesinin yanı sıra, işletmelerin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için kat etmeleri gereken yolu da kısaltıyor. Billgy’nin akıllı analizleriyle karbon ayak izlerini azaltma yetenekleri kazanan işletmeler, hem çevre dostu çözümler sunuyor hem de maliyet tasarrufu elde ediyor. Bunu yaparken karmaşık verileri sadeleştiriyor ve herkesin anlayabileceği bir formatta sunuyor” diye konuştu.

“Enerji danışmanlığında lider platform olmayı hedefliyoruz”

Billgy’nin yola 100 bin TL ve üzeri enerji faturası ödeyen ve operasyonlarını daha verimli hale getirmek isteyen işletmeleri hedefleyerek çıktığını dile getiren Fetih Evren Şahin, değerlendirmelerini şu ifadelerle sonlandırdı:

“Kurumsal müşterilere sunduğumuz enerji yönetimi çözümleriyle, maliyetlerini kontrol etmelerini sağlıyoruz. İlerleyen süreçte bireysel tüketicilerin de enerji yönetimi ihtiyaçlarına yanıt verecek dijital çözümler üretmeyi planlıyoruz. Billgy olarak, enerji yönetimi bilincini artırarak enerji yönetimi süreçlerini daha şeffaf ve ulaşılabilir hale getirmeyi, önümüzdeki yıllarda güçlü bir enerji danışmanlık platformu olarak Türkiye pazarında lider konuma ulaşmayı hedefliyoruz.”

Ekonomist ve Fütürist Ufuk Tarhan, gelecekte işsiz kalacak meslek gruplarını ve daha değerli hale gelecek meslekleri açıkladı. Tarhan ayrıca, büyüme hedefinde olan gençlere yönelik tavsiyelerde bulundu. 

“RUTİN MESLEKLER ORTADAN KALKABİLİR”

Gelecekte işsiz kalacak meslekler arasında rutin ve tekrarlayan işler yapan mesleklerin yer aldığını kaydeden Tarhan, “Örneğin, çağrı merkezi çalışanları, banko görevlileri ve muhasebeciler gibi meslekler, otomasyona bağlı olarak ortadan kalkabilir.” dedi.

“DAHA ÇOK TALEP OLACAK”

Öte yandan gelecekte daha değerli hale gelecek meslekler arasında, yaratıcı ve analitik düşünme becerisi gerektiren mesleklerin yer aldığını ifade eden Tarhan, “Yapay zeka ve yazılım mühendisleri, veri bilimciler, pazarlamacılar ve tasarımcılık gibi meslekler, gelecekte daha çok talep görecek.” şeklinde konuştu. 

“FÜTÜRİST BAKIŞ AÇISINA SAHİP OLUN”

Gelecekte başarılı bir strateji ile büyüme hedefinde olan gençlere tavsiyelerde de bulunan Ufuk Tarhan şunları söyledi:

“Gelecekte başarılı bir yol planı izlemek isteyen gençlere vereceğim en önemli tavsiyelerden biri fütürist bakış açısına sahip olmalarıdır. Değişimi kucaklamalısınız. Yeni beceriler edinmek ve yeni fırsatlara hazırlanmak için gelecekçi bakış açısı ile düşünün, hayal kurun, gelecek planlarınızı yapın.” 

“YARATICI VE ANALİTİK DÜŞÜNMELİ”

Başarılı olmak için en önemli unsurun yaratıcı ve analitik düşünme becerilerinin gelişmesi olduğunun altını çizen Tarhan, “Yaratıcı ve analitik düşünme ile diğer becerileriniz de gelecekte daha değerli hale gelecek. Tüm becerilerinizi yükseltmek için önce problem çözme, eleştirel ve stratejik düşünme, muhakeme yapabilme gibi konularda kendinizi sürekli geliştirmelisiniz.” ifadelerini kullandı.  

“İŞ BİRLİKLERİ OLUŞTURMALISINIZ”

İş dünyasında başarılı olmak için networkun önemine de vurgu yapan Fütürist Tarhan sözlerine şöyle devam etti:

“İletişim ve işbirliği becerilerini artırın. İş dünyasında başarılı olmak için networking çok önemlidir. Gelişmek için kendinizi iyi ifade etmeye çalışmalı, başkalarıyla etkili bir şekilde iletişim kurmalı, ortak projelerde, etkinliklerde, mümkün olan her yerde geleceğinize katkısı olacak tanışıklıklar, iş birlikleri oluşturmalısınız.”   

“KENDİNİZİ GELİŞTİRİN”

Tarhan, yeni teknolojilerin iş dünyasını sürekli olarak değiştirdiğine de değindi. Gelecekteki iş modellerine uyum sağlamak ve bu değişimlere şimdiden alışabilmek için yeni teknolojilerin takip edilmesi gerektiğini belirten Tarhan, “Yapay zekanın girmediği bir iş alanı kalmayacak. Bu yüzden yeni beceriler gerekiyor. Kendinizi güncel tutun. Eğitimlere katılın ve kendinizi geliştirin. Yeni beceriler edinin, yeni fırsatları mutlaka takip edin.” şeklinde konuştu.

Ayrıca, her yıl birincilik ödülü alan finalistler dünyanın en önemli mobilya ve tasarım fuarı olan İtalya’da İsaloni fuarını ziyaret ederek global ölçekte mobilya tasarım trendlerini yakından görüyor.

Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Fuat Gürle, “Mobilya sektörümüzde gelecek vaat eden genç tasarımcı adaylarının tasarımlarını ortaya çıkarırken, markalaşmış Türk tasarımcı ve tasarımlarını da dünyaya tanıtıyoruz. Tasarım yarışmalarımız katma değeri yüksek ihracat hedefimize ulaşmamızdaki en büyük araç ve sektörümüzün tasarımcılarla işbirliğine çok önemli bir network oluşturulmasına olanak sağlıyor. Nakdi ödüllerden ziyade yurtdışı eğitim bursu ve fuar ziyaretleri ödülleri onların gelecekleri için çok önemli. Dereceye giren tasarımcılarımız Ticaret Bakanlığımızın desteğiyle yurtdışı eğitim bursu ödülü ile dünyanın en iyi en prestijli tasarım okullarında eğitim hakkı elde ediyor. Ticaret Bakanlığımızın desteğiyle tasarım yarışmalarının devam etmesini temenni ediyoruz.” dedi.   

DOMUS ACADEMY BİRÇOK POPÜLER MARKAYLA İŞBİRLİĞİ İÇİNDE

Ezber Bozan Tasarım Yarışmasının 2022 yılında düzenlenen edisyonunda yarışmanın öğrenci kategorisi üçüncülük derecesinin sahibi Fit Seat isimli projesiyle Abdurrahman Çınar ve Rana Çöllü olmuştu.

Endüstriyel Tasarımcı Rana Çöllü, “Ezber Bozan Tasarım Yarışmasında elde ettiğim üçüncülük derecesi bana yurtdışı eğitim bursu imkanı sağladı. Şuan Milano’da Domus Academy’de ürün tasarımı eğitimine başladım. Ezber Bozan Tasarım Yarışması sayesinde deneyimlediğim yurtdışı eğitiminde öncelikli hedefim yabancı dilimi ve akademik olarak kendimi geliştirmek. Domus Academy birçok popüler markayla işbirliği içinde. Bende bu markalarla projeler yapıp portföyümü zenginleştirmeyi çok istiyorum. Bu fırsatın benim için çok güzel bir deneyim ve tecrübe olacağını düşünüyorum. Katma değerli ürün ihracatında tasarım kaldıraç görevi görüyor. İyi bir tasarım ürünün hem işlevselliğini hem estetiğini geliştiriyor. Aynı zamanda rekabet gücünü artırarak uluslararası pazarlarda da fark yaratıyor.” dedi.  

TASARIM SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İÇİN KİLİT BİR ROL OYNUYOR

Rana Çöllü, mobilya tasarımının trendler, konfor ve teknoloji gibi birçok kriteri içerdiğini söyleyerek sözlerine şöyle devam etti:

“Projeyi tasarlarken çok fazla keyif aldım. Mobilyada trendleri, teknolojiyi, kullanım gereksinimlerini sürekli takip etmeniz, tasarımları ona göre yapmanız gerekiyor. Mobilyaya teknolojinin dahil edilmesini çok yaratıcı buluyorum. Yaşadığımız dünyanın problemlerini çözmek, sürdürülebilirlik için tasarım için kilit bir rolü oynuyor. Doğru malzeme seçimi, enerji verimliliği, geri dönüştürülebilir ürünlerle tasarımlar yapmak hem çevresel hem toplumsal sorunları çözmede önemli bir araç olabilir. Zamansız tasarımlar trendlerin ötesinde hem estetik hem işlevsel sade kullanıcı dostu dayanıklı ürünler olarak ifade edilebilir hem çevresel sürdürülebilirliği de destekler hem de kullanıcılara uzun vadede değer katar.”

YARIŞMALARIN DAHA GENİŞ KİTLELERE TANITILMASI GEREKİYOR

Çöllü, yarışmaların öğrencileri ve profesyonelleri aktif tuttuğunu ve network anlamında çok farklı fırsatlar sunduğunu açıkladı.

“Ezberbozan Tasarım Yarışması hem jürisi hem temasıyla başarılı bir yarışma. Yarışmaların sosyal medya ve dijital platformlarda daha geniş kitlelere ulaştırılması/tanıtılması gerektiğini düşünüyorum. İtalya’ya geldiğimde şunu fark ettim; benim gibi Türkiye’den gelen öğrencilerin çoğu benim bu imkanlarla geldiğime çok şaşırıyorlar ve böyle bir şeyden haberdar değiller. Bu yarışmaları daha fazla geniş kitlelere ulaştırabilirsek daha fazla insanın katılıp daha fazla insanın olanaklardan imkanlardan yararlanabileceğini düşünüyorum. Kazanan tasarımların prototiplerinin sergilenmesi yarışmanın etkisini güçlendiriyor.”

Yarışmanın konusu ve sağladığı ödüller, özellikle yurtdışı eğitim bursu, başvurmamda büyük rol oynadı 

HEALTHY WORK isimli projesiyle I. Ezber Bozan Tasarım Yarışması Profesyonel Kategoride birinci olan Erdener Atasayar ise Ticaret Bakanlığının desteğiyle Milano’da Naba Üniversitesi’nde iki yıllık eğitimini tamamladı.  

En büyük hedeflerinden birinin yurtdışında yüksek lisans yapmak olduğunu anlatan Endüstriyel Tasarımcı Erdener Atasayar, “Yakın gelecekte mesleki tecrübemi artırmayı ve kendi tasarım ofisimi kurmayı hedefliyorum. Yarışmayı sosyal medya aracılığıyla duydum. Yarışmanın konusu ilgimi çekti ve sağladığı ödüller, özellikle yurtdışı eğitim bursu, başvurmamda büyük rol oynadı. Ezber Bozan Tasarım Yarışması dışında, doğal taş ve mobilya tasarım yarışmalarında ödüllerim bulunuyor. Yurtdışı eğitimi, bana farklı kültürlerden beslenme ve global tasarım anlayışını derinlemesine kavrama fırsatı sundu. Ayrıca, profesyonel ağımı genişlettim ve birçok değerli eğitimciden dersler alarak tecrübemi artırdım.” dedi.  

IDC'nin raporuna göre, üretici yapay zekanın 2027 yılına kadar tüm yapay zekanın yüzde 30’unu oluşturacağı öngörülüyor. Bu da yapay zekanın veri ekonomisine olan katkısının giderek artacağını gösteriyor. Öte yandan, 2023 yılında veriden para kazanma oranı 2022'ye göre yüzde 20.6 oranında artarak 25.4 milyar Euro'ya ulaştı. Bu artış, veri pazarının kendisinden çok daha hızlı gerçekleşti. 2025 yılından itibaren yıllık yüzde 4.1 bileşik büyüme oranı ile bu rakamın 2030 yılında 42,3 milyar Euro'ya ulaşması bekleniyor.

Avrupa Birliği, veri ekonomisinin güvenli ve adil bir şekilde gelişimini sağlamak amacıyla Data Act ve AI Act gibi yasal düzenlemeler getirdi. Bunun yanı sıra, IDSA (International Data Space Association) adında bir birlik oluşturarak, kurum ve kuruluşlar arasında güvenli, etkin veri paylaşımına olanak tanıyacak teknik protokolleri belirledi. AB'nin bu düzenlemelerle veri ticaretine olan güveni artırmayı ve veri ekonomisinin büyümesini hızlandırmayı hedeflediği belirtiliyor. Avrupa Komisyonu, Avrupa endüstriyel verilerinin yaklaşık yüzde 80'inin kullanılmadığını ve düzenlemenin 2028'e kadar 270 milyar Euro ek GSYİH yaratacağı tahmin ediliyor.. 

Türkiye'nin ilk veri pazaryeri olan deepin Kurucusu Erdem Eser Ekinci, AB verisine sahip çıkma konusuna öncelik verdiğini ve veri yasaları çıkararak geleceğini kurtarmayı planladığını söyledi.

Makine öğrenmesi tekniklerinde olgunlaşmak için yapay zeka fabrikaları kurduğunu fade eden Ekinci, "Kurumsal firmalar, her yıl kendi verisini satarak duran veriden gelir elde ediyorlar. Biz de küresel yapay zeka firmalarına tüm ulusal pazarımızı kaptırmamak, rekabette ayakta kalabilmek için verimize sahip çıkmalıyız. Veri ekonomisine yatırım yapmamız şart" diye konuştu.

KÜRESEL REKABET İÇİN TÜRKİYE’NİN VERİ HARİTASI ÇIKARILMASI

Türkiye'nin ilk veri pazaryerini kuran Galaksiya, bu alana öncülük ederek, şirketlerin veri odaklı stratejiler geliştirmesine katkıda bulunan Ekinci, “Türkiye’nin ilk veri pazaryerini deepin’i kurduk ve herkesi iş birliğine çağırıyoruz. Veri ekonomisinin hızla büyüdüğü bu dönemde, yapay zeka fabrikalarının ve veri pazaryerlerinin önemi de her geçen gün artıyor. Veri odaklı iş modellerine yapılacak yatırımlar son derece önemli. Türkiye'nin bir veri haritası çıkarılmalıdır. Bu verinin hareketi ve erişimi kontrol altına alınmalı ki kendi verimize sahip olalım. Böylece küresel yapay zeka firmalarıyla rekabet edebilir ve ulusal güvenliğimizi sağlayabiliriz.” dedi.

İnternet Arşivi hem bu veri hırsızlığıyla hem de aynı dönemde yaşanan bir DDoS saldırısıyla mücadele ediyor. DDoS saldırıları bir web sitesini çevrimdışı bırakmak için çok sayıda sahte trafik gönderilerek yapılır. Bu saldırılar BlackMeta isimli bir hacktivist grup tarafından üstlenildi. Ancak veri hırsızlığıyla bu saldırıların bağlantılı olup olmadığı henüz net değil.

“KULLANICILAR ŞİFRELERİNİ BELİRLİ ARALIKLARLA DEĞİŞTİRMELİ”

Siber güvenlik uzmanları ise bu tür veri ihlallerinin giderek yaygınlaştığını ve kullanıcıların dikkatli olması gerektiğini vurguluyor:
"Kullanıcılar şifrelerini belirli aralıklarla değiştirmeli ve her hesap için farklı bir şifre kullanmalı. Ayrıca iki faktörlü kimlik doğrulama gibi ek güvenlik önlemleri almak da önemli. Çalınan veriler şifrelenmiş olsa da korsanlar bu şifreleri çözmeye çalışabilir. Bu yüzden güçlü şifre kullanmak ve güncel güvenlik yazılımlarını tercih etmek kritik."

İnternet Arşivi yetkilileri güvenlik önlemlerini artırdıklarını ve kullanıcıları bilgilendirdiklerini söylüyor. Ancak etkilenen kullanıcıların hesaplarını hemen gözden geçirmesi ve güvenliklerini artırmaları öneriliyor.

Bu olay dijital dünyada her kullanıcının bilgi güvenliğine dikkat etmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Eğer İnternet Arşivi'nde bir hesabınız varsa hemen şifrenizi değiştirmeniz ve gelecekte olası sızıntılara karşı tedbir almanızda fayda var.

Discord, oyun toplulukları, arkadaş grupları ve çeşitli hobi grupları tarafından kullanılan bir görüntülü, sesli ve yazılı iletişim platformu. Ancak son dönemde platformun bazı gruplar tarafından çocukları hedef alan tehdit ve istismar faaliyetlerine sahne olduğu iddiaları gündemi meşgul etti. X (eski adıyla Twitter) platformunda yayılan bir videoda bir kız çocuğunun tehdit edildiği ve zor durumda olduğu açıklamaları, yetkilileri harekete geçirdi. Bu video ve olayın ardından bazı kullanıcılar Discord’un Türkiye’de erişime engellenmesi gerektiğini söyledi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada konuyu İçişleri, Adalet ve Aile Bakanlıkları ile görüştüklerini belirtti. Uraloğlu, “Yasakçı olmak istemiyoruz ancak gençleri korumak için her türlü yetkiyi kullanmaktan çekinmeyiz. Yasakçı bir zihniyetle değil, gereklerini yerine getirerek bu konuyu değerlendiriyoruz.” dedi. Henüz Discord’a yönelik bir erişim engeli kararı alınmadığını kaydeden Uraloğlu, karar öncesinde farklı seçeneklerin değerlendirileceğini söyledi.

ERİŞİM ENGELİ BİR ÖNLEM Mİ SANSÜR MÜ?

Türkiye’de birçok sosyal medya platformu geçmişte farklı nedenlerle erişime kapatıldı. Instagram, Twitter, Facebook, YouTube gibi platformlar daha önce belirli dönemlerde erişim engeline uğradı. Ekşi Sözlük, Wikipedia gibi popüler siteler de siyasi, hukuki ve güvenlik gerekçeleriyle kapatılanlar arasında yer aldı. Bunun yanında çocuk istismarı, nefret söylemi, terör propagandası gibi yasa dışı içeriklerin yayılmasını engellemek amacıyla da birçok siteye kısıtlamalar getirildi.

Uzmanlar, bu tür erişim engellerinin gençleri ve toplumu koruma amacı taşısa da uzun vadeli bir çözüm olmadığını belirtiyor. Özellikle teknoloji uzmanları ve siber güvenlik analistleri erişim engelinin kısa vadeli bir çözüm sunduğunu ancak esas çözümün dijital okuryazarlık ve platformlarda sıkı denetim olduğunu vurguluyor.

“DİSCORD’A YÖNELİK ERİŞİM ENGELİ SORUNU KÖKTEN ÇÖZMEYECEKTİR”

Konuya ilişkin görüşlerini paylaşan siber güvenlik uzmanları, Discord’un gençler arasında popüler bir platform olduğuna dikkat çekerek, “Bu tür platformlar kullanıcıların kendi topluluklarını oluşturmasına olanak tanıdığı için denetim açısından zorluklar yaşanabiliyor. Ancak bu sorun tüm sosyal medya ve iletişim platformları için geçerli. Discord’a yönelik erişim engeli sorunu kökten çözmeyecektir. Burada önemli olan ebeveynlerin, çocuklarının internet kullanımını yakından takip etmesi ve devletin dijital güvenlik altyapısını güçlendirmesidir.” diyor.

Ayrıca uzmanlar, sosyal medya platformlarının Türkiye’de daha etkili bir şekilde denetlenmesi gerektiğini belirterek, “Erişim engeli, geçici bir çözüm. Uzun vadede gençleri koruyacak adımlar dijital okuryazarlığı artırmak, güvenli internet kullanımı konusunda farkındalık yaratmak ve platformlarla iş birliği yaparak içerik denetimlerini sıkılaştırmak olmalı.” ifadelerine yer veriyorlar.

