BIST 100 endeksi, en düşük 13.876,66 puanı ve en yüksek 14.662,89 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 4,30 altında 14.012,42 puandan tamamladı.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 3,77 azalışla 6 bin 890 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,78 düşüşle 44 bin 952 liraya geriledi.

Geçen hafta sonu 11 bin 720 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 3,72 azalışla 11 bin 284 liraya geriledi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,41 artışla 48,4400 liraya, avro da yüzde 0,05 yükselişle 56,2590 liraya çıktı.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 1,77, emeklilik fonları yüzde 1,31 değer kaybetti.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 0,72 ile "Para Piyasası Fonları" oldu.

Tüketicinin en fazla dikkat ettiği konuların başında işçilik maliyetleri geliyor. Yatırım amacıyla altın alan vatandaşlar, yüksek işçilik bedelleri nedeniyle daha avantajlı seçeneklere yönelirken, Paris Kuyumcu'nun başlattığı "Sıfır İşçilik" uygulaması sektörde dikkat çekiyor.

Paris Kuyumcu Müdürü Eshabil Taşçı, uygulamanın temel hedefinin vatandaşın altına daha uygun şartlarda ulaşmasını sağlamak olduğunu söyledi.

Taşçı, altın alırken artık yalnızca gram fiyatının değil, işçilik maliyetinin de önemli bir unsur haline geldiğini belirterek şunları kaydetti:

"Son dönemde altın fiyatlarının yükselmesiyle birlikte vatandaşlarımız her kuruşun hesabını yapıyor. Biz de bu noktada müşterilerimizin yükünü hafifletmek amacıyla sıfır işçilik uygulamasını hayata geçirdik. Amacımız daha fazla kişinin güvenle ve uygun maliyetle altın sahibi olabilmesini sağlamak."

"Yatırımcı artık işçiliğe değil altına para ödemek istiyor"

Tüketici alışkanlıklarının değiştiğine dikkat çeken Taşçı, yatırım amaçlı altın alımlarında işçilik maliyetinin artık belirleyici hale geldiğini ifade etti.

"Eskiden vatandaş model ve tasarıma daha fazla önem veriyordu. Bugün ise yatırımcı, ödediği paranın doğrudan altına gitmesini istiyor. Çünkü ileride bozdururken yaşayacağı kaybı da hesap ediyor. Biz de bu beklentiye uygun bir satış politikası oluşturduk."

"Üreticiden tüketiciye avantaj sunuyoruz"

Paris Kuyumcu olarak doğrudan üretim gücünden yararlandıklarını belirten Taşçı, bu sayede müşterilere daha rekabetçi fiyatlar sunabildiklerini söyledi.

"Aracı maliyetlerini minimum seviyeye indirerek müşterilerimize avantaj sağlamaya çalışıyoruz. Hedefimiz sadece satış yapmak değil, uzun vadeli güven ilişkisi kurmak. Müşterilerimizin memnuniyeti bizim için en büyük kazançtır."

Sektörde yeni rekabet dönemi

Kuyumculuk sektöründe önümüzdeki süreçte fiyat rekabetinin yalnızca altının gram fiyatı üzerinden değil, işçilik politikaları ve şeffaf fiyatlandırma üzerinden de şekilleneceğini ifade eden Taşçı, tüketicilerin alışveriş yaparken işçilik oranlarını mutlaka sorgulaması gerektiğini sözlerine ekledi.

Paris Kuyumcu'nun "Sıfır İşçilik" uygulaması, özellikle yatırım amaçlı altın almak isteyen vatandaşlar tarafından yoğun ilgi görürken, sektör temsilcileri bu modelin önümüzdeki dönemde daha fazla kuyumcu tarafından benimsenebileceğini değerlendiriyor.

Türkiye’nin üretim ve ihracatında dünya lideri olduğu, ülkemize yıllık 400 milyon dolar döviz kazandıran kuru incirde 2026/27 sezonu öncesi Aydın’da “İncir Zirvesi” gerçekleştirildi. 

Aydın Valisi Dr. Osman Varol başkanlığında İncir Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Sarılop Toplantı Salonu’nda düzenlenen; zirvede yaklaşan kuru incir sezonu öncesinde üretim, ihracat ve pazarda yaşanan sorunlar ile çözüm önerileri ele alındı.

“İncir Zirvesi”nde kamu kurumları, yerel yönetimler, üretici temsilcileri, oda ve borsalar, araştırma kuruluşları ve ihracatçılar ilk kez bu ölçekte aynı masa etrafında bir araya gelerek kuru incirin geleceği için ortak irade ortaya koydu. Toplantıya Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, milletvekilleri, kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, üretici örgütleri, oda ve borsa temsilcileri, ihracatçı firmalar ile Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Gabay, Birlik Yönetim ve Denetim Kurulu üyeleri ve Birlik üyeleri katıldı.

Toplantıda verilen en güçlü mesaj, kuru incirin yalnızca bir tarım ürünü değil; Aydın’ın binlerce yıllık üretim mirası, üreticinin emeği, ihracatçının dünyaya açılan gücü ve Türkiye’nin milli serveti olduğu yönünde oldu.

Kuru incirde ortak mesaj: Kalite bahçede başlar

Toplantıda, kuru incirde sürdürülebilir ihracatın temelinin üretim aşamasında atıldığı vurgulandı. Ürünün bahçeden itibaren doğru kurutulması, seçilmesi, ayıklanması, sağlıklı koşullarda depolanması ve riskli ürünlerin erken aşamada ayrıştırılması gerektiği dile getirildi.

Sektör temsilcileri, kalitenin yalnızca ihracat aşamasında yapılan kontrollerle sağlanamayacağına dikkat çekti. Üretici, tüccar, işletme ve ihracatçı zincirinin her halkasında aynı kalite bilincinin yerleşmesi gerektiği ifade edildi.

Gabay: “Dünya liderliğimizi üretimden başlayan kaliteyle koruyabiliriz”

Toplantıda bir sunum yapan Ege İhracatçı Birlikleri Sürdürülebilirlik ve Organik Ürünler Koordinatörü ve Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Gabay, Türkiye’nin kuru incirde dünya liderliğini korunmasının tüm tarafların ortak sorumluluğu olduğunun altını çizdi. 

Gabay, kuru incirin bu topraklarda binlerce yıldır üretilen çok kıymetli bir ürün olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı: “Kuru incirde liderliği korumanın yolu kaliteyi bahçeden başlatmaktan geçiyor. Ürünün üretici aşamasında doğru kurutulması, seçilmesi, ayıklanması ve kontrol edilmesi gerekiyor. Sağlıklı ürünle riskli ürünün erken ayrıştırılması hem üreticimizin emeğini korur hem ihracatımızı güçlendirir hem de ülkemizin marka değerini yükseltir.”

Toplantıda, aflatoksin kontrollerinin üretici ve ilk alım aşamalarında güçlendirilmesinin önemi de öne çıktı. Erken kontrol mekanizmalarının yaygınlaştırılmasıyla ürünün güvenli ve katma değerli şekilde ekonomiye kazandırılabileceği belirtildi.

Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Yusuf Gabay toplantı sonrasında şu mesajı verdi:

“Önümüzdeki süreçte önceliğimiz, kuru incirde üretimden ihracata uzanan değer zincirini güçlendirmek ve sektörümüzün sahada yaşadığı konuları Sayın Tarım ve Orman Bakanımız İbrahim Yumaklı ve ilgili kurumlarımıza aktarmak olacak. Ülkemizin ve bölgemizin en kıymetli ürünlerinden biri olan kuru incirin üretimine ve ihracatına sürdürülebilir şekilde devam edebilmek için kamu kurumlarımız, yerel yönetimlerimiz, araştırma kuruluşlarımız, üretici örgütlerimiz ve ihracatçılarımızla yoğun bir çalışma süreci yürüteceğiz. Aydın’ın binlerce yıllık incir mirasını koruyarak Türkiye’nin dünya liderliğini geleceğe taşımak için kararlıyız.”

Kuru incirde ürün kayıplarının önüne geçilmesi için seçme ve ayıklama süreçlerinin daha etkin hale getirilmesinin önemini vurgulayan Gabay, risk taşıyan ürünlerin sağlıklı üründen erken aşamada ayrılmasının ürünün değerinde korunmasını sağlayacağına dikkati çekti.

Milli servetin korunması için yeni yaklaşım

EKMİB Başkanı Yusuf Gabay atılması gereken adımları şöyle sıraladı; “Ortalama esaslı analiz yönteminin uygulanması, ihracattan geri dönen ürünlerin yeniden ihracatına imkân sağlanması, mobil UV lambası desteğinin yaygınlaştırılması ve uygun limitlere sahip ülkelere sevkiyat yapılabilmesinin önünün açılması sektörün öncelikli beklentileri arasında yer alıyor. Kuru incirin milli servet olduğu bilinciyle, temel hedefin ürünü kaybetmek değil; doğru kontrol, doğru ayıklama ve doğru pazar yönetimiyle üreticinin emeğini, ihracatçının ticari gücünü ve ülkemizin marka değerini korumak olmalı.”

Toplantıda, kuru incirde karşılaşılan kalite parametrelerinin dışarıdan eklenen bir unsur olmadığı; iklim, kurutma, depolama ve doğal tarımsal üretim koşullarına bağlı olarak pek çok tarım ürününde görülebilen bir konu olduğu ifade edildi.

Sektör temsilcileri, temel hedefin ürünü kaybetmek değil; doğru kontrol, doğru ayrıştırma ve doğru pazar yönetimiyle bu milli serveti ekonomiye kazandırmak olduğunu vurguladı.

Vali Varol: “Alınacak önlemler yerel ve Ankara nezdinde hızlı uygulanmalı”

Aydın Valisi Dr. Osman Varol, çözümün çok aşamalı bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini belirtti. Varol; üretici ve depo koşullarının iyileştirilmesi gibi yerelde atılabilecek adımların hızla uygulanması, mevzuat gerektiren konuların ilgili bakanlıklar nezdinde takip edilmesi ve uluslararası platformlarda Türkiye’nin kuru incirdeki üretim gerçeklerinin güçlü biçimde anlatılması gerektiğini vurguladı.

Kuru incirin değeri tüketiciye daha güçlü anlatılacak

Toplantının önemli çıktılarından biri de kuru incirin sağlık açısından faydalarının daha geniş kitlelere anlatılması oldu. Kuru incirin doğal, besleyici, lif açısından zengin ve sağlıklı bir Anadolu ürünü olduğu belirtilerek, tüketici farkındalığının artırılması gerektiği ifade edildi.

Çerçioğlu: “Kuru incir için hazırlanacak kamu spotuna destek vereceğiz”

Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, kuru incirin tanıtımı ve tüketici bilincinin artırılması amacıyla kamu spotu hazırlanmasına destek vereceklerini açıkladı. Çerçioğlu, ilgili kurumların sağlayacağı verilerle profesyonel bir çalışma yapılabileceğini ve kuru incirin değerinin geniş kitlelere anlatılması için katkı sunacaklarını belirtti.

Aydın’dan güçlü mesaj: Kuru incire birlikte sahip çıkacağız

Aydın’da yapılan toplantı, kuru incirde yeni sezon öncesi sektörün geleceği açısından önemli bir dönüm noktası oldu. İlk kez bu kadar geniş bir paydaş grubunun Vali başkanlığında aynı masa etrafında buluşması, ürüne tüm tarafların sahip çıktığını gösterdi.

Kuru incirde kalitenin artması için neler yapılmalı?

“İncir Zirvesi”nde kuru incirde kalitenin artırılması için yol haritası şu şekilde belirlendi. 

Ürünlerin işletmelere gelene kadar kaldığı depo koşulların iyileştirilmesi, Ürünün üretim aşamasında üreticiler tarafından seçilip ayıklanması, UV kontrolünün yaygınlaştırılması, Mevzuat kaynaklı başlıkların ilgili kurumlara aktarılması, Türkiye’nin uluslararası pazarlardaki konumunun güçlendirilmesi konusunda ortak çalışma iradesi ortaya kondu.

Kuru incir ihracatı 50 bin tonu aştı

Türkiye 15 Ekim 2025 tarihinde başlayan 2025/26 sezonunda 50 bin 32 ton kuru incir ihraç ederek 314 milyon dolar döviz getirisi elde etti. 

Amerika Birleşik Devletleri 52,5 milyon dolarlık ihracatla ilk sıradaki yerini korurken, Fransa 41,5 milyon dolarlık Türk kuru inciri talebiyle ikinci sırada yer aldı. Almanya’ya 40 milyon dolarlık kuru incir ihraç ettik. 

Avrupa Birliği ülkeleri 123,5 milyon dolarlık taleple yüzde 39 pay alırken, Uzak Doğu ülkelerine kuru incir ihracatı yüzde 29’luk artışla 37,5 milyon dolardan 48,5 milyon dolara yükseldi. 

Ticaret Bakanlığınca, bu doğrultuda 2003 yılından beri devam eden "Afrika Ülkeleriyle Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi" ile kıta ülkeleriyle karşılıklı yatırımların teşviki, müteahhitlik, enerji, sağlık, tarım ve altyapı projelerinde Türk firmalarının etkinliğinin artırılması, Türkiye ve Afrika iş dünyası arasında işbirliklerinin derinleştirilmesi hedefleniyor.

Afrika ülkeleriyle "kazan-kazan" anlayışı temelinde yürütülen bu politika, Türk firmalarının kıtadaki varlığını da güçlendirirken ihracat rakamlarına da olumlu katkı sunuyor.

Fas, 2,2 milyar dolarla en çok ihracat yapılan Afrika ülkesi oldu

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye'nin Afrika ülkelerine ihracatı, bu yılın ilk 6 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12 artarak 11 milyar dolara çıktı. Ocak-Haziran 2025'te, kıtaya 9,8 milyar dolarlık dış satım gerçekleşmişti.

Söz konusu dönemde, Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı Afrika ülkesi, 2,2 milyar dolarla Fas oldu. Bu ülkeyi, yaklaşık 2 milyar dolarla Mısır, 1,3 milyar dolarla Libya, 950,9 milyon dolarla Cezayir ve 619,4 milyon dolarla Tunus takip etti.

Türkiye'nin, Fas'taki yatırımları ağırlıklı olarak otomotiv, temizlik ürünleri, tekstil, madencilik, lojistik, demir ve çelik gibi sektörlerde yoğunlaşıyor. İki ülke arasında serbest ticaret anlaşması (STA) bulunurken kurulan STA Ortak Komitesi ise ticarette yaşanan sorunların çözümü ve yeni işbirliği alanlarının belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Türk müteahhitler, Fas'ta üstlendikleri projelerle de dikkati çekiyor, söz konusu ülkede yaklaşık 250 Türk firması faaliyet gösteriyor. İspanya ve Portekiz ile birlikte 2030 Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmaya hazırlan Fas, bu anlamda Türk firmalarına ulaştırma altyapısından inşaat ve müteahhitlik alanlarına kadar birçok sektörde yeni işbirliği fırsatları sunuyor.

Türk müteahhitleri birçok alanda yeni işbirliklerine odaklanıyor

Türkiye'nin, Afrika'daki en büyük ticaret ortağı olan Mısır ile 15 milyar dolar ticaret hacmi hedefi bulunuyor. Türk yatırımlarının en çok yöneldiği ikinci ülke konumunda olan Mısır'da, tekstilden kimyaya, imalat sanayisinden turizme kadar birçok Türk firması faaliyet gösteriyor.

Mısır'ın planladığı 14 yeni akıllı şehir projesinde, Türk müteahhitlerinin daha fazla rol üstlenmesi de amaçlanıyor. İki ülke, ayrıca enerjiden madenciliğe, gemi inşa sanayisinden Ro-Ro taşımacılığının geliştirilmesine kadar çeşitli alanlarda işbirliğini artırmaya odaklanıyor.

Türkiye ve Libya ise altyapı, enerji ve dış ticaret alanlarında birbirini tamamlayan iki stratejik ortak olarak öne çıkıyor. Türkiye'nin, Kuzey Afrika'daki en önemli pazarlarından biri olan Libya'ya ihracatında mobilya, gıda, makineler, mekanik cihaz ve aletler, demir ve çelikten inşaat malzemeleri başta geliyor.

Türkiye ile Cezayir arasındaki ticari ilişkiler de son yıllarda istikrarlı biçimde güçleniyor. Enerji, sanayi, tekstil, demir-çelik ve inşaat sektörlerinin öne çıktığı ekonomik işbirliğinde, iki ülke 10 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefliyor.

Etrofil İle El Örgü İpliğinde Türk İmzası Dünyaya Yayılıyor 

El örgü iplik sektörünün köklü markalarından Etrofil El Örgü İplikleri, 2026 yılının ilk yarısında ihracat, ürün geliştirme ve dijitalleşme alanlarında yaptığı çalışmalarla dikkat çekti. Yılın ilk altı ayında planladıkları hedeflerin önemli bir bölümüne ulaştıklarını belirten Yönetim Kurulu Başkanı Toygun Batallı, “İç pazarda talep daha kontrollü bir seyir izlerken, ihracat tarafında daha güçlü bir performans ortaya koyduk. Avrupa ve Amerika, öncelikli pazarlarımız olmaya devam ediyor. Bununla birlikte Güney Amerika, Balkanlar ve çeşitli Avrupa ülkelerinde yeni iş birliklerine yönelik görüşmelerimizi sürdürüyoruz. 2026 yılının ikinci yarısında ise özellikle yeni sezon siparişlerinin etkisiyle daha hareketli ve güçlü bir dönem geçirmeyi öngörüyoruz” dedi.

Küresel ekonomideki belirsizlikler, maliyet baskıları ve değişen tüketici alışkanlıklarına rağmen el örgü iplik sektörü, ihracat performansı ve yenilikçi ürün yatırımlarıyla büyümesini sürdürüyor.

İkinci Yarıda Gözler Yeni Sezon Siparişlerinde

Yılın ilk altı ayını değerlendiren Etrofil El Örgü İplikleri Yönetim Kurulu Başkanı Toygun Batallı, “2026 yılının ilk altı ayı bizim açımızdan temkinli ancak verimli geçen bir dönem oldu. Yıl başında belirlediğimiz hedeflerin önemli bir bölümüne ulaştık. Özellikle ihracat, ürün geliştirme ve mevcut müşteri ilişkilerini güçlendirme alanlarında planladığımız adımları büyük ölçüde hayata geçirdik. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla satışlarımızda dengeli bir büyüme yakaladık. İç pazarda talep daha kontrollü bir seyir izlerken, ihracat tarafında daha güçlü bir performans sergiledik. Avrupa, Amerika ve mevcut distribütörlük pazarlarımızda Etrofil markasına olan ilginin devam ettiğini görmekten memnuniyet duyuyoruz. Yılın ilk yarısında yeni ürün geliştirme, numune yönetimi, planlama ve müşteri iletişimi süreçlerinde teknolojiyi daha etkin kullanmaya başladık. Dijital dönüşüm yatırımlarımızı yılın ikinci yarısında da sürdürmeyi planlıyoruz. Yeni sezon siparişleriyle birlikte sektörün daha hareketli bir döneme gireceğini öngörüyoruz. Yılın geri kalanında doğal içerikler, sürdürülebilir üretim anlayışı, hafif ve yumuşak tuşeli iplikler, premium ambalaj tasarımları ve güçlü renk hikâyelerine sahip koleksiyonların öne çıkacağını düşünüyoruz. Bu doğrultuda yenilikçi, katma değeri yüksek ve global pazarlarda rekabet gücümüzü artıracak ürünler geliştirmeye devam edeceğiz” dedi.

