Gıda güvenliğinde dijital dönüşüm

Yapay zekâ ve dijital teknolojiler, gıda sektöründe üretimden kalite kontrole, risklerin erken tespitinden izlenebilirliğe kadar pek çok alanda yeni olanaklar sunuyor.

Gıda güvenliğinde riskleri öngörmeye ve önlemeye yönelik yaklaşımları güçlendiren bu teknolojiler, beraberinde yeni sorumluluklar ve tartışmaları da getiriyor. Yapay zekânın gıda güvenliğine etkileri, 9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi'nde bilimsel gelişmeler ve uygulama örnekleri üzerinden ele alınacak.

“Güvenli Gıdaya Erişim: Herkesin Hakkı, Herkesin Sorumluluğu” temasıyla Gıda Güvenliği Derneği tarafından Uluslararası Gıda Koruma Birliği (IAFP) iş birliğiyle düzenlenen 9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi, 5–6 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul Grand Cevahir Hotel'de gerçekleştirilecek. Ulusal ve uluslararası bilim insanlarını, kamu temsilcilerini ve sektör profesyonellerini bir araya getirecek kongrede, yapay zekâ ve dijitalleşmenin gıda güvenliğine etkileri bilimsel gelişmeler ve uygulama örnekleri üzerinden ele alınacak.

Gıda güvenliğinin sağlanmasında üretim, işleme, depolama, dağıtım ve denetim süreçlerinin etkin biçimde yönetilmesi büyük önem taşıyor. Yapay zekâ ve dijital teknolojiler, gıda zincirinin farklı aşamalarında oluşan büyük miktardaki verinin analiz edilmesini, olası tehlikelerin daha erken belirlenmesini ve risklerin önlenmesine yönelik kararların desteklenmesini mümkün kılıyor. Üretim koşullarının anlık izlenmesi, kalite kontrol süreçlerinde uygunsuzlukların tespit edilmesi ve tedarik zincirinde izlenebilirliğin güçlendirilmesi, bu teknolojilerin öne çıkan kullanım alanları arasında bulunuyor.

Ürün özgünlüğünden tedarik zincirine dijital dönüşüm

Gıda ürünlerinin özgünlüğünün doğrulanması ve olası tağşişlerin belirlenmesi, tüketicinin korunması açısından önem taşıyor. Yapay zekâ destekli analiz teknolojileri, ürünlerin kendilerine özgü özelliklerinin değerlendirilmesine ve geleneksel kontrol yöntemlerini tamamlayabilecek yeni yaklaşımların geliştirilmesine olanak sağlıyor. Çip üstü laboratuvar analizleri ve dijital gıda parmak izi gibi yenilikçi uygulamalar, ürünlerin özgünlüğünün doğrulanmasında yeni olanaklar sunuyor.

Dijital dönüşümün bir diğer önemli boyutunu ise gıdanın üretimden tüketiciye uzanan yolculuğunun izlenebilir hale getirilmesi oluşturuyor. Üretim, taşıma ve depolama koşullarına ilişkin verilerin dijital sistemler aracılığıyla takip edilmesi, olası uygunsuzlukların daha hızlı belirlenmesine ve gerektiğinde daha etkin müdahale edilmesine katkı sağlayabiliyor.

Kongrede ele alınacak konular arasında, tarladan tabağa dijitalleşme, yapay zekâ destekli izlenebilirlik ve gıda güvenliği süreçlerinde dijital dönüşümün uygulama alanları da yer alıyor.

Yapay zekâ gıda güvenliğinde yeni uygulama alanları yaratıyor

Yapay zekânın kullanım alanları yalnızca üretim ve kalite kontrol süreçleriyle sınırlı kalmıyor. Belirli görevleri planlayabilen, farklı dijital sistemlerle etkileşime geçebilen ve süreçlerin izlenmesini destekleyen yeni nesil yapay zekâ teknolojileri, gıda güvenliğinde farklı uygulama olanaklarını gündeme getiriyor.

Kongrede, belirli görevleri daha bağımsız biçimde yürütebilen Agentic yapay zekâ sistemleri ve bu teknolojilerin gıda güvenliği süreçlerinde sürekli uyumluluğu destekleme potansiyeli de değerlendirilecek.

Teknolojinin sunduğu fırsatlar kadar riskleri de tartışılmalı

Yapay zekânın üretim süreçlerinin ve günlük yaşamın parçası haline gelmesi, gıda güvenliğinde önemli fırsatlar sunarken bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Kullanılan verilerin doğruluğu, yapay zekâ sistemlerinin ürettiği sonuçların bilimsel güvenilirliği ve teknolojik sistemlere aşırı bağımlılık, dikkatle değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.

Özellikle insan sağlığını doğrudan ilgilendiren gıda güvenliği alanında, teknolojinin sunduğu sonuçların uzman değerlendirmesiyle desteklenmesi önem taşıyor. Bu nedenle iyi uygulama örneklerinin paylaşılması, akademi, teknoloji geliştiricileri ve sektör arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, dijital dönüşümün güvenilir biçimde ilerlemesine katkı sağlayacak.