SONUÇ NE OLACAK?

Bakanlıklar arasında süren görüşmeler sonucunda Discord’a yönelik bir erişim engeli getirilip getirilmeyeceği henüz netlik kazanmadı. Bakan Uraloğlu gençleri koruma sorumluluklarının bilincinde olduklarını ifade ederken, yasakçı bir zihniyetten ziyade bilinçli bir yaklaşım geliştirdiklerini belirtti. Önümüzdeki günlerde yapılacak değerlendirmelerin ardından nihai kararın açıklanması bekleniyor. 

Sürdürülebilir kalkınma ve kalkınma finansmanı, uluslararası barış ve güvenlik, bilim, teknoloji ve dijital iş birliği, gençler ve gelecek nesiller ile global yönetişimin dönüştürülmesi" gibi başlıkları kapsayan anlaşma, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 143 ülkenin evet oyuyla kabul edildi.

Dünyanın 21'inci yüzyılda karşı karşıya geldiği yeni sorunlara somut çözümler üretilmesini hedefleyen Pakt, “Küresel Dijital Mutabakat” ve “Gelecek Nesiller Deklarasyonu”nu da içeriyor.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında New York’ta bulunan Cerebrum Tech Kurucusu Dr. Erdem Erkul, Gelecek Paktı’nın tüm dünyayı ilgilendiren başlıklarda önemli bir araç olacağına inandığını belirterek, “Teknolojinin herkese fayda sağlaması gerektiği fikri üzerine yazılmış Küresel Dijital Mutabakat’ın yapay zekânın uluslararası düzenlemesine ilişkin dünya çapındaki ilk gerçek anlaşma olması da ayrıca önem taşıyor” diye konuştu.

KÜRESEL DİJİTAL MUTABAKAT

Uzlaşı sağlanan paktın ekinde yer alan Küresel Dijital İlkeler Sözleşmesi’nde, ilk kez dijital iş birliği ve yapay zekâ için kapsamlı global çerçeve çiziliyor. Küresel Dijital İlkeler Sözleşmesi’nde teknolojinin herkesin yararına olacak şekilde tasarlanarak kullanılması ve yönetilmesi taahhüdü yer alıyor. Dünya liderleri imzaladıkları yeni paktla birlikte tüm insanlara, okulları ve hastanelere internet hizmeti sağlamak, dijital iş birliği kapsamında insan hakları ve uluslararası hukuka uymayı taahhüt ediyor.

Paktta, yapay zekâ kullanımına da uluslararası standartlar getirilerek devletlerden bu taahhütlerini yerine getirme güvencesi alınıyor. Gelecek Paktı’na göre, yapay zekâ kullanımı için oluşturulacak iki global mekanizma oluşturulacak. “Uluslararası Bilimsel Panel” ve “Yapay Zekâ Küresel Politika” belirlenecek bir yol haritasıyla yapay zekâyı yönetecek.

Yapay zeka, sigorta sektöründe köklü bir dönüşümün öncüsü olarak öne çıkıyor ve bu dönüşüm hızla devam ediyor. Büyük ölçüde manuel süreçlere dayanan sigorta işlemleri, yapay zeka sayesinde otomatikleşiyor ve verimlilik artıyor. IBS Sigorta ve Reasürans Brokerliği CEO’su Murat Çiftçi’nin verdiği bilgiye göre; yapay zeka büyük veri analizi ile müşterilerin risk profillerini daha doğru bir şekilde belirleyebiliyor. Bu da daha kişiselleştirilmiş ve uygun fiyatlı sigorta ürünlerinin sunulmasını mümkün kılıyor.

Müşteri memnuniyetini ve sadakati artırıyor

Yapay zekanın sigorta sektöründeki etkisini değerlendiren Murat Çiftçi, “Yapay zeka algoritmaları sahtekarlık girişimlerini gerçek zamanlı olarak tespit ederek önemli mali kayıplardan korunmamıza yardımcı oluyor. Müşteri hizmetlerinde ise chatbotlar ve sanal asistanlar, müşterilere hızlı ve etkili çözümler sunarak memnuniyeti ve sadakati artırıyor. Hasar yönetiminde de yapay zeka hasar bildirimlerini otomatik olarak değerlendirerek süreçleri hızlandırıyor ve müşterilere daha hızlı hizmet sunulmasını sağlıyor. Ayrıca, yapay zeka, yeni ürün ve hizmetlerin geliştirilmesinde önemli bir rol oynuyor. Örneğin, akıllı sigorta sözleşmeleri ve kişiye özel sağlık sigortası paketleri gibi yenilikçi ürünler ortaya çıkıyor. Operasyonel verimlilik açısından, yapay zeka tekrarlayan ve zaman alan görevleri otomatikleştirerek şirketlerin verimliliğini artırıyor. Poliçe fiyatlandırmasında da müşterilerin demografik özelliklerini ve geçmiş davranışlarını analiz ederek daha doğru fiyatlandırma yapabiliyor. Sonuç olarak, yapay zeka ve makine öğrenimi, sigorta sektöründe devrim yaratan teknolojiler arasında yer alıyor” dedi.

Daha verimli, rekabetçi ve müşteri odaklı yaklaşım

Gelecekte, yapay zekanın sigorta sektöründeki etkisinin daha da artacağını ifade eden Murat Çiftçi, şunları söyledi:  “Öngörücü analitikler, gelecekteki riskleri daha iyi tahmin edebilmemize olanak tanıyacak ve proaktif önlemler alarak kayıpları minimize etmemizi sağlayacak. Blockchain teknolojisi ile birleştiğinde yapay zeka, otomatik olarak tetiklenen akıllı sözleşmelerin oluşturulmasına olanak tanıyacak, bu da işlemleri daha şeffaf ve güvenli hale getirecek. Ayrıca, yapay zeka sayesinde daha kişiselleştirilmiş ürünler sunabileceğiz, bu da müşteri memnuniyetini artıracak ve rekabet avantajı sağlayacak. Yeni iş modelleri, örneğin tahmine dayalı bakım hizmetleri ve paylaşılan ekonomi sigortası gibi yenilikçi ürünler, yapay zekanın sektördeki etkisiyle geliştirilebilecek. Global perspektifte de yapay zeka, sigorta sektöründe küresel bir dönüşüm yaratıyor. Yapay zeka sigorta sektörünün geleceğini şekillendiren en önemli teknolojilerden biri olmaya devam edecek ve doğru kullanıldığında, şirketlerin daha verimli, rekabetçi ve müşteri odaklı olmalarını sağlayacak.”

Çalışanları yüksek katma değerli işlere yönlendiriyor

Murat Çiftçi, yapay zeka ile birlikte sigorta sektöründe yepyeni iş modellerinin ortaya çıkmaya başladığını belirterek, “Tahmine dayalı bakım hizmetleri, paylaşılan ekonomi sigortası ve akıllı ev sigortası gibi yeni ürünlerin geliştirilmesi, bu teknoloji sayesinde mümkün olmaktadır. Müşteri deneyimini iyileştirme konusunda da yapay zeka önemli bir rol oynar. Chatbotlar ve sanal asistanlar sayesinde müşteriler, sorularına hızlı ve kolay bir şekilde cevap bulabilir ve sorunlarını daha hızlı çözebilir, bu da müşteri deneyimini önemli ölçüde geliştirir” dedi. Sahtekarlık tespitinde de yapay zekanın büyük avantaj sağladığını dile getiren Murat Çiftçi, şunları söyledi: “Sahtekarlık girişimlerini daha hızlı ve doğru bir şekilde tespit ederek sigorta şirketlerini büyük mali kayıplardan korur. Yapay zekanın sunduğu bu fırsatlar, sigorta şirketlerinin daha rekabetçi, daha verimli ve müşteri odaklı hale gelmelerine yardımcı olabilir. Ancak, yapay zekanın etik kullanımı, veri güvenliği ve düzenleyici çerçeveler gibi konuların dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir. Ek olarak, yapay zeka, sigorta sektöründeki insan gücünü tamamen ortadan kaldırmak yerine, çalışanların daha yüksek katma değerli işlere yönelmesini sağlayarak sektörün dönüşümüne katkıda bulunur. Sigorta şirketleri, yapay zeka sayesinde müşterilerinin ihtiyaçlarını daha iyi anlayabilir ve onlara özel çözümler sunarak müşteri sadakatini artırabilirler. Ayrıca, bu teknoloji, sigorta sektöründe daha şeffaf ve güvenilir bir ortamın oluşmasına katkı sağlar.”

Teknolojik zorluklara, önyargı ve ayrımcılık risklerine dikkat

Yapay zekanın avantajları olduğu zorlukları da beraberinde getirdiğini vurgulayan Murat Çiftçi, şu ifadeleri kullandı: “Teknolojik zorluklar arasında ilk olarak veri kalitesi geliyor. Yapay zeka sistemlerinin doğru ve etkili çalışabilmesi için yüksek kaliteli ve büyük miktarda veriye ihtiyaç vardır. Sigorta sektöründe, verilerin tutarlılığı, eksiklikleri ve format farklılıkları gibi sorunlar veri kalitesini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, yapay zeka modellerinin sürekli olarak yeni verilere göre eğitilmesi gerekmektedir. Bu, hem zaman alıcı hem de maliyetli bir süreçtir ve modelin doğru bir şekilde eğitilmesi için uzmanlık gerektirir. Şeffaflık da bir diğer önemli zorluktur; yapay zeka algoritmalarının karar verme süreçleri genellikle karmaşık ve anlaşılması zor olabilir, bu da kararların neden alındığını açıklamayı zorlaştırabilir ve güven sorunlarına yol açabilir. Ek olarak, yapay zeka modelleri, eğitim verilerindeki önyargıları yansıtabilir, bu da belirli müşteri gruplarına karşı ayrımcılığa neden olabilir. Yasal zorluklar da önemli bir boyut taşımaktadır. Yapay zeka uygulamaları, veri gizliliği konusunda yeni riskler yaratabilir. Ayrıca, yapay zeka tarafından alınan hatalı bir karar sonucu meydana gelen zararlar durumunda sorumluluğun kimde olacağı belirsizdir. Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesi, yasal düzenlemelerin bu gelişmelere yetişmesini zorlaştırmaktadır. Etik zorluklar da dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur. Yapay zeka sistemleri, belirli müşteri gruplarına karşı önyargılı kararlar alabilir ve ayrımcılık riski taşıyabilir. Ayrıca, yapay zeka sayesinde otomatikleşen işler, bazı çalışanların işsiz kalmasına neden olabilir.”

Veri temizleme ve doğrulama süreçleri iyileştirilmeli

Yapay zekanın getirdiği zorlukların üstesinden gelmek için sigorta şirketlerinin çeşitli önlemler alması gerektiğini belirten Murat Çiftçi, “Öncelikle, veri kalitesinin artırılması için veri temizleme ve doğrulama süreçleri iyileştirilmeli. Ayrıca, yapay zeka kararlarının nasıl alındığını açıklayabilecek yöntemlerin geliştirilmesi, şeffaflık ve açıklanabilirlik açısından kritik öneme sahip. Önyargı tespiti ve önleme için eğitim verilerinin çeşitlendirilmesi ve önyargı tespit araçlarının kullanılması gerekmektedir. Etik ilkelerin benimsenmesi ve yapay zeka geliştirme ve kullanımında bu ilkelerin uygulanması, sektörde etik standartların sağlanmasına yardımcı olacaktır. Yasal düzenlemelerin takip edilmesi ve değişen yasal düzenlemelere uyum sağlanması da önemlidir. Son olarak, çalışan eğitimi ile yapay zeka teknolojilerine uygun becerilere sahip bir iş gücü oluşturulması, teknolojinin etkin bir şekilde kullanılmasını destekleyecektir. Bu sayede, yapay zekanın sunduğu fırsatlardan yararlanırken, potansiyel risklerin de minimize edilmesi mümkün olacaktır” dedi.

Yapay zekayı stratejik planlarının merkezine aldıklarını belirten Murat Çiftçi, IBS’in bu yöndeki çalışmaları hakkında şunları söyledi: “IBS olarak yapay zekanın kullanımına büyük önem veriyoruz. Bu alanda sektördeki yenilikleri ve teknolojik gelişmeleri yakından takip ederek, müşteri deneyimini en üst düzeye çıkarmak ve operasyonel verimliliğimizi artırmak üzerine odaklanıyoruz.

Müşteri odaklılık ve kişiselleştirilmiş hizmetler konusunda önemli adımlar atıyoruz. Verimlilik ve operasyonel mükemmeliyet hedeflerimiz doğrultusunda, yapay zekanın sunduğu otomasyon ve büyük veri analiz yeteneklerinden yararlanmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Rutin ve tekrarlayan süreçleri otomatikleştirerek, çalışanlarımızın daha stratejik görevlere odaklanmasını sağlıyacak projeler üzerinde çalışıyoruz.”

BURSA (İGFA) - BTÜ’nün pek çok sektöre yönelik çözüm sunduğu projelere bir yenisi daha eklendi. Bu kapsamda Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyomühendislik Bölümünden Prof. Dr. Sait Sargın’ın yürütücülüğünü üstlendiği “Mikroalg Biyokütlesinin Katı Kültürde Üretimi Ve Tarımsal Kullanım Olanağının Araştırılması” başlıklı proje, TÜBİTAK 1005 - Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı. Araştırmacı olarak; aynı bölümden Prof. Dr. Mete Yılmaz, Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümünden Prof. Dr. Barış Bülent Aşık, Nilüfer Belediyesi Tarımsal Analiz Laboratuvarı Sorumlusu Dr. Saliha Dorak ve bir doktora öğrencisinin bursiyer olarak yer alacağı proje ile mikroalglerin üretim maliyetini önemli ölçüde azaltan yenilikçi bir yaklaşımla çoğaltılması ve tarımda kullanımı amaçlanıyor. Projede ticarileşmeye hazır bir prototip-formülasyon eldesi ve bu formülasyonun bitki gelişimine etkisinin incelenmesi ile tarımsal üretime, Ar-Ge potansiyeline ve ekonomiye fayda sağlayacak bir sürecin ortaya konulması hedefleniyor.

MALİYET %40 ORANINDA DÜŞECEK

Mikroalglerin son yıllarda bitki beslemesinde tercih edilen bir ürün haline geldiğini ancak sıvı ortamda üretilmesinin maliyetleri artırdığını vurgulayan proje yürütücüsü Prof. Dr. Sait Sargın, “Biz de maliyetleri düşürecek bu projeyi geliştirdik. Proje kapsamında,  mikroalgleri nemli ve katı destek materyalleri üzerinde üretip, son ürün haline getireceğiz. Bu sayede alg üretim maliyetini yüzde 40 oranında düşürmüş olacağız” dedi.

İLK DENEME MISIR ÜZERİNDE

İlk denemelerin mısır bitkisi üzerinde olacağını belirten Prof. Dr. Sargın, “Mikroalgler, bitki beslemesinde verim artırıcı organik maddelerdir. Projemiz kapsamında mikroalgleri, toprak düzenleyici maddelerle birleştireceğiz. Böylelikle üretici tek bir ürün alarak, hem toprak düzenlemesini sağlayacak hem de içeriğindeki mikroalg sayesinde bitkinin verimini artırmış olacak. Katı forma getireceğimiz mikroalglerin denemelerini ise Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi laboratuvarlarında yapacağız. Mısır bitkisi üzerinde yapacağımız testleri, ileride diğer bitki çeşitlerinde de gerçekleştirmeyi hedefliyoruz” diye konuştu.

CosmicBeetle'ın son faaliyetlerini analiz eden ESET araştırmacısı Jakub Souček, "Muhtemelen sıfırdan özel fidye yazılımı yazmanın getirdiği zorluklar nedeniyle CosmicBeetle temel fidye yazılımındaki sorunları maskelemek ve kurbanların ödeme yapma şansını artırmak için LockBit'in itibarından yararlanmaya çalıştı“ dedi." Buna ek olarak, yakın zamanda ScRansom ve RansomHub yüklerinin sadece bir hafta arayla aynı makineye yerleştirildiğini gözlemledik. RansomHub'ın bu şekilde çalıştırılması, ESET telemetrisinde gördüğümüz tipik vakalara kıyasla çok sıra dışıydı ancak CosmicBeetle'ın çalışma yöntemine oldukça benziyordu. RansomHub'ın halka açık sızıntıları olmadığından bu durum, CosmicBeetle'ın onların yeni bir iştiraki olabileceğine inanmamıza yol açıyor" diye ekledi.

SALDIRILARIN ARKASINDA BİR TÜRK OLABİLİR Mİ?

CosmicBeetle, muhtemelen son birkaç yılın en kötü şöhretli fidye yazılımı çetesi olan ve kısa süre önce çökertilen LockBit'i taklit ederek bu sorunları kısmen ele almaya ya da daha doğrusu gizlemeye çalıştı. LockBit adını kullanarak kurbanları ödeme yapmaya daha kolay ikna etmeyi umuyordu. CosmicBeetle ayrıca Türkçe fidye notu içeren özel örneklerini oluşturmak için sızdırılan LockBit Black builder'ı kullandı. Zaufana Trzencia Strona analistleri yakın zamanda CosmicBeetle hakkında bir blog yazısı yayımlayarak CosmicBeetle'ı gerçek bir kişiye - bir Türk yazılım geliştiricisine - atfetmiş olsalar da ESET araştırmacıları bu atfın doğru olduğunu düşünmüyor.

En az 2020'den beri aktif olan CosmicBeetle, ESET araştırmacılarının 2023'te keşfettiği bir tehdit aktörüne verdiği isimdir. Bu tehdit aktörü en çok ScHackTool, ScInstaller, ScService ve ScPatcher'dan oluşan ve genellikle Spacecolon olarak adlandırılan özel Delphi araçları koleksiyonunu kullanmasıyla biliniyor.

ARAMA MOTORLARINDA KÖTÜ AMAÇLI REKLAMLAR NASIL ÇALIŞIR?

90'lı yıllar boyunca çeşitli arama motorlarında yaşanan patlamanın ardından ve çevrimiçi dünyanın fiziksel günlük yaşamlarımıza giderek daha fazla nüfuz ettiği düşünüldüğünde reklam şirketlerinin bu tür alanları hedeflemek istemesi şaşırtıcı değil. Ancak bu arama reklamları arasında kötü niyetli olanlar da bulunabilir. Kötü amaçlı reklamlar genellikle tehdit aktörlerinin potansiyel kurbanları reklamlarına tıklamaya ikna etmek için arama motorlarından en iyi reklam alanını satın almasını içerir. Arama reklamları için ödeme yapan dolandırıcılar, kötü amaçlı sayfalarını otomatik olarak insanların arama sonuçlarının en üstüne getirir. Belirli ürünleri arayan internet kullanıcıları, meşru ve kötü niyetli bir reklam veya sayfayı ayırt etmek için yalnızca ince ipuçlarının mevcut olduğu bu tür durumlarla karşılaşabilir.

2023 yılında Google, kötü amaçlı yazılımları teşvik eden reklamlar da dahil olmak üzere reklam ağını kötüye kullanan 1 milyardan fazla reklamı engelledi veya kaldırdı.  Diğer çevrimiçi reklamverenler de mağdurdur. Reklamcılık işinin doğası gereği, kötü niyetli kişiler tüm bir reklam zincirini manipüle edebilir ve reklam satın almaktan arama motoru sağlayıcılarını taklit etmeye, web sitelerini ve reklam sunucularını hacklemeye kadar çeşitli olası yollarla tehlikeye atabilir.