Türkiye'nin Güçlü Tekstil Altyapısı İhracatı Destekliyor

Türkiye'nin el örgü ipliği alanında Avrupa'nın en güçlü üreticileri arasında yer aldığını belirten Batallı, “İplik sektörüne baktığımızda Türkiye’nin yıllık ihracatının yaklaşık 12 milyar dolar seviyesinde olduğunu görüyoruz. El örgü iplikleri ise bu büyük yapının daha niş ancak katma değeri yüksek segmentlerinden birini oluşturuyor. Türkiye’nin el örgü iplikleri ihracatı bugün yaklaşık 450-500 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Etrofil El Örgü İplikleri olarak biz de bu güçlü ekosistemin önemli bir parçasıyız. Kalite, sürdürülebilirlik ve tasarım odaklı yaklaşımımız sayesinde Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda rekabet gücümüzü her geçen gün artırıyoruz” dedi.

Doğal İçerikli ve Premium Ürünlere Talep Artıyor

Küresel tüketici eğilimlerinin iplik sektörünü doğrudan etkilediğini belirten Batallı, “Özellikle doğal içerikli ve sürdürülebilir ürünlere yönelik talep oldukça yükseldi. Organik pamuk, merino yün, alpaka karışımları ve özel efektli ipliklerin yılın ilk yarısında öne çıkan ürün grupları arasında yer alıyor. Tüketiciler artık yalnızca ürünün teknik özelliklerine değil, üretim hikâyesine, sürdürülebilirlik yaklaşımına ve koleksiyon bütünlüğüne de önem veriyor” açıklamasında bulundu.

Kadının Ev İçi Emeği Ekonomik Değere Dönüşüyor

Batallı, “Büyüyen sektörle birlikte ev içi üretim, dijitalleşmenin de etkisiyle kayıt dışı bir uğraş olmaktan çıkarak önemli bir ekonomik girişimcilik alanına dönüşüyor. Bugün birçok kadın kendi markasını oluşturuyor, sosyal medya üzerinden müşteri kitlesi edinerek evden yönettiği küçük işletmesini sürdürülebilir bir gelir modeline dönüştürüyor. El örgüsü ekonomisi yalnızca üreticilere değil; iplik, aksesuar, ambalaj, kargo ve dijital pazarlama gibi pek çok yan sektöre de katkı sağlayarak geniş bir ekonomik ekosistemi harekete geçiriyor” diyerek sözlerini noktaladı.

Birlik üyesi firmaların temsilcilerinin katıldığı toplantıda, 2025'te 100 milyon tona yakın üretime ve 1,3 milyar dolar ihracata imza atarak küresel liderliğini koruyan çimento sektörünün güncel sorunları, yeşil dönüşüm stratejileri ve sektörün küresel pazarlardaki rekabet koşulları değerlendirildi.

ÇCSİB Başkanı Ender Şahin, buradaki konuşmasında, jeopolitik krizlere rağmen sektörel istikrarın devam ettiğini belirterek, çimentonun başta inşaat, altyapı, konut ve ağır sanayi olmak üzere girdi sağladığı tüm alanlarda zamanlama hatasını kabul etmeyen, doğrudan proje takvimini ve üretimin sürekliliğini belirleyen stratejik bir ürün olduğunu kaydetti.

Şahin, söz konusu sektörlerin ihtiyaç duyduğu çimentonun zamanında tedarik edilememesinin, devasa yatırımların durması anlamına geldiğine dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

"Bu stratejik gerçek göz önüne alındığında, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması gibi küresel ticareti felç eden majör krizlerin ortasında Türk çimento sektörünün esnek lojistik kabiliyeti ve proaktif rota yönetimiyle taahhütlerini eksiksiz ve zamanında yerine getirebilmesinin değeri daha net anlaşılıyor. Herkes, en zorlu kriz anlarında bile Türkiye'nin ne kadar dayanıklı ve güvenilir bir ortak olduğunu bir kez daha açıkça görmüştür. Tüm dünyada yankı uyandıran bu güvenin ve katma değerli üretim stratejimizin bir sonucu olarak Ocak-Mayıs 2026'da ihracatımız miktar bazında 9 milyon ton, değer bazında ise 551 milyon dolar olarak gerçekleşti. Küresel lojistik daralmalara rağmen, kriz yönetimindeki başarımız sektörümüzün gücünün en somut göstergesi oldu."

İhracatçının finansal alanda göğüslemek zorunda kaldığı zorluklara da değinen Şahin, döviz kurunun serbest piyasa koşullarında dengelenmesinin Türkiye'nin küresel pazar payını koruması adına stratejik bir zorunluluk olduğuna işaret etti.

Türkiye'nin uzak coğrafyalarda da yer aldığı vurgusu

Şahin, sektörün yeni dönemde en büyük vizyonunun karbonsuzlaşma olduğunu belirterek, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) ihracatçı işletmeler için riskler oluşturacağını, yeşil dönüşümün Türkiye'nin ihracat gücünü koruması için bir zorunluluk olduğunu ifade etti.

Türk çimentosunun küresel ölçekteki en büyük gücünün coğrafi sınırları aşması olduğunu kaydeden Şahin, ülkenin çimento ihracatı anlamında sadece yakın coğrafyasına bağımlı olmadığını bildirdi.

Şahin, artan deniz taşımacılığı maliyetlerinin, uzak coğrafyalardaki kalıcılığı doğrudan etkilediğini ifade ederek, "Eximbank kredi ve sigorta limitlerine erişimin kolaylaştırılması ve uygun maliyetli işletme sermayesi finansman imkanlarının artırılmasının, Türkiye'nin en stratejik pazarlardaki bayrak gücünü ve milyarlarca dolarlık ihracat gelirini koruyacak adımlar olduğuna inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin ABD'ye çimento ihracatında ilk sıraya yerleşmesi nedeniyle, bu ülkede yerleşik çimento üreticilerinin son dönemde anti-damping konusunda lobi çalışmalarına başladığını ifade eden Şahin, şunları kaydetti:

"Türkiye, ABD pazarını kazanmak üzere uzun yıllar sürdürülen çalışmalar neticesinde bölgede güven duyulan, önemli bir aktör haline geldi. Arz güvenliği açısından büyük önem taşıyan Türkiye gibi önemli bir tedarikçiye karşı böyle bir anti-damping soruşturması ihtimali, Türkiye açısından ciddi bir prestij kaybına sebep olacaktır. Bu durumdan, ABD'deki çimento ithalatçısı firmalar da rahatsız. Konuyla ilgili Türkiye'nin de lobi çalışmalarını acil ve kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir."

Dünya Bankası, Türkiye'nin yenilenebilir enerji piyasasını büyütmek, rüzgar enerjisi ve ticari ölçekli batarya depolama yatırımlarına desteği genişletmek üzere 400 milyon avro (468,4 milyon dolar) tutarında ilave finansmanı onayladığını bildirdi.

Bankadan yapılan açıklamada, 2024'te onaylanan ve ülkenin alçak gerilimli dağıtık güneş enerjisi piyasasında güçlü bir ivme yaratan ilk fazın başarısı üzerine inşa edilen Dağıtık Enerjiye Geçişin Hızlandırılması Programı'nın kapsamının genişletildiği belirtildi.

Genişleyen finansmanın, Türkiye'nin garantisi altında, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ (TKYB) ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası AŞ'ye (TSKB) sağlanan iki adet 200 milyon avro tutarında IBRD krediden oluştuğuna işaret edilen açıklamada, "Sonuç odaklı finansman modeliyle uygulanan programda, ödemeler önceden belirlenen hedeflere ulaşıldıkça ve bağımsız olarak doğrulandıkça yapılmaktadır. Yeni faz ile programın kapsamı, dağıtık güneş enerjisi yatırımlarının yanı sıra kara tipi rüzgar enerji projelerini ve yeni nesil Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) yatırımlarını da içerecek şekilde genişletilmektedir." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, Türkiye'nin son 10 yılda yenilenebilir enerji hedeflerini önemli ölçüde yükselttiği, en güncel Yenilenebilir Enerji Yol Haritasının, 2035'e kadar toplam rüzgar ve güneş kurulu gücünü 120 bin megavat seviyesine çıkarmayı ve batarya depolama kapasitesinde büyük artış sağlamayı öngördüğüne işaret edilerek, şunlar kaydedildi:

"Güçlü yenilenebilir enerji potansiyeline ve Avrupa Birliği'nin 2026'da yürürlüğe giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (CBAM) yanıt olarak artan ticari ve sanayi talebine rağmen, dağıtık rüzgar ve batarya depolama yatırımları için uzun vadeli finansmana erişim halen sınırlıdır. Yerel ticari bankalar, kısa vadeli yükümlülük yapıları nedeniyle bu yüksek sermaye gerektiren yatırımları finanse etmekte zorluk yaşamaktadır."

Ayrıca açıklamada, genişletilen programın bu sorunlara yönelik vade uyumsuzluğunu gidermek amacıyla kalkınma bankaları aracılığıyla uzun vadeli finansman sağlamak, yeni şebeke teknolojilerine ilişkin riskleri değerlendirebilecek piyasa kapasitesi ve finansal uzmanlık geliştirmek, özel sektör yatırımlarını teşvik ederek ticari finansmanı harekete geçirmek olarak tarif edilen yöntemleri ele aldığı vurgulandı.

Erken dönem piyasa risklerini üstlenmesi ve kredi vadelerini uzatması sayesinde programın yenilenebilir enerji kapasitesinde 1579 megavat artış, 392 megavatsaat batarya depolama kapasitesinin desteklenmesi, 405 milyon dolara kadar özel sektör finansmanının mobilize etmesinin beklendiğinin altı çizilen açıklamada, şu bilgiler paylaşıldı:

"Türkiye'ye yönelik finansman, programın toplam kaynak çerçevesinde önerilen 2,96 milyar dolar tutarındaki artışın bir parçası olup, bölge genelinde yenilenebilir enerji yatırımlarının daha da genişletilmesine imkan tanımaktadır. Bu bölgesel bilgi paylaşımı, Dünya Bankası’nın Avrupa ve Orta Asya Enerji Bilgi Ağı (EKN) aracılığıyla desteklenmektedir. 21 ülkeden 180'den fazla enerji sektörü uzmanını bir araya getiren bu platform, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği alanlarında oluşturulan uygulama toplulukları sayesinde Türkiye gibi ülkelerde geliştirilen başarılı piyasa yaklaşımları, düzenleyici gelişmeler ve teknik çözümlerin bölge genelinde paylaşılmasını sağlamaktadır."

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez, batarya depolama ve dağıtık rüzgar yatırımlarının ölçeklendirilmesinin, Türkiye'nin enerji şebekesini geleceğe hazırlamak açısından bir sonraki kritik adım olduğunu belirterek, "Kamu kalkınma bankaları aracılığıyla ticari finansman açığının kapatılması, yatırımı hazır projelerin finansal kapanışa ulaşmasını sağlayarak Türk sanayisinin rekabet gücünü destekleyecek, ulusal enerji güvenliğini güçlendirecek ve yenilenebilir enerji değer zinciri boyunca yerel istihdam yaratacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya Altyapı Bölge Direktörü Charles Cormier ise "Türkiye, ECARES programı açısından öncü bir rol üstlenmektedir. Çatı ve ticari ölçekli güneş enerjisi, kara tipi rüzgar ve batarya depolama alanlarında elde edilen başarılar sayesinde Türkiye, elektrik şebekelerinin modernizasyonu, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve enerji güvenliğinin güçlendirilmesi açısından bölge genelinde yaygınlaştırılabilecek iyi uygulama örnekleri ve bilgi birikimi oluşturmaktadır." ifadesini kullandı.

ASELSAN tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan açıklamada, yeni iş anlaşması duyuruldu.

Açıklamada, "ASELSAN ile SSB arasında hava savunma sistemlerinin tedarikine yönelik toplam tutarı 780 milyon avro olan sözleşme imzalanmıştır. Söz konusu sözleşme kapsamında teslimatlar 2028 ve 2032 yılları arasında gerçekleştirilecektir." ifadelerine yer verildi.

“Rus Davos’u” olarak anılan SPIEF (St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu) 2026 3-6 Haziran tarihlerinde düzenlendi. Ekonomi ve iş dünyası temsilcilerini bir araya getiren forum kapsamındaki enerji panelinde konuşan Rosneft Petrol Şirketi İcra Kurulu Başkanı Igor Sechin, Çin’in enerji güvenliği, altyapı yatırımları ve uzun vadeli planlama yaklaşımını, küresel enerji arzı riskleri ve Hürmüz krizi bağlamında değerlendirdi.

“Başlangıcın sonu mu, sonun başlangıcı mı: Pandora’nın kutusunun dibinde ne kaldı?” başlıklı bir konuşma yapan Igor Sechin, küresel enerji sektöründeki uzun vadeli değişimleri, artan elektrik talebini ve büyük ekonomilerin dış kaynaklı kesintilere karşı dayanıklılıklarını artırmak için attığı adımları ele aldı.

16 trilyon dolarlık yatırıma ihtiyaç var

Küresel elektrik altyapısının 2040’a kadar ciddi biçimde genişletilmesi gerektiğini belirten Igor Sechin, “Dünya genelinde yaklaşık 80 milyon kilometrelik elektrik şebekesinin modernize edilmesi ve genişletilmesi gerekebilir. Bu da yaklaşık 16 trilyon dolarlık bir yatırıma karşılık geliyor” dedi.

Enerji güvenliğine kapsamlı bir yaklaşım izleyen ülkelere örnek olarak Çin’i gösteren Igor Sechin, ülkenin kentsel ve şehirlerarası elektrikli ulaşım ağlarına büyük yatırımlar yaptığını, nispeten düşük elektrik tarifelerini koruduğunu ve fazla üretim kapasitesine sahip bölgelere veri merkezlerinin stratejik olarak yerleştirilmesi yoluyla enerji maliyetlerini yönetmek için adımlar attığını söyledi. Çin’in kapsamlı yaklaşımının, uzun vadeli elektrik tedarik anlaşmalarını da kapsadığına dikkat çekti.

Güneş ve rüzgar enerjisine 2,2 trilyon dolar

SPIEF 2026’daki konuşmasında Igor Sechin, “Çin, yaklaşık 4.000 GW kurulu gücüyle dünyanın en büyük elektrik sistemini işletiyor. Ülke, 2025’te 540 GW’tan fazla yeni üretim kapasitesini devreye aldı. Son on yılda Çin'de güneş ve rüzgar enerjisi üretimi on kat artarak 2.300 TWh'ye ulaşırken, sektördeki yatırım 2,2 trilyon dolara yaklaştı. Çin, geleneksel enerji kaynaklarını da genişletmeye devam ediyor. Geçtiğimiz yıl kömürle çalışan üretim kapasitesi 78 GW artırılırken, 161 GW'lık kömür santralı projesi de geliştirme aşamasında” ifadelerini kullandı.

Çin'in enerji depolama, nükleer enerji ve şebeke altyapısındaki rolüne de değinen Igor Sechin’in açıklamalarına göre, Çin her yıl küresel olarak devreye alınan tüm yeni batarya depolama kapasitesinin yaklaşık yarısını oluşturuyor. Ülke şu anda 61 nükleer reaktör işletiyor ve 39 tane daha inşa ediyor. Bu da dünya çapında yapım aşamasında olan tüm nükleer enerji ünitelerinin yarısından fazlasını temsil ediyor. Çin'in elektrik şebekesi altyapısına yıllık yatırımının yaklaşık 100 milyar dolar olduğu tahmin edilirken, ülkenin iletim ağı yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzunluğunda.

Hindistan'ın küresel enerji pazarındaki rolü artıyor

Çin'in enerji güvenliği çabalarının, dış tedariklerde potansiyel büyük ölçekli aksamalara karşı direnci güçlendirmeyi ve uzun vadeli ekonomik ve teknolojik kalkınmayı desteklemeyi amaçlayan daha geniş bir stratejinin parçası olduğunu anlatan Rosneft Petrol Şirketi İcra Kurulu Başkanı Igor Sechin, Hindistan'ın küresel enerji pazarındaki artan rolüne dair de şunları söyledi:

“Hindistan'ın önümüzdeki 10 yılda küresel elektrik talebi artışının yaklaşık %15'ini ve küresel petrol talebi artışının yaklaşık yarısını karşılaması bekleniyor. Bu da Hindistan’ı gelecekteki enerji tüketimi artışına önemli katkılarda bulunacak ülkelerden biri haline getiriyor.”

BIST 100 endeksi, en düşük 13.567,35 puanı ve en yüksek 14.125,84 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 1,78 üzerinde 13.938,48 puandan tamamladı.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 3,66 azalışla 6 bin 232 lira, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,64 düşüşle 42 bin 6 lira oldu.

Geçen hafta sonu 10 bin 836 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 3,66 azalışla 10 bin 439 liraya geriledi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,39 artarak 46,2650 liradan, avro yüzde 0,39 yükselişle 53,5740 liradan tamamladı.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 1,13, emeklilik fonları yüzde 1,20 değer kaybetti.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 0,77 ile "Para Piyasası Fonları" oldu.

Sektör, 2020'de yurt dışında yaklaşık 18 milyar dolar tutarında 386 proje yürüttü. Türk firmalarının yurt dışında üstlendiği projelerin tutarı 2021'de 32 milyar dolara çıktı. Söz konusu yılda 463 proje üstlenilirken elde edilen tutar, o dönemde ulaşılan en yüksek proje bedeli olarak hesaplandı.

Proje tutarı, Kovid-19 salgınının da etkisiyle 2022'de 20,1 milyar dolara gerilerken, proje sayısı 2021'e göre artış kaydetti. Söz konusu yılda proje sayısı 513 olarak kayıtlara geçti.

Yurt dışı müteahhitlik sektörünün 2023'te üstlendiği projelerin tutarı 28,8 milyar dolar, proje sayısı da 449 oldu. Sektörün 2024'te üstlendiği proje tutarı, küresel ekonomik sorunlar ve Rusya-Ukrayna savaşının etkisine rağmen 29,9 milyar doları buldu. Bu dönemde 386 proje üstlenildi.

Sektörün geçen yıl üstlendiği proje sayısı 309 olurken, bunların toplam bedeli 22,5 milyar dolar olarak belirlendi.

Türk müteahhitlik sektörü bu yılın mayıs sonuna kadar 15 ülkede tutarı 2,3 milyar dolar olan 40 proje üstlendi.

Sektör, 1972'den bu yana da 138 ülkede 562,6 milyar dolar tutarında 12 bin 901 proje yürüttü.

Sektörün üstlendiği işlerde ortalama proje bedelindeki seyir de dikkati çekti. Sektör, son olarak 2015'te 83,7 milyon dolarlık ortalama proje bedeline ulaşırken 2021'de bu rakam 69,1 milyon dolar oldu.

Ortalama proje değeri, 2022'de 39,2 milyon dolar, 2023'te 64,4 milyon dolar ve 2024'te 77,5 milyon dolar olarak hesaplandı. Bu değer, geçen yıl 72,9 milyon dolar olarak kayıtlara geçerken, bu yıl üstlenilen projelerde de ortalama tutar 59,2 milyon dolar olarak tespit edildi.

Projelerin yüzde 42,7'si Bağımsız Devletler Topluluğu'nda

Türk müteahhitleri, halihazırda Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), Orta Doğu ve Afrika'da büyük projelere imza atıyor.

Bugüne kadar üstlenilen projelerin bölgesel dağılımında, yüzde 42,7'lik payla BDT ilk sırada yer aldı.

BDT'yi yüzde 25,4'lük payla Orta Doğu ülkeleri takip ederken, Afrika yüzde 18,1'lik pay ile üçüncü sırada dikkati çekti. Bu bölgeleri yüzde 10,4 ile Avrupa ve yüzde 2,6 ile Asya izledi.

Öte yandan, bugüne kadar en çok proje üstlenilen ilk 5 sektöre bakıldığında, "kara yolu, tünel ve köprüler" ilk sırada öne çıktı. Bu sektörün ardından, "konut ve rezidans projeleri", "enerji santralleri", "demir yolu projeleri" ve "ticaret merkezleri" geldi.

Bir süredir yatırımda öngörülen ilerleme kaydedilmediği için, firmanın teşviklerden yararlanma süreci 2026 yılı başında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından askıya alınmıştı.

Firmanın yatırımının ilerlememesine ilişkin sürece dair Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından edindiği bilgiye göre, firma ile yapılan yatırım anlaşması, yatırım anlaşmasındaki koşullar, firmanın yükümlülükleri ve devlete sunduğu teminatlar geçerliliğini koruyor.

Bakanlık tarafından tüm süreçler ise resmi usüllere uygun olarak yürütülmeye devam ediyor.

Yatırımların tamamlanmaması durumunda, firmalar elde ettikleri teşvikleri, ilgili yasal düzenlemeler ile sundukları taahhüt ve teminatlar kapsamında geri ödemekle yükümlüler.

Bakanlık yetkilileri, yerli ve yabancı hiçbir firmanın herhangi bir ayrımcılığa tabi tutulmadığını, kuralların herkes için geçerli olduğunu, tüm süreçlerde kamunun çıkarlarının güçlü şekilde teminat altına alındığını ifade etti.

Almanya ve Fransa'nın, Avrupa’nın en iddialı ortak savunma girişimi olan 100 milyar avroluk Yeni Nesil Hava Muharebe Uçağı Sistemi (FCAS) Projesi'ni iptal etme konusunda anlaştığı bildirildi.

Alman Haber Ajansının (DPA), Almanya hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen hafta Karadağ'da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında bir araya geldi.

Liderler, aylardır süren tıkanıklığın ardından savaş uçağı projesini sonlandırma kararı aldı.

Askeri ihtiyaçlar ve şirketler arası rekabet süreci tıkadı

Savunma analistleri, yaklaşık 100 milyar avro bütçeye sahip projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının, Avrupa’nın onlarca yıldır süregelen yetersiz yatırımların ardından askeri kapasitesini yeniden inşa etme sürecinde karşılaştığı kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.

Söz konusu proje, yalnızca yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından (İHA) oluşan entegre bir muharebe ağı kurmayı hedefliyordu.

Sistemin, 2040 yılından itibaren Fransa’nın Rafale, Almanya ve İspanya’nın Eurofighter jetlerinin yerini alması planlanıyordu. Ancak projenin geleceğine; teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle bir türlü karar verilemiyordu.

Savunma analistleri, Merz ve Macron’un, Almanya ile İspanya'yı temsil eden Avrupa havacılık grubu Airbus ile Fransa'nın savunma devi Dassault Aviation arasındaki derin fikir ayrılıklarını gidermek için aylarca çaba sarf ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen teknoloji paylaşımı, yönetim kontrolü ve patent hakları konusundaki ticari rekabetin, siyasi iradenin önüne geçtiği vurgulanıyor.

Şirketler arasındaki krizin yanı sıra iki ülkenin askeri ihtiyaçlarının taban tabana zıt olması da süreci tamamen kilitledi.

Fransa, kendi stratejik caydırıcılığı için yeni nesil uçağın, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve uçak gemilerine uyumlu tasarlanmasını şart koştu.

Buna karşın farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklanan Almanya Başbakanı Merz, 6. nesil insanlı bir jet geliştirmenin, Berlin için mantıklı olup olmadığını açıkça sorgulayarak, Almanya'nın bu özelliklere ihtiyacı olmadığını net şekilde ifade etti.

Avrupa ülkeleri alternatif çözümlere yöneliyor

FCAS Projesi'ndeki takvim sapmaları ve stratejik belirsizlikler, birçok Avrupa ülkesini savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere halihazırda alternatif çözümlere itiyor.

Süreçteki belirsizlik nedeniyle pek çok Avrupa ülkesinin, ABD yapımı F-35 gibi mevcut ve rüştünü ispatlamış platformlara yönelmeye devam etmesi dikkati çekiyor.

Alman basınındaki haberlere göre, gelinen noktada, artık aynı çatı altında iki farklı uçağın üretilmesi bekleniyor.

Fransız Dassault firmasının kendi üretimi olan Rafale uçağını, yeni nesil teknolojilerle tek başına geliştirmeye odaklanacağı; Airbus'ın Gripen savaş uçaklarını üreten İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile ortaklığa gidebileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya'nın yürüttüğü rakip savaş uçağı projesine (GCAP) dahil olabileceği belirtiliyor.

“Gayrimenkul artık sadece metrekare hesabı değil”

Küresel ekonomide yaşanan değişimlerin Türkiye’deki yatırım tercihlerine de yansıdığını belirten Ceran, yatırım kararlarının artık yalnızca fiyat ve lokasyon üzerinden verilmediğini söyledi.

Ceran, “Bugün yatırımcılar bir bölgenin nüfus hareketlerini, ulaşım projelerini, sanayi yatırımlarını, kira getirilerini ve gelecekteki gelişim potansiyelini analiz ediyor. Gayrimenkul artık yalnızca metrekare hesabı yapılan bir alan olmaktan çıktı. Veriyle, analizle ve stratejik öngörüyle yönetilen bir yatırım aracına dönüştü” ifadelerini kullandı.

“Türkiye üretim ve lojistikte yeni bir döneme giriyor”

Son yıllarda üretim ve lojistik yatırımlarındaki artışın gayrimenkul piyasasını da etkilediğini belirten Ceran, özellikle organize sanayi bölgeleri çevresindeki yatırımların dikkat çektiğini söyledi.

“Türkiye yalnızca bir tüketim pazarı değil, aynı zamanda üretim ve lojistik merkezi olma yolunda ilerliyor. Bu dönüşüm; depoları, lojistik tesisleri, sanayi arsalarını ve ticari gayrimenkulleri daha stratejik hale getiriyor. Önümüzdeki dönemde yatırımcılar sadece konutun değil, ekonominin büyüme alanlarının da peşinden gidecek.”

“Yatırımcı artık daha bilinçli hareket ediyor”

Geçmişte birçok yatırım kararının kulaktan dolma bilgilerle verildiğini ifade eden Ceran, günümüzde yatırımcı profilinin de değiştiğini belirtti.

“Bugün yatırımcılar daha fazla araştırıyor, daha fazla veri kullanıyor. Kira çarpanı, amortisman süresi, bölgesel gelişim planları ve ekonomik göstergeler yatırım kararlarında belirleyici hale geliyor. Bu da sektörü daha profesyonel ve daha analitik bir noktaya taşıyor.”

Yapay zekâ yatırım kararlarını etkilemeye başladı

Teknolojinin gayrimenkul sektöründe yeni bir dönemi başlattığını belirten Ceran, yapay zekâ destekli analizlerin yatırım süreçlerinde giderek daha fazla kullanılacağını söyledi.

“Yapay zekâ artık sadece teknoloji şirketlerinin konusu değil. Gayrimenkulde fiyat analizlerinden yatırım öngörülerine kadar birçok alanda kullanılmaya başlandı. Önümüzdeki yıllarda veriyi doğru kullanan yatırımcı ile yalnızca sezgileriyle hareket eden yatırımcı arasındaki fark daha da açılacak.”

“Kazanan doğru segmenti seçenler olacak”

Önümüzdeki dönemde yatırımcıların daha seçici davranması gerektiğini vurgulayan Ceran, her gayrimenkulün aynı performansı göstermeyeceğini belirtti.

“Yeni dönemde sadece mülk sahibi olmak yeterli olmayacak. Doğru lokasyonu, doğru segmenti ve doğru zamanı okuyabilen yatırımcılar öne çıkacak. Gayrimenkulde yeni dönemin kazananı yalnızca konut yatırımcısı değil; ekonomideki dönüşümü okuyabilen yatırımcı olacak.”

Ceran, Türkiye’nin genç nüfusu, şehirleşme dinamikleri, üretim kapasitesi ve stratejik konumu nedeniyle gayrimenkul sektörünün uzun vadede önemini koruyacağını belirterek, sektörün önümüzdeki yıllarda daha fazla teknoloji, veri ve uzmanlık odaklı bir yapıya dönüşeceğini sözlerine ekledi.

Türkiye, Dünya Bankasından "Yeşil ve Geleceğin Şehirleri Projesi" kapsamında 191,5 milyon avro tutarında finansman temin etti.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, Türkiye'nin uygun koşullu dış finansman temin çalışmaları sürüyor.

Buna göre, "Yeşil ve Geleceğin Şehirleri Projesi", Dünya Bankası İcra Direktörleri Kurulu tarafından onaylandı.

Proje kapsamında Dünya Bankasından İller Bankasına Bakanlık garantisi altında 191,5 milyon avro tutarında finansman sağlanacak.

Projeyle belediyelerin sürdürülebilir ve dirençli kent içi ulaşım ile içme suyu ve su arıtma altyapısına yönelik yatırımlarının gerçekleştirilmesi amaçlanıyor. Ayrıca, belediyelerin kurumsal ve teknik kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Dış finansman tutarı 4,5 milyar dolara ulaştı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, 2026 yılında sağlanan uygun koşullu dış finansman tutarının yaklaşık 4,5 milyar dolara ulaştığına işaret ederek, "Sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refahı önceleyen ekonomi programımız ile Orta Vadeli Program çerçevesinde, belediyelerimizin altyapı yatırımlarına ve iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik desteklerimiz güçlü şekilde devam edecektir." diye konuştu.

BIST 100 endeksi, en düşük 13.661,82 puanı ve en yüksek 14.219,96 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 0,23 üzerinde 13.694,19 puandan tamamladı.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 2,58 azalışla 6 bin 469 lira, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 2,56 düşüşle 43 bin 592 lira oldu.

Geçen hafta sonu 11 bin 122 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 2,57 azalışla 10 bin 836 liraya geriledi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,39 artarak 46,0840 lira olurken, avro yüzde 0,15 azalışla 53,3680 liradan tamamladı.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 1,26, emeklilik fonları yüzde 0,78 değer kazandı.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 1,86 ile "Hisse Senedi Fonları" oldu.

Açıklamada, "ASELSAN ile SSB arasında radar ve kamu güvenliği haberleşme sistemlerinin tedarikine yönelik toplam tutarı 271 milyon 454 bin 294 dolar olan sözleşmeler imzalanmıştır. Sözleşmeler kapsamında teslimatlar 2026 ile 2033 yılları arasında gerçekleştirilecektir." bilgisi verildi.

Bankacılık endeksi yüzde 1,83, holding endeksi yüzde 1,41 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 7,61 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybettiren ise yüzde 3,28 ile kimya petrol plastik oldu.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da yeniden tırmanan jeopolitik gerilimin petrol fiyatlarını yukarı taşıması ve enflasyon endişelerini artırmasıyla risk iştahı zayıflarken, yapay zeka odaklı teknoloji hisselerindeki iyimserlik kayıpları sınırlıyor.

Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışı yatırımcılar tarafından yakından takip edilirken, İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran'a ait Keşm Adası'na saldırısına karşılık Kuveyt'te ABD güçlerine ev sahipliği yapan askeri üsleri füzelerle vurduğunu bildirdi.

ABD Başkanı Trump ise New York Post gazetesinin "Pod Force One" programında, İran ile bir anlaşma üzerinde çalıştıklarını ileri sürdü. Trump, "İran nükleer silaha sahip olmamayı çoktan kabul etti. Yani, fikirlerini değiştirebilirler ama bu kabul etmeleri gereken şeylerden biriydi. Bunu kabul ettiler." ifadelerini kullandı.

İran basını, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarının aksine İran'ın son günlerde Lübnan'daki saldırılar nedeniyle ABD ile mesaj alışverişini kesmesi sonrasında Amerikalılara hiçbir yanıt verilmediğini bildirdi.

Analistler, yarın yurt içinde işsizlik oranı ve para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise Avro Bölgesinde perakende satışlar ve ABD'de işsizlik maaşı başvurularının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.700 puanın destek, 14.100 ve 14.200 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Avusturya başta olmak üzere Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye arasındaki dış ticaretin finansmanını desteklemek üzere sağlanan 100 milyon avro tutarındaki kaynak, bir yılı geri ödemesiz olmak üzere toplam 10 yıl vadeye sahip olacak.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Ziraat Bankası Uluslararası Bankacılık Grup Başkanı Ertan Altıkulaç, Bankanın uluslararası finansman ağını genişletme stratejilerine ilişkin "KfW IPEX-Bank ve OeKB işbirliğiyle toplamda 10 yıla yayılan bu çok uluslu finansman projesi ile ülkemize yeni bir kaynak kazandırmış oluyoruz. Söz konusu finansman paketi, en büyük ticari paydaşımız konumundaki Avrupa Birliği ile olan ekonomik entegrasyonumuza önemli katkı sağlayacaktır. Bunun yanı sıra anlaşma, Bankamızın global ölçekte kurduğu güçlü ilişkiler ile mevduat dışı finansmanda çeşitlenme ve derinleşme stratejisine de ciddi bir ivme kazandıracaktır." ifadelerini kullandı.

Ziraat Bankası'nın uluslararası ticaretin finansmanında üstlendiği öncü role ve artan pazar payına dikkati çeken Altıkulaç, şunları kaydetti:

"Dış ticaret alanında sunduğumuz ürün ve hizmet çeşitliliğini stratejik bir yaklaşımla sürekli geliştirerek, son 5 yılda sektördeki pazar payımızı yüzde 20 seviyesine taşıdık. AB pazarı başta olmak üzere küresel ölçekteki ticari operasyonlarımızı kesintisiz bir biçimde sürdürüyoruz. Dünya genelinde yaklaşık 1800 bankadan oluşan geniş muhabir ağımız ve 21 farklı ülkedeki iştirak banka ile yurt dışı şubelerimiz aracılığıyla, müşterilerimizin dış ticaret işlemlerini güvenli ve hızlı bir şekilde gerçekleştirmelerine katkı sağlamaya devam edeceğiz."

Boğazın kapanması sonucu yükselen enerji fiyatları ise önde gelen merkez bankalarının faiz politikalarına yönelik tüm beklentilerin değişmesine neden oldu.

Savaştan önce bu yıl faiz indirmesi beklenen ABD Merkez Bankasından (Fed) savaş sonrasında faiz indirimine gitmesi beklenmezken enflasyonist baskıların devam etmesi durumunda para piyasalarındaki fiyatlamalarda Bankanın yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği de tahmin ediliyor.

Fed'in politikasına yönelik değişen beklentiler ise altın başta olmak üzere kıymetli madenlerin yönü üzerinde etkili oldu.

Altının onsu, ocak ve şubat aylarında ABD yönetiminin Grönland'ı satın alma girişimi nedeniyle Avrupa ülkeleriyle yaşadığı gerilim, ticaret politikalarına ilişkin belirsizlikler, teknoloji ve yapay zeka şirketlerindeki yüksek değerleme endişeleri ile merkez bankalarından gelen güçlü taleple yükselmişti.

Bu yıla 4 bin 313 dolardan başlayan altının onsu ocak ayında 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 12,4 değer kazancıyla 4 bin 849 dolardan tamamlayan ons altının bu yükselişi şubatta da devam etti. Altının onsu şubat ayını yüzde 8,5 değer kazanarak 5 bin 263 dolardan tamamladı. Orta Doğu'da yaşanan söz konusu gelişmelerle değer kaybetmeye başlayan altının onsu martta 4 bin 99 dolara kadar gerilese de bu ayı yüzde 11,32 düşüşle 4 bin 667 dolardan bitirdi. Mart ayında yaşanan bu düşüş 2008 krizinden bu yana en sert aylık gerileme olarak kayıtlara geçti. Nisanda yüzde 1 değer kaybeden altının onsu, mayıs ayında da yüzde 1,77 geriledi ve mayıs ayını 4 bin 540 dolardan tamamladı. Böylece altının onsu 3 ay üst üste değer kaybetmiş oldu.

Gümüş 2 aylık düşüş serisini sonlandırdı

Söz konusu sebepler gümüş fiyatlarında da etkili oldu. Finansal bir varlık olmasının yanı sıra güneş paneli yapımı başta olmak üzere endüstriyel alanda önemli bir role sahip olması gümüş fiyatlarındaki oynaklığın artmasına neden oldu.

Yıla 71 dolardan başlayan gümüşün onsu ocak ayında 121,7 dolara kadar çıkarak rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 17,2 artışla 83,3 dolardan tamamlayan gümüşün onsu, yükselişini şubat ayında da sürdürdü. Şubat ayını yüzde 12,6 artışla 93,8 dolardan tamamlayan ons gümüş Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle mart ayında sert geriledi. Mart ayında 61 dolara kadar gerileyen gümüşün onsu bu ayı yüzde 19,9 azalışla 75,1 dolardan, nisan ayında yüzde 1,8 düşüşle 73,7 dolardan tamamladı.

Gümüşün onsu, mayıs ayı sonunda tekrar toparlanarak yüzde 2,1 artışla 75,3 dolar oldu.

Yüksek enerji fiyatları enflasyon endişelerini körükledi

Saxo Capital Emtia Strateji Başkanı Ole Hansen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Hürmüz Boğazı'ndan yapılan gemi trafiğindeki uzun süreli aksama, petrol, doğal gaz ve rafine yakıt fiyatlarını yüksek seviyede tutarak, tarihsel olarak altın için daha az destekleyici bir piyasa ortamı yarattı." dedi.

Jeopolitik gelişmelerin klasik bir güvenli liman arayışına yol açmak yerine yüksek enerji fiyatları üzerinden enflasyon endişelerini körüklediğini belirten Hansen, bu durumun tahvil getirilerini yükselttiğini, doları güçlendirdiğini ve Fed'in faiz indirimlerine ilişkin beklentileri azalttığını ifade etti.