KÖTÜ AMAÇLI REKLAMLARA KARŞI NASIL KORUNULUR?

En cazip teklif bile bazen beklenmedik tehlikeleri gizleyebileceğinden dikkatli olmalısınız. Siber tehditlere karşı korunmak için atabileceğiniz temel adımlar var ve aynı şey kötü amaçlı reklamcılık için de geçerli. İşte bunlardan birkaçı:

• Farkındalık geliştirmek, siber güvenli bir yaşama doğru atılan ilk adımdır. Sadece bu blog yazısını okumuş olmanız bile kötü amaçlı reklamcılığın kurbanı olmamanız için önleyici bir tedbirdir.
• Tarayıcı parmak izini sınırlayın, sadece gizlilik için değil. Kötü niyetli sitelerin ve aktörlerin cihazınızı tanıması için potansiyel bir yolu ortadan kaldırır.
• Saygın bir reklam engelleyici kullanın; bu reklamların size ulaşmasını engellemenin bir yoludur ve yüzde 100 etkili olmasa da diğer ipuçlarımızla birlikte işe yarayacaktır.
• Çeşitli açılır pencerelere, izin isteklerine ve diğer istenmeyen tarayıcı davranışlarına karşı dikkatli olun.
•  Cihazlarınızı ve yazılımlarınızı güncel tutun. Bazı güvenlik açıkları kolayca istismar edilebilir ve bilgisayar korsanlarının işini kolaylaştırabilir.
•  Gerçek zamanlı korumaya sahip güçlü bir güvenlik çözümü kullanın.

Fuar trafiği, 3-6 Eylül tarihlerinde Polonya’nın Kielce şehrinde düzenlenen MSPO 2024 ile başladı. Doğu Avrupa’nın en eski ve prestijli savunma sanayi fuarı olan MSPO, Polonya başta olmak üzere tüm Doğu Avrupa ve özellikle Ukrayna pazarına açılan stratejik bir kapı olarak özel bir öneme sahip. SYS, bu pazarda CANiK, AEI Systems ve UNIROBOTICS gibi lokomotif iştirakleriyle uzun süredir yoğun bir pazarlama faaliyeti yürütüyor. Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle bölge ülkeleri savunma harcamalarını ciddi oranda artırma yoluna gitti. Polonya’nın savunma bütçesi GSYİH’nın yüzde 4,2’sine karşılık gelen yaklaşık 41 milyar dolar olarak belirlendi. Bu konjonktürel ve bölgesel gelişmeler doğrultusunda MSPO fuarında Polonya ve komşu ülkelerin savunma sanayi projelerine olan ilgisinin artarak sürmesi bekleniyor.

CANiK, AEI Systems ve UNIROBOTICS, fuarda yürütecekleri çalışmalar ile uzun yıllardır büyük önem verdikleri Polonya ve Doğu Avrupa pazarındaki stratejik konumlarını, yeni inovatif projeler ile güçlendirmeyi hedefliyorlar. Başta Ukrayna olmak üzere bölge ülkelerinden 30X113mm orta kalibre toplara yoğun talep dikkat çekiyor. CANiK, grup şirketlerinden AEI Systems tarafından üretilen, dünyanın en düşük geri tepmeye sahip, VENOM LR 30x113 mm orta kalibre topu da tüm bölge ülkelerinin gözdesi durumunda. VENOM LR sahip olduğu eşsiz özellikleri grup şirketlerinden UNIROBOTICS tarafından geliştirilen TRAKON serisi Uzaktan komutalı Silah Sistemleri (UKSS) ile her tür kara ve deniz platformuna entegre edilebiliyor.

MSPO Fuarı’nda açıklama yapan CANiK Genel Müdürü Cahit Utku Aral, “Polonya ve Doğu Avrupa bölgesinde giderek artan güvenlik ihtiyaçlarına yönelik olarak, stratejik çözüm ortaklarımızın en ileri teknolojiyi ve yenilikçi çözümleri tercih ettiklerini görüyoruz. Üretmekte olduğumuz düşük geri tepmeli 30x113 mm VENOM LR orta kalibre topumuz, bölgedeki kara ve deniz platformlarının etkinliğini artıran en önemli güç çarpanlarından biridir. Bu benzersiz top, daha düşük işletme maliyetleri ve uzun ömürlü performansıyla kullanıcılarına önemli ekonomik avantajlar sunmaktadır. Buna ek olarak, grup şirketlerimizden UNIROBOTICS tarafından geliştirilen TRAKON serisi Uzaktan Komutalı Silah Sistemleri (UKSS) entegrasyon çözümümüz ile de kullanıcılarımızın tüm ihtiyaçları karşılanabilmektedir. Bu kombinasyon, kara ve deniz platformlarında yüksek mobilite ve vuruş gücü arayan ülkeler için stratejik bir tercih haline gelmiştir. Ukrayna gibi zorlu operasyonel şartlarda kendini kanıtlamış olan bu sistemlerimiz, sadece bugünün değil, geleceğin savunma ihtiyaçlarını karşılayacak teknolojiler üretiyoruz. Bu bağlamda, müşterilerimizin operasyonel kapasitelerini artırmalarını ve güvenlik stratejilerini daha etkin bir şekilde hayata geçirmelerini sağlamak amacıyla, VENOM LR ve TRAKON serisi ürünlerimize olan ilgiyi memnuniyetle karşılıyoruz” dedi.

Yoğun fuar maratonu

CANiK ve SYS Grup şirketleri, MSPO’nun ardından Eylül ve Ekim aylarında yoğun bir fuar programına girecek. CANiK, dünya genelinde yeni pazar arayışlarını sürdürerek, 11-13 Eylül’de Avustralya’daki LAND FORCES fuarına ilk kez katılacak ve yenilikçi savunma çözümlerini tanıtacak. AEI Systems’ın satın alınmasıyla birlikte, SYS Grup, Birleşik Krallık’taki etkinliğini artırmayı hedefleyerek 18-19 Eylül’de DVD fuarında yer alacak. Eylül sonunda ise ADEX fuarında Azerbaycan’da tüm grup şirketleri ile boy gösterecek. CANiK ve SYS Grup şirketleri, bu etkinliklerle Polonya, Avustralya ve Birleşik Krallık gibi stratejik pazarlarda varlığını güçlendirmeyi ve uluslararası alanda etkisini artırmayı amaçlıyor.

Kullanıcılar uygulama sayesinde çocuk, kadın, aile, sosyal yardımlar, sosyal hizmetler, sosyal politikalar gibi birçok kategoride yer alan dergi, kitap, broşür, rehber, bülten gibi onlarca içeriğe telefonlarından veya tabletlerinden kolaylıkla erişebilecek. Arama fonksiyonu ve kategori filtreleri ile istedikleri materyalleri hızlı bir şekilde bulabilecek.

"Dijital Aile" uygulamasında zengin içerik arşivinin yanı sıra ‘Favorilere Ekleme’ özelliği ile ihtiyaç duyulan içeriklere kolayca erişilebilecek, tüm kategorilerden dergi, kitap vb. materyaller eklenerek kişiye özel bir kütüphane oluşturulabilecek. Ayrıca, içeriklerin daha erişilebilir olmasını sağlayan sesli betimleme özelliği sayesinde görme engelli bireyler ve sesli içerik tercih eden kullanıcılar, dergilerin içeriklerini sesli olarak dinleyebilecek.

Uygulama kullanıcıların istedikleri materyalleri indirerek internet bağlantısı olmadan da erişmelerine imkân tanıyor. Bu özellik, seyahat sırasında veya internet erişiminin kısıtlı olduğu durumlarda kullanıcılara büyük kolaylık sağlayacak.

Dijital pazarlama stratejilerinin en önemli unsurlarından biri olan web siteleri, günümüz dijital çağında tüketim hızının artış göstermesiyle e-ticarette öne çıkmak isteyen işletmeler için hayati bir önem taşıyor.

İşletmelerin başarısını artırmak ve geleceğe yönelik sağlam adım atmak için her bir aşamanın dikkatlice planlanması gerektiğini söyleyen Dijital Pazarlama Okulu Kurucusu Yasin Kaplan, web site performansını artırmak için ipuçlarını 5 maddede sıraladı:

TEKNİK ALT YAPIDA İYİLEŞTİRMELER YAPIN

Web sitenizin teknik altyapısını güçlendirmek, hızlı yüklenme süreleri ve düşük kullanıcı terk oranları sağlar. Yeni nesil kodlama teknikleri ve hafif tema kullanımı, kullanımı deneyimini olumlu etkileyecektir. Aynı zamanda teknik olarak optimize edilmiş olması gerekiyor çünkü arama motorları ve sosyal medya platformları teknik olarak hızlı açılan sade ve iyi kodlanmış web sitelerini pozitif buluyor ve reklam maliyetlerini düşürüyor. Ayrıca organik sıralamanızı da daha yukarıya çıkarabiliyor. E-ticaret altyapısı olarak hazır kullanılan temalar da kullanılabilir. Ancak bu temalar üzerinden teknik iyileştirmeler yapılması gerekir.

KULLANICI ODAKLI TASARIM

Estetik bir tasarım, kullanıcıların siteyi daha kolay gezmesini ve içeriğe hızlıca ulaşmasını sağlar. Kullanıcılar web sitelerine girerken tasarım konularına dikkat ediyorlar. Kullanıcının web sitesinde geçirdiği zamanın nitelikli olması, daha hızlı sonuç vermesi ve web sitesine tıkladığında hızlı bir şekilde açılması çok önemlidir. İçeriklerin, kullanıcının okuyabileceği ve tüketebileceği şekilde olması, görsellerin ilgi çekici olması ve videoların optimize edilmiş, hızlı açılan ve yüksek çözünürlüklü olması gibi birçok metrik bulunuyor.

SEO UYUMLU İÇERİK YÖNETİMİ

Web sitesindeki anahtar kelimeler ile ilgili ve bilgilendirici içerikler yazmak da hem arama motorlarının hem de sosyal medya platformlarının sevdiği bir konudur. Burada anahtar kelimeleri doğru şekilde belirlemek ve içerikleri hedef kitlenizin ilgisi çekecek şekilde hazırlamak çok önemlidir. Doğru içerikler web sitenin organik arama sonuçlarında üst sıralarda yer alınmasını sağlar.

MOBİL OPTİMİZASYON

İnternet kullanan kullanıcıların yüzde 85’i mobil olarak kullanıyor. Bu nedenle mobil açılış hızını optimize etmemiz, sadece web sitenin masaüstü optimizasyonu değil, mobil optimizasyonunu da yapmak gerekiyor. Tüm cihazlarda açılabilir ve yine hızlı açılan, içerikleri mobile göre optimize edilmiş web siteleri oldukça önemlidir. Bu optimizasyonları artırmak, hem reklam maliyetlerini düşürmeyi hem organik sıralamayı yükseltmeyi hem de daha nitelikli trafik kazanılmasını sağlar.

ANALİZ VE İZLEME

Tüm bu adımları detaylı şekilde uyguladıktan sonra performans izleme araçlarını kullanarak web sitenizin performansı düzenli olarak izlenmelidir. Farklı içerik ve tasarım varyasyonlarını test ederek en iyi performans gösteren seçenekler belirlenip yol haritası çıkarılabilir. Aynı zamanda kullanıcıların deneyimlerine dair geri bildirimler toplanarak ve analiz ederek site performansı iyileştirilebilir.

DOLANDIRICILAR TELEFON NUMARALARINIZ İLE NELER YAPABİLİRLER?

Çevrimiçi dolandırıcılık planının merkezinde oltalama ve diğer sosyal mühendislik saldırıları yer alıyor. Başarıları büyük ölçüde yüksek ödüllü olmalarına, ölçeklenebilirliklerine, insanların zayıflıklarından faydalanma kabiliyetlerine ve sınır ötesi kanun uygulamalarının zorluklarına dayanıyor. 

Smishing ve bilgisayar korsanlığı. Tehdit aktörleri sizi iyi huylu bağlantılar veya ekler olarak gizlenmiş kötü amaçlı yazılımlarla hedefleyebilir. Bunlar cihazınıza casus yazılım veya diğer kötü amaçlı yazılımları yükleyecek veya kişisel verilerinizi cihazınızdan sızdıracaktır. Kimlik avı web sitelerinde oturum açma kimlik bilgilerinizi veya diğer kişisel bilgilerinizi teslim etmeniz için sizi kandırmayı amaçlayan mesajlar gönderebilirler.

Çağrı yönlendirme, SIM değiştirme ve Arayan Kimliği sahteciliği. Dijital iletişimin yükselişine rağmen telefon görüşmeleri ve mesajlar gizli bilgi alışverişi için güvenilir bir yöntem olmaya devam ediyor. Arama yönlendirme planlarında, dolandırıcılar sizinle veya servis sağlayıcınızla iletişime geçer ve sonuçta telefon numaranızdan gelen aramaların kendi kontrolleri altındaki bir numaraya yönlendirilmesini sağlar. Sağlayıcı doğrulama istese de dolandırıcı zaten kişisel bilgilerinizin çoğuna erişebilir ve bu dolandırıcılığı gerçekleştirmeyi kolaylaştırır. Benzer şekilde, SIM değiştirme dolandırıcıları mobil operatörünüzü kandırarak SIM kartlarını sizin adınız ya da eski numaranız altında etkinleştirebilir ve numaranızı kendi SIM kartlarına taşıyabilirler. Bu dolandırıcılık nedeniyle telefon şebekenize erişiminizi kaybedersiniz. Doğrulama işlemi için kurbanın hayatı hakkında biraz araştırma yapılmasını da gerektiren SIM değiştirme, yıllardır ciddi bir tehdittir. 

Dolandırıcılar, numaranızı taklit ederek, İnternet Protokolü Üzerinden Ses (VoIP) veya sahtekârlık hizmetlerini kullanarak ve diğer yöntemlerle ‘Arayan Kimliğini’ taklit edebilirler. Saldırganlar finansal dolandırıcılık ve diğer suçları işlerken kimliklerini maskeleyebilir ve siz veya güvendiğiniz kişi gibi davranabilirler. Bugünlerde birçok çevrimiçi hizmet, kimlik doğrulama ve hesap kurtarma için telefon numaralarına güveniyor. Bu nedenle, bir telefon numarasını ele geçirmek, iki faktörlü kimlik doğrulama (2FA) dahil olmak üzere güvenlik önlemlerinizi atlamakla eş değer olabilir. Ayrıca dolandırıcılar kişilerinizi veya işvereninizi dolandırmak için sizi taklit edebilir.

GÜVENLİK AĞINIZI YÜKSELTİN

Bir telefon numarası tehdit aktörleri için bir giriş kapısı olabilir. Büyük ölçekli ticari uzlaşmalara ve milyonlarca zarara yol açabilir. Telefon numaranız  benzersiz tanımlayıcılar gibi mümkün olduğunca gizli olmalıdır. Kimlik avı büyük bir tehdit olmaya devam ettiğinden tetikte olun. Onaylama ve kimlik doğrulamanın güvende kalmanın anahtarı olduğunu unutmayın.  Kişilerin ve işletmelerin telefon dolandırıcılığından uzak durabilmeleri için birkaç yol var:

1. Doğrulayın
2. Sağlayıcı güvenliği 
3. Ne paylaştığınıza dikkat edin 
4. SMS'i unutun 
5. Mobil güvenliği kullanın 

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi (MDBF) Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Burhan Pektaş, yapay zekâ ve dijital araçların bilişsel işlevleri nasıl etkilediğini değerlendirdi.

Prof. Dr. Burhan Pektaş, teknolojinin hayatımızın her alanına nüfuz ettiği bir çağda, yapay zekanın (AI) ve dijital araçların bilişsel işlevlerimizi, özellikle de hafızayı geliştirip güçlendirmediği konusundaki tartışmanın her zamankinden daha fazla önem taşıdığına işaret ederek, “Günlük görevlerimizi yönetmek için akıllı telefonlara, akıllı asistanlara ve yapay zeka destekli uygulamalara giderek daha fazla güvendikçe, önemli bir soru ortaya çıkıyor: Bu teknolojiler bilişsel yükümüzü azaltarak mı bize yardımcı oluyor yoksa bizi aşırı bağımlı hale getirerek doğal hafızamıza mı zarar veriyor?” dedi.

HAFIZAMIZIN ÜZERİNDEKİ YÜKÜ AZALTMAK İÇİN Mİ TASARLANDILAR?

Teknoloji savunucularının, dijital araçların ve yapay zekanın, rutin görevleri verimli bir şekilde yerine getirerek ve bilgiye anında erişim sağlayarak hafızamızın üzerindeki yükü azaltmak için tasarlandığını ileri sürdüklerini kaydeden Prof. Dr. Burhan Pektaş, “Örneğin dijital takvimler, hatırlatıcılar ve not alma uygulamaları, sürekli zihinsel hokkabazlığa gerek kalmadan programları, görevleri ve önemli tarihleri yönetmemize yardımcı olur. Bu, bireylerin daha karmaşık ve yaratıcı görevlere odaklanmasına olanak tanır ve potansiyel olarak üretkenliği ve zihinsel refahı artırır.” diye konuştu.

Prof. Dr. Burhan Pektaş, teknolojiye aşırı güvenmenin doğal hafıza işlevlerimize zarar verebileceğine dair endişelerin arttığına vurgu yaparak, “Bilişsel bilim insanları ve psikologlar, dijital bağımlılığın bilgiyi saklama ve hatırlama yeteneğimiz üzerindeki potansiyel olumsuz etkisi konusunda alarma geçti. ‘Dijital amnezi’ veya ‘Google etkisi’ olarak bilinen olgu, insanların internette kolayca arayabilecekleri bilgileri hatırlama olasılıklarının daha düşük olduğunu gösteriyor. Yapay zeka ve teknolojinin hafıza üzerindeki etkisi, hem olumlu hem de olumsuz sonuçları olan çok yönlü bir konudur. Bu araçların bilişsel yükümüzü inkar edilemez bir şekilde azaltıp üretkenliği artırmasına rağmen, bunların doğal hafıza yeteneklerimizi aşındırma potansiyeline dair geçerli bir endişe var. Teknoloji gelişmeye devam ettikçe onu akıllıca kullanmak ve bilişsel sağlığı destekleyen uygulamaları sürdürmek çok önemlidir. Sonuçta amaç, bilgi ve verimlilik arayışımızda teknolojinin koltuk değneği değil, yardımcı olarak hizmet ettiği bir denge kurmak olmalıdır.” dedi.

Dikkat ve hafıza arasındaki ilişkinin bilişsel psikolojinin temel bir yönü olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Burhan Pektaş, şöyle devam etti:

“Dikkat, bilgiyi kodlamak, depolamak ve almak için çok önemlidir; hafıza ise etkili bir şekilde çalışmak için dikkat süreçlerine dayanır. Dikkat ve hafızanın birbirine bağlanmasını sağlayan ‘kodlama’, ‘depolama’, ‘geri alma’, ‘dikkat ve çalışma belleği’ şeklinde birçok yolu vardır. Dikkat, hafıza sürecinin kritik bir bileşenidir ve bilginin nasıl kodlandığını, saklandığını ve alındığını etkiler. Bireyler, dikkat süreçlerini anlayarak ve optimize ederek hafıza yeteneklerini ve genel bilişsel performanslarını geliştirebilirler.”