Hansen, değerli metal yatırımcıları arasında faiz beklentilerinin önemli olmaya devam ettiğine vurgu yaparak, "Faiz getirmeyen bir varlık olarak altın, faiz oranları düştüğünde daha cazip hale gelir çünkü onu elde tutmanın fırsat maliyeti azalır. Tersine, piyasalar faiz indirimi beklentilerini geri çektiğinde altın genellikle zorlanır." dedi.

Hansen, bu dinamiğin son aylarda enerji fiyatlarındaki artış ve süregelen enflasyon riskleri karşısında yatırımcıların parasal gevşeme beklentilerini azaltmasıyla açıkça görüldüğünü kaydetti.

Jeopolitik durumun istikrara kavuşması ve enerji şoklarının azalmaya başlamasıyla yatırımcıların, son yıllarda altın piyasasındaki yükselişi destekleyen yapısal temalara yeniden odaklanacağını öngören Hansen, merkez bankalarının altın talebinin bu temaların başında gelmeye devam ettiğini söyledi.

Hansen, altında Çin'in talebinin de önemli bir destek kaynağı olmaya devam ettiğini vurguladı.

Söz konusu rakam ocakta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 44,4 artarak 208 milyon dolara, şubatta ise yüzde 18,4 yükselişle 225 milyon dolara ulaşmıştı.

Son açıklanan veriler, Türkiye’deki yerleşiklerin, ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle Körfez ülkelerinin etkilenmesine yol açan savaşın ardından yurt dışındaki alımlarında düşüş olduğunu ortaya koydu.

Buna göre, Türklerin yurt dışından gayrimenkul alımı için ödediği tutar martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 18 düşüşle 187 milyon dolara geriledi. Bu rakam son 13 ayın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti. Söz konusu tutar Mart 2025’te 227 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Uzmanlar, Türk yatırımcıların yurt dışında en fazla gayrimenkul aldığı merkezler arasında üst sıralarda yer alan Dubai’nin savaşın ekonomik ve jeopolitik etkilerinden doğrudan etkilenmesinin, mart ayında yurt dışı konut alımlarındaki yavaşlamada belirleyici rol oynadığını ifade etti.

“Dubai’ye saldırılar ve Yunanistan’ın tavrı etkili oldu”

Gayrimenkul Hizmet İhracatçıları Derneği (GİGDER) Başkanı Bayram Tekçe, yaptığı açıklamada, Türklerin yurt dışında en çok konut aldığı lokasyonların başında Dubai ve Yunanistan’ın geldiğini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Dubai, Türklerin konut alımı için yurt dışında en çok tercih ettiği ülke ve bölgelerin ilk sıralarında. Martta burada yaşanan saldırılar bu pazardan alımları neredeyse durdurdu. Dolayısıyla bu durum satışların azalmasına neden oldu. Öte yandan son aylarda Yunanistan’ın Türkiye’ye yönelik olumsuz tavırları da bu ülkeden alımları kısmen de olsa negatif etkiledi. Yunanistan’ın İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile işbirlikleri, adalara asker yerleştirme ve silahlandırma girişimleri yatırımcılarımızı olumsuz etkiliyor.”

Tekçe, şu anda ateşkes döneminde olunması nedeniyle Dubai konut piyasasında hareketliliğin kısmen başladığını kaydederek, “Eskisi gibi olmasa da Türklerde de hareket var. Şu anda açıkça kampanyası yapılmıyor ancak müşteri ile alım için gittiğimizde yüzde 15-20 civarında indirimler alabiliyoruz.” dedi.

“Geçici bir yavaşlama olarak değerlendiriyoruz”

Uluslararası gayrimenkul uzmanı ve Woven Üst Yöneticisi (CEO) Burak Ustaoğlu da martta görülen yüzde 18’lik düşüşü geçici bir yavaşlama olarak değerlendirdiklerini belirterek, “Bunun en büyük nedeni, Türk yatırımcısının en yoğun olduğu Dubai pazarındaki kısa süreli bekleme süreci oldu. Ancak son dönemde yeniden geri dönüşler başladı. Talep tekrar yükseliyor.” ifadelerini kullandı.

Türk yatırımcıların Dubai’nin yanı sıra Golden Visa gibi avantajlar sunan Yunanistan ve benzeri alternatif pazarlara yönelik araştırma süreçlerine de girdiğini anlatan Ustaoğlu, bu süreçlerin en iyi şekilde yürütülmesi için kendilerinin de büyükelçilikler ve uluslararası iş çevreleriyle aktif temas halinde olduklarını söyledi.

Aylara göre yurt dışından alım tutarları

Türklerin yurt dışından gayrimenkul alımı için ödediği tutarlar şöyle:

Rapora göre; altın medyada en çok konuşulan yatırım aracı olurken, borsa ikinci, döviz ise üçüncü sırada yer aldı.

Küresel jeopolitik gelişmelerin etkisiyle şekillenen gündemde, İran–İsrail hattında artan gerilimin ve yükselen enflasyon beklentilerinin rol oynadığı görülüyor. Ay geneline bakıldığında yatırım araçlarının medyada ağırlıklı olarak risk ve korunma perspektifiyle ele alınmasına zemin hazırladığı dikkatlerden kaçmıyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Altın, Güvenli Liman Vurgusuyla Öne Çıkıyor

Mart 2026’da altın, 220 bini aşkın medya yansımasıyla yatırım gündeminin ilk sırasında yer aldı. Toplam görünürlüğün yaklaşık %42’sini tek başına oluşturması, altının gündem üzerindeki belirleyici ağırlığını ortaya koyuyor. Jeopolitik gelişmeler ve enflasyon beklentileri çerçevesinde değerlendirilen altın, medyada ağırlıklı olarak “güvenli liman” vurgusuyla anılıyor.

Borsa, Gündemin İkinci Güçlü Başlığı

Hisse senedi ve borsa, 129 binin üzerindeki medya yansımasıyla ikinci sırada yer buluyor. Yaklaşık %25’lik payı, borsayı yatırım gündeminin en güçlü ikinci başlığı haline getiriyor. Altınla birlikte toplam gündemin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor. Şirket performansları ve yatırımcı beklentileri, borsanın medyada öne çıkan konular arasında yer almasını sağlıyor.

Döviz, Üst Sıralardaki Yerini Koruyor

Döviz (dolar/euro), 40 binin üzerindeki medya yansımasıyla yatırım gündeminde üçüncü sırada konumlanıyor. Toplam görünürlük içinde yaklaşık %8’lik paya sahip olması, dövizin istikrarlı ancak sınırlı bir ağırlıkla gündemde yer aldığını gösteriyor. Kur hareketleri ve küresel ekonomik gelişmeler, dövizin medyada düzenli olarak ele alınmasına katkı sağlıyor.

Konut ve Gümüşte Paralel Seyir Dikkat Çekiyor

Konut/ev yatırımları yaklaşık 37 bin medya yansımasıyla üst sıralardaki konumunu korurken, gümüş konuta yakın bir görünürlük sergiliyor. Her iki başlığın da toplam gündemden aldığı payın %7 bandına yakın seyretmesi, yatırım gündeminde birbirine yakın bir ağırlık oluşturduğunu gösteriyor. Konut, fiyat dengesi ve finansman koşullarıyla; gümüş ise alternatif yatırım aracı olarak gündemde yer buluyor.

Alternatif Yatırımların Görünürlüğü Artıyor

Arsa/arazi yatırımları gündemdeki varlığını sürdürürken, otomobil yatırım aracı olarak tartışılmaya devam ediyor. Kripto paralar ise toplam görünürlükten aldığı yaklaşık %2,5’lik payla, diğer yatırım araçlarına kıyasla daha sınırlı bir konumda yer alıyor.

Fonlar ve Mevduat Daha Sınırlı Görünürlükte

Yatırım fonları sınırlı bir payla gündemde yer bulurken, vadeli mevduat binde 1’in altındaki oranıyla en düşük görünürlüğe sahip başlık olarak öne çıkıyor.

Yatırım Gündemi Dijital Mecralarda Yoğunlaşıyor

Yatırım araçlarına ilişkin medya görünürlüğünün mecra dağılımı incelendiğinde, içeriklerin yaklaşık %92’sinin internet haber sitelerinde, %6’ya yakınının televizyon kanallarındave %2 civarının yazılı basında yer aldığı görülüyor. Bu tablo, yatırım gündeminin büyük ölçüde dijital mecralarda şekillendiğini, geleneksel medyanın ise daha sınırlı ancak tamamlayıcı bir rol üstlendiğini ortaya koyuyor. Özellikle internet medyasının hız ve erişim avantajı, yatırım içeriklerinin yayılımında belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.

MTM Medya Takip Merkezi En Çok Konuşulan Yatırım Araçları Raporu’nda ortaya çıkan genel tablo, yatırım gündeminin Mart ayında ağırlıklı olarak güvenli liman arayışı ve piyasa beklentileri etrafında şekillendiğini ortaya koyuyor. Altın, borsa ve döviz ekseninde yoğunlaşan görünürlük, yatırımcı odağının hem korunma hem de getiri arayışı arasında dengelendiğini gösteriyor. Bu çerçevede yatırım araçlarının medyadaki dağılımı, ekonomik ve jeopolitik gelişmelerin yön verdiği çok katmanlı bir gündeme işaret ediyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, çevre dostu yatırımlarına bir yenisini daha ekleyerek Türkoğlu’nda önemli bir projeyi daha tamamladı. Kılılı Mahallesi sınırları içerisinde yer alan İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi’nin 2. etap çalışmaları tamamlanarak hizmete alındı. Yaklaşık 30 Milyon TL’lik yatırımla hayata geçirilen kapasite artırımı sayesinde tesisin hem hizmet alanı hem de arıtma performansı önemli ölçüde yükseltildi. Modern, çevreye duyarlı ve ekonomik arıtma yöntemleriyle donatılan tesiste, Türkoğlu genelinde oluşan atıksular ileri biyolojik arıtma süreçlerinden geçirilerek doğaya güvenli şekilde deşarj ediliyor.

Hizmet ve Arıtma Kapasitesinde Önemli İyileştirme

Yeni yatırımla birlikte tesisin hizmet kapasitesi 30 bin kişiden 44 bin kişiye çıkarılırken, günlük arıtma kapasitesi de 6 bin 18 metreküpten 8 bin 233 metreküpe yükseltildi. Böylece artan nüfus ve gelişen yerleşim alanlarının ihtiyaçlarına daha güçlü bir altyapıyla cevap verilmesi hedefleniyor.

Modern Üniteler ve Akıllı Sistemlerle Güçlendirildi

2. etap kapsamında tesise; bio fosfor havuzu, havalandırma havuzu ve çökeltme havuzu gibi kritik arıtma üniteleri kazandırıldı. Ayrıca blower, pompa, mikser, vana ve borulama sistemleri de yenilenerek tesisin teknik altyapısı güçlendirildi. Tüm bu sistemler otomasyon sistemine entegre edilerek süreçlerin daha verimli ve kontrollü şekilde yürütülmesi sağlandı. Uzun havalandırmalı aktif çamur prosesiyle çalışan tesiste, atıksular fiziksel ve biyolojik arıtma aşamalarından geçirilerek ileri arıtma ünitelerinde işleniyor. Elde edilen arıtılmış su ise çevre mevzuatına uygun şekilde Aksu Çayı’na deşarj edilerek doğanın korunmasına katkı sunuyor.

“Doğayı Koruyor, Şehrimizin Geleceğine Sahip Çıkıyoruz”

Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, “Şehrimizin her ilçesinde olduğu gibi Türkoğlu’nda da çevreye duyarlı, sürdürülebilir ve uzun vadeli çözümler üretmeye devam ediyoruz. Kılılı Mahallemizde bulunan İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisimizin 2. etap kapasite artışını tamamlayarak hizmete aldık. Bu yatırımla birlikte hem artan nüfusun ihtiyaçlarına cevap veriyor hem de doğamızı koruma noktasında önemli bir adım atıyoruz. Gelişmiş arıtma teknolojileri sayesinde atıksuların doğaya zarar vermeden bertaraf edilmesini sağlıyor, su kaynaklarımızı koruyoruz. Amacımız; gelecek nesillere daha temiz, daha yaşanabilir bir Kahramanmaraş bırakmak. Bu doğrultuda altyapıdan çevre yatırımlarına kadar her alanda çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz” dedi.

Aşağıdaki linke tıklayarak:

EKONOMİM 2026 OCAK sayısını okuyabilirsiniz

Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) 700'lü seviyelerden başlayan düşüş trendinin hızlanmasının ve 210 baz puanın altına inmesinin Türk varlıklarının yeniden fiyatlanması açısından önemine işaret eden Yücedağ, AA muhabirine yaptığı açıklamada, TL varlıklara güvenin artmasının, enflasyon dinamiklerindeki zayıflamanın ve faizlerdeki gerilemenin hisse senetleri başta olmak üzere riskli varlıklar lehine bir zemin oluşturduğunu dile getirdi.

Yücedağ, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yatırımcı davranışları açısından baktığımızda, CDS'teki toparlanmanın BES katılımcısının portföy reflekslerine birebir ve anında yansıdığını söylemek için hala erken. Çünkü katılımcılar bir ülkeye sermaye ayırırken risk primini elbette izliyor fakat nihai karar sadece CDS'e değil, iç ve dış belirsizliklere, geçmiş deneyimlere ve psikolojiye de dayanıyor. Verilerimiz, BES katılımcısının geleneksel güvenli liman algısının güçlü kaldığını, bunun arkasında da özellikle kayıptan kaçınma davranışının belirleyici olduğunu gösteriyor. Sistem uzun vadeli birikim mantığıyla çalıştığı için katılımcı, portföyünde sigorta işlevi gördüğünü düşündüğü altın ve döviz bazlı fonları hızla azaltmaya istekli görünmüyor."

"Hisse senedi fonlarına ilgi artsa da altın fonlarındaki ağırlık kırılmadı"

Lokman Yücedağ, yurt içindeki dezenflasyon sürecine rağmen geçmiş yılların yüksek enflasyonist hafızasının BES katılımcılarının risk algısı üzerinde etkili olduğunu belirterek, "Altın ve döviz cinsinden emeklilik fonlarından hisse senedi emeklilik fonlarına doğru büyük ve agresif bir kayışın gerçekleşmemesi şaşırtıcı değil." dedi.

Altındaki yükselişin etkilerine değinen Yücedağ, "Hisse senedi piyasası CDS düşüşünden teorik olarak en pozitif etkilenen mecra olsa da küresel konjonktür altını hala güçlü bir seçenek olarak masada tutuyor. Fed'in faiz patikasına ilişkin belirsizlikler, Orta Doğu ve Avrupa'daki jeopolitik gerilimler ve küresel risk iştahını dalgalandıran siyasi söylemler, katılımcının koruma kalkanı gördüğü varlıklardan vazgeçmesini yavaşlatıyor." diye konuştu.

Yücedağ, bu nedenle yatırımcıların tercihinin daha çok "kademeli çeşitlendirme eğilimi" şeklinde okunabileceğini kaydederek, "Hisse senedi fonlarına ilgi artışı gözlense de bunun, altın/döviz fonlarındaki ağırlığı anlamlı biçimde kırdığını söylemek için henüz yeterli sinyal yok." ifadesini kullandı.

"Fiyatlar düşerken de yükselirken de altın fonlarına girişler sürüyor"

Lokman Yücedağ, Türk milletinin birikim açısından altına verdiği öneme işaret ederek, VGA kodlu altın katılım fonlarının 263 milyar lira büyüklükle sektör liderliğini koruduğunu söyledi. 

Fiyatlar düşerken de yükselirken de altın fonlarına girişlerin sürdüğünü anlatan Yücedağ, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Altın fonlarına girişin sürekliliği katılımcı gözünde sadece getiri aracı değil, aynı zamanda güven aracı olarak konumlandığını teyit ediyor. Sonuç olarak CDS'teki iyileşme ve makro görünüm TL varlıklar lehine güçlü bir çerçeve sunsa da BES katılımcısının güvenli liman refleksi henüz kırılmış değil. Hisse senedi emeklilik fonlarına doğru yönelim varsa bile, bu yönelim agresif bir dönüşümden çok, belirsizliklerin gölgesinde ilerleyen kademeli bir adaptasyon olarak okunmalı."

"BES portföylerindeki değişim dalgalanma anlarından korunmak için yapılıyor"

Lokman Yücedağ, Borsa İstanbul'da son dönemde görülen rekorların BES katılımcısının radarını hisse senedi tarafına çevirdiğini belirterek, fon değişikliği talimatlarında "dalgalanma anlarında portföyü korumaya dönük reflekslerle" dönemsel bir hareketlenmenin yaşandığını anlattı.

BES fon büyüklüğünün 2 trilyon lira eşiğini aşmasının ve fonlara erişimin genişlemesinin sistemin derinliği açısından dönüm noktası olduğunu dile getiren Yücedağ, şu ifadeleri kullandı:

"Bu iki gelişme birlikte okunduğunda, BES'in bir birikim aracı olmanın ötesine geçip, Türkiye'de uzun vadeli tasarrufları kurumsal bir yatırım disiplinine dönüştürme kapasitesini belirgin biçimde artırdığını görüyoruz. Tasarrufların artışı hem hanehalkı bilincinin güçlenmesi hem de uzun vadeli kaynak birikiminin ekonomiye kazandırılması açısından takdir edilmesi gereken bir kazanım. Özellikle dalgalı dönemlerde dahi sistemin büyümeye devam etmesi, BES'in dayanıklılık tarafını net şekilde ortaya koyuyor."

"Aktif yönetilen enstrümanlara ilgi arttı"

Lokman Yücedağ, fon sepeti emeklilik fonları ve değişken fonlar gibi aktif yönetilen enstrümanlara ilginin arttığını kaydederek, piyasaların karmaşıklaştığı dönemlerde, doğru varlık dağılımının en az ürün seçimi kadar kritik hale geldiğini söyledi.

Farklı varlık sınıfları arasında geçişi profesyonel yöneticilerin yaptığı fonların değerinin daha çok anlaşılmaya başlandığını vurgulayan Yücedağ, bu alana yönelik artan ilgiden bahsetti.

Gelecek döneme yönelik beklentilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yücedağ, sözlerini şöyle tamamladı:

"Faiz indirim döngüsünün devamı ve makroekonomik dengelenmenin güçlenmesi halinde tek bir ürüne endeksli pasif tercihler yerine, içerdiği finansal araçları aktif şekilde değiştirebilen fon sepeti ve değişken fonların daha fazla öne çıkmasını bekliyoruz. BES'te büyüyen tasarruf tabanı ve Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformunun (BEFAS) sağladığı erişim avantajı, katılımcının zamanla daha bilinçli çeşitlendirme davranışına evrilmesini destekleyecek. Bu dönüşüm de sistemin hem katılımcı faydasını hem de Türkiye'nin uzun vadeli birikim kapasitesini güçlendiren en değerli kazanımlardan olacak."

Açıklamada, "ASELSAN, Asya Pasifik bölgesindeki müşterileri ile haberleşme sistemleri ve insansız deniz araçlarına yönelik faydalı yüklerin doğrudan satışına ilişkin toplam tutarı 171 milyon dolar olan ihracat sözleşmeleri imzalamıştır." ifadelerine yer verildi.

Maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcamaları 2024'te 5 trilyon 645 milyar lira oldu. Bunların 1 trilyon 737 milyar lirası imalat, 885 milyar lirası toptan ve perakende ticaret, 617 milyar lirası ulaştırma ve depolama sektöründe faaliyet gösteren girişimler tarafından gerçekleştirildi.

Söz konusu yılda makine ve teçhizata 2 trilyon 822 milyar lira, mevcut bina ve yapılara 1 trilyon 620 milyar lira, inşaatların ve binaların büyük tadilatlarına 721 milyar lira, araziye 443 milyar lira ve diğer maddi mallara 39 milyar lira yatırım harcaması yapıldı.

Maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcamaları içerisinde en yüksek pay makine ve teçhizata yapılan yatırımlar oldu. 2023 yılında makine ve teçhizat yatırımlarının maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcaması içindeki payı yüzde 52,3 iken 2024'te yüzde 50 olarak gerçekleşti.

Maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcaması içindeki payının en yüksek olduğu ikinci alan ise yüzde 28,7 ile mevcut bina ve yapılar olarak kayıtlara geçti.

Buna göre, kasım ayı itibarıyla Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, bir önceki ay sonuna göre önemli bir değişim göstermeyerek 399,2 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 1,6 azalışla 713,2 milyar dolar oldu.

Bu gelişmelerle Türkiye'nin net Uluslararası Yatırım Pozisyonu, kasım itibarıyla eksi 313,9 milyar dolar olarak gerçekleşti. Rezerv varlıklar, söz konusu dönemde 357 milyon dolar azalarak 183,2 milyar dolar oldu.

Varlık kalemleri bir önceki ay sonuna göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 0,9 artışla 74,1 milyar dolar olurken diğer yatırımlar kalemi yüzde 0,1 azalarak 137,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları ise yüzde 0,4 artışla 41 milyar dolara çıktı.

Bu dönemde yükümlülükler altındaki portföy yatırımları alt kalemlerinden Genel Hükümet’in Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) yükümlülükleri yüzde 10,6 artarak 17,2 milyar dolara çıktı.

Yükümlülükler alt kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi, BIST 100 endeksindeki azalış ile döviz kurlarındaki artışın etkisiyle, 2025 yılı ekim ayına göre yüzde 5,6 azalışla 197,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken portföy yatırımları kalemi yüzde 0,3 artarak 131,3 milyar dolara yükseldi.

Diğer yatırımlar kalemi ise önemli bir değişiklik göstermeyerek 384 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Buna göre, Türkiye genelinde konut satış sayısı, aralıkta bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 19,8 artışla 254 bin 777 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-Aralık 2025 döneminde de satışlar, bir önceki yıla göre yüzde 14,3 artarak 1 milyon 688 bin 910'a çıktı.

İstanbul, geçen yıl konut satışlarında 280 bin 262 ile en yüksek paya sahip il olarak kayıtlara geçti. Bu ili, 152 bin 534 ile Ankara, 96 bin 998 ile İzmir izledi.

2025'te konut satışının en az olduğu iller ise 727 ile Ardahan, 1251 ile Bayburt ve 1559 ile Hakkari olarak sıralandı.

Yabancılara konut satışı, yıllık bazda yüzde 9,4 geriledi

Buna göre, aralıkta yabancılara 2 bin 541 konut satıldı. Söz konusu satışlar, yıllık bazda yüzde 5,1 arttı. Toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı, yüzde 1 olarak hesaplandı.

Yabancılara konut satışı, 2025'in ocak-aralık döneminde 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 9,4 azalarak 21 bin 534 olarak kayıtlara geçti.

Geçen yıl konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı, yüzde 1,3 oldu.

Yabancılara yapılan satışlarda ilk sırayı, 7 bin 989 konutla İstanbul aldı. Bu ili, 7 bin 118 konutla Antalya ve 1800 konutla Mersin takip etti.

Geçen yıl ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı sırasıyla, 3 bin 649 ile Rusya vatandaşlarına yapıldı. Bunu, 1878 ile İran ve 1541 ile Ukrayna vatandaşları takip etti. Geçen ay ise en fazla konut satışı, 504 ile Rusya, 232 ile İran ve 193 ile Ukrayna vatandaşlarına yapıldı.

İpotekli konut satışları arttı

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları, aralıkta bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 25,2 artarak 29 bin 149'a çıktı. Geçen yılın ocak-aralık döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları, yıllık bazda yüzde 49,3 artarak 236 bin 668 olarak kayıtlara geçti.

Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı, aralıkta yüzde 11,4 iken, geçen yılın tamamında yüzde 14 olarak gerçekleşti.

Aralıkta 7 bin 666, 2025'in tamamında ise 57 bin 639 ipotekli konut satışı ilk el olarak gerçekleşti.

İlk el konut satışları yükseldi

İlk el konut satış sayısı, aralıkta bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 26,2 artarak 96 bin 690'a ulaştı. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı, yüzde 38 oldu.

İlk el konut satışları 2025'in ocak-aralık döneminde ise yıllık bazda yüzde 11,6 artarak 540 bin 786 olarak gerçekleşti. Geçen yıl toplam konut satışları içinde ilk el konut satışlarının payı ise yüzde 32 oldu.

İkinci el konut satış sayısı ise geçen ay bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16,2 artarak 158 bin 87 oldu. İkinci el konut satışları, 2025 yılının ocak-aralık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15,6 artışla 1 milyon 148 bin 124 olarak gerçekleşti.

Türkiye genelinde diğer konut satışları, geçen ay bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 19,2 artarak 225 bin 628 oldu. Ocak-aralık 2025 döneminde gerçekleşen diğer konut satışları ise 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 10,1 artarak, 1 milyon 452 bin 242 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde motorin türleri ithalatı ise yüzde 2,7 artarak 1 milyon 47 bin 169 tona yükseldi. İthalatın kalan kısmını, benzin ve fuel oil türleri, havacılık ve denizcilik yakıtları ile diğer ürünler oluşturdu.

Böylece toplam ithalat, Kasım 2025'te önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6,3 azalarak 3 milyon 804 bin 727 ton oldu.

En fazla ham petrol ve petrol ürünleri ithalatı, 2 milyon 70 bin 7 tonla Rusya'dan yapılırken, bu ülkeyi 557 bin 550 tonla Irak ve 424 bin 390 tonla Kazakistan izledi.

Yurt içi benzin satışları Kasım 2025'te önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 5,7 artarak 431 bin 517 tona yükseldi. Petrol ürünleri satışları yüzde 1,1 artarak 2 milyon 811 bin 639 ton, motorin satışları yüzde 0,6 artarak 2 milyon 237 bin 394 ton olarak kayıtlara geçti.

Petrol piyasasında ihracat yüzde 1,3 arttı

Aynı dönemde petrol piyasasında toplam ihracat yüzde 1,3 artışla 1 milyon 90 bin 417 tona yükseldi.

Türkiye'nin motorin türleri ihracatı yüzde 54,2 artarak 169 bin 207 ton, havacılık yakıtları ihracatı yüzde 29,2 artarak 475 bin 509 tona çıktı. Benzin türleri ihracatı yüzde 78,3 azalışla 9 bin 792 ton, denizcilik yakıtları ihracatı yüzde 32,2 azalışla 132 bin 653 ton oldu.

Rafineri petrol ürünleri üretimi yüzde 3,8 azaldı

Aynı dönemde toplam rafineri petrol ürünleri üretimi yüzde 3,8 düşüşle 3 milyon 85 bin 471 ton olarak kayıtlara geçti.

Havacılık yakıtları üretimi Kasım 2025'te önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 32,8 azalarak 484 bin 285 ton, motorin türleri üretimi yüzde 19,4 azalarak 1 milyon 273 bin 158 ton ve benzin türleri üretimi yüzde 4 azalarak 389 bin 851 ton olarak gerçekleşti.

Ticaret Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, son dönemde sınır ötesi e-ticaret platformlarından satın alınan ürünlere ilişkin özellikle ürün güvenliği konusunda oluşan tereddütler sonucunda Avrupa Birliği (AB) ve ABD tarafından yeni uygulamaların ortaya konulduğu belirtildi.

Söz konusu ürünlere yönelik Avrupa Tüketici Örgütünün gerçekleştirdiği ürün güvenliği test sonuçlarına işaret edilen açıklamada, bu platformlardan satın alınan ürünlerin büyük çoğunluğunun AB ürün güvenliği gerekliliklerini karşılamadığını, bazı ürünlerde yüksek oranda toksik ve kanserojen madde tespit edildiğini aktarıldı.

Açıklamada, AB'nin, ilgili e-ticaret platformlarından satın alınan ürünlere yönelik geçiş dönemi için ilave vergiler getirdiği, bu yıl için de basitleştirilmiş gümrük uygulamalarını tamamen kaldıracağı belirtildi. 

ABD'de de 800 doların altındaki siparişlere yönelik basitleştirilmiş gümrük işlemlerine de son verildiğine dikkati çekilen açıklamada, şu ifadeler kullanıldı: 

"Geçtiğimiz aylarda Bakanlığımızca ilgili alışveriş platformlarından temin edilen ürünlere yönelik gerçekleştirilen denetim ve laboratuvar analizlerinde, Avrupa Tüketici Örgütü ve uluslararası kuruluşlarca yayımlanan bulguları teyit eder nitelikte sonuçlar elde edilmiştir. Bu kapsamda sınır ötesi e-ticaret platformlarında satışa sunulan ürünlerden farklı kategorilerde temin edilen 182 ürün incelenmiş, uygunsuz ürün oranı yüzde 81 olarak tespit edilmiştir. Analiz sonuçları çerçevesinde ilk etapta uygunsuzluk oranının çok yüksek olduğu ve halk sağlığı açısından ciddi tehdit oluşturan oyuncaklar, ayakkabılar ve saraciye ürünleri, 20 Ekim 2025 tarihli Genelge uyarınca sipariş edilen eşyanın değerine bakılmaksızın 'basitleştirilmiş gümrük beyannamesi' kapsamı dışına çıkarılmıştı."

Açıklamada, e-ticaret platformları üzerinden ülkeye giren ürünlerin Türkiye'nin ürün güvenliği kriterlerine uygunluğu ve gerekli teknik düzenlemelere uyumu noktasında incelemelerin devam ettiği belirtilerek, vatandaşların güvenli ve sağlığa uygun ürünlere ulaşımını temin edecek ilave tedbirlerin alınması ihtiyacının ortaya çıktığı bildirildi.

Yalnızca sınır ötesi e-ticaret platformlarına yönelik tedbir alındı

Bu kapsamda uluslararası gelişmeler doğrultusunda ve ürün güvenliğiyle ilgili ortaya çıkan riskleri bertaraf etmek üzere Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar'ın muafiyetlerle ilgili kısmında değişiklik yapıldığı aktarılan açıklamada, "Gerçek kişiler adına gelen kıymeti 30 avroya kadar ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın basitleştirilmiş gümrük beyannamesi ile ithalatı sonlandırılarak bu ürünlerin bundan böyle mevzuatın genel hükümlerine göre normal ithalat prosedürleri çerçevesinde ithalatı mümkün kılınmıştır. Yani, daha önce üç ürün grubuyla sınırlı olarak uygulanan düzenleme genişletilerek, 1 Şubat'tan itibaren geçerli olmak üzere yurt dışı e-ticaret platformları üzerinden satışı yapılan tüm ürünler bakımından sipariş edilen eşyanın değerine bakılmaksızın 'basitleştirilmiş gümrük beyannamesi' uygulamasına son verilmiştir." bilgisi verildi.

Açıklamada, bu tedbir politikasının yalnızca sınır ötesi e-ticaret platformlarına yönelik olduğunun, anılan ürün gruplarının normal denetimlere tabi olmak şartıyla ithal edilmesine ilişkin bir sınırlama getirmediğinin altı çizildi. 

Sağlık nedeniyle getirilecek eşyaya basitleştirilmiş gümrük uygulanacak

Karar kapsamında, vatandaşların tedavi ve sağlık nedeniyle sağlık kurumu raporu veya doktor reçetesine istinaden kullanması gereken ilaç ve takviye edici gıdalara ulaşmasının engellenmemesini teminen, kıymeti 1500 avroyu geçmemek üzere söz konusu eşyanın posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla muafiyet hükümleri kapsamında getirilerek basitleştirilmiş gümrük prosedürlerine tabi tutulmasına imkan sağlandığı bildirilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Ayrıca, inceleme, test ve analiz eşyası, üretici ve ihracatçı firmalarımızın ihtiyaç duyduğu numunelik eşya ve modeller, kitap ve benzeri basılı yayınlar, diplomatik eşya, yolcu eşyası, eğitim, bilim ve analiz eşyası gibi eşyanın basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle ithal edilebilmesi de mümkün kılınmaya devam edilmiştir. Ticaret Bakanlığı olarak başta çocuklarımız olmak üzere tüm vatandaşlarımızın güvenli ve sağlıklı ürünlere ulaşmalarını temin etmek ve tüketicilerimizi korumak amacıyla gerekli tüm tedbirleri almaya kararlılıkla devam edeceğiz. Diğer taraftan, AB başta olmak üzere ürün güvenliği uyumu içerisinde olduğumuz Gümrük Birliği içindeki ticaret ortaklarımıza yönelik de karşılıklı tercihli düzenleme tesis edilmesi için de çalışmalar sürdürülmektedir."

Buna göre sosyal koruma harcaması 2024'te bir önceki yıla göre yüzde 84,1 artarak 4 trilyon 964 milyar 532 milyon liraya yükseldi. Bu harcamanın yüzde 98,2'sini 4 trilyon 875 milyar 751 milyon lira ile sosyal koruma yardımları oluşturdu. Sosyal koruma yardımlarında ise en büyük harcama 2 trilyon 276 milyar 594 milyon lira ile emekli ve yaşlılara yapılan harcamalar oldu. Bunu 1 trilyon 528 milyar 756 milyon lira ile hastalık ve sağlık bakımı harcamaları takip etti.

Sosyal koruma harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı 2024'te yüzde 11,1 oldu. Sosyal koruma yardımlarının GSYH içindeki payı ise yüzde 10,9 olarak gerçekleşti.

Risk ve ihtiyaç grupları bazında bakıldığında, emekli ile yaşlılara yapılan harcamaların yüzde 5,1 ile en büyük paya sahip olduğu görüldü. Bunu, yüzde 3,4 ile hastalık ve sağlık bakımı harcamaları, yüzde 1,1 ile dul ve yetim harcamaları izledi.

Yardımların yüzde 11,3'ü şartlı verildi

Sosyal koruma yardımlarının yüzde 11,3'ü şartlı olarak sağlandı. Şartlı yardımlar içinde en büyük payı yüzde 51,2 ile aile ve çocuk yardımları oluşturdu. Bunu yüzde 19,3 ile engelli ve malul yardımları, yüzde 12,3 ile hastalık ve sağlık bakımı yardımları takip etti.

Sosyal koruma yardımlarının yüzde 62,5'i nakdi olarak verildi. Nakdi yardımlarda en büyük payın yüzde 74,2 ile emekli ve yaşlılara yapılan yardımlardan oluştuğu görüldü. Bunu yüzde 16,1 ile dul ve yetim yardımları, yüzde 4,1 ile aile ve çocuk yardımları izledi.

Sosyal koruma gelirlerinin yüzde 41,8'inin devlet katkıları, yüzde 29,4'ünün işveren sosyal katkıları ve yüzde 21,6'sının koruma kapsamındaki bireylerce yapılan sosyal katkılardan oluştuğu belirlendi.

Sosyal koruma kapsamında 17 milyon 477 bin kişi maaş aldı

Sosyal koruma kapsamında emekli-yaşlı, dul-yetim ve engelli-malul maaşı alan kişi sayısı 2023'te 16 milyon 893 bin iken yüzde 3,5 artışla 2024'te 17 milyon 477 bin kişiye yükseldi. Sosyal koruma kapsamında maaş yardımı sayısı 2023'te 17 milyon 719 bin iken 2024'te 18 milyon 344 bine ulaştı.

Sosyal koruma harcaması, sosyal koruma yardımları, idari masraflar ve diğer harcamalardan oluşuyor. Sosyal koruma yardımları 8 risk-ihtiyaç grubu, hastalık-sağlık bakımı, engelli-malul, emekli-yaşlı, dul-yetim, aile-çocuk, işsizlik, konut ile sosyal dışlanma için yapılan yardımları kapsıyor.

Buna göre, ekim ayı itibarıyla Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, bir önceki ay sonuna göre yüzde 0,9 artışla 399,2 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 0,2 azalışla 722,5 milyar dolar oldu.

Bu gelişmelerle Türkiye'nin net Uluslararası Yatırım Pozisyonu, ekim itibarıyla eksi 323,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Rezerv varlıklar, söz konusu dönemde 3,5 milyar dolar artarak 183,6 milyar dolara yükselirken, bu tutar tarihsel olarak en yüksek seviyeye ulaştı.

Varlık kalemleri bir önceki ay sonuna göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 1,3 artışla 73,5 milyar dolar olurken, diğer yatırımlar kalemi yüzde 0,5 azalarak 137,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları ise yüzde 4,2 düşüşle 40,9 milyar dolara geriledi.

Bu dönemde yükümlülükler altında yer alan portföy yatırımları alt kalemlerinden, diğer sektörlerin yurt dışında ihraç ettiği tahvil stokundan yurt dışı yerleşiklerin satın aldığı tutar yüzde 7,2 artarak 16,5 milyar dolara çıktı.

Yükümlülükler alt kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 1,9 azalışla 209,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, portföy yatırımları kalemi yüzde 0,1 artışla 131 milyar dolara, diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 0,7 artışla 381,9 milyar dolara yükseldi.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgiye göre, Türkiye'nin uluslararası finans kuruluşlarından uygun koşullu finansman temin çalışmaları hız kesmiyor.

Bu kapsamda, "Türkiye İş Gücü Piyasasına Hazırlık İçin Eğitim Projesi" Dünya Bankası İcra Direktörleri Kurulu tarafından onaylandı.

Proje kapsamında Dünya Bankasından 350 milyon avro tutarında finansman sağlanacak.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülecek proje, gençlerin iş gücü piyasasına girişte ihtiyaç duyduğu becerilerin geliştirilmesini hedefliyor.

Projeyle öğrenme ortamlarının iyileştirilmesi, öğretmenlerin mesleki kapasitelerinin güçlendirilmesi ve özel sektörle işbirliğinin artırılması yoluyla beceri kazanmasının desteklenmesi amaçlanıyor.

Böylece, 2025 yılında Dünya Bankası tarafından onaylanan uygun koşullu dış finansman tutarı yaklaşık 4,6 milyar dolar oldu.

"Ülkemizin kalkınmasına katkı sağlayacak"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmede bulundu.

Sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refahı önceleyen ekonomi programı ile Orta Vadeli Program çerçevesinde çalışmalarını sürdürdüklerini belirten Şimşek, "Ülkemizin eğitim alanındaki kapasitesinin güçlendirilmesi ve gençlerin çağın gerektirdiği becerilerle donatılmasıyla elde edilecek verimlilik artışı, ülkemizin kalkınmasına önemli katkı sağlayacaktır. Dünya Bankası ile sürdürdüğümüz başarılı işbirliğimiz önümüzdeki dönemde de güçlenerek devam edecek." dedi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yürüttüğü, Dünya Bankası destekli Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında özel sektörün bu alanlara yönelik ürün veya süreç geliştirme faaliyetleri TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) tarafından destekleniyor.

Bu amaçla başlatılan "Sanayide Yeşil Dönüşüm Programı"nın 3'üncü dönem çağrısı açıldı.

Çağrıyla firmaların yeşil dönüşüm faaliyetlerine yönelik AR-GE çalışmalarıyla elde ettiği prototiplerin ticarileşme öncesi faaliyetleri desteklenecek.

Projeler kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetlerin yeşil dönüşüme sağlayacağı katkıda düşük karbon emisyonu, verimlilik, elektrik, su tasarrufu, geri dönüşüm gibi konular önceliklendirilecek.

Çağrıyla, Türkiye'de sanayinin düşük, orta ve yüksek teknoloji sektörlerinde iklim değişikliği odaklı ve sürdürülebilir yeşil dönüşüm faaliyetlerinin hızlandırılması, geliştirilen ürün veya hizmet ile yeşil dönüşüme uyumlu ürün ihracatının artırılması ve ithalat bağımlılığının azaltılması hedefleniyor.

Ayrıca, Yeşil Mutabakat ile belirlenen hedefler doğrultusunda Türkiye'nin AB başta olmak üzere, diğer ülkelere ihracatında rekabetçiliğinin korunması ve güçlendirilmesi, yeşil dönüşüm çözümü odaklı AR-GE faaliyetlerinde özel sektör kuruluşları arasında işbirliğinin yaygınlaştırılması ve cari açığın düşürülmesi de gerekiyor.

Başvuru değerlendirme kapsamı

Söz konusu çalışmaların daha önce TÜBİTAK-TEYDEB tarafından desteklenmiş AR-GE projelerinin devamı niteliğinde olması gerekecek.

KOSGEB, diğer ulusal ya da uluslararası fonla ve firmaların öz kaynaklarıyla yürüttüğü ve henüz ticarileşmemiş AR-GE çalışmaları da çağrı kapsamında değerlendirilecek.

KOBİ ve büyük ölçekli kuruluşların çağrıya başvurularına izin verilirken ortaklı başvuru da olabilecek.

Çağrıya Türkiye'de yerleşik sermaye şirketleri başvurabilecek. Dünya Bankasının kısıtlı listesinde yer alan konularda faaliyet gösteren firmalar ve proje konuları çağrı kapsamı dışında tutuldu.

Çağrıya tek bir firma başvuru yapabileceği gibi, en fazla 3 ortaklı başvuru da kabul edilecek.

Bir kuruluş, çağrıya en fazla 2 proje önerisiyle başvurabilecek.

Desteğin bir kısmı hibeye dönüştürülebilecek

Sermaye şirketlerine en fazla yüzde 50'si geri ödenmek üzere faizsiz geri ödemeli destek sağlanacak. Destek oranı sırasıyla büyük ölçekli şirketler için yüzde 70, KOBİ'ler için yüzde 80, deprem bölgesindeki KOBİ'ler için yüzde 90 olarak belirlendi.

Geri ödenecek desteğin bir kısmı hibe desteğine dönüştürülebilecek. Kullanılacak desteğin geri ödemesi proje bittikten 1 yıl sonra başlayacak.

Bu çağrıda, geçmiş çağrılardan farklı olarak, geri ödenebilir finansman değerinin yüzde 50'si oranında talep edilen referans mektubu ve teminat mektubu tutarları yüzde 100'e çıkarıldı.

Proje bütçesi ve süresi

Proje bütçesinin üst sınırı mikro/küçük ölçekli kuruluşlarda 11 milyon lira, orta ölçeklilerde 17 milyon lira ve büyük ölçeklilerde 32 milyon lira olacak.

Proje süresi en fazla 24 ay olurken destek süresi uzatılsa dahi bu süre aşılamayacak.

Personel, seyahat, danışmanlık, hizmet alımları, alet-teçhizat, yazılım ve malzeme desteklenen giderler arasında yer alacak.

Kabul edilen bütçenin büyük ölçekli kuruluşlar için yüzde 70'i, KOBİ'ler için yüzde 80 ve deprem bölgesindeki KOBİ ölçeğindeki kuruluşlar için yüzde 90'ı TÜBİTAK tarafından geri ödemeli destek olarak kuruluşa ödenecek.

Projenin başarıyla tamamlanmış olması için "üretim birimi başına elektrik tüketiminde azalma (en az yüzde 10)", "üretim birimi başına su tüketiminde azalma (en az yüzde 10)", "geri dönüştürülemeyen atık miktarında azalma (en az yüzde 10)" ve "yenilikçi yeşil teknoloji çözümlerinin geliştirilmesi" gibi göstergelerden en az birini proje sonunda karşılamış olması gerekecek.

Çağrı başvurularında kuruluş bazlı ön kayıt için son başvuru 26 Ocak 2026'ya kadar yapılabilecek. Çağrı kapanış tarihi 30 Ocak 2026 olacak. 

EKONOMİM 12 YAŞINDA

“EKONOMİM” markasıyla Türkiye’de basılı ve dijital yayıncılık faaliyeti yürüten tek resmî kuruluş tarafımızdır.

www.ekonomim.net ve www.ekonomimtv.com internet adresleri, 2014 yılından bu yana EKONOMİM Gazetesi / Dergisi’nin dijital mecraları olarak; ekonomi, iş dünyası, piyasa, yatırım, şirketler ve borsa alanlarında kesintisiz yayın yapmaktadır.

Markamız adı altında veya benzeri ibarelerle yapılan her türlü yayın, kullanım, tescil girişimi ve haber içeriği, tarafımızla doğrudan veya dolaylı hiçbir bağlantı taşımamaktadır.

EKONOMİM markasının izinsiz ve hukuka aykırı kullanımına ilişkin olarak, ilgili kişi, kurum ve şirketler hakkında gerekli hukuki ve adlî süreçler başlatılmış olup, süreç titizlikle ve kararlılıkla takip edilmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

 Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verilerinden derlediği bilgilere göre, 2024 yılının 11 ayında 821 milyon 136 bin dolarlık ayçiçek yağı ihraç eden Türkiye, bu yılın aynı döneminde ise yüzde 16,8'lik artışla 958 milyon 960 bin dolarlık dış satıma imza attı.

Türkiye'nin ayçiçek yağı ihracatının 543 milyon 927 bin dolara karşılık gelen yüzde 56,7'sini Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri üyeleri gerçekleştirdi.

Bu sektörde dünyada en fazla ihracat yapan ülkeyiz

Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu,  Türkiye'nin ayçiçek yağında gelişen sanayinin sağladığı avantajlarla birlikte dünya pazarında lider olduğunu söyledi.

Rusya, Ukrayna ve Arjantin gibi ham madde konusunda üretici ülkelere rağmen Türk ürünlerinin paketli ürünlerdeki kalitesinden dolayı zirvede yer aldığını anlatan Kadooğlu, şunları kaydetti:

"Her geçen yıl ihracatımız artmaya devam ediyor. Bunun sırrı Türk ürünlerindeki kalitenin artmasından kaynaklıdır. Eskiden yatırımcılar buna çok önem vermiyordu ama son 10-15 yıla baktığımızda yatırım, teknoloji ve altyapı anlamında özellikle hizmet sektöründe çok yoğun yatırımlar yapıldı."

Yıl sonu yüzde 25'lik büyüme bekleniyor

Kadooğlu, sektörün gelişim yönünden de önünün açık olduğunu vurgulayarak, "Afrika bölgesi, Türk ürünlerine ilgi gösteriyor. Bugün Ukrayna ve Rusya ham madde üretici olmasına rağmen paketli üründe önümüze bir türlü geçemiyor. Biz ham maddeyi oradan getiriyoruz, burada üretip gönderiyoruz. Bunu yüksek teknolojimizden dolayı başarıyoruz." dedi.

İhracat rakamlarında dönemsel değişiklikler olabileceğini ifade eden Kadooğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

"Yıllar içinde gümrük yasalarında değişiklikler olabiliyor. Bunlar değiştiği zaman oradaki büyüme oranı da değişebiliyor. Geçen yıl yaklaşık yüzde 38 bir büyümemiz olmuştu. Bu yıl yüzde 20-25 bandında seyrediyor. 2026 ile ilgili gelecek potansiyelimizin çok daha iyi olacağına inanıyoruz. Ayçiçek yağıyla ilgili yıl sonunu yüzde 25 civarında büyüme oranıyla kapatırız diye düşünüyorum." 

EKONOMİM 12 YAŞINDA

“EKONOMİM” markasıyla Türkiye’de basılı ve dijital yayıncılık faaliyeti yürüten tek resmî kuruluş tarafımızdır.

www.ekonomim.net ve www.ekonomimtv.com internet adresleri, 2014 yılından bu yana EKONOMİM Gazetesi / Dergisi’nin dijital mecraları olarak; ekonomi, iş dünyası, piyasa, yatırım, şirketler ve borsa alanlarında kesintisiz yayın yapmaktadır.

Markamız adı altında veya benzeri ibarelerle yapılan her türlü yayın, kullanım, tescil girişimi ve haber içeriği, tarafımızla doğrudan veya dolaylı hiçbir bağlantı taşımamaktadır.

EKONOMİM markasının izinsiz ve hukuka aykırı kullanımına ilişkin olarak, ilgili kişi, kurum ve şirketler hakkında gerekli hukuki ve adlî süreçler başlatılmış olup, süreç titizlikle ve kararlılıkla takip edilmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 2,71 artışla 5 bin 719 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 2,69 yükselişle 38 bin 567 liraya çıktı.

Geçen hafta sonu 9 bin 327 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 2,70 artarak 9 bin 579 liraya yükseldi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,10 artarak 42,4850 liraya, avro ise yüzde 0,61 yükselerek 49,2360 liraya çıktı.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 0,09 değer kaybederken, emeklilik fonları yüzde 0,46 değer kazandı.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıranlar yüzde 0,96 ile "fon sepeti" fonları oldu.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 0,89 artışla 5 bin 568 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 0,89 yükselişle 37 bin 558 liraya çıktı.

Geçen hafta sonu 9 bin 244 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 0,90 artarak 9 bin 327 liraya yükseldi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,26 artarak 42,4440 liraya çıkarken, avro ise yüzde 0,74 azalarak 48,9370 lira oldu.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 0,47, emeklilik fonları yüzde 1,11 değer kazandı.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıranlar yüzde 2,07 ile "hisse senedi" fonları oldu.

Açıklamada, "ASELSAN, yurt dışındaki son kullanıcılarına yönelik olarak uzaktan komutalı silah sistemleri, haberleşme, radar, elektro-optik ve elektronik harp sistemlerinden oluşan faydalı yüklerin ihracatına ilişkin toplam tutarı 153,8 milyon dolar olan satış sözleşmeleri imzalamıştır." ifadelerine yer verildi.

ABD'de Morgan Stanley ve Goldman Sachs'ın yöneticilerinin de aralarında bulunduğu bazı Wall Street yöneticilerinin, piyasalarda düzeltme olabileceği uyarısı yatırımcıların risk iştahını törpüledi

Geçen hafta küresel çapta teknoloji ve yarı iletken sektöründe satış baskısı oluşurken, söz konusu satış baskısı endekslerdeki düşüşe öncülük etti.

Alternatif istihdam verileri karışık sinyaller verdi

ABD'de hükümetin kapalı olmasından kaynaklı ülke ekonomisine ilişkin bilgi içeren ekonomik verilere erişim de aksarken, bu durum yatırımcıların karar almalarını zorlaştırmaya devam ediyor. Gelecek hafta açıklanması gereken ekim ayı enflasyon verilerinin ertelenmesi bekleniyor.

Ülkede kritik önem taşıyan istihdam ve enflasyon verilerinin açıklanmaması ülkede iş gücü piyasasına ve enflasyonla mücadele sürecine ilişkin sağlıklı bilgi alınmasını engelliyor.

Bu dönemde alternatif veri kaynakları öne çıkarken, ADP Araştırma Enstitüsü tarafından açıklanan verilere göre, ABD'de özel sektör istihdamı ekimde 42 bin ile piyasa beklentilerinin üzerinde artış kaydetti. Analistler, özel sektör istihdamında ekim ayında yaşanan toparlanmanın iş gücü piyasasının zayıfladığına dair endişeleri bir miktar hafiflettiğini belirtti.

Öte yandan, açıklanan veya onaylanan işten çıkarmaların kaydını tutan danışmanlık şirketi Challenger, Gray & Christmas'ın, ekim ayına ilişkin raporuna göre, ABD'de işten çıkarılan kişi sayısı, geçen ay yıllık bazda yüzde 175 artışla 153 bin 74'e çıktı. Bu, 2003'ten bu yana en yüksek ekim ayı rakamı olarak dikkati çekti.

Çarşamba günü açıklanan ADP özel sektör istihdam verisinin beklentileri aşmasına karşın, Challenger, Gray & Christmas'ın, ekim ayına ilişkin raporunun iş gücü piyasasında soğuma sinyalleri vermesi, ülke ekonomisinin gücüne yönelik soru işaretlerini artırdı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ADP sonrası gerileyen faiz indirim beklentilerine yönelik fiyatlamalar, Challenger, Gray & Christmas'ın raporunun ardından sınırlı da olsa yükseldi. ABD Merkez Bankasının (Fed) aralık ayında faiz indirimine gideceği ihtimali yüzde 67 olarak fiyatlanıyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra tarihinin en uzun süren hükümet kapanmasını yaşayan ABD'de havacılık sektöründe de aksamalar artmaya başladı. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy geçen hafta hükümetin kapanması dolayısıyla 40 havalimanında kapasitenin yüzde 10 azaltılacağını açıkladı.

Fed yetkilileri aralık ayı toplantısı konusunda ayrışıyor

Ekonomik verilerin aksaması Fed'in atacağı adımlara yönelik beklenti oluşmasını da zorlaştırırken, bu dönemde Fed yetkilileri faiz indirimi konusunda ayrışan mesajlar veriyor.

Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, hükümetin kapalı olması nedeniyle enflasyon verilerinin eksikliğinin faiz indirimlerine devam etme konusunda kendisini tedirgin ettiğini söyledi.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack da para politikasının enflasyon üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi gerektiğini, enflasyonun hala çok yüksek olduğunu ve iş gücü piyasasındaki zayıflıktan daha büyük bir risk oluşturduğunu belirtti.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran ise bankanın aralık ayında faiz indirmesini beklediğini kaydetti

New York borsası negatif seyretti

Bu gelişmelerle New York borsasında geçen hafta satıcılı bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,63, Nasdaq endeksi yüzde 3,04 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,21 düştü.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizinde ise yatay bir görünüm öne çıkarken, tahvil faizi yüzde 4,10 seviyesinden haftayı tamamladı. Altının ons fiyatı haftalık bazda yüzde 0,03 azalışla 4 bin 1,38 dolardan kapanırken, değerli metalde denge arayışı öne çıkıyor.

Dolar endeksinde geçen hafta verilerden alınan karışık sinyallerin etkisiyle dalgalı bir seyir izlenirken, haftalık bazda endeks yüzde 0,2 azalışla 99,6 seviyesinden kapandı. Brent petrolün varil fiyatı ise haftayı yüzde 1,5 değer kaybıyla 63,6 dolarda tamamladı.

Avrupa borsaları satıcılı seyretti

Fed'in faiz görünümüne ilişkin öngörülerin gücünü kaybetmesi ve ABD'de teknoloji şirket hisselerinin aşırı değerlemesine yönelik endişeler Avrupa'daki negatif görünümde etkili olurken, bölgedeki siyasi ve jeopolitik gelişmelerin de yatırımcı kararları üzerinde etkili oluyor.

Geçen hafta İngiltere Merkez Bankası (BoE) politika faizini piyasa beklentilerine paralel şekilde yüzde 4'te sabit tuttu.

BoE Başkanı Andrew Bailey, "Politika faizinin hala kademeli şekilde düşüş eğiliminde olduğunu düşünüyoruz. Ancak faizde yeni bir indirime gitmeden önce enflasyonun yüzde 2 hedefine dönme patikasında olduğundan emin olmalıyız" dedi.

Analistler, bankanın "güvercin" bir tutum takındığını, bankanın faiz indirimlerine sadece ara vermiş olabileceğini ve indirimlere bundan sonra devam edebileceğini söyledi.

Öte yandan, bölge genelindeki ülkelerin bütçe planlamalarına yönelik haber akışı da yatırımcıların takibinde yer alırken Fransa'da bir süredir devam eden bütçe anlaşmazlıkları piyasaların odağında bulunuyor.

Bütçe görüşmelerinde olası siyasal anlaşmazlıkların piyasalarda oynaklığı artırabileceğini aktaran analistler, bölgedeki diğer ülkelerde de bütçe görüşmelerinin hükümetler için zorlu geçtiğini söyledi.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ekim ayında 0,2 puan artarak 50 puana çıktı.

İngiltere'de ise imalat sanayi PMI ekimde son bir yılda ilk kez artış göstererek 49,7 puana yükseldi.

Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,36, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,60, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,62 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 2,10 değer kaybetti.

Gelecek hafta salı günü Almanya'da Zew endeksleri, çarşamba Almanya'da enflasyon, perşembe İngiltere'de büyüme, sanayi üretimi ve Avro Bölgesinde sanayi üretimi, cuma Avro Bölgesinde büyüme takip edilecek.

Asya borsaları karışık seyretti

Asya borsaları, ABD endekslerindeki yüksek değerleme endişelerinin bölgeye yayılmasıyla geçen hafta karışık seyretti.

ABD'deki teknoloji hisselerine yönelik düzeltme yaşanabileceğine dair değerlendirmeler bölge piyasalarında satış baskısına neden oldu. Teknoloji ve yarı iletken sektöründe geçen hafta satıcılı bir seyir öne çıktı.

Ticaret tarafında ise Çin, 10 Kasım'dan itibaren ABD ürünlerine uygulanan yüzde 24'lük gümrük tarifesini bir yıl askıya alacağını açıkladı.

Analistler, ABD ve Çin arasındaki iyimser ticaret havasına karşın ticaret görüşmesinden çıkan olumlu sonuçların kalıcılığı konusunda yatırımcıların temkinli davranmaya devam ettiğini belirterek, iki ülke arasındaki ticari sorunların çözüldüğünü söylemek için henüz çok erken olduğunu belirtti.

Öte yandan, Japonya Merkez Bankası (BoJ), 18-19 Eylül'deki toplantı tutanaklarını yayımladı. Tutanaklarda, Japonya ekonomisinin, kısmen bir miktar zayıflık görülse de ılımlı bir toparlanma gösterdiği bildirildi.

Makroekonomik veri tarafına bakıldığında Çin'de ekim ayına ilişkin RatingDog imalat sanayi PMI 51,2'den 50,6'ya geriledi. Ekim ayında ticaret belirsizliklerinden dolayı ihracat siparişlerinin azalması ülkede imalat sanayi PMI verisinin gerilemesine neden oldu.