Bilginin bol ve kolay ulaşılabilir olduğu günümüz dünyasında, akılda tutulması gereken en önemli şeyin, eleştirel düşünmenin ahlaki değerler çerçevesinde uygulanması olduğunu kaydeden Prof. Dr. Burhan Pektaş, “Bilgi güvenilirliğini değerlendirmek, bilgiyi analiz etmek ve yorumlamak, etik şekilde uygulamak, yapıcı diyaloglara girmek, sürekli öğrenmeye ve adaptasyona açık olmak, ahlaki değerleri bütünleştirmek bu süreçte kritik öneme sahiptir. Bilgi çağında başarılı olabilmek için, eleştirel düşünmeyi ahlaki temellerle birleştirerek, bilgiyi sorumlu ve etik bir şekilde kullanmak gereklidir. Bu yaklaşım hem bireysel hem de toplumsal düzeyde fayda sağlayacak bilinçli kararlar almayı mümkün kılar.” diye konuştu.

Bitdefender Antivirüs Türkiye distribütörü Laykon Bilişim’in Operasyon Direktörü Alev Akkoyunlu, VPN kullanırken dikkat edilmesi gereken 5 noktayı sıraladı.

VPN KULLANIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN 5 NOKTA

1. VPN protokolüne dikkat edin. VPN protokolü, VPN'in nasıl çalıştığını ve iletişim kurduğunu yöneten bir dizi kural ve standarttır. Farklı protokollerin farklı güvenlik, hız ve uyumluluk seviyeleri vardır. En popüler protokollerden bazıları IKEv2, L2TP/IPsec ve SSTP’dir. Her protokolün kendine özgü güçlü ve zayıf yönleri vardır ve bazıları belirli cihazlar veya platformlarla çalışmayabilir. İhtiyaçlarınız için en iyi güvenlik ve performans dengesini sunan bir protokol seçmelisiniz.

2. Ücretsiz bir VPN aslında ücretsiz değildir. Ücretsiz bir VPN kulağa hoş gelebilir ancak gerçek şu ki tüm şirketler maliyetlerini karşılamak için para kazanmak zorundadır. Bazı ücretsiz VPN'ler bunu reklamlarla, bazıları ise kullanıcılarının verilerini satarak yapar. Bazen ücretsiz, daha yavaş bağlantı hızı ve daha az özellik anlamına gelir. Bu nedenle VPN sağlayıcınızı doğru seçin. Yoksa verilerinizi satan bir şirkete hassas bilgilerinizi açabilirsiniz.

3. VPN sunucularına dikkat edin. VPN sunucusu, VPN kullanırken cihazınızın bağlandığı uzak konumdur. Sunucu, cihazınız ile internet arasında bir ağ geçidi görevi görür ve hızınızı, gecikmenizi ve içeriğe erişiminizi etkileyebilir. Birini seçmeden önce VPN sunucusunun konumunu, kapasitesini ve itibarını göz önünde bulundurmalısınız. Genellikle, sunucu fiziksel konumunuza ne kadar yakınsa, bağlantınız o kadar hızlı ve güvenilir olur. Ancak, coğrafi olarak kısıtlanmış içeriğe erişmek veya sansürden kaçınmak istiyorsanız, farklı bir ülke veya bölgedeki bir sunucuyu da seçmek isteyebilirsiniz.

4. VPN türünü inceleyin. Site-to-site, istemci-sunucu ve peer-to-peer gibi farklı VPN türleri vardır. Her türün ihtiyaçlarınıza ve tercihlerinize bağlı olarak kendi avantajları ve dezavantajları vardır. Örneğin, site-to-site VPN'ler birden fazla konumu veya ağı bağlamak için uygundur, istemci-sunucu VPN'ler ise bireysel kullanıcılar için daha yaygındır. Peer-to-peer VPN'ler merkezi olmayan yapıdadır ve bant genişliğini ve kaynakları paylaşmak için diğer kullanıcılara güvenir. Her türün avantajlarını ve dezavantajlarını araştırmalı ve kullanım durumunuza hangisinin uyduğuna karar vermelisiniz.

5. VPN özelliklerini gözden geçirin. Farklı VPN'ler, deneyiminizi ve güvenliğinizi artırabilecek farklı özellikler sunar. Aradığınız özelliklerden bazıları şifreleme, kill switch, DNS sızıntı koruması, bölünmüş tünelleme ve çoklu atlamadır. Şifreleme, verilerinizin herhangi birinin okumasını önlemek için karıştırılması işlemidir. Kill switch, VPN bağlantısı kesilirse cihazınızın internet bağlantısını otomatik olarak kesen bir özelliktir. DNS sızıntı koruması, DNS isteklerinizin İSS'nize veya üçüncü taraflara ifşa edilmesini engelleyen bir özelliktir. Bölünmüş tünelleme, hangi uygulamaların veya web sitelerinin VPN'i kullanacağını ve hangilerinin kullanmayacağını seçmenize olanak tanıyan bir özelliktir. Çoklu atlama, trafiğinizi ekstra güvenlik için iki veya daha fazla VPN sunucusu üzerinden yönlendiren bir özelliktir.

Kullanıcı odaklılığı ve hayatı kolaylaştıran 8 binden fazla dijital hizmeti ile dünyanın en iyilerinden biri olan e-devlet kapısı vatandaşlarla büyümeye devam ediyor.

e-Devlet Kapısı hizmete girdiği tarihten itibaren vatandaşların işlerini kolaylaştırırken zamandan da tasarruf etmelerini sağladı.

Cumhurbaşkanlığı Dijital Ofisi'nden yapılan açıklamada, vatandaşlara en üst düzeyde nitelikli, hızlı ve güvenli hizmet sunabilmek için var gücüyle çalışmaya ve DijitalTürkiye'ye öncülük etmeye devam edeceklerini kaydetti.

e-Devlet Kapısı hizmete girdiği tarihten itibaren vatandaşların işlerini kolaylaştırırken zamandan da tasarruf etmelerini sağladı.

Doğan, ayrıca birçok kişinin Instagram üzerinden gelir elde ettiğini belirterek şunları söyledi: 

“Bu engellemenin bu şekilde geçimini sağlayan kişileri ekonomik anlamda zor duruma sokuyor. Bu tür kararlar alınırken sosyal ve ekonomik etkenler göz önüne alınarak karar verilmesi ve  sonuçlarının iyi analiz edilmesi gerekir."

Palamar Teknoloji Kurucu ve CEO’su Onur Candan, bugün yürürlüğe giren AB yapay zeka yasası ile ilgili olarak şunları söyledi: “Yapay zeka, hayatımızı kolaylaştırmak, iş süreçlerini optimize etmek ve yeni keşifler yapmak için kullanılması açısından dünyayı değiştiren bir etkiye sahip. Gizlilik, güvenlik ve insanlara zarar vermeyecek bir noktada olması çok önemli bir konu. Bu nedenle, yapay zekanın etik ve güvenilir kullanımı konusunda çok dikkatli olunması ve gerekli önlemlerin alınması gerekiyor. Hayatımızı, iş yapış şeklimizi değiştiren yapay zekanın yasaların belirlediği bir çerçeve içinde ele alınması ne zamandır sektörümüzün üzerinde düşündüğü bir konuydu.

Bu yasa ile birlikte yapay zeka alanındaki gelişmelerin doğru şekilde yönetilmesi ve insanlığa fayda sağlaması için sürekli olarak değerlendirilmesi ve denetlenmesi gerekiyor. Ülkemizde henüz bir yasa olmamasına rağmen yakın gelecek Avrupa Birliği yapay zeka yasasına eş değer bir yasa çıkabileceğini öngörüyorum. Dolayısıyla bu yasa dahilinde özellikle yapay zeka üreticileri ve iş dünyasının şimdiden düzenlemelere başlamasının önemli olduğunu düşünüyorum.”

Yenilikçiliği Desteklemek

AB yapay zeka yasasının, yalnızca düzenlemeler getirmekle kalmadığını, aynı zamanda yenilikçiliği de desteklediğinin altını çizen Onur Candan, “Özellikle start-up ve KOBİ’lere, yapay zeka modellerini geliştirme ve eğitimde gerçek dünya standartlarına yakın test ortamları sunulması öngörülüyor. Bu sayede, firmalar yenilikçi çözümler geliştirebilirken, aynı zamanda uyumluluklarını da sağlayabilecekler.

Yapay zekâ projelerinin AB yapay zeka yasası ile uyumlu hale getirilmesi konusunda profesyonellerden destek almak, şimdilerde çok daha önemli bir konu olarak karşımıza çıkıyor” dedi.

AB Yapay Zeka Yasasında Neler Var?

• Risk Seviyelerine Göre Düzenlemeler
• AB yapay zeka yasası, yapay zekâ sistemlerini kullanıcılar için oluşturduğu risk seviyelerine göre üç ana kategoriye ayırıyor: Düşük Risk, Yüksek Risk ve Kabul Edilemez Risk.
• Düşük Risk: Temel şeffaflık ve hesap verebilirlik gereksinimlerini karşılamak zorundadır. Örneğin, basit sohbet robotları bu kategoride yer alabilir ve kullanıcıya sohbet eden kişinin bir yapay zeka olduğunu belirtmek yeterlidir.
• Yüksek Risk: Güvenlik veya temel hakları ciddi şekilde etkileyebilecek sistemler bu kategoriye girer. Örneğin, sağlık sektöründe kullanılan tanı koyma sistemleri ya da kritik altyapıların yönetiminde kullanılan yapay zeka araçları yüksek riskli kategoride değerlendirilir. Bu sistemler, piyasaya sürülmeden önce ve yaşam döngüleri boyunca sıkı denetimlere tabi tutulacaktır.
• Kabul Edilemez Risk: İnsanlara zarar verme potansiyeli taşıyan sistemler bu kategoride yer alır ve yasaklanır. Örneğin, sosyal skorlamalar (kişilerin davranışlarına veya sosyo-ekonomik durumlarına göre sınıflandırılması) ve izinsiz biyometrik tanımlama sistemleri bu gruba girer.
• İşe Alımlarda Ayrımcılığı Tetikleyebilecek Sistemler
• İşe alım süreçlerinde kullanılan yapay zeka sistemleri, ayrımcılığı tetikleyebilir ve bu nedenle yüksek risk kategorisinde değerlendirilir. Örneğin, bir yapay zeka sistemi, adayların cinsiyeti, yaşı veya etnik kökeni gibi kişisel özelliklere dayalı olarak ayrımcılık yapabilir. Bu tür sistemler, AB yapay zeka yasası kapsamında sıkı denetimlere tabi tutulacak ve piyasaya sürülmeden önce detaylı bir şekilde değerlendirilecektir.

Şeffaflık Gereksinimleri

Generatif yapay zeka sistemleri (Örneğin; ChatGPT gibi) için şeffaflık büyük önem taşıyor. Bu sistemlerin şeffaflık gereksinimlerine uyması için:

• İçeriğin YZ tarafından üretildiğinin açıkça belirtilmesi,
• Modelin yasa dışı içerik üretmemesi için tasarlanması,
• Eğitimde kullanılan telif hakkına sahip verilerin özetlerinin yayınlanması gerekmektedir.
• 

Platformun erişime kapatılmasının e-ticareti ne yönde etkileyeceği tartışılmaya başlandı. Konuyla ilgili bilgi veren Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Emre Ekmekçi, Türkiye’de toplam e-ticaretin içindeki yüzde 10’luk kısmın sosyal medyada gerçekleştirildiğini belirterek, oluşturulan influencer trafiğiyle birlikte günlük 1,9 milyar liralık bir e-ticaret hacminin etkilenebileceğini vurguladı.

Ekmekçi, “Toplam e-ticaretin içindeki yüzde 10’luk kısım sosyal medyada yapılıyor. Günde 930 milyon TL’ye denk geliyor. Platformlara trafik oluşturan influencerlarla birlikte 1,9 milyar liralık bir hacim etkilenebilir. Bire bir yok olmaz ama başka zamana veya başka bir platforma kayar” dedi.

“Bu karar pozitif bir ortam oluşturmaz”

E-ticarette tüm kanalların önemli olduğunun altını çizen Ekmekçi, yıl sonu 3,4 trilyon liralık işlem hacmine ulaşma hedeflerinin bulunduğunu belirtti. Bu hedefe giderken her türlü mecranın kısıtlanmasının sektör açısından faydalı olmayacağına vurgu yapan Ekmekçi, “Bizim için her kanal önemli. Türkiye’de Instagram çok önemli kanallardan bir tanesi. O platformda Türkiye’de ciddi bir ekonomi dönüyor. Bu platformun üzerinde dönen iş modelleri var, yatırımlar var, bu karar pozitif bir ortam oluşturmaz” şeklinde görüş bildirdi.

Daha önce pek çok kamu ve özel kurumun düzenlediği yarışmalardan ödülle dönen öğrenciler bu kez TÜBİTAK’ta büyük başarı elde etti.

Bu kapsamda Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Makine Mühendisliği BölümüDr. Öğretim Üyesi Hakan Ülker’in danışmanlığında Uzay Havacılık ve Savunma Sanayi Topluluğu üyelerinden Makine Mühendisliği Bölümü öğrencisi Burak Tez, Mekatronik Mühendisliği Bölümü öğrencisi Emre Öz ve Mekatronik Mühendisliği Bölümü öğrencisi Filiz Cansız’ın “Yapay Zekâ Destekli Besici İHA” projesi 2242 Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Gıda ve Tarım Kategorisi’nde rekor başvuruya rağmen birinciliği elde etti. BTÜ-ANTARES takımının, 18 aylık çalışmasıyla tasarlanan İHA sayesinde sürü hayvanlarının otlatılması sırasında yabani hayvanlar tarafından gerçekleşebilecek saldırıların önüne geçilerek, kayıpların önlenmesi hedefleniyor.

SÜRÜ HAYVANLARIN GÜVENLİĞİNİ İHA SAĞLAYACAK

Döner kanat İHA’nın 3 saat boyunca havada kalabildiğini vurgulayan BTÜ-ANTARES Takımı Kaptanı Burak Tez, “Otlatıldıkları esnadasürü hayvanlarına,yabani hayvanların saldırı haberlerini sıkça duymaya başladık. Biz de buna çare olabilmek adına Besici İHA’yı tasarladık. Yapay zekâ desteği ile görüntü işleme modelini eğiterek yırtıcı hayvanların tespitini sağlıyoruz. 35 metreye kadar görüş mesafesi olan İHA, bir tehlike gördüğü an sürünün rahatsız olmayacağı ancak yabani hayvanı alandan uzaklaştıracak bir sinyal verecek. Bu sayede sürü otlatıldığı sırada İHA havadan hayvanların güvenliğini sağlayacak” dedi.

İHA’nın mobil uygulamaya da sahip olduğunu ifade eden Burak Tez, “İHA, tehlikeyi gördüğü an yırtıcı hayvanı ortamdan uzaklaştırmakla kalmayacak aynı zamanda kullanıcıya bildirim yollayarak, durumdan haberdar edecek. Bu özelliğiyle de kullanıcı her yerden sürüsünün durumunu takip edebilme fırsatına sahip olacak. Ayrıca tasarladığımız İHA’nın, uzaktan yazılım güncellemeleri ile afet durumlarında insan tespitinde de kullanabilme imkânı bulunuyor” diye konuştu.

Prof. Dr. Korkmaz, yapay zekânın etkili olacağı alanlardan bazılarıyla ilgili şu öngörülerini paylaştı:
 

Etkin Sağlık Hizmetleri:

• Teşhis ve tedavi: Yapay zekâ, doktorların hastalıkları daha hızlı ve doğru bir şekilde teşhis etmelerine, kişiselleştirilmiş tedavi planları oluşturmalarına ve ilaç geliştirme sürecinin hızlanmasına yardımcı olabilir.
• Robotik cerrahi: Yapay zekâ destekli robotik cerrahi sistemleri, daha hassas cerrahi prosedürler sağlayarak hastaların daha hızlı iyileşmelerini sağlayabilir.
• İlaç keşfi: Yeni ilaç ve tedavilerin keşfedilmesini hızlandırabilir ve daha etkili ve daha az yan etkisi olan ilaçlar geliştirmeye yardımcı olabilir.

Kişiselleştirilmiş Eğitim:

• Kişiselleştirilmiş öğrenme: Yapay zekâ, her öğrencinin bireysel ihtiyaçlarına göre uyarlanmış öğrenme deneyimleri oluşturmak için kullanılabilir.
• Otomatik değerlendirme: Ödevleri ve testleri otomatik olarak tasarlayabilir ve değerlendirebilir.  Bu durum öğretmenlere daha fazla zaman kazandıracaktır ve öğrenci için geri bildirim süreçlerini iyileştirecektir.
• Engelli öğrencilere destek: Engelli öğrencilere, öğrenmelerine ve iletişim kurmalarına yardımcı olmak için kullanılabilir.

Daha Az Kaza, Güvenli Ulaşım: 

• Otonom araçlar: Yapay zekâ, kazaları önleyebilen ve insan müdahalesi olmadan güvenli bir şekilde seyahat edebilen otonom araçların geliştirilmesinde ana rol oynamaktadır.
• Akıllı trafik yönetimi: Trafik akışını optimize etmek ve tıkanıklığı azaltmak için kullanılabilir.
• Toplu taşıma: Daha verimli ve kullanıcı dostu toplu taşıma rotaları ve programları oluşturmak için kullanılabilir.

Verimli ve Güvenli Üretim Süreci:

• Robotik otomasyon: Yapay zekâ, daha verimli ve güvenli üretim süreçleri oluşturmak için robotların otomasyonunda kullanılmaktadır.
• Öngörücü bakım: Ekipman arızalarını tahmin etmek ve önleyici bakım gerçekleştirmek için kullanılabilir, bu da üretim süresini ve maliyetleri azaltacaktır.
• Tedarik zinciri yönetimi: Tedarik zincirlerini optimize etmek ve stok seviyelerini yönetmek için kullanılabilir.

Sanal Asistanlar Artabilir:

• Müşteri hizmeti: Müşteri sorularını yanıtlamak ve destek sağlamak için sohbet robotları ve sanal asistanlar aracılığıyla şimdiden kullanılmaya başladı.
• Finans: Dolandırıcılığı tespit etmek, yatırımları yönetmek ve kişiselleştirilmiş finansal tavsiyeler sunmak için kullanılabilir.
• Tarım: Mahsul verimini optimize etmek, zararlıları ve hastalıkları kontrol etmek ve sulama sistemlerini yönetmek için kullanılıyor ve bu kullanım daha etkin hale getirilebilir. 

Altının gücünü blockchain teknolojisinin güvenilirliğiyle buluşturan Gram Gold (GRAMG), altın yatırımcılarının blockchain güvenliği, hızı ve kolaylığıyla altın yatırımı yapabilmesini sağlıyor. Türkiye’de üretilen ilk dijital altın olan GRAMG ile altın yatırımı yapmak ilk kez bu kadar şeffaf, güvenli ve ucuz hale geliyor.

Emtialara ilgi artıyor

Son birkaç yılda yatırımcıların altın ve gümüş gibi emtialara ilgisi artarken, kripto para yatırımcıları da fiziki karşılığı bulunan varlıklara daha fazla yatırım yapıyor. Bitlo CEO’su Mustafa Alpay, birebir fiziki altın karşılığı teminat olarak bankada tutulan GRAMG’ye de günden güne daha fazla yatırımcının ilgi gösterdiğini belirtiyor. 

Türkiye’nin ilk dijital gram altını GRAMG’ye yatırımcı ilgisinin 120 milyon TL’ye ulaştığını ifade eden Alpay, şu açıklamada bulundu: “Sadece GRAMG de değil; Gram Gümüş Token, Gram Plantin Token, bunların ons versiyonları ve diğer rezerv kripto paralarımızın büyüklüğü 250 milyon Türk lirasının üzerinde. Bunları www.token.com.tr  adresinden ayrı ayrı rezerv kanıtı sayfasından paylaşıyoruz.”