Japonya'da ise eylülde hanehalkı harcamaları yıllık bazda yüzde 1,8 ile beklentilerin altında kaldı. Analistler, ülkede enflasyonun yeniden ivme kazanmasının maaş artışlarının yetersiz kalmasına yol açtığını, bu durumun da iç talebin ana taşıyıcısı konumundaki hanehalkı bütçesi üzerinde baskı oluşturarak harcama eğilimini sınırladığını kaydetti.

Japonya'da ekim ayına ilişkin imalat sanayi PMI ise 48,2 seviyesinde gerçekleşti. Söz konusu verinin kötü gelmesinde ülkede otomotiv ve yarı iletken sektöründen gelen talepteki düşüş etkili oldu.

Bu gelişmelerle haftalık bazda Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,29, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,08 değer kazanırken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,07, ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 3,74 değer kaybetti.

Gelecek hafta salı Japonya'da dış ticaret dengesi, perşembe Japonya'da ÜFE, cuma Çin'de perakende satışlar ve sanayi üretimi takip edilecek.

Yurt içinde gözler ödemeler dengesi istatistiklerinde

Yurt içinde geçen hafta satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken BIST 100 endeksi yüzde 0,43 azalışla 10.943,37 puandan kapandı. Gelecek hafta ise eylül ayına ilişkin ödemeler dengesi verisi yatırımcıların odağında bulunuyor.

Geçen hafta yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) yılın 4. Enflasyon Raporu takip edildi.

Enflasyon Raporu'nun tanıtımı amacıyla düzenlenen bilgilendirme toplantısında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, "2025 yıl sonunda enflasyonun yüzde 31 ile yüzde 33 aralığında olacağını tahmin ediyoruz. 2026 sonu için ise tahminlerimiz enflasyonun yüzde 13 ile yüzde 19 aralığına gerileyeceğine işaret ediyor." dedi

Karahan, 2025, 2026 ve 2027 yılları için enflasyon ara hedeflerinin ise sırasıyla yüzde 24, yüzde 16 ve yüzde 9 seviyesinde korunduğunu bildirdi.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 4,2130'dan kapattı.

Gelecek hafta pazartesi sanayi üretimi, çarşamba ödemeler dengesi, perşembe konut satışları, cuma TCMB piyasa katılımcıları anketi takip edilecek.

Buna göre ekimde aylık en yüksek reel getiri, Yurt içi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 13,63, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 12,61 ile külçe altında görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 1,5, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 0,79 oranında yatırımcısına reel getiri sağlarken dolar yüzde 0,41, avro yüzde 1,23 ve BIST 100 endeksi yüzde 3,96 oranında kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde, mevduat faizi (brüt) yüzde 0,59 oranında yatırımcısını kazandırırken DİBS yüzde 0,12, dolar yüzde 1,31, avro yüzde 2,12 ve BİST 100 endeksi yüzde 4,82 kayba yol açtı.

Külçe altın, 3 aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 23,62, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 22,19 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Aynı dönemde BİST 100 Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,45, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 4,56 ile en çok kaybettiren yatırım aracı olarak kayıtlara geçti.

6 aylık değerlendirmeye göre külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 24,80, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 25,44 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı. Aynı dönemde dolar, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,81, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,32 ile yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak hesaplandı.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 47,46, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 40,94 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak belirlendi.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 11,60, DİBS yüzde 4,63, avro yüzde 2,56 oranında yatırımcısına reel getiri kazandırırken dolar yüzde 3,82 ve BIST 100 endeksi yüzde 5,69 kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde mevduat faizi (brüt) yüzde 6,67, DİBS yüzde 0,01 yatırımcısına reel getiri sağlarken avro yüzde 1,97, dolar yüzde 8,07 ve BIST 100 endeksi yüzde 9,85 oranlarında yatırımcısında kayba yol açtı.

Holdingden yapılan açıklamaya göre, Koç Holding, 2025 yılının 9 ayına ilişkin finansal sonuçlarını paylaştı.

Bu dönemde konsolide bazda toplam 47,1 milyar dolar gelir elde eden Koç Holding, 2,6 milyar dolar kombine yatırım yaptı. Bu sayede son 5 yılda kombine bazda 15,7 milyar dolar yatırım seviyesine ulaşıldı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Koç Holding Üst Yöneticisi (CEO) Levent Çakıroğlu, Türkiye'de ihracatın yüzde 7'sinden fazlasını gerçekleştirdiklerini, yurt dışında 130'u aşkın üretim tesisi ve satış pazarlama şirketiyle faaliyet gösterdiklerini belirtti.

Dünyanın en önemli şirketlerinin sıralandığı Fortune Global 500'de 3 basamak yükselerek 191. sıraya yerleşmekten ve Türkiye'yi temsil etmekten gurur duyduklarını vurgulayan Çakıroğlu, şunları kaydetti:

"Küresel ekonomide belirsizlikler devam ediyor. Dengeli portföy yapımız ve ihtiyatlı finansal yönetim anlayışımız sayesinde zorluklara rağmen bu dönemde de yatırımlarımıza devam ettik, güçlü bilançomuzu koruduk. Türkiye dahil 61 ülkede devam eden faaliyetlerimizin sağladığı coğrafi çeşitlilikle sürdürülebilir gelir büyümesi sağlamaya devam ettik. Yeni finansman kaynaklarına erişerek likiditemizi daha da artırdık. Uluslararası finans piyasalarında itibarı yüksek kuruluşlarla imzaladığımız 600 milyon dolar tutarındaki kredi anlaşmasını ülkemize ve topluluğumuza duyulan güvenin göstergesi kabul ediyoruz."

Koç Topluluğu şirketlerinde 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki öne çıkan gelişmeleri aktaran Çakıroğlu, otomotiv sektöründe güçlü yatırımlar gerçekleştirdiklerini aktardı.

Çakıroğlu, TOFAŞ ile Stellantis'in, hafif ticari araç modeli "K0" için kısa süre önce imza attığını hatırlatarak, "TOFAŞ, 1 milyon adet üretilmesi hedeflenen aracın yatırım bütçesini 386 milyon avroya çıkardı. Ayrıca, 16 yıldır Türkiye otobüs pazarında lider olan Otokar, Sakarya'daki fabrikasında Daimler Buses için Eylül 2026'dan itibaren Mercedes-Benz Conecto şehir otobüslerini üretecek. Otomotiv sektöründe yaptığımız uluslararası işbirlikleri ve anlaşmalar, şirketlerimizin üretim kapasitelerine ve rekabet güçlerine katkı sağlayacak." değerlendirmesinde bulundu.

Teknoloji ve inovasyonu odağına alan yatırımlarla, Türkiye'yi ve holdingi geleceğin küresel değer zincirlerinde daha ileriye taşımayı sürdüreceklerini vurgulayan Çakıroğlu, Yapı Kredi'nin 600 milyon dolarlık ilave ana sermayeye dahil edilebilir nitelikte borçlanma aracı ihracı gerçekleştirerek uluslararası başarılı işlemlerine yenisi eklediğine işaret etti.

"Tüpraş, WEF Global Lighthouse Network'e kabul edildi"

Çakıroğlu, Koç Topluluğu'nun dijital dönüşüm, inovasyon ve AR-GE çalışmalarına öncülük ettiği üretim tesisleriyle küresel ölçekte örnek gösterilmeye devam ettiğine değinerek, "Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu Tüpraş, İzmit Rafinerisi'ndeki dijital tedarik zinciri dönüşümü çalışmalarıyla Dünya Ekonomik Forumu Global Lighthouse Network'e kabul edildi. Böylece, topluluğumuzun WEF tarafından örnek gösterilen üretim tesisi sayısı 5'e yükseldi." ifadelerini kullandı.

Çakıroğlu, Koç Topluluğu'nun Türkiye'nin toplumsal kalkınmasına katkı sağlama ve kültür sanatı herkes için erişilebilir kılma amacıyla çalışmalarına devam ettiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Koç Holding olarak 2007-2036 İstanbul Bienali sponsorluğumuzdan Vehbi Koç Vakfı çatısı altında faaliyet gösteren kültür kurumlarına ve topluluk şirketlerimizin bu alanda yürüttüğü çalışmalara kadar, kültür sanat yatırımlarımızı hız kesmeden sürdürüyoruz. İstanbul Kültür Sanat Vakfı'nın düzenlediği 18. İstanbul Bienali, yüz binlerce izleyiciyi desteğimiz sayesinde ücretsiz olarak ağırlayarak büyük ilgi görüyor."

Koç Holding'in 2050 karbon nötr hedefine ulaşma yolunda kararlılıkla ilerlediğine, teknolojiyi kullanarak iklim sorunlarına çözüm üretmeye öncelik verdiğine değinen Çakıroğlu, "Koç Üniversitesi Girişimcilik Araştırma Merkezi işbirliğiyle hayata geçirdiğimiz Koç İklim Teknolojileri Hızlandırma Programı ile iklim teknolojileri alanında yenilikçi çözümler geliştiren girişimleri desteklemeyi amaçlıyoruz." ifadelerine yer verdi.

Konut fiyatlarının aşağı çekilmesinin hedeflendiği projede, illerin nüfus yoğunluğu, kira artış oranları ve barınma talebi dikkate alınarak konut sayıları belirlendi.

Bu kapsamda en fazla konutun inşa edileceği ilk 5 şehir İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Konya olarak kayıtlara geçti.

81 ilde hayata geçirilecek 500 bin konutun illere göre dağılımı ise şöyle:

"Adana'da 12 bin 292, Adıyaman'da 6 bin 620, Afyonkarahisar'da 4 bin 370, Ağrı'da 2 bin 840, Aksaray'da 2 bin 476, Amasya'da 2 bin 601, Ankara'da 30 bin 823, Antalya'da 13 bin 213, Ardahan'da 619, Artvin'de 1020, Aydın'da 7 bin 123, Balıkesir'de 7 bin 548, Bartın'da 1240, Batman'da 3 bin 810, Bayburt'ta 723, Bilecik'te 1419, Bingöl'de 2 bin 72, Bitlis'te 2 bin 363, Bolu'da 1950, Burdur'da 2 bin 208, Bursa'da 17 bin 225, Çanakkale'de 3 bin 376, Çankırı'da 1753, Çorum'da 2 bin 867, Denizli'de 6 bin 190, Diyarbakır'da 12 bin 165, Düzce'de 2 bin 470, Edirne'de 2 bin 530, Elazığ'da 3 bin 685, Erzincan'da 1760, Erzurum'da 4 bin 905, Eskişehir'de 6 bin 25, Gaziantep'te 13 bin 890, Giresun'da 1576, Gümüşhane'de 926, Hakkari'de 1557, Hatay'da 12 bin 639, Iğdır'da 1200, Isparta'da 2 bin 889, İstanbul'da 100 bin, İzmir'de 21 bin 20, Kahramanmaraş'ta 8 bin 195, Karabük'te 1600, Karaman'da 1550, Kars'ta 1730, Kastamonu'da 2 bin 380, Kayseri'de 7 bin 562, Kilis'te 1170, Kırıkkale'de 1689, Kırklareli'nde 2 bin 255, Kırşehir'de 1633, Kocaeli'nde 10 bin 340, Konya'da 15 bin, Kütahya'da 3 bin 592, Malatya'da 9 bin 609, Manisa'da 7 bin 229, Mardin'de 5 bin 357, Mersin'de 8 bin 190, Muğla'da 6 bin 197, Muş'ta 2 bin 142, Nevşehir'de 2 bin 68, Niğde'de 2 bin 604, Ordu'da 3 bin 334, Osmaniye'de 2 bin 990, Rize'de 2 bin 42, Sakarya'da 6 bin 633, Samsun'da 6 bin 397, Siirt'te 1527, Sinop'ta 947, Sivas'ta 3 bin 904, Şanlıurfa'da 13 bin 190, Şırnak'ta 1492, Tekirdağ'da 6 bin 865, Tokat'ta 3 bin 392, Trabzon'da 3 bin 734, Tunceli'de 775, Uşak'ta 2 bin 464, Van'da 6 bin 803, Yalova'da 1805, Yozgat'ta 2 bin 858 ve Zonguldak'ta 1872."

Projeye başvurular, 10 Kasım-19 Aralık tarihlerinde alınacak

Konutlar 2+1 ve 1+1 şeklinde, yatay mimari ve geleneksel dokuya uygun tasarlanacak.

Projede şehit yakınları, gaziler, engelliler, emekliler, gençler ile 3 ve daha fazla çocuğu bulunan ailelere özel kontenjanlar oluşturuldu.

Buna göre şehit aileleri, terör, harp ve vazife malulleri ve gaziler ile engellilere yüzde 5, 3 ve daha fazla çocuklu ailelere yüzde 10, emekliler ve 18-30 yaş aralığındaki gençlere de yüzde 20 kontenjan imkanı sağlanacak.

Projeye, 18 yaşını dolduran, en az 10 yıldır Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve tapuda kendisi, eşi ve çocuklarının üzerine kayıtlı evi olmayan herkes başvurabilecek.

Başvuru için hane halkı aylık net gelirinin, İstanbul için en fazla 145 bin lira, diğer iller için de 127 bin lira olması gerekecek.

Konutların satış bedeli 1 milyon 800 bin liradan başlayacak. Bu konutlar devlet güvencesiyle yüzde 10 peşinat ve 240 ay vadeyle satışa sunulacak.

Taksitler, İstanbul'da 7 bin 313 liradan, diğer illerde 6 bin 750 liradan başlayacak.

Projeye başvurular, 10 Kasım-19 Aralık tarihlerinde alınacak. İnşa ve ihale süreci kasımda başlayacak projede ilk kuralar aralıkta çekilecek.

Konutların teslimatlarının ise Mart 2027 itibarıyla başlaması planlanıyor.

TOKİ, sahte başvuru ve para talebi girişimlerine karşı uyardı

Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) NSosyal hesabından yapılan paylaşımda, 500 Bin Sosyal Konut Projesi başvurularının 10 Kasım 2025'te başlayacağı ve başvuruların sadece resmi kanallar üzerinden gerçekleştirileceği bildirildi.

Paylaşımda, başvuruların, T.C. Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası, Türkiye Emlak Katılım Bankasının proje ilinde bulunan yetkili şubelerinden ve e-Devlet üzerinden alınacağı belirtildi.

Vatandaşların 10 Kasım-19 Aralık'ta başvuru yapabileceği ve başvuru bedelinin 5 bin lira olarak belirlendiği hatırlatılan paylaşımda, "Sosyal medya linklerine, sahte internet sitelerine ve mesajlara ihbar etmeyiniz. Resmi bankalar dışındaki kişi veya hesaplara ödeme yapmayınız." ifadelerine yer verildi.

Paylaşımda, TOKİ'nin sosyal medya ve internet siteleri üzerinden, para talebi, başvurularda ön kayıt veya ayrıcalıklı başvuru hakkı gibi uygulamalarının bulunmadığı da kaydedildi.

CİMER'e "Yüzyılın Konut Projesi" için yüzlerce başvuru yapıldı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Yüzyılın Konut Projesi"ni açıklamasının ardından projeyi merak eden vatandaşlar CİMER'e başvurdu.

Ev sahibi olmak için heyecan duyan ve bilgi almak için başvuran vatandaşlar Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a teşekkürlerini ifade etti.

Başvurularda vatandaşlar, "Projenin kendilerini kapsayıp kapsamadığı", "engelli çocuğu olanlara kontenjan ayrılıp ayrılmadığı", "ikamet şartını taşıyıp taşımadığı" ve "evi olmamakla birlikte tarla hissesi olmasının başvurusuna engel olup olmadığı"na ilişkin sorular yöneltti.

Çok sayıda vatandaş da projeye dair görüş ve önerilerini belirten mesajlar iletti.

Gençler de başvuruda bulundu

Projede yüzde 20 kontenjan ayrılan gençler de "Ben de başvurabilecek miyim?", "Henüz gelirim yok ama başvurabilir miyim?" sorularını yöneltti ve en çok anne/baba evinde yaşamasının, hane halkı (anne/baba/kardeş) gelir toplamının, kardeşinin başvurusunun bireysel başvurusuna etkisini merak etti.

CİMER, Yüzyılın Sosyal Konut Projesi'nde olası mağduriyetlerin önüne geçilmesi için vatandaşların başvurularını sadece resmi kanallardan yapmalarını istedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, BAE merkezli enerji şirketi Masdar'ın Üst Yöneticisi (CEO) Mohamed Jameel Al Ramahi ve beraberindeki heyeti bakanlıkta ağırladıklarını belirtti.

BAE ile güneş enerjisi, kara ve deniz üstü rüzgar enerjisi projeleri, pompaj depolamalı hidroelektrik ve teknoloji transferi başta olmak üzere ortak yatırım fırsatlarını ele alarak kapsamlı bir işbirliği perspektifi ortaya koyduklarını kaydeden Bayraktar, şu ifadeleri kullandı:

"Bu kapsamda, Niğde Bor'da yapılacak yaklaşık 1 milyar dolarlık 1100 megavat depolamalı GES yatırımı projesinin son aşamasına geldik. Ayrıca potansiyel deniz üstü rüzgar enerjisi santrali, HVDC iletim hattı ve pompaj depolamalı hidroelektrik santrali yatırımları da ele alındı. BAE ile özellikle yenilenebilir enerji projeleri odağında stratejik işbirliğimizi hükümetler arası mutabakat zaptı ile daha da derinleştirmeyi hedefliyoruz. Enerji vizyonumuza güç katacak işbirlikleriyle altyapılarımızı güçlendirerek 2053 net sıfır hedefimize ulaşmayı ve bölgemizde örnek bir dönüşüm modeli oluşturmayı amaçlıyoruz."

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel ile Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu toplantıya katılacak. 

Toplantıda, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşlarını temsilen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkan Yardımcısı Şekip Avdagiç, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ozan Diren, Uluslararası Yatırımcılar Derneği (YASED) Yönetim Kurulu Başkanı Tolga Demirözü, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Genel Başkanı Burhan Özdemir ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak da yer alacak. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açılış konuşmasıyla başlayacak toplantıda, Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek ile Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır sunum yapacak. 

YDK toplantıları 

YDK toplantıları, Türkiye'nin iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesine küresel vizyon kazandırmak amacıyla uluslararası şirketlerin üst düzey yöneticilerini Türkiye'nin en üst düzey politika yapıcılarıyla bir araya getiriyor. Kovid-19 salgını sonrası dönem, iklim krizi ve jeopolitik kırılmaların küresel tedarik zincirlerinde ortaya çıkardığı etkiler, güvenilir üretim ve lojistik ortaklarının önemi, toplantıda ele alınacak başlıklar arasında yer alıyor. 

Öte yandan, Türkiye'nin hızla büyüyen teknoloji girişimciliği ekosistemi, özellikle yapay zeka, büyük veri, 5G ve siber güvenlik, ekonomik büyümenin ve toplumsal dönüşümün ilgili alt başlıkları YDK'nin gündeminde bulunuyor. Bu yıl toplantının ana gündemi "küresel tedarik zincirleri" ve "dijital yatırımlar" temaları üzerine odaklanacak.