Bitlo’nun marka bilinirliğini çalışmalarını artırdığını belirten Alpay, GRAMG’nin yastık altı yatırımlarına alternatif olduğunu vurguladı: “Biz, yastık altında altın biriktiren veya cebine ekstra para girer girmez altın alan herkesin GRAMG’yi tanımasını istiyoruz. Şimdilerde marka bilinirliği anlamında da çalışmalarımızı artırdık. Gelecek yıl GRAMG’nin artık Türkiye’deki tüm altın yatırımcıları tarafından bilinen, kullanılan bir ürün olmasını umuyoruz.”

“GRAMG, 7/24 çok düşük alım satım farkı sunuyor”

GRAMG’nin ve diğer rezerv token’larının avantajlarını da anlatan Mustafa Alpay, özellikle GRAMG alım satımında mesai saati ayrımı olmadığının ve 7/24 çok düşük makas aralığı bulunduğunun altını çizdi.

Alpay, “7/24 çok düşük alım satım farkı olması, mesai saati ayrımı olmaması, saklama maliyeti olmaması, dünyanın her yerinden anında alınıp satılabilmesi gibi avantajlarıyla Türkiye’nin ilk dijital altını GRAMG’yi altında yeni dönemin anahtarı olarak görüyoruz,” dedi ve ekledi: “GRAMG’yi herkese ulaştırmak ve kullandırtabilmek için minimum bir yatırım bedeli tanımlamadık. Bugün 1 Türk lirasıyla bile GRAMG alabilirsiniz. Kuyumcudan altın alırken bu mümkün değil çünkü fiziki altını bölemezsiniz. GRAMG’de böyle bir şey yok. GRAMG sayesinde bir gram altının yarısını veya onda birini bile alabilirsiniz.”

“Türkiye’nin ilk dijital altını” olarak tanımlanan GRAMG, Bitlo.com veya Bitlo mobil uygulaması üzerinden kolayca alınıp satılabiliyor. Bitlo’da GRAMG’nin yanı sıra dijital gümüş ve platin seçenekleri ile euro, TL, dolar, pound gibi itibari paraların da dijital versiyonları listeleniyor.

EKONOMİM DERGİSİ

Tüm bakanlıklar ile ilgili kurum ve kuruluşları, özel sektör ve STK’ların geniş katılımıyla güncellenen planı Cumhurbaşkanı Yardımısı Cevdet Yılmaz, sosyal medya hesabından paylaştı.

Teknolojik gelişmeler ve ulusal ihtiyaçlar ışığında kapsamlı toplantılar sonucunda hazırladığımız 71 eylemden oluşan UYZS Eylem Planı'nın bugün itibariyle uygulanmasına başlandığını belirten Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "UYZS Eylem Planımız, Türkçe büyük dil modelinin geliştirilmesi, küresel firmalarla bilgi ve tecrübe paylaşımına yönelik iş birliklerinin ilerletilmesi, yapay zekâ girişim ekosisteminin geliştirilmesi, yapay zekâ alanında yetkin işgücünün artırılması, yerli yapay zekâ uygulamalarının çoğaltılması, Türkiye'yi küresel oyuncu haline getirecek işlemci altyapısının geliştirilmesi gibi önemli eylemler içeriyor. Bir yandan bu eylemlerin en hızlı ve etkili bir şekilde hayata geçirilmesini takip ederken, bir yandan da yapay zekâ teknolojisindeki gelişmeleri izleyerek tüm paydaşlarımızla birlikte dinamik bir şekilde eylemlerimizi güncellemeye devam edeceğiz" mesajı verdi.

Yılmaz, Türkiye’nin yapay zekâ atılımına katkı veren Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi başta olmak üzere emeği geçen tüm kurum ve kuruluşlarımıza, görüş ve önerileri ile katkı sunan STK’lara teşekkür ederek, planın hayırlı olmasını diledi.

Söz konusu Eylem Planı'nın detaylarına ulaşmak içn TIKLAYABİLİRSİNİZ

Kulaklık yastıkları gelişmiş konfor ve gürültü engellemek için ultra yumuşak mikrofiber ve yüksek dereceli köpükten üretilen Dyson OnTrac™, dört renk seçeneği ve ilave olarak sunulan kulaklık yastığı ve dış kapak çeşitleri ile 2000’den fazla renk kombinasyonu yaratılabilecek şekilde kişiselleştirilebiliyor. Çok yönlü denge kolları ve kafa bandında benzersiz bir şekilde konumlandırılmış pil, dengeli ağırlık dağılımı sağlıyor.

Baş Mühendis Jake Dyson konuya ilişkin açıklamasında, ”Dyson’ın ses mühendisliği misyonu, sanatçının ses dalgasının bütünlüğünü parazitlerden arınmış bir şekilde korumaktır. Ayrıca insanların değer vereceği, heyecan ve gurur duyacağı bir kulaklık yaratmak istedik. Aeroakustik alanında 30 yılı aşkın deneyimimizle ses fiziği konusunda uzmanlaştık. Şirket içi yankısız odalar ve uzman mühendisler aracılığıyla gürültüyü azaltarak, Dyson OnTrac™ kulaklığı geliştirmek için ses konusundaki edindiğimiz bilgiyi hayata geçirdik ve daha da genişlettik. Sadece sese yönelik ilk kulak üstü kulaklıklarımız, Gelişmiş Aktif Gürültü Engelleme (ANC), olağanüstü ses kalitesi ve benzersiz malzemeler, tasarım ve özelleştirme sayesinde gün boyu konfor sunuyor.” dedi. 

Gelişmiş Aktif Gürültü Engelleme (ANC)

Dyson OnTrac™, optimum bir dinleme ortamı yaratmak için 8 mikrofon kullanan ve dış sesi saniyede 384.000 kez yakalayan özel bir Aktif Gürültü Engelleme (ANC) algoritmasına sahiptir. Bu özellik, 40 desibele kadar istenmeyen gürültüyü engellemek için üstün malzemeler ve özenle tasarlanmış iç geometriyle birleşiyor.

Artırılmış Ses Aralığı

40 mm, 16 ohm neodimyum hoparlör sürücüleri ve gelişmiş ses sinyali işleme özelliğiyle Dyson OnTrac™, her notanın veya kelimenin hassas bir şekilde iletilmesini sağlıyor. Kulaklıklar, 6 Hertz’e kadar düşük frekanslardan 21.000 Hertz’e kadar yüksek frekansları üreterek hissedebileceğiniz derin alt bas ve frekans aralığının üst sınırındaki net tizleri iletiyor. Aynı zamanda, hoparlör yuvası daha doğrudan bir ses tepkisi için kulağa doğru 13˚ eğimlidir.

Aktif Gürültü Engeleme (ANC) ile 55 Saate Kadar Pil Ömrü

55 saate varan pil ömrüyle Dyson OnTrac™, Aktif Gürültü Engelleme (ANC) etkin olsa bile iki haftaya kadar dinleme süresi sunuyor. Her biri sadece 30 g ağırlığında olan iki yüksek kapasiteli lityum iyon pil hücresi, kafa bandına yerleştirildiğinden daha eşit ağırlık dağılımı sağlıyor.

Gün Boyu Konfor ve Akustik için Tasarlandı

US Ergonomics tarafından konforlu olduğu onaylanan Dyson OnTrac™, konfor ve akustiği hassasiyetle birleştiriyor. Özel seçilmiş malzemeler ve ergonomik tasarım, üstün bir akustik sızdırmazlık ve kalıcı konfor sağlıyor. Yüksek kaliteli köpük yastıklar ve çok eksenli denge kolları kulak basıncını azaltırken, kafa bandındaki pil konumlandırması ağırlığı eşit olarak dağıtıyor. Yumuşak mikro süet kulak yastıkları ve optimize edilmiş bant ayarı, farklı kafa boyutlarında tutarlı bir uyum oluşturuyor. 

Dayanıklı Malzemeler ve Özel Kaplamalar ile Kişiselleştirilebilir

Dyson OnTrac™ kulaklık, her biri Jake Dyson ve Renk, Malzeme ve Kaplama (CMF) ekibi tarafından tasarlanan benzersiz, dayanıklı kaplamalarla hassas bir şekilde üretilmiş dört renk seçeneğine sahiptir. Metalik dokuya sahip Metalik Gri, Bakır ve Siyah seçenekleri yanı sıra seramik hissi veren bir dokuya sahip Ceramic Parlak Kırmızı renkleri ile satışa sunuluyor. Bu dört renk seçeneğine ek olarak, Dyson OnTrac™’inizi çeşitli renk ve yüzeylerde özel dış kapaklar ve kulaklık yastıkları ile kişiselleştirebilirsiniz.

Dış kapaklar, seramik veya anodize olmak üzere çeşitli renk ve yüzeylerde hafif ve dayanıklı bir yüzey için yüksek kaliteli alüminyumdan işlenmiştir. 

MyDyson™ Uygulaması 

MyDyson™ uygulaması, kulak içi ve harici ses seviyesini izleyen ve kullanıcıları potansiyel olarak zararlı ses seviyelerine karşı uyaran gerçek zamanlı ses izleme özelliğine sahiptir. MyDyson™ uygulaması ayrıca kullanıcıların Bas Güçlendirme, Nötr ve Gelişmiş olmak üzere üç özel ekolayzır modu arasında seçim yapmasını sağlıyor. 

Ek Özellikler 

• Kafa Algılama: Kapasitif sensörler kulaklıklar kulaktan çıkarıldığında bunu algılıyor ve sesi duraklatmak için sinyal veriyor. Tekrar takıldığında ses otomatik olarak devam ediyor.  

• Sezgisel Kontrol Düğmesi: Şarkıları kolayca oynatın, duraklatın, atlayın, ileri sarın veya geri sarın ya da sesli komutlar için basılı tutun.
• Kristal Netliğinde Telefon Görüşmeleri: Çift hüzme oluşturan mikrofonlar dışarıdaki gürültüyü değil, sesinizi net bir şekilde algılıyor.

• Gerçek zamanlı ses takibi: Kulak içi ve harici ses seviyesini sürekli olarak izliyor ve MyDyson™ uygulamasındaki canlı raporlar aracılığıyla potansiyel olarak zararlı seviyeleri gösteriyor.
• MyDyson™ uygulaması: MyDyson™ tarafından kontrol ediliyor ve otomatik yazılım güncellemeleri sağlanıyor.  

Ses Araştırma ve Geliştirme

Dyson, beklenmedik alanlara girerek yeni teknolojilere öncülük etmesiyle tanınıyor. Her proje temel araştırma ve bilimsel bir anlayışla başlıyor. Ses kategorisinde, Dyson mühendisleri sesin bütünlüğünü korumaya öncelik veriyor. Amaç, sesi bozulma veya gürültü kirliliği olmadan orijinal kayıt kadar doğru bir şekilde yeniden üretmektir. Bunu başarmak, Dyson mühendislerinin yıllar boyunca havayı hareket ettiren ürünler yaratırken geliştirdikleri akustik ve psikoakustik hakkında derin bir anlayış gerektiriyor. Dyson, 30 yılı aşkın bir süredir akustik ve gürültü azaltma teknikleri konusunda kapsamlı bilgiye sahip dünya standartlarında bir ekip kurmuştur. Ekip sürekli gelişmekte, ses üretimi, gürültü engelleme ve elektro-akustik tasarım konularında bilgi birikimi oluşturmaktadır.

Örsçelik Balkan Yapay Zeka Ödülü kazanması nedeniyle yapılan yazılı açıklamada Unreal Engine 5 oyun motoru ile tasarlanan ve OpenAI altyapısı ile desteklenen Merie’nin, eğitim, eğlence, reklam ve kişisel asistanlık gibi çeşitli alanlarda kullanılabildiği kaydedildi. MetaEntry firması tarafından oluşturulan Merie, dijital ikizler ve 3 boyutlu görüntüleme teknolojileri alanında da yenilikçi çözümler sunuyor.

Açıklamada, Merie’nin doğal dil işleme ve duygu analizi teknikleri sayesinde kullanıcıların duygusal ifadelerini anlayarak empati kurabildiği ve AR özellikleri ile gerçek dünyada varmış gibi hissettirdiği vurgulanırken, çeşitli dillerde hizmet verebilme yeteneği sayesinde küresel bir kitleye hitap eden Merie’nin, dijital dünya ile fiziksel dünya arasında köprü kurduğuna dikkat çekildi.

Kurucular Nihat Özkurt ve Bahadır Faruzlu liderliğinde geliştirilen Merie’nin bir çok sektörle de şimdiden işbirliğine girmiş durumda.  2024 yılında 44,7 milyar dolara ulaşması beklenen küresel AR pazarı ve 6,95 milyar dolarlık yapay zeka destekli influencer pazarı göz önünde bulundurulduğunda, Merie'nin potansiyeli oldukça büyük. 

Yapay zekanın rutin işlemleri hızlandırmak, verimliliği ve kaliteyi arttırmak, hata oranını azaltmak, kısacası insanlara yardımcı olmak, onların hayatlarını kolaylaştırmak amacıyla kullanıldığını dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Kristin Surpuhi Benli, “Yapay zeka alanındaki gelişmeler ofis işleri, muhasebe, hukuk hizmetleri, sağlık hizmetleri ve müşteri hizmetleri gibi birçok sektörün çalışma şekillerinde değişimlere ve dönüşümlere yol açıyor. Bu süreçte iş gücü piyasasında rutin işlerde çalışan kişilere olan talep azalırken, yüksek vasıflı ve gelecekteki ihtiyaçlara yönelik çözümler üretebilecek kişilere olan talep ise artıyor. Çalışanlardan sahip olmaları beklenen yetkinlik, bilgi ve becerilerin içeriklerinde değişimler oluyor. Bu yeni dönemde beklentileri karşılayamayan çalışanların iş gücü piyasasındaki talebi azalıyor. Burada yapılması gereken, çalışanları becerilerini vasıflı işleri yapabilecek seviyeye getirebilecek yüksek kaliteli bir eğitim sürecinden geçirmek olacaktır.” dedi.

Yapay zekanın belirli bir rutini olan, basit ve tekrarlanan işlerde iş gücünü azaltmak amacıyla kullanılabileceğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Kristin Surpuhi Benli, “Örneğin çağrı merkezlerinde kullanılan yapay zeka destekli sohbet botları, basit müşteri taleplerine kısa sürede ve günün her saatinde yanıt verme yeteneğine sahiptir. Böylelikle çağrı merkezi çalışanlarının bazı görevlerini üstlenirler. Ancak karmaşık bir sorun olduğunda, müşteriler çalışanlar ile iletişime geçerler.” diye bilgi verdi.

BENZERLİK GÖSTEREN DAVALARI STAJYER AVUKAT YERİNE ARAŞTIRABİLİR

Yapay zekanın insan kaynakları alanında işe alım, performans değerlendirme ve ücretlendirme gibi süreçlerde de yöneticilere yardımcı olabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Kristin Surpuhi Benli, “Finans alanında müşteriler için raporlar hazırlayıp onlara finansal önerilerde bulunabilir. Başka bir örnek ise Hukuk alanında verilebilir. Üzerinde çalışılan davayla benzerlik gösteren diğer davaların araştırılması işini stajyer avukat yerine yapay zeka yapabilir. Yapay zeka kısa sürede yüzlerce davayı araştırıp, analiz edip bir sonuç sunabilir.” dedi.

YAPAY ZEKA İLE ÖZGÜN OLMAYAN HABER İÇERİKLERİ ÜRETİLEBİLİR

Risk altında olarak değerlendirilebilecek mesleklerden bir diğerinin de gazetecilik olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Kristin Surpuhi Benli, “Yapay zeka ile özgün olmayan haber içerikleri üretilebilir. Bununla birlikte tıp alanında yapay zeka hekimlere teşhis koyma ve tedavi aşamalarında yardımcı olabilir. Yapay zeka görüntü analizinin otomatikleştirilmesi gibi görevlerde kullanabileceği için radyologların ve patologların işlerini kolaylaştırabilir. Yazılım alanında ise yazılım geliştirme sürecini iyileştirmek ve ortaya çıkan yazılımın kalitesini arttırmak için kullanılabilir.” diye konuştu.

YENİ MESLEK GRUPLARI OLUŞACAK

Yapay zekanın yükselişi ile yeni meslek gruplarının ortaya çıkmaya başlayacağını da vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Kristin Surpuhi Benli, “Örneğin yapay zeka hızlı bir şekilde yol almaya devam ederken, insanların aklına beraberinde etik kaygıları da getiriyor. İlerleyen süreçte yapay zekanın ortaya çıkardığı etik sorunları çözecek yeni bir meslek dalı olarak yapay zeka etik uzmanlığını iş gücü piyasasında göreceğiz. Yapay zekanın yapmış olduğu hatalardan kimin sorumlu olacağı ise hukuk alanının yeni çalışma konusu olacaktır ve yeni hukuki düzenlemeler yapılacaktır. Bununla birlikte yapay zeka mühendisliği, robotik mühendisliği, veri bilimi uzmanlığı, siber güvenlik uzmanlığı, dijital pazarlama uzmanlığı gibi meslekler iş dünyasında öne çıkacaktır. Veri analizi, makine öğrenmesi, doğal dil işleme, veri tabanı yönetimi gibi alanlarla ilgili alt yapısı olan çalışanlara bu dönemde daha fazla ihtiyaç duyuluyor. İnsanlar yapay zeka teknolojilerinin ihtiyaç duyduğu alanlarda kendilerini geliştirerek, yeni beceriler edinerek bu teknolojinin potansiyelinden yararlanabilirler.” dedi.

Kullanıcıların güvenliği öncelikli

T10X kullanıcıları TV+’ı sadece park halindeyken izleyebilecek. Cihazın hareketiyle birlikte ekran kapanacak ve yayın yolcu ekranından devam edecek.

Kısa bir genel bakış için, Arctis Nova 5 Wireless hem Bluetooth kulaklık hem de 2.4GHz cihaz olarak öne çıkıyor. Quick-Switch Wireless teknolojimiz sayesinde iki bağlantı arasında geçiş yapmak için sadece bir tuşa basmanız yeterli. Bluetooth hareket halindeyken harikadır ve size çok iyi uyum sağlayabilir, ancak konsolunuzda veya PC’nizde odaklanmış oyun oynamak için 2.4GHz bağlantısı size daha iyi bir deneyim sunacaktır. Bu ihtiyacınızı karşılamak için orta seviye bir kulaklık arıyorsanız, bu ürün oyun kulaklıkları serimizden harika bir seçim. Böyle düşünen sadece biz değiliz: birkaç yorumcunun ne düşündüğüne bir bakalım:

• ”SteelSeries Arctis Nova 5P, şimdiye kadar kullandığım en uygun fiyatlı oyun kulaklıklarından birini sunmak için gösterişten vazgeçen hafif bir oyun kulaklığı.”
• ”Neodim manyetik hoparlör sürücüleri, birçok ön ayarla birlikte her türlü sesin güçlü ve net olmasını sağlıyor.”
•  ”Teknolojiye özel uygulamalar devrim niteliğinde değildir, ancak SteelSeries’in Nova 5 Mobil Uygulamasına yaptığı odaklanma, Arctis Nova 5P’yi kullanma deneyimini böylesine uygun hale getiren şeydir.”
• ”Yepyeni SteelSeries Arctis Nova 5 serisi, Nova 7 ve Pro Wireless’a ”uygun fiyatlı lüks” bir alternatif.”
• ”SteelSeries Arctis Nova 5P oyun kulaklığının hafif yapısı, inanılmaz derecede basit kurulum süreci ve beraberindeki 5 uygulaması olağanüstü.”
• ”Kişisel oyun sistemimde bile kullanmaya başladım ve bir daha düşük kaliteli oyun kulaklıkları kullanabileceğimi sanmıyorum.”