Uluslararası şirketlerden alınan önerilerin politika tasarımına yansıtılmasına yönelik istişare platformu niteliği taşıyan YDK'de geçen yıl paylaşılan öneriler doğrultusunda teşvik sisteminin güncellenmesi, İklim Kanunu'nun yürürlüğe girmesi, Emisyon Ticaret Sistemi hazırlıkları ve 5G altyapısına ilişkin ihale çalışmalarının ilerletilmesi gibi önemli adımlar atıldı.

Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) ile Portekiz'in Ankara Büyükelçiliği işbirliğinde, bu ülkeye 13-16 Ekim'de müteahhitlik heyeti ziyareti düzenlenecek.

Lizbon ve Porto kentlerini kapsayan ziyarette, Türk müteahhitlerinin, Portekiz Altyapı ve Konut Bakanı Miguel Pinto Luz ile bir araya gelmesi bekleniyor. Ayrıca, yüksek hızlı tren, metro, köprü, kara yolu, liman ve yeni Lizbon Havalimanı projesine yönelik bilgi edinilmesi ve firmalar arasında ikili görüşmeler planlanıyor.

Portekiz'e ihracat 9 ayda yıllık bazda yüzde 13,6 yükseldi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Portekiz'e ihracat geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 20,9 artışla 1,6 milyar dolar oldu. Söz konusu ülkeye ithalat ise 2024'te bir önceki yıla kıyasla, yüzde 11,7 azalışla 1,4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu doğrultuda Türkiye ve Portekiz'in ikili ticaret hacmi, geçen yıl yaklaşık 3 milyar dolara ulaştı.

Bu yılın ocak-eylül döneminde ise Portekiz'e ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13,6 artarak, 1,3 milyar dolar olarak hesaplandı.

Portekiz'e dış satımda öne çıkan ürünlerin başında ise motorlu kara taşıtları geldi. Türkiye'nin bu ülkeye ihracatında en yüksek fasıl, 162,3 milyon dolarla "otomobiller" oldu. Bunu, yaklaşık 136 milyon dolarla "pamuk ipliği", 71,8 milyon dolarla "demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri" takip etti.

Aynı dönemde bu ülkeden ithalatta da 241,1 milyon dolarla "otomobiller" faslı, ilk sırada yer aldı. Bu ürünü, 101,3 milyon dolarla "sodalı veya sülfatlı kimyasal odun hamuru", 93,1 milyon dolarla "kara yolu taşıtları için aksam ve parçaları" izledi.

Bilişim, yenilenebilir enerji ve turizm alanlarında karşılıklı yatırım yapılıyor

Bu çerçevede, Türkiye ile Portekiz arasındaki ticaret hacminin, 3,5 milyar dolara yükseltilmesi amaçlanırken, iki ülke doğrudan yatırım, inşaat ve altyapı projeleri, yenilenebilir enerji, lojistik gibi sektörlerde de işbirliklerini geliştirmeye odaklanıyor.

Portekiz sermayeli şirketler, Türkiye'de bilişim teknolojileri ve telekomünikasyondan hazır giyim ve ayakkabıya, yenilenebilir enerjiden dekorasyona kadar çeşitli sektörlerde faaliyet gösteriyor.

Türkiye'den Portekiz'e yatırımlarda ise liman işletmeciliği, madencilik, turizm ve otelcilik, gayrimenkul, deniz taşımacılığı, beyaz eşya, ilaç, mücevher, tarım ve gıda sektörleri dikkat çekiyor.

İlerleyen dönemde altyapı, ulaştırma, hızlı tren, konut, haberleşme gibi büyük ölçekli projelerde, Türk firmalarının Portekiz'de aktif rol alması hedefleniyor.

İkili işbirlikleri savunma sanayisinde de pekişiyor

İki ülke işbirliği, son yıllarda savunma sanayisi, teknoloji, hava yolu gibi farklı alanlarda önemli projelerle pekişiyor.

Geçen yıl yapılan anlaşma doğrultusunda, Türkiye'nin Portekiz Deniz Kuvvetleri için tasarlayıp inşa edeceği iki adet "Denizde İkmal ve Lojistik Destek Gemisi" ile ilk kez bir Avrupa Birliği ve NATO üyesi ülkeye askeri gemi ihracatı gerçekleştirildi.

Bunun yanı sıra, Türk Hava Yolları (THY) ile Portekiz'in hava yolu şirketi TAP Air Portugal, bu yıl mevcut kod paylaşımı (bir havayolunun, başka bir havayolu tarafından işletilen bir uçuşta koltuk sattığı ortaklık türü) ortaklıklarını genişletti. Böylelikle var olan uçuş noktalarına ek olarak Brezilya, Fas, Katar, Mauritius gibi uluslararası, Dalaman ve Bodrum gibi yurt içi destinasyonlar ilave edilerek, Türkiye ile Portekiz arasındaki alternatif rotalar arttırıldı.

Sofralık zeytin ihracatında miktar bazında ise 100 bin 884 tonluk satışla 2021-2022 sezonundaki 109 bin tonluk rekorun ardından en yüksek ikinci seviyeye ulaşıldı.

Türkiye, sofralık zeytin üretiminde tarihinde ilk kez dünya birincisi olurken 117 ülkeye siyah ve yeşil zeytin gönderildi.

İhracatta öne çıkan ülkeler siyah zeytinde Almanya, Irak ve Romanya, yeşil zeytinde Irak, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri oldu.

Rekoltede geçen sezona yakın bir tablo bekleniyor

Açıklamada görüşlerine yer verilen Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, 2024-2025 sezonuna 250 milyon dolarlık hedefle başladıklarını belirterek, "Siyah zeytin ihracatımız yüzde 19 artışla 162 milyon dolardan 194 milyon dolara çıktı. Yeşil zeytin ihracatımız ise yüzde 29 yükselerek 47,5 milyon dolardan 61,4 milyon dolara ulaştı. Böylece hedefimizi aşmanın gururunu yaşıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Zeytincilik sektörünün yoğun bir hasat sürecinde olduğunu aktaran Uygun, 2025-2026 sezonu için sofralık zeytin rekoltesinde geçen sezona yakın bir tablo beklediklerini kaydetti.

Uygun, son günlerdeki yağışların zeytin rekoltesini ve kalitesini artıracağına inandıklarını dile getirerek, "Dünya fiyatlarında toparlanma öngörülerini de dikkate aldığımızda 2025-2026 sezonunda sofralık zeytin ihracatında 300 milyon dolara ulaşmayı amaçlıyoruz." ifadesini kullandı.

Hazine Destekli Kefalet Sistemi kapsamındaki çalışmalar yoğunlaştırıldı.

Bakanlık desteğiyle, ihracatçılar ve katılım hassasiyeti olan firmaların uygun şartlarda finansmana erişim imkanlarını artırmak amacıyla iki yeni destek paketi yürürlüğe girecek.

Buna göre, ihracatçıları desteklemek amacıyla İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ tarafından sağlanan krediler için sunulan 10 milyar lira kefalet limitli mevcut destek paketinin limiti 20 milyar liraya çıkarılacak.

Yine Türk Eximbank tarafından sağlanan krediler için sunulacak ve sadece e-ihracat yapan firmalara yönelik 500 milyon lira kefalet limitli yeni bir destek paketi yürürlüğe alınacak.

Söz konusu destek paketinin kefalet oranı yüzde 100, yararlanıcı başına kefalet üst limiti 500 bin lira olacak.

Katılım finans esasına göre kefalet imkanı

İkinci paket de katılım finans esaslarına uygun kefalet kullanmayı talep eden firmalar için Katılım Finans Kefalet AŞ (KFK) aracılığıyla yürütülecek.

Buna göre, KOBİ ve KOBİ dışı firmaların işletme harcamalarına Bakanlığın kefalet desteği ile finansman sağlanması amacıyla 4 milyar lira kefalet limitini haiz yeni bir destek paketi yürürlüğe girecek.

Söz konusu destek paketinin kefalet oranı yüzde 80, yararlanıcı başına kefalet üst limiti KOBİ'ler için 20 milyon lira, KOBİ dışı firmalar için 40 milyon lira olarak belirlendi.

İhracatçıya dört koldan destek

Hazine Destekli Kefalet Sistemi ile ihracatçılara yönelik önemli destek paketleri hazırlandı. Buna göre, 2020-2025 yıllarında ihracatçılara 118,8 milyar lira kredi kullandırıldı.

Bu yılın ilk yarısında yürürlüğe alınan 4 yeni destek paketi ile ihracatçılar için ilave 42 milyar lira kredi imkanı oluşturuldu. Eylül ayı itibarıyla sistem kapsamında ihracatçılara yönelik 24,9 milyar lira kredi sağlandı. Bu tutar aynı dönemdeki toplam sistem kullandırımlarının yüzde 59'unu oluşturdu.

Ayrıca, bu ekonomi programı döneminde de Türk Eximbank'ın sermayesi 13,8 milyar liradan, 55,3 milyar liraya yükseltildi. Bankanın, 2025 yılı içerisinde izinleri alınan ve süreci devam eden 33,1 milyar lira sermaye artırımı ile toplam ödenmiş sermayesi 88,4 milyar liraya ulaşacak. Türk Eximbank'ın nakdi ve gayrinakdi ihracat destekleri yılın dokuz ayda geçen yılın aynı dönemine göre dolar bazında yüzde 15 artarak 39,7 milyar dolara ulaştı. Destek tutarının yıl sonunda 52 milyar dolar olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

Günlük reeskont kredi limiti 300 milyon liradan 4 milyar liraya çıkarıldı ve döviz cinsinden reeskont kredileri yeniden kullanıma açıldı. Reeskont kredilerinde faiz oranı düşürüldü ve reeskont kredisi kullanımında ihracat gelirlerinin ek yüzde 30'unun satışı şartı kaldırıldı.

Yüksek teknoloji ve katma değerli üretim yapan firmaların reeskont kredilerinden daha fazla yararlanabilmesi için yeni bir model geliştirildi. Hizmet ihracatına sağlanan vergi istisnası da 30 puan artışla yüzde 80'e yükseltildi.

"İhracatı önceliklendirmeye devam edeceğiz"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de ihracatçılar için bugüne kadar çok sayıda finansman paketi ve uygulamayı devreye aldıklarına işaret ederek, şunları kaydetti:

"İhracatçılarımızı gerek Türk Eximbank üzerinden gerekse diğer politikalarımızla güçlü şekilde destekliyoruz. İhracatçımızın, reel sektörümüzün her zaman arkasındayız ve desteklemeye devam ediyoruz. Bu yeni destek paketleriyle teminat yetersizliği yaşayan firmaların finansmana erişim imkanlarının kolaylaştırılmasını amaçlıyoruz. Bundan sonraki dönemde de kalıcı refah artışı için yatırım, istihdam, üretim ve özellikle ihracatı önceliklendirmeye devam edeceğiz."

Devam eden yatırımları 320 milyar liraya ulaşan GYO'ların portföylerindeki arsa ve arazilerin değeri 158 milyar lira olurken ofis, otel, perakende, konut ve lojistik yatırımlarının toplamı 678 milyar liraya yükseldi. Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının, 78 milyar lirası finansal olmak üzere toplamda 340 milyar liralık borcu bulunuyor.

GYO sayısı 49'a yükseldi

Açıklamada görüşlerine yer verilen GYODER GYO Komitesi Başkanı Berra Doğaner, 2023 yılı başında 38 olan GYO sayısının an itibarıyla 49'a ulaştığını belirterek, hazırladıkları çalışmayla GYO'ların bağımsız denetim raporlarındaki tüm finansal bilgilerini ve güncel değerleme raporlarındaki verilerini sisteme girdiklerini ve sonuçların konsolide ve şirket bazında şeffaf bir şekilde sunulduğunu anlattı.

Normal şartlarda sektöre ait bilgi edinmek isteyen bir yatırımcı ya da analistin tek tek 49 GYO'nun tüm bağımsız denetim ve değerleme raporlarını incelemek durumunda olduğunu kaydeden Doğaner, şu ifadeleri kullandı:

"Artık TSPB platformu üzerinden GYO'ların portföylerindeki gayrimenkullerin ve geliştirilen projelerin tutar ve tür dağılımı, borç tutarları ve borçluluk oranları, iştirak yatırımlarının tutar ve dağılımı gibi detaylı bilgilere erişilebilir. Bu raporlamalar, yatırımcı ve yatırım kuruluşlarının yanı sıra akademisyenler, kamu kurumları hatta GYO'ların kendileri de dahil olmak üzere birçok menfaat sahibi için güvenilir, kolaylıkla erişilebilir ve karşılaştırılabilir bilgi sunuyor. Platformda aynı zamanda sektörün ve GYO'ların doğru iskonto ve prim hesaplamaları da yer alıyor."

"GYO'ların net aktif değer toplamı 1,16 trilyon lira oldu"

Berra Doğaner, 30 Haziran itibarıyla toplam yatırımları 1,5 trilyon liraya, borcu 340 milyar liraya ulaşan GYO'ların net aktif değer (NAD) toplamının 1,16 trilyon lira olduğunu, buna karşın GYO'ların borsada ortalama yüzde 47 iskontolu işlem gördüğünü belirtti.

Son dönemde gayrimenkul sektöründe yatırımların artmaya başladığına işaret eden Doğaner, borsada işlem gören GYO'ların temettü oranının ortalamanın üzerinde olduğunu bildirdi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımla 6 Şubat 2023'te yaşanan depremler nedeniyle geçici süreyle kapalı kalan ve 4 Ekim 2023'te BOTAŞ tarafından operasyona hazır hale getirilen Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'ndan akışın 27 Eylül itibarıyla yeniden başladığını duyurdu.

Günlük toplam 1,5 milyon varil taşıma kapasitesine sahip boru hattının yeniden devreye alınmasının Türkiye'nin enerji arz güvenliğine katkı sağlanması, küresel piyasalarda ise çeşitliliği artırması bekleniyor.

Irak Petrol Bakanlığı, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) bulunan sahalardan üretilen ham petrolün Irak Petrol Pazarlama Şirketi'ne (SOMO) teslim edilerek, Ceyhan Limanı üzerinden Irak-Türkiye boru hattı yoluyla ihraç edileceğini açıkladı.

IKBY, Irak Petrol Bakanlığı, SOMO ve petrol üreticisi firmalar arasında imzalanan anlaşma kapsamında ilk aşamada günlük yaklaşık 200 bin varil ham petrolün Türkiye'nin Ceyhan Limanı'na taşınması öngörülüyor.

Bakan Bayraktar, temmuzda AA Editör Masası'nda yaptığı değerlendirmede, hattın tam kapasite çalışması halinde 40 milyar dolarlık ticaret potansiyeli taşıdığını, Irak'ın günlük 4 milyon varillik petrol ihracatının yüzde 40'ını Türkiye üzerinden dünyaya sunabileceğini ifade etmişti.

"Hattın kapasitesi dünya üretiminin yüzde 1'i kadar"

Atlantik Konseyi Kıdemli Araştırmacısı John Roberts, söz konusu hattın yeniden devreye alınmasının küresel piyasalarda çok ciddi rolü olmasa da Türkiye için fayda sağlayacağını söyledi.

Roberts, "Hattın günde 1 milyon varilden fazla petrol taşıma kapasitesi var. Bu dünya üretiminin yaklaşık yüzde 1'ine denk geliyor ve genel arz açısından yardımcı oluyor. Ancak hattın mevcut durumunu bilmediğimiz için tam kapasiteye ulaşmayabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa'da petrol arzında sıkıntı olmadığını vurgulayan Roberts, "Petrol, Körfez ülkelerinden doğrudan gelebilir, bazen de Kuzey Amerika'dan sevk edilebilir. Avrupa'da petrol tüketimi, enerji dengesi içinde geçmişe göre daha küçük bir unsur." ifadelerini kullandı.

Roberts, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından asıl kritik unsurun Sakarya sahasındaki doğal gaz üretimi olduğuna dikkati çekerek, "Türkiye'nin Sakarya sahasından kendi gaz üretimini artırmasıyla ithal gaz talebinin azalacak olması çok önemli. Dolayısıyla, Türkiye için asıl ilgi çekici kaynak Sakarya'dır." dedi.

"Irak tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeye ihtiyaç duyuyor"

Oslo Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Francesco Sassi de boru hattının yeniden faaliyete geçmesinin Avrupa Birliği ve bölgesel enerji piyasaları için belirgin etkisi olmayacağını dile getirdi.

Sassi, son 2,5 yılda operatörlerin özellikle geçen yılki arz fazlası ve düşük fiyatlar nedeniyle alternatif tedarik kaynakları bulmayı başardığını söyledi.

Hattın yeniden devreye alınmasının Irak, IKBY ve Türkiye üçgenindeki enerji jeopolitiğine dair ipuçları sunduğunu belirten Sassi, şunları kaydetti:

"Irak, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler nedeniyle son aylarda enerji ürünlerinin geçişine yönelik tehditlerin sıkça gündeme geldiği Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltarak tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeye ihtiyaç duyuyor. Ülke, aynı zamanda merkezi hükümet ve IKBY arasındaki petrol yönetimi anlaşmazlığını çözmek için yeni bir siyasi girişim başlatıyor. Bağdat ve Ankara'da yeniden hız kazanan temaslar bölgede enerji güvenliğini sağlamayı ve Körfez ülkelerinden Akdeniz'e siyasi ve ekonomik bir eksen oluşturmayı hedefliyor."

TÜBİTAK'tan edindiği bilgiye göre, "Yenilikçi KOBİ'ler İçin Avrupa Ortaklığı-Innowwide Programı"nın 4'üncü çağrısı açıldı. Çağrıya, 25 Kasım'a kadar başvuru yapılabilecek.

Uluslararası pazarlarda araştırma veya ticari hedeflerin uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla oluşturulacak fizibilite proje önerilerinin sunulabileceği çağrıda, değerlendirme sonucu en yüksek puanı alan 70 projeye, yüzde 70 destek oranıyla proje başına maksimum 60 bin avro hibe sağlanacak.

Proje önerileri için hedef bölge/ülke seçilmesi ve orada yerel bir paydaşla ortaklık kurulması gerekiyor. En fazla 6 ay sürecek projelerde, KOBİ'lerin yenilikçi projeler veya çözümler için piyasa fizibilite çalışmaları yürütmesi ve seçilen hedef ülkede yerel uzmanlarla çalışması hedefleniyor.

Çağrı kapsamında başarılı bulunan proje önerilerinin finansmanı Avrupa Birliği tarafından sağlanacak. Bu finansmandan Afrika, ABD, Asya veya Pasifik'teki bir paydaşla proje ortaklığı kuran KOBİ'ler yararlanabilecek.

Başvuru süreci

Başvurular, firmayı yasal olarak temsil etmeye yetkili bir kişi tarafından "SmartSimple" platformu (https://eureka.smartsimple.ie/) üzerinden doldurulacak.

Firma adına yalnızca bir başvuru yapılabilecek. Proje başvurusu göndermeden önce karşı ortağın (piyasa fizibilite projesinde ana alt yüklenici olacak taraf) platform üzerinde bir taahhüdü imzalaması gerekecek.