Tom’s Guide: ”Bu kulaklık deneyimimi kökten değiştirdi” 

• ”Şık, hafif ve birinci sınıf görünümlü SteelSeries Arctis Nova 5, bir çok oyun cihazıyla kullanmak için mükemmel bir kulaklık.”
• ”Son derece rahat, mükemmel ses kalitesine sahip ve yardımcı uygulama oyun deneyiminizi daha da kişiselleştirmenize olanak tanıyor.”
• ”SteelSeries Arctis Nova 5 Serisinin PS5 versiyonu şimdiye kadar kullandığım en iyi kulaklık ve özellikle sahip olduğunuz her oyun sistemine bağlanabilen bir kulaklık istiyorsanız kesinlikle tavsiye ederim.”
• ”360° uzamsal ses ile olağanüstü ses kalitesi sunan bu kulaklık, sanal dünyanın içine daha fazla girdiğinizi hissettiriyor. Oynadığınız oyuna uygun 100’den fazla ön ayar arasından seçim yapmanıza olanak tanıyan tamamlayıcı uygulaması da gerçekten kullanışlı.”
• ”Arctis Nova 5 kulaklık, oyun devi SteelSeries’in son ürünü ve kısacası harika.”
• ”Bunlar şimdiye kadar sahip olduğum en rahat kulaklıklar.”
• ”SteelSeries Arctis Nova 5’i oyun oynamadığım zamanlarda bile kullanabilmeyi seviyorum.”

Gaming Trend: ”Bütçeye uygun süperstar performansı”

• ”Kulaklık almak istiyorsanız ve en iyisini en ucuza almak istiyorsanız SteelSeries Arctis Nova 5 tam size göre.”
• ”SteelSeries’ten beklediğiniz standartları karşılamakla kalmıyor, aynı zamanda kaliteden ödün vermeden belirli özellikleri törpülüyor.”
• ”Tarif edilemez bir değer olan Sonar’ı da eklediğinizde piyasadaki en uygun fiyatlı kulaklığa sahip oluyorsunuz.”
• ”Ses kalitesi beni hiç şaşırtmadı. SteelSeries’in sesini uzun zamandır övüyorum ve Nova 5’ler de farklı değil.”
• ”Sonar dinleme deneyimini son derece geliştiriyor ve bunun bir mobil uygulamaya taşındığını görmek muhteşem.”
• ”Mikrofona gelince, SteelSeries donanımları için bir yükseltme. Yeni bir yonga setiyle 32KHz/16Bit ses alabiliyorsunuz ve bu, konuşmalarınızı dinlerken hemen fark ediliyor. Nova 5 mikrofon o kadar iyi ki, takım arkadaşlarımdan biri bile hala SteelSeries Alias yayın mikrofonumu kullandığımı düşünerek beni kandırabildi.”

GamesRadar+: ”Benzersiz mobil yazılım özellikleriyle öne çıkan sağlam bir kulaklık”

• ”SteelSeries Arctis Nova 5 kablosuz seriye mükemmel bir eklenti.”
• ”Elbette, bir cihazın yazılımına önceden hazırlanmış profil ekleme fikri yeni değil, ancak konsolda tek bir tuşa dokunarak bu kadar çok ön ayar arasında geçiş yapabilmek kesinlikle yeni.”
• ” Arttırılmış pil ömrü, mükemmel bir yapı ve kutudan çıkar çıkmaz zaten sağlam bir ses düzeni ile konsol kullanıcıları için en iyi seçeneklerden birine sahipsiniz.”
• ”SteelSeries Arctis Nova 5 Wireless sadece PC yoldaşınız olmak istemiyor. Bu cihaz konsol dünyasını ele geçiriyor.”
• ”SteelSeries Arctis Nova 5 Wireless, benzersiz yazılım özellikleriyle öne çıkan sağlam bir kulaklık. Konsol oyuncularını hedefleyen ve bu tür bir EQ kullanım kolaylığına sahip çok fazla oyun kulaklığı yok ve oynadığınız her oyunda daha özel bir ses deneyimi arıyorsanız başka bir ürün tavsiye etmem.”
• ”SteelSeries Arctis Nova 5 Wireless, kaydırma düğmeleriyle saatlerce uğraşmadan oyun sesinden daha fazlasını isteyen oyuncular için PS5 kulaklığı ve en iyi Xbox Series X kulaklığıdır.”

Bu, gördüğümüz birkaç incelemeden sadece bir örnek ve arkası kesilmiyor! Böylesine coşkulu bir yorum aldığımız için çok heyecanlıyız.

Kendinize bir Arctis Nova 5 Wireless satın alın

İncelemeler sizi ikna ettiyse, satın almadan önce size kulaklık hakkında biraz daha bilgi verelim. Mükemmel wireless özelliklerinin yanı sıra, 60 saate kadar çalışan yükseltilmiş bir bataryaya da sahiptir. USB-C Hızlı Şarj ile, 15 dakika 6 saatlik kullanım sağladığı için çok hızlı bir şekilde aksiyona geri dönebilirsiniz. Yani bir oyun deneyiminden önce kulaklığınızı şarj etmeyi unutsanız bile, başlamanız ve isterseniz takımınıza katılmanız uzun sürmeyecektir.

Takımdan bahsetmişken, mikrofon da geliştirildi; ClearCast 2.X mikrofon, PC’de Sonar Software AI Gürültü Engelleme ile de güçlendirebileceğiniz yeni bir yüksek bant genişliğine sahip yonga setine sahiptir.

Favori oyun platformlarınızla maksimum uyumluluk için üç versiyonumuz mevcuttur:

• Arctis Nova 5 Wireless
• Arctis Nova 5P Wireless
• Arctis Nova 5X Wireless 

GP Lastik ve All Tyres Otomotiv Anonim Şirketi Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Ekiz, bayram gidiş-dönüşüyle ilgili araç sürücülerine önemli tavsiyelerde bulundu.

Uzun Yola Çıkacaklar İçin araç lastikleri hakkında bilinmesi gerekenler nelerdir?

Değişim için her zaman göz etmeniz gereken standart bir zaman vardır. Lastiğin ömrü, kullanım koşulları ve süresi gibi faktörler değişim tarihinin belirlenmesinde etkilidir. Ancak bazı dış faktörlerin etkisiyle bu tarih değişebilir ve stepne de dahil olmak üzere eskilerin yerini yenilerinin alması gerekebilir. Bunu anlamanın en doğru yolu, tüm lastiklerinizi ayda bir kez, rutin olarak muayene ettirmenizdir. Aksatmadan yapılan düzenli kontroller ile oluşan zararları görebilir, basınç kaybı, diş derinliğinde azalma, kesik, çökme gibi hasarların tespitini yapabilirsiniz. Özellikle 5 yıl gibi bir süredir aynı lastikleri kullanıyorsanız, kontrol sürenizi sıklaştırmanızda fayda var. Lastikler satın alınırken  tavsiye edilen şekilde 10 yıl ömür ve uygun saklama koşulları göz önünde bulundurulmalıdır. Eğer lastik 2 yıl önce üretilmiş ve doğru şekilde saklanmış ise, doğru kullanım ile 8 yıllık daha ömrü var demektir.  Üretim tarihinin üzerinden 10 yıl geçen ürünlerin ise kullanım süresine bakılmaksızın değiştirilmesi, aracınızdan alacağınız performansı iyileştireceği gibi yol güvenliğiniz açısından da gereklidir. Üretim tarihini belirlemek içinse lastik yanağında bulunan DOT numarasını kontrol edebilirsiniz. Böylece ürünün hangi yılın hangi haftasında üretildiğini öğrenebilir, tedbirinizi bu tarihe göre alabilirsiniz. Lastiğinizin yaşı gibi, aşınma durumu da değişim zamanını belirlemeniz için önemli. Muayene sırasında elde edeceğiniz verilerin yanı sıra siz de sürüş ve kullanım alışkanlıklarınızı ve dış faktörleri değerlendirerek değişim zamanını tespit edebilirsiniz.

Genel Lastik Kullanımın ömrü ne kadardır?

Lastikler araç altında beklenen performansı yerine getirmeleri amacı ile çeşitli kimyasal ve doğal malzemelerin, teknolojik bir süreçle bir araya getirilmesiyle üretilmektedir. Üretim işlemleri sonucunda lastiğe istenen performans parametreleri kazandırılmakta, normal ve uygun koşullarda saklanması ve kullanılması durumunda en üst seviyede performans vermesi hedeflenmektedir. Lastiğin araç altında düzgün çalışabilmesi ve kendinden beklenen performansı verebilmesi için; kullanımda iken maruz kaldığı iklim, çevre, kullanım koşulları (aracın yükleme durumu, yol koşulları, seyir hızı, lastik şişirme basıncı, doğru bakım uygulaması)

•               Öncelikle lastik havalarının sürekli kontrol ettirilmesini ve istasyonlarda değil lastik tamir-satış vs. olan noktalarda kontrol ettirilmesi tavsiye ederiz.

•               En fazla 10.000 KM de en az 2.000 KM de lastik yerlerinin değişimi (ön-arka-Türkiye’de yolların balık sırtı olması) yapılması gerekmektedir. 

•               Lastik tamiri hava kontrolleri bir o kadar lastik ömrünü etkileyen faktördür. Yeni lastik ise yama ile eski lastik ise fitil ile yapılması doğru olanıdır

Araç sürücüleri lastiklerini ne kadar sıklıkla değiştirmelidir?

Değişim için her zaman göz etmeniz gereken standart bir zaman vardır. Lastiğin ömrü, kullanım koşulları ve süresi gibi faktörler değişim tarihinin belirlenmesinde etkilidir. Ancak bazı dış faktörlerin etkisiyle bu tarih değişebilir ve stepne de dahil olmak üzere eskilerin yerini yenilerinin alması gerekebilir. Bunu anlamanın en doğru yolu, tüm lastiklerinizi ayda bir kez, rutin olarak muayene ettirmenizdir. Aksatmadan yapılan düzenli kontroller ile oluşan zararları görebilir, basınç kaybı, diş derinliğinde azalma, kesik, çökme gibi hasarların tespitini yapabilirsiniz. Özellikle 5 yıl gibi bir süredir aynı lastikleri kullanıyorsanız, kontrol sürenizi sıklaştırmanızda fayda var

Lastikler nasıl saklanmalıdır? (www.otel.gplastik.com.tr)

Lastikler aracınızın güvenliği ve performansı için hayati öneme sahiptir. Bu nedenle lastikler nasıl saklanmalı sorusu özellikle mevsim değişikliklerinde sıkça karşılaşılan bir konudur.

Araba lastikleri nasıl saklanır gibi soruların yanıtları lastiklerinizin ömrünü uzatmak ve performansını korumak için büyük önem taşır. Uygun olmayan koşullarda yapılan lastik saklama işlemi, lastiklerinizin şeklinin bozulmasına, performans kaybına ve hatta erken yaşlanmasına neden olabilir. İşte lastiklerin doğru şekilde nasıl saklanacağına dair bazı ipuçları; bu ipuçları, lastiklerinizi optimal koşullarda tutmanıza ve onların uzun ömürlü olmasını sağlamaya yardımcı olacaktır. Lastik saklama yöntemleri hem mevsimlik lastik değişimlerinde hem de uzun süreli depolama ihtiyaçlarında lastiklerinizin maksimum performansını korumanız için kritik bir rol oynar.

Aşağıda maddeler halinde lastiklerinizi nasıl saklamanız gerektiğini açıkladık.

•               Lastikleri Temizleyin

Lastiklerinizi saklamadan önce temiz olduklarından ve her türlü kir, döküntü veya fren tozundan arınmış olduklarından emin olun. Lastikleri iyice temizlemek için yumuşak bir deterjan ve su kullanın. Kauçuğa zarar verebilecek sert kimyasallar veya petrol bazlı solventler kullanmaktan kaçının.

•               Lastikleri İnceleyin

Lastiklerinizi kesik, şişkinlik veya aşınma gibi herhangi bir hasar belirtisi açısından incelemek için zaman ayırın. Herhangi bir sorun fark ederseniz saklamadan önce bunları gidermeniz veya gerekirse lastikleri değiştirmeyi düşünmeniz gerekebilir.

•               Serin ve Kuru Bir Yerde Saklayın

Doğrudan güneş ışığından, nemden ve aşırı sıcaklık dalgalanmalarından uzakta, temiz ve kuru bir saklama alanı bulun. Güneş ışığına ve yüksek sıcaklıklara maruz kalmak kauçuğun daha hızlı bozulmasına neden olabilir. Lastikleri UV ışınlarından ve tozdan korumak için lastik saklama torbaları veya kılıfları kullanmayı düşünün.

•               Kimyasalların Yakınında Depolamaktan Kaçının

Lastikleri, petrol ürünleri, solventler veya güçlü temizlik maddeleri gibi kauçuğu bozabilecek maddelerden veya kimyasallardan uzak tutun.

•               Lastikleri Dikey veya Yatay Olarak Saklayın

Lastikler, jantları takılıyken dikey veya yatay olarak saklanabilir. Lastikleri üst üste saklamayı tercih ederseniz alt lastiklerde aşırı basıncı önlemek için her lastiğin arasına temiz bir tahta veya palet yerleştirin. Ancak, jantlar olmadan, lastikleri üst üste yatay olarak değil, daima dik olarak saklayın.

•               Lastikleri Periyodik Olarak Döndürün

Lastikleri uzun süre saklamayı planlıyorsanız, birkaç ayda bir rotasyonunu değiştirmeniz önerilir. Bu, düz noktaların oluşmasını önlemeye yardımcı olur ve ağırlığın eşit dağılımını sağlar.

•               Yeniden Takmadan Önce Lastikleri Kontrol Edin

Saklanan lastikleri aracınıza yeniden takmadan önce, herhangi bir hasar veya bozulma belirtisi olup olmadığını tekrar kontrol edin. Takmadan önce önerilen basınca uygun şekilde şişirildiklerinden emin olun.

Lastikleri inme sebepleri nelerdir?

Lastik havası, birçok etkene bağlı olarak iner. Bu etkenlerden birçoğu belirli bir durum sonucunda meydana gelirken, bazıları zamana bağlı olarak ortaya çıkar. Buna göre lastik havasının başlıca inme nedenleri şunlardır:

•               Uzun Zamandır Kullanılmamış Olması

Uzun zamandır aracın kullanılmamış olması, lastiklerin havasının inmesine yol açar. Bu durumun en önemli nedeni lastiklerin zaman içerisinde hava bırakmasıdır.

•               Jantın Hava Bırakması

Jant, meydana gelen hasarlar sonucu hava kaçırabilir. Jant çevresindeki çatlak, pas, çapak, bükülmüş alan gibi faktörler hava kaçmasının başlıca nedenleri arasında yer alır.

BU EN ÖNEMLİ faktörlerdendir, Jant temizliğinin yaz-kış değişimlerinde yada her 10.000 KM bakımını tavsiye ederiz

•               Hasarlı Sibop

Sibop ya da sibop sapının hasar alması, lastik havasının inmesine yol açar. Ayrıca jant üzerine yanlış yerleştirilen sibop sapı da bu duruma neden olur. Bu nedenle gerekli kontrollerin yapılması ve montaj esnasında dikkatli olunması gerekir.

•               Bijonların Fazla Sıkılması

Jant, araca montajlanırken bijonların önerildiği şekilde sıkılması gerekir. Tavsiye edilen tork değerinden fazla sıkmak, hava basınç sensörünün hasar almasına yol açar. Fakat bazı durumlarda lastik basınçları doğru olmasına rağmen, araç bilgisayarında basıncının düşük olduğunu gösteren bir ibare bulunur. Bu durumda aracın yetkili servise gösterilmesi gerekir.

•               Jant Problemleri

Jant üzerinde bulunan hasarlı iç yalıtım lastiğin inmesine yol açar. Bunun yanı sıra astar ve mikro çatlak da lastik havasının inmesinin başlıca nedenleri arasında yer alır. Lastiklerin çelik tel kısmında monte ya da sökme esnasında herhangi bir hasar oluşmamalıdır. Ayrıca jant köşelerindeki kirlenme de lastik havasını indiren etkenler arasında yer alır.

•               Hava Şartları

Gazın basıncı, hava sıcaklığa bağlı olarak da değişir. Fizik kurallarına göre belirlenen basınç değişikliği, yaz ve kış mevsiminde farklılık gösterir. Özellikle kış aylarında soğuyan havaya bağlı olarak lastik basıncı düşer ve güncellenmesi gerekir. Buna göre; sıcaklık 10 derece düştüğünde, lastik basıncında 0.07- 0.14 bar başına 1- 2 PSI azalma görülür.

Lastiklerin üzerindeki harflerin anlamı nedir?

Her lastiğin üzerinde çeşitli rakamlar bulunur. Rakamlar, lastik hakkında bilgiler veren oldukça önemli bilgilerdir. Lastik boyutlarını ifade eden numaraların her biri farklı bir veriyi gösterir.

Örneğin buna göre lastik üzerindeki bilgilerin sıralaması şu şekildedir:

195/55 R 16 87V

195: Lastik taban genişliğidir ve mm cinsinden ifade edilir.

195/55: Yanak genişliğinin lastik taban genişliğine % oranında değeridir. Yani 195mm’nin %55’dir (195x%55=107,25 mm).

R: Lastiğin nasıl olduğunu belirten ibaredir (Örneğin; R harfi radial (telli) olduğunu gösterir).

16: Lastik iç çapı yani jantları inç cinsinden ifade eder.

Son ibare ise lastik üzerindeki yük endeksidir.

Bazı lastiklerin üzerinde kar kristali sembolü vardır. Bu sembol, lastiğin kış aylarında kullanıma uygun olduğunu ifade eder.

RF: Reinforce (güçlendirilmiş) : Her lastik bir yük indeksine sahiptir. XL lastik anlamını da ifade eden RF, sıkça karşılaşılan harfler arasında yer alır. Bu tür lastikler aynı ebatlarda, daha fazla lastik basıncı ya da ağırlık taşıma kapasitesine ihtiyaç duyulduğunda geliştirilir.

Lastik yanaklarında H ve V harfleri de bulunur. Bu harfler, hız endeksini ifade eder. Uluslararası harf kodlarında ifade edilen harfler, aracın hız kabiliyetine uyumlu nitelikte olmalıdır.

Lastik üzerindeki önemli bilgilerden bir tanesi de harflerin hangi hız sınırına denk geldiğidir. J, K, L, M, N, P gibi harfler, maksimum hızı ifade eder.

Lastik üzerindeki önemli bilgilerden bir tanesi de harflerin hangi hız sınırına denk geldiğidir. Lastik üzerindeki harfler, maksimum hızı ifade ederek doğru seçim yapmayı kolaylaştırır. Buna göre:

Q harfi:160 km / saat

R: 170 km / saat

S: 180 km / saat

U: 200 km / saat

H:210 km / saat

V: 240 km / saat

ZR: 240 km / saat

J: 100 km / saat

K: 110 km / saat

L: 120 km / saat

M: 130 km / saat

N: 140 km / saat

T: 190 km / saat

Z: 240+ km / saat

W: 270 km / saat

Y: 300 km / saat.

EN ÖNEMLİSİ OLAN LASTİĞİN ÜZERİNDEKİ;

TREADWEAR: Kauçuk Dayanıklılığı –(220-420  arasındadır -320 -420 olan kauçuk dayanıklılığı iyi olanıdır)

TRACTION     : Lastiğin Çekiş performansı (A YADA AA olan iyi olanıdır)

TEMPERATURE:Kauçuğun sıcaklığa dayanıklılığını bildirir(A YADA AA iyi olanıdır )

Dört mevsim lastiklerin ne gibi faydası vardır?

Otomobil tutkunları çok iyi bilirler ki aracınız ister son model olsun ister harika bir motora sahip olsun eğer zeminle uyumlu, sağlam ve dayanıklı lastikleriniz yoksa bunlar hiçbir işe yaramaz. Bir arabanın en temel parçası olan lastikler, arabanızın ayakları gibidir. Bu yüzden gerek hava koşulları gerekse kullandığınız zeminin yapısına uygun olması oldukça önemlidir.

Hem yol tutuşu ve güvenlik açısından hem de araba kullanırken verimin en üst seviyede olması ve sürüş keyfinin önüne geçip çileye dönüşmemesi için en uygun lastiği tercih etmelisiniz. Tam da bu beklentilere yönelik olarak birbirinden farklı lastik tipleri var. Bunlar arasında en yaygın kullanıma sahip iki tanesine değinelim ve senenin her döneminde kullanıma uygun 4 mevsim lastiğin yaz lastiği ile arasındaki farklar nelerdir?

•               4 mevsim lastik ne işe yarar?

Öncelikle 4 mevsim lastik nedir sorusu ile başlayalım. İsminden de anlaşılacağı üzere dört mevsim lastik demek, yılın her zamanında kullanıma uygun lastik demektir. Fakat dikkat: bu durum, mevsim lastikleri ile arasında performans farklılıklarının olmadığı anlamına gelmez. 4 mevsim lastikler hem yaz hem de kış mevsimine ait koşullarla uyumlu özelliklere sahip oldukları için genel anlamda ılıman iklimlerde makul birer seçenektir. Ancak bazı bölgelerde kaçınılmaz olarak lastik değişikliği yapmak gerekir.

Burada 4 mevsim lastik hangi şartlarda etki gösterir sorusunun yanıtını aramakta fayda var. Daha ziyade çok sert kışların yaşanmadığı ve yoğun kar yağışının görülmediği bölgelerde kullanımı daha makul olan dört mevsim lastikler, çok sıcak yaz günlerinin yaşandığı yerlerde istenen performansı vermeyebilir. Ancak, Türkiye’nin batı ve güney kesimleri gibi iklimin yıl genelinde ılıman seyrettiği coğrafyalarda kullanılabilir. Bu noktada kış lastiğine göre daha az diş derinliğine sahip bu lastikler, uzun diş ömrüne sahip olması ile de dikkat çekmektedir.

Yaz lastikleri ile kıyaslandığında ise daha derin diş yapısı ön plana çıkar. Dört mevsim lastiklerin yaz lastikleri ile arasındaki en büyük fark ise daha düşük yol tutuşuna ve fren mesafesine sahip olmalarıdır.

Bir lastiğin dört mevsim lastiği olup olmadığını nasıl anlarım derseniz, lastiğin yanlarını kontrol etmeniz gerekir. Eğer M+S ve kar tanesi işaretlerini görüyorsanız bu bir dört mevsim lastiğidir. Dört mevsim lastikleri -5 derece sıcaklığa kadar kullanıma uygun olup yaz mevsiminde de ortalama performans sergilemesi düşünülerek üretilmiştir. Bu özellikleri itibarıyla neden ılıman iklim bölgelerinde daha yaygın kullanıldığını anlamak hiç de zor olmasa gerek. Hem ıslak hem de kuru zeminde performans sağlayan bu lastikler uzun ömürlü olmaları sebebiyle de pek çok sürücünün tercih sebebidir.

•               4 mevsim lastiğinin avantaj ve dezavantajları

Doğru lastiği seçmek oldukça önemlidir. Bu noktada yaşadığınız bölgenin hava koşullarını iyi bilmek gerekir. Eğer belli bir seviyenin altına düşen kış soğuklarının yaşanmadığı ve ılık havanın etkili olduğu bir yerde yaşıyorsanız dört mevsim lastiklerin size göre olduğunu söylemek mümkün demiştik. Şimdi bu lastik tipinin olumlu ve olumsuz yanlarına birlikte bakalım.

•               4 mevsim lastiklerin olumlu tarafları:

Bu lastiklerin en önemli özelliği sürücüsünü lastik değiştirme ve lastik alma masraflarından kurtarmasıdır.

4 mevsim lastikler yaz lastiklerine göre daha derin dişlere sahip olduğundan daha uzun ömürlüdür.

Aracınızda ikinci bir lastik takımı depolama imkânınız yoksa, dört mevsim lastik kullanmak avantaj sağlar.

Bulunduğunuz coğrafyada sıcaklık, kışları -5 derecenin altına düşmüyorsa tüm yıl boyunca kullanılabilir.

Yaz lastikleri hava 7 derecenin altına düşmeye başladığı andan itibaren donma yapar, oysa dört mevsim lastiklerde böyle bir sorun yoktur.

•               4 mevsim lastiklerin olumsuz tarafları:

Yılın her mevsiminde performans sergilemek amacıyla üretilen bu lastikler mevsim lastiklerine göre daha ortalama bir performans gösterir.

Yaz lastiklerine oranla daha fazla yakıt tüketir.

Sıcak asfalt yüzeylerde yol tutuş performansları zayıftır.

Viraj alma konusunda yaz lastikleri kadar performans göstermez.

EKONOMİM DERGİSİ / EDİTÖR 

All Tyres Otomotiv Anonim Şirketi

www.alltyres.com.tr

GP Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ

www.gplastik.com.tr

www.otel.gplastik.com.tr

Bankalar, iş gücüne ve teknoloji kaynaklarına yatırım yaparak, yapay zekâ uygulamalarının performansını hızlandırmak için özel olarak tasarlanmış olan çipler gibi kritik donanımları odağa alıyor.

Ancak mevcut süreçleri iyileştirme amacı, potansiyel faydaları risklere karşı dengelemek ve yenilikçi çözümlere dönüştürmek gibi durumlarla karşı karşıya kalıyor.

Bankacılık sektörü; gelişen teknolojiler, ekosistem modelleri, sürdürülebilirlik, dijital varlıklar, yetenek yönetimi ve yasal düzenlemeler gibi trendler tarafından etkilenerek yeniden şekilleniyor. Bu etkiler, bireysel bankacılığın yanı sıra yatırım, kurumsal bankacılık ve sermaye piyasalarını da dönüştürüyor. Bankalar yapay zekâ teknolojilerini sistemlerine entegre ederek operasyonel verimlilik, müşteri edinimi ve sürdürülebilir büyüme için yeni ölçütler belirliyor. İnovasyona yönelik bu kapsamlı yaklaşım, yapay zekâ gelişmelerinin tüm bankacılık operasyonlarına etkin bir şekilde entegre edilmesini ve böylece finansal hizmetler sektörünün daha dayanıklı, çevik ve müşteri beklentilerine odaklanan bir hale gelmesini sağlıyor.

GenAI, bankacılığın birçok alanını optimize ederek ölçülebilir faydalar sağlıyor. Örneğin; bireysel bankacılıkta hizmet sunumunu ve müşteri etkileşimini artırıyor. Bununla birlikte, yatırım bankacılığında daha modern finansal modellemeler görülürken, kurumsal bankacılıkta ve KOBİ bankacılığında gelişmiş ticari kredilendirme ve risk yönetiminden faydalanılıyor. Sermaye piyasalarında ise ticaret, risk yönetimi ve uyumluluk alanlarını derinden etkiliyor. Aynı zamanda vergi beyannamelerinin hazırlanma sürecini otomatikleştirerek ve dolandırıcılık tespitini geliştirerek bankacılıkta vergi uyumu alanında önemli bir yere sahip olduğunu gösteriyor. Benzer şekilde, bankaların hukuk departmanlarında yapay zekâ destekli belge analizi iş akışlarını kolaylaştırırken, diğer yapay zekâ araçları da sözleşme incelemelerine ve müzakerelere yardımcı olarak riski azaltıyor ve verimliliği artırıyor.  

FİNANSAL HİZMETLERDE YAPAY ZEKÂ SINIRLAMALARI BULUNUYOR

Bankacılık sektörü yapay zekânın dönüştürücü potansiyelini benimsedikçe, yapay zekânın doğasında olan sınırlamaların kabul edilmesi de hayati önem taşıyor. Karar verme süreçlerinin ortaya çıkardığı etik ikilemlere kadar uzanan yapay zekâ entegrasyonunun zorlukları dikkatli bir yaklaşım gerektiriyor. Sistemin adil ve şeffaf bir şekilde çalışmasını sağlamak, sağlam yönetişim çerçevelerine olan ihtiyacın altını çizerek önemli bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Yapay zekânın tüm potansiyelinden yararlanmaya yönelik ilerleme, yalnızca teknolojinin benimsenmesini değil aynı zamanda yapay zekâ kullanımının etik, yasal ve sosyal boyutlarına adaptasyonu da içeriyor.

Karbon salınımının azaltılması ve sürdürülebilir çevre politikalarının hayata geçirilmesi ise bu süreçte büyük önem taşıyor. Birçok ülke, karbon vergisi gibi düzenlemelerle çevreye duyarlı politikaları teşvik ediyor. Bu çabalar, Türkiye’de de artarak devam ediyor.

İklim Ekonomisi Sürdürülebilirlik Finansmanı Zirvesi’nde ekonomiye dair değerlendirmelerde bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, iklim krizinin etkilerinin önümüzdeki yıllarda çok daha fazla hissedileceğini söyleyerek, karbon ayak izinin mutlaka azaltılması gerektiğini vurguladı. Bakan Şimşek, bu çerçevede Türkiye’de karbon salınımının vergilendirilmesi gerektiğini ifade etti. Türkiye’nin 2053 yılına kadar net sıfır hedefi olduğuna dikkat çeken Şimşek, bu hedefe ulaşmak için yeşil dönüşüm ve dijital dönüşümün bir zaruret olduğunun altını çizdi. Mehmet Şimşek ayrıca yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüm uygulamalarının Türkiye’nin uluslararası rekabet gücünü artıracağını vurguladı.

Bakan Şimşek’ten gelen karbon salınımı vergisi açıklamalarını değerlendiren TÜRKKEP Genel Müdürü Olcay Yıldız, “Sayın Bakanımızın açıklamaları Türkiye’de karbon vergisi uygulamasının yakın zamanda hayata geçeceğinin sinyalini veriyor. Bu açıklamalar geçtiğimiz günlerde duyurulan ve Türkiye’nin ekonomideki 3 yıllık yol haritasını belirleyen Orta Vadeli Program (OVP) ile de örtüşüyor. Karbon vergisi uygulamasının ülke ekonomisine pozitif yönde katkı sunacağına ve iklim değişikliğiyle mücadelede etkili sonuçlar sağlayacağına inanıyorum. Ayrıca bu uygulama; Paris İklim Anlaşması çerçevesinde sorumluluğumuz olan ‘2053 yılına kadar karbon nötr’ seviyesine ulaşma hedefi için de önemli bir adım" dedi.

Türkiye’de e-dönüşüm sektörünün pazar lideri TÜRKKEP olarak kuruldukları günden bu yana hizmetlerle Türkiye'nin dijital dönüşüm süreçlerine katkı sunduklarını belirten Yıldız, "Kâğıt, toner, baskı, arşiv ve lojistik gibi birçok fiziksel operasyonu dijitalleştirerek doğayı ve ağaçları koruyor, kurumların karbon ayak izini azaltmalarına ciddi ölçüde destek oluyoruz. Bu sayede iklim değişikliği ve küresel ısınma tehlikelerine karşı kurum ve kuruluşlara sürdürülebilir bir mücadele fırsatı sunuyoruz. Tüm şirketlerimizin iş süreçlerini dijilleştirerek önümüzdeki dönemde karbon vergisi yükünü ciddi oranda azaltabileceğini net bir şekilde ifade edebiliriz. Ayrıca şirketlerin TÜRKKEP’in e-dönüşüm ürünlerini kullandığı bir senaryoda atmosfere ciddi bir karbon salınımını engellemiş olabiliriz. Örneğin; 1000 çalışanlı bir şirket bordro yönetimini dijitalleştirdiğinde kâğıt, basım, zarf ve kargo masraflarından yüzde 80 oranında tasarruf ederken, 3 yılda yaklaşık 12 ton karbon emisyonunu engelleyebiliyor. Bu da 480 yetişkin ağacın 1 yılda kazandırdığı oksijene eşit bir miktar" diye konuştu.

Ülkemizin her noktasından bilişim şirketlerinin katıldığı araştırmaya göre; 2023 yılında sıralamaya giren şirketlerin toplam geliri bir önceki yıla göre TL bazında yüzde 88, USD bazında ise yüzde 31 büyüdü ve son 4 yılın en yüksek büyüme oranına ulaşıldı. TL bazında büyüme; 2022 yılında yüzde 74, 2021 yılında yüzde 54, 2020 yılında ise yüzde 42 idi.

Araştırmada elde edilen ilk verileri değerlendiren Bilişim Zirvesi Şirketi Araştırma ve Veri Hizmetlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Özlem Unan, 2023 yılında araştırmaya katılan şirketlerin 3’te 1’inin büyüme gösterdiğine dikkat çekti. En yüksek büyüme oranının yüzde 1.468 ile yazılım alanında faaliyet gösteren bir şirkete ait olduğunu da belirten Unan, “İlk analizlere göre 111 şirketin yüzde 100’ün üzerinde büyüme gerçekleştirdiğini görüyoruz. En yüksek büyüme gösteren ilk 5 şirketin ortalama büyümesi yüzde 680 ve büyüyen şirketler yazılım ve hizmet alanında faaliyet gösteriyor” diye belirtti.

2023 yılı ilk verilerine göre gelirlerinde daralma olan şirketler ise ağırlıklı olarak donanım şirketleri oldu.  Bilişim 500 araştırmasını çeyrek asırdır gerçekleştirdiklerini ifade eden Unan, “Geçmiş yılları analiz ettiğimizde elbette pazar dinamikleri, teknolojiler ve çözümler çok sık değişti ve gelişti. Artık gündemimiz yapay zekâ. Bununla beraber güvenlik ve risk yönetimi, bulut teknolojileri ve sürdürülebilirlik 2024 için öncelikli konular olmaya devam edecek” dedi.

SONUÇLAR 7 AĞUSTOS’TA AÇIKLANACAK

Bu yıl “Evren Boşlukları Sevmez” mottosuyla gerçekleştirilen “Türkiye’nin İlk 500 Bilişim Şirketi Araştırması-Bilişim 500”ün sonuçları 7 Ağustos tarihinde İstanbul, Fişekhane’de düzenlenecek ödül töreniyle açıklanacak.

Bilişim 500 Ödül Töreni sponsoru KoçSistem, tören sonrası dağıtılacak İlk 500 Bilişim Şirketi Yayını sponsoru ise Odine oldu.

Bilişim 500 Ödül Töreni’nde her yıl olduğu gibi sektörde 35 yılını geride bırakan profesyoneller onurlandırılacak.

Sensör içi zoom teknolojisi ile 6 kat kayıpsız zoom imkanı sunan cihaz, standart dijital zoomlara kıyasla daha net ve keskin görüntüler elde edilmesini sağlıyor. Ayrıca SuperOIS teknolojisi ile donatılan 12 Pro Serisi, el titremesinin görüntüyü olumsuz etkilemesinin önüne geçerek her kareyi net bir şekilde yakalamayı kolaylaştırıyor. realme 12 Pro+ 120X Super Zoom’a sahip. Bu özellik, uzaktaki nesnelerin tüm detaylarını kullanıcılara gösterebiliyor.

Elektrikli araç piyasasının öncülük ettiği bu dijitalleşme, otomotiv sektöründe rekabet koşullarını farklı bir boyuta taşıyor. Otomotiv sektöründeki pek çok firma da dijital teknolojileri sistemlerine entegre ederek küresel dinamiklere uyum sağlamaya çalışıyor. Türkiye’nin ilk SAP Gold Partneri Nagarro + MBIS de bu süreçte otomotiv şirketlerine süreçleri hızlandıran SAP çözümleriyle yol haritası çiziyor. SAP’nin S/4HANA Cloud çözümü en güncel ve kanıtlanmış iş süreçleri sayesinde şirketlere hızlı adaptasyon ve süreç standardizasyonu sağlıyor.  Bunun yanı sıra ihtiyaca göre aktifleştirilebilen hazır iş süreçleri, esnek ve hızlı çözümler sunarak yeni ihtiyaçlar çerçevesinde bir yapılanma oluşturuyor.

Bulut çözümler ile hızlı entegrasyon

Nagarro + MBIS’in en güçlü olduğu alanlardan biri olan otomotiv sektörü, dijital dönüşüm sayesinde daha akıllı, daha esnek ve daha verimli hale geliyor. Robotik ve otomasyon, insan hatasını azaltırken, üretim hızını artırıyor. Bu süreçte SAP çözümleri, potansiyel sorunların ortaya çıkmadan önce tespit edilmesine olanak tanıyarak zamandan ve kaynaklardan tasarruf sağlıyor. S/4HANA Cloud’un sahip olduğu modüler bulut mimarisi, diğer “SAP Bulut Çözümleri” ile hızlı entegrasyon sağlıyor.

Yapay zekâ, makine öğrenimi ve nesnelerin interneti gibi teknolojiler ise bu süreçte müşterilere en güncel deneyimleri sunuyor. Veriye dayalı planlama ile maliyetleri düşürüp hem insan kaynağını hem de maliyetleri daha verimli yönetebiliyor. Tüm bunlara ek olarak gerçek zamanlı en güncel veri akışını sağlayarak süreçleri anında ve uzaktan yönetmeye de imkan tanıyor. Veri analitiği, üretilen büyük miktarda veriyi eyleme geçirilebilir iç görülere dönüştürerek operasyonların gelişmesine katkı sağlıyor. Ayrıca otomotiv kullanıcılarının sürüş alışkanlıklarından elde edilen bilgileri şirketlere sunarak süreçlerin ve tasarımın iyileştirilmesine de etki ediyor.

Verimlilik ve maliyet kontrolü sağlıyor

Bunun yanı sıra SAP'nin ERP yazılımı, otomotiv şirketlerinin finans, satın alma, üretim planlama ve envanter yönetimi dahil olmak üzere iş operasyonlarını kolaylaştırmasına yardımcı olurken gerçek zamanlı veri görünürlüğü, verimli kaynak tahsisi ve maliyet kontrolü sağlanmasına yardımcı oluyor.

 Nagarro + MBIS Genel Müdürü Cenk Salihoğlu, “Nagarro + MBIS olarak en büyük deneyime sahip olduğumuz alanlardan biri olan otomotiv sektöründe dijital dönüşüme SAP hizmetleri ve müşterilerimize özel geliştirdiğimiz çözümlerle öncülük ediyoruz. Rekabet ortamını değiştiren dijital dönüşümde SAP'nin S/4HANA Cloud çözümü, bulut teknolojisi, yapay zekâ temelli yazılımlarımızla müşteri ihtiyaçlarına özel geliştirdiğimiz çözümlerle rekabet ortamını şekillendiriyoruz.” şeklinde konuştu.

Nagarro + MBIS Hakkında

Bilgi teknolojileri sektöründe Türkiye’nin ilk SAP Gold Partner’i MBIS, dijital mühendislik alanında dünya lideri Nagarro’nun küresel ağına dahil olarak Nagarro + MBIS adıyla faaliyetlerine devam ediyor. Müşterilerine SAP danışmanlığının yanı sıra dijital mühendislik alanında da daha geniş vizyonla hizmet vermeye başlayan Nagarro + MBIS, hem iç pazarda hem de küresel pazarlarda şirketlerin dijital dönüşüm süreçlerini başarıyla yönetmek için yenilikçi çözümler sunuyor. Nagarro + MBIS, hizmet sunduğu 450’den fazla müşterisinin akıllı kuruluş yapılanmasını oluşturmasına ve sektörlerinin geleceğini inşa etmesine destek oluyor. Sektörler arası temel süreçlerdeki uzun vadeli SAP deneyiminin yanı sıra, birçok sektörde öne çıkan bilgi birikimine sahip Nagarro, 36 ülkede 19 binden fazla çalışanla hizmet veren küresel bir SAP danışmanlık ve dijital mühendislik şirketi olarak faaliyetlerini sürdürüyor.

2024 Satışları 600 Bin Adeti Geçti

Buna göre 2024 yılının ilk yarısında, mobil aksesuar kullanıcılarının en çok tercih ettiği aksesuarlar hızlı şarj kabloları ve MagSafe ürünler olmaya devam ediyor. Dijital göstergeli hızlı şarj kablolarının 400 bin adetle birinciliğe oturduğu ve toplamda 610 bin adet olarak gerçekleşen satışlarda, sırasıyla diğer aksesuarlar ve satış adetleri ise şöyle:

Adaptörler: 120.000 adet

MagSafe Powerbank’ler: 45.000 adet

Kılıflar: 30.000 adet

Şarj Üniteleri: 15.000 adet

“2024 Powerbank’lerin Yılı Olacak”

Mcdodo Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Uçurum, 2023 yılının GaN şarjlar, MagSafe ürünleri ve özel kablo serileriyle hızlı geçtiğini; 2024 yılının ilk yarısında ise en çok tercih edilen ürünlerin MagSafe aksesuarlar, pudra renkli seriler ve minimal adaptörler olduğunu belirterek, “Son yıllarda Type-C pazarı hızla büyürken iPhone 15 ile bu alanda büyümenin de devam edeceğini söyleyebiliriz” diye konuştu. 

Hedef 2024’ü lider kapatmak!

Yeni ürünlerle birlikte Mcdodo Türkiye, 2024 yılını 400 milyon TL’lik ciro ile tamamlamayı planlıyor. Söz konusu büyümeyle 2023 yılına göre yüzde 150 büyüme anlamına geliyor. Mcdodo, iç pazarda 2024 yılında pazar lideri olmayı hedefliyor. 

Mcdodo geçtiğimiz yıl Türkiye’de ilk olan garanti uygulamasını başlattı. 100, 120 ve 140W’lık GaN teknolojisine sahip hızlı şarj adaptörleri, 5 yıl sınırsız garantiyle sunulmaya başlandı. Ayrıca Türkiye’de ilk kez, adaptörlerin yaratacağı olumsuz durumlar için tüketiciler sigortalanarak güvence altına alındı.

Mcdodo ürünleri; mcdodo adresinin yanı sıra D&R, NJoy Store, Soylu AVM mağazalarında; ayrıca N11, Hepsiburada ve Trendyol üzerinden de tüketicilerle buluşuyor.

Akıllı telefon insan yaşamının çok önemli bir parçası haline gelirken sevilen ve yenilikçi yaklaşımıyla dikkat çeken teknoloji markası TECNO da her geçen gün teknolojisini geliştirerek kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanıyor. TECNO’nun son harikası CAMON 30 da kullanıcıların kendi hayatlarındaki detayları yakalayıp her açıdan kendi hikayelerini yazmalarını sağlıyor. Telefon 50MP’lik ön ve arka kameraya sahip güçlü görüntüleme sistemi ve benzersiz çekim yetenekleriyle çok çeşitli güzellikleri ortaya çıkaran çok özellikli bir kamera ustası olarak nitelendiriliyor. OIS ve EIS teknolojileriyle her anı net ve sarsıntısız yakalayan güçlü bir ana kameraya sahip olan ve düşük ışıkta üstün performans sunan bu kamera, 100MP ultra net çekim moduyla da dikkat çekiyor. Telefonun selfie kamerası ise otomatik odaklama ve göz takibi özellikleriyle net ve detaylı özçekimler sunuyor.

Teknolojiye getirdiği yeniliklerle adından söz ettiren CAMON 30 Serisinin ilk üyesi TECNO CAMON 30, fotoğraf çekim deneyimini bir üst seviyeye taşırken göz kamaştıran ekran deneyimiyle de dikkatleri üzerine çekiyor. Cihazın geniş göz kamaştıran ekranı, yüksek yenileme hızı ve çözünürlüğü ile mükemmel bir görsel deneyim sunuyor. Yüksek ekran gövde oranı, canlı renkler ve maksimum parlaklık ile renkleri daha net ve canlı görmenizi sağlıyor.

Güçlü işlemci performansına, artırılabilir RAM kapasitesine, devasa depolama seçeneğine ve birbirinden etkileyici yapay zeka özelliklerine de sahip olan cihaz, ilk satış döneminde kulaklık kampanyasıyla birlikte geliyor. Stoklarla sınırlı olan kampanya kapsamında 31 Mayıs- 16 Haziran tarihleri arasında alınan CAMON 30 telefonların yanında müşterilere TECNO SONIC 1 kulaklık hediye ediliyor.

Fiyat ve Bulunabilirlik 

CAMON 30 Serisinin uygun fiyatlı ilk üyesi CAMON 30, bugün itibariyle MediaMarkt, Vatan, Teknosa, Vodafone, Turkcell, Türk Telekom mağazaları ve online satış noktalarından satın alınabiliyor. Telefon KDV dahil 18 bin 999 TL’den başlayan fiyatlarla satışa sunuluyor. TECNO, 11 Haziran’da Türkiye’ye özel gerçekleştireceği lansmanla da CAMON 30 serisinin diğer ürünlerini ve pek çok teknolojik yeniliği Türkiye’deki iş ortaklarıyla paylaşmaya hazırlanıyor.

Özgür Bilgin: Yurt dışı planlarımız bulunuyor

Yaklaşık iki yıldır her büyüklükten holding ve finans kuruluşuna, özellikle yurt dışındaki ödeme kuruluşları ve e-para kuruluşlarına, biletleme yazılım ürünlerine ihtiyaç duyan tüm kurumlara yüksek katma değerli yazılım çözümleri sunduklarını belirten Aktif Tech Genel Müdürü Özgür Bilgin, “Yeni ofisimiz belirlediğimiz uzun vadeli hedeflere ulaşma yolculuğumuzda bize daha özgür bir hareket alanı sağlayacak. Bir merkez olarak konumlandırdığımız bu ofisimizin yanında Türkiye’nin finansal teknoloji ekosisteminin yer aldığı teknoparklarda daha mikro ofisler konumlandırarak ülkemizin yetenek havuzundan faydalanmayı, ardından yurt dışına açılmayı planlıyoruz” dedi.

Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN) Başkanı Dr. Ahmet Kandemir, son günlerde yaşanan yazılım hatalarının ve güncellemelerinin aile hekimliği çalışanlarını ve hastaları ciddi şekilde mağdur ettiğini açıkladı.

Dr. Kandemir, “Aile hekimliğinde ilaç yazımından izlemlere, aşılara ve taramalara kadar her işlemimizi artık elektronik ortamda yapıyoruz. Bu durum hem aile hekimleri hem de hastalar için büyük bir kolaylık sağlaması gerekirken, Bakanlığın kullandığı yazılım sistemlerinden kaynaklanan hatalar ve güncellemeler nedeniyle mağduriyet yaşıyoruz” dedi.

YENİ BİR SORUN DAHA EKLENDİ!

Bakanlığın yazılım sisteminde yaptığı güncellemeden dolayı bir problem daha ortaya çıktı.

Dr. Kandemir, “Aşı reddi yapılmış, imzası alınmış ve bilgileri müdürlüğe sunulmuş hastalardan yeniden evrak düzenlememiz ve onları tekrar kurumlara çağırmamız beklendiği bildirildi. Sistemde hata varsa bile arşivlerden bunu onaylayabilecekken veya ay başında bilgilendirme yapılarak uygulamaya konulabilecekken kendi hatalarının faturasını masa başından hastalara ve aile hekimliği çalışanlarına kesmek kabul edilebilir bir durum değildir. Hastalar gelemezse veya ay bitmesine iki gün kalmışken hastalar çağrılamazsa ki mümkün görünmüyor, aile hekimliği çalışanlarının hak edişlerinde kesinti yapılabilecek” şeklinde konuştu.

Bu tür sorunların ilk defa yaşanmadığını vurgulayan Dr. Kandemir, “Hastalarımıza reçete yazdığımız sistemden kaynaklanan aksamalar yüzünden bazen hastalarla 1-2 saati aşan süreler beklemek zorunda kalıyoruz. Rapor düzenlediğimiz başka bir sistemden kaynaklanan sms beklerken yine kapıda hastalarımız yığılıyor. Bu yüzyılda, teknoloji çağında işimizi kolaylaştırması gereken yazılım sistemleri aksaklıklar nedeniyle sıkıntı yaratıyor” dedi.

Dr. Kandemir, mevcut yazılım sistemlerinin acilen elden geçirilmesi ve aksamaların önüne geçilmesi gerektiğini belirterek, “Hastalar da zaten yoğun şartlarda görev yapan aile hekimliği çalışanları da masa başındaki sistem hataları nedeniyle mağdur edilmemeli. Acilen çağa yakışan ve aksamayan yazılım sistemleri kurulmalı” çağrısında bulundu. Aile hekimliği çalışanları ve hastalar, Bakanlık'tan bu soruna kalıcı bir çözüm bulmasını bekliyor.

Konforlu bir mobilite deneyimini Trumore dijital platformu üzerinden kullanıcılarla buluşturan Togg, dünyada kullanıcılarına karayolunda Mil kazandıran ilk şirket oldu. Togg ve Türk Hava Yolları iş birliğiyle T10X ile karayolundan yapılan yolculuklarda da Mil kazanma dönemi başladı. Bu kapsamda Trumore Dijital Premium Paket sahibi kullanıcılar, Türk Hava Yolları Yolcu Programı Miles&Smiles ile her 5 bin kilometre için 500 Statü Mili ve 500 Mil elde ediyor. Mil kazanmak için T10X’in yeni yazılımı 1.4.0’ın cihazda yüklü olması ve ‘Akıllı Cihazım’ kaydının yapılması gerekiyor. Miles&Smiles üyesi olan kullanıcıların kazandıkları Millerle ödül bileti düzenleme, kabin sınıfını yükseltme, ekstra bagaj satın alma veya shopandmiles.com’dan harcama yapma gibi olanakları bulunuyor.

T10X teslim alındığı günden itibaren geçerli

Kullanıcıların kazandıkları Miller, 7 Haziran itibarıyla Miles&Smiles üyeliklerine işlenecek. Ayrıca kazanılan Miller, her ayın 5’inci iş gününde Miles&Smiles üyeliğine tanımlanacak. T10X’in teslim alındığı ilk günden bu yana kat edilen kilometreler de proje kapsamında değerlendirilecek.

Yüzde yüz elektrikli ve tamamen çevreci bir araç olan T03, pratik olmasının yanı sıra şık iç ve dış tasarımı ile de kullanıcı beklentilerini fazlasıyla karşılıyor. 10,1” multimedya sistemi, yokuş kalkış desteği, geri görüş kamerası, yapay zekâ menzil hesaplama özelliği, ısıtmalı yan aynaları, panoramik cam tavanı, özellikleriyle ön plana çıkan T03, sizlere konfor, ferahlık, teknoloji ve güvenliği bir arada sunuyor.

Leapmotor T03, tam dolu bir batarya ile şehir içi kullanımda 417 kilometreye varan menzil sunuyor. Kompakt görünümü, kullanışlı teknolojik özellikleri, akıllı bağlantıları ve sürüş destek sistemiyle elektrikli araç modelleri arasında öne çıkıyor.

Leapmotor T03 modelinde geçerli olan, yılın fırsat kampanyasından yararlanmak için leapmotortr adresini ziyaret edebilirsiniz.

Benzinli ve dizel örneklerine göre %50’ye kadar yakıt tasarrufu sağlayan Skywell’ler, aynı zamanda 36 dakikada %30’dan %80’e hızlı şarj olma özelliğiyle de zamandan tasarruf sağlıyor. Sınıfının en geniş iç hacimli elektrikli araçlarından birisi olan Skywell ET5 Longe Range’e sahip olmak isteyenler, hemen Skywell web sitesi üzerinden ön sipariş vererek cazip finansman imkanından yararlanabiliyor.

Çinli otomobil üreticisi Skywell’in yüzde yüz elektrikli araçlarının distribütörlüğünü üstlenerek 2021 yılından bu yana Türkiye’de kullanıcılarla buluşturan Ulu Motor, Skywell ET5 LR Legend modelinde yaptığı cazip kampanyasıyla müşterilerine arzu ettikleri araca daha karlı sahip olma fırsatı sunuyor.

Skywell ET5 LR Legend modelinde geçerli olan, yılın fırsat kampanyasından yararlanmak için skywell adresini ziyaret edebilirsiniz.

Bu yeni cihazlar, üstün performans ve pil ömrü, üst düzey üretkenlik ve gelişmiş güvenlik özellikleriyle kullanıcıların yapay zekâ bilgisayar deneyimine yeni bir boyut kazandırıyor.

XPS 13, Inspiron 14 Plus, Inspiron 14, Latitude 7455 ve Latitude 5455’ten oluşan Dell’in beş yeni dizüstü bilgisayarı, bilgi işlemi hızlandıran ve görevleri basitleştiren hız ve yapay zekâ performansıyla öne çıkıyor. 

Artırılmış yaratıcılık

Yapay zekâ için tasarlanan XPS 13, Dell’in Snapdragon X Elite ile güçlendirilmiş Copilot+ özelliğine sahip ilk XPS modeli olarak dikkat çekiyor. Artık ikonikleşmiş olan XPS,  zorlu iş yüklerinin üstesinden gelebilen, yaratıcı, ileri düzeyde yanıt verebilen ve etkileyici bir hız sunan dâhili yapay zekâya sahip. Dell’in en ince ve en hafif XPS modeli olan XPS 13, 27 saate kadar pil ömrüyle de içerik üretimini ve üretkenliği önceliklendirenler için ideal. 

Snapdragon X Plus’a sahip olan Inspiron 14 Plus ise 15 saate kadar pil ömrü sunuyor. Böylece kullanıcılar için hızlı ve daha verimli bir deneyime imkan veriyor. Cihaz, dörtlü hoparlörleri ve 400nit parlaklığa sahip QHD+ ekranıyla da üst düzey bir video ve ses deneyimi sunuyor.

Snapdragon X Plus ile güçlendirilen Inspiron 14 de sesli komutlar ve ekstra güvenlik için mekanik kamera deklanşörü gibi özelliklerle kullanım kolaylığı açısından öne çıkıyor.  

Profesyonel iş hayatı için olağanüstü üretkenlik

Copilot+ özellikli yeni Latitude AI dizüstü bilgisayarlar, Qualcomm Snapdragon X Elite 12 çekirdekli ve Snapdragon Plus 10 çekirdekli işlemcileriyle günümüzün yoğun çalışanları için üstün performans ve pil ömrü sunuyor. Kullanıcılar şarj etmeye gerek kalmadan gün boyunca verimli ve sorunsuz bir şekilde çalışabiliyor, nerede çalışırlarsa çalışsınlar üretkenliklerinden ödün vermiyorlar.

Latitude 7455, çarpıcı 14 inç QHD + dokunmatik ekran, yapay zekâ gürültü azaltma özelliğine sahip dörtlü hoparlörler, Qualcomm® FastConnect ™ Wi-Fi 7 ve daha fazla bağlantı, iş birliği için isteğe bağlı 5G seçeneği ve 21 saate kadar pil ömrüyle birinci sınıf bir yapay zekâ dizüstü bilgisayarı olarak öne çıkıyor.

Latitude 5455, 16:10 FHD+ ekranı ve çift hoparlörüyle performansı ve yapay zekâyı bir dizüstü bilgisayarda bir araya getiriyor. Çok katmanlı donanım ve ürün yazılımından oluşan güvenlik özellikleri, tedarik zincirindeki sıkı kontrollerden BIOS seviyesindeki kapsamlı savunmalara kadar Latitude cihazlarınızı koruyor.

Cihazın kendisinin yanı sıra, Microsoft Copilot çözümleri için yeni Dell Uygulama Servisleri, tüm kuruluş genelinde daha verimli çalışma yöntemlerini hızla etkinleştirerek riski azaltıyor ve kullanıcıları Copilot teknolojilerini doğru bir şekilde kullanmaya hazırlıyor. 

Yeni yapay zekâ deneyimleri, gün içinde zamandan kazandırıyor!

Dell’in Copilot+ bilgisayarları, Snapdragon X Serisi platformlarla desteklenen yeni özel yapay zekâ deneyimleriyle üretkenliği, yaratıcılığı ve iletişimi bir adım öteye taşıyor:

”Recall” kullanıcıların cihazlarında yaptıkları her şeyi hatırlıyor ve bunları bulutta değil, bilgisayarlarında güvenli bir şekilde tutuyor. Böylece kaldıkları yerden devam etmeyi hızlı ve kolay hâle getiriyor.  

”Cocreator” ile kullanıcılar, yapay zekâ tarafından üretilen görüntüler oluşturabiliyor. 

”Canlı Altyazılar”, canlı veya önceden kaydedilmiş herhangi bir sesi 44 dilden İngilizceye çevirmeye imkan veriyor.

Yeni ”Windows Studio efektleri” aydınlatmayı ayarlıyor ve görüşmelerde/aramalarda yeni yaratıcı filtreler sunuyor.

”Otomatik Süper Çözünürlük”, gerçek zamanlı olarak videoların ve oyunların çözünürlüğünü artırmak için yapay zekâyı kullanarak sorunsuz bir akış ve gelişmiş bir oyun deneyimi vadediyor.

Yapay zekâ ile bağlantılı bir ekosistem

Dell, Copilot özelliğine hızlı erişim için özel bir Copilot tuşu bulunan yeni klavyesiyle de yapay zekâ portföyünü taçlandırıyor.

Özellikle açık ofis ortamları için ideal olan Dell Sessiz Klavye ve Mouse (KM555), yerden tasarruf sağlayan kompakt bir tasarımda sessiz yazma, tıklama ve kaydırmayı mümkün kılıyor. Klavyenin 36 aya kadar da pil ömrü bulunuyor.

Zoom ve Microsoft Teams için dünyanın ilk kablolu iş birliği klavyesi olan Dell Kablolu Kolaborasyon Klavyesi (KB525C), mikrofon sesini açma / kapama, video açma / kapama, ekran paylaşımı ve sohbet dâhil olmak üzere konferans görüşmeleri sırasında sorunsuz performans için tasarlanmış özel tuşlara sahip. 

 Kuruluşlar bilgisayarlarını yapay zekalı cihazlarla yenilemenin planlarını yaparken, Dell Technologies sunduğu kurtarma ve geri dönüşüm hizmetleriyle müşterilerine cihazları sorumlu bir şekilde kullanımdan kaldırmaları için sorunsuz ve güvenli bir yol sunuyor. Aynı zamanda kuruluşların sürdürülebilirlik hedeflerini de destekliyor. Dell Varlık Kurtarma Servisleri için Çevresel Etki Raporu özelliği sayesinde Dell, sürekli olarak güncellenen ve ISO 14000 standartlarıyla uyumlu kişiselleştirilmiş, gerçek zamanlı bir rapor sağlayan tek OEM olarak öne çıkıyor.