Türkiye, ESG ihraçlarında yüzde 11,7 pay aldı

Türkiye, gelişmekte olan piyasaların dolar cinsinden Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) ihraçlarında yüzde 11,7 pay aldı.

Fitch Ratings'in yayımladığı analizde, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), 2026'nın 9 aylık döneminde gelişmekte olan piyasaların dolar cinsinden ESG borçlanma aracı ihraçlarına en fazla katkıda bulunan bölge olmayı sürdürdü ve Çin hariç toplam ihraçların yaklaşık yüzde 39'unu gerçekleştirdi.

ESG ihraçları ağırlıklı olarak Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde yoğunlaşırken, Çin hariç gelişmekte olan piyasalardaki dolar cinsinden ESG ihraçları ocak-eylül döneminde 15 milyar dolar oldu. Ancak bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 40 azaldı.

Bu dönemdeki dolar cinsinden ESG ihraçlarında gelişmekte olan piyasalar arasında Suudi Arabistan yüzde 20,9 pay aldı. Bu ülkeyi yüzde 17,8 ile Birleşik Arap Emirlikleri, yüzde 15,9 ile Brezilya, yüzde 12,5 ile Hindistan ve yüzde 11,7 ile Türkiye takip etti.

KİK'te dolaşımdaki ESG borçlanma araçlarının toplam tutarı, 2026’nın üçüncü çeyreği sonu itibarıyla yıllık bazda yüzde 18 artarak 72,9 milyar doları aştı.

Sukuk, KİK bankacılık sistemlerinde önemli bir paya sahip olan İslami bankalardan gelen talebin desteğiyle bu toplamın yüzde 43’ünü oluşturdu.

Analize göre, sürdürülebilirlik ve enerji dönüşümü planları, fonlama kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve sürdürülebilirlik odaklı uluslararası yatırımcıların talebiyle desteklenen KİK'in gelişmekte olan piyasalar arasında en fazla katkıda bulunan bölge olmayı sürdürmesi bekleniyor.

KİK'in ESG ihracatının bu yılın son çeyreği ve 2027'de artabileceği öngörülmesine rağmen, jeopolitik oynaklığın aşağı yönlü risk oluşturmaya devam ettiği belirtildi.

Tesla'nın arabası uçuyor, hissesi düşüyor

Elektrikli otomobil sektöründe geliştirdiği teknolojiler ve otonom sürüş alanındaki iddialı hedefleriyle öne çıkan Tesla, araç teknolojisindeki ilerlemesini hisse piyasalarına yansıtmakta zorlanıyor.

ABD'li elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nın teknolojik kapasitesine yönelik beklentilere karşın hisselerinde yaşanan düşüş, yatırımcıların şirketin büyüme potansiyeli, karlılığı ve mevcut piyasa değerlemesine ilişkin değerlendirmelerini gündeme taşıyor.

Şirket, geçen hafta 'uçan araba'sını büyük bir organizasyonla tanıttı. Tesla, iki kişilik spor otomobil Roadster'ın yeni modelini sergiledi. Hem havada ilerlemek hem de yerdeyken hızla ivmelenmek için 10 nozul ve "ultra yüksek basınçlı hava tankları" kullanılan yeni modelinin tanıtımı büyük yankı uyandırdı.

Tanıtım etkinliğine katılanlar aracın yer çekimine direnen yeteneklerine şahitlik etti. Yeni modelin altındaki emiş gücü sayesinde dik bir rampayı tırmanıp baş aşağı asılı kalabildiği görüldü. Ardından rampadan fırlayarak havada takla atan aracın basınç kullanarak yere indiği ve Tesla'nın mevcut modellerinden oluşan yan yana park edilmiş araçların üzerinden atladığı da gösterildi.

Etkinlikte ayrıca, içinde sürücü bulunmayan aracın 1 saniyeden az bir sürede saatte yaklaşık 97 kilometre hıza ulaştığı kaydedildi. Tesla Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk, gösterinin yapay zeka olmadığını kanıtlamak için seyircilere ihtiyaç duyduklarını belirterek, "Çünkü gözlerinizle gördüklerinize inanamayacaksınız." dedi.

Musk, ayrıca aracın 2028'de üretime geçmesinin öngörüldüğünü vurgulayarak, otomobilin her piyasada yasal olarak kabul görmeyebileceği ihtimalinin de altını çizdi.

Hisseleri geriledi, CDS'i yükseldi

Üst düzey uzay teknolojisiyle üretilen aracı havalanan Tesla'nın hisseleri ise borsada irtifa kaybediyor. Şirket teknolojik iddiasına karşın borsadaki performansıyla yatırımcılarını tatmin etmiyor.

Tesla hisseleri yüksek değerleme endişeleri ve genel piyasa koşullarının etkisiyle yılbaşından bu yana yüzde 18'in üzerinde değer kaybetti. Eylülde yüzde 3,57 gerileyen şirketin hisseleri geçen hafta da yaklaşık yüzde 7,3 düştü.

Hisselerdeki bu gerilemenin birçok nedeni bulunuyor. Analistler, Tesla'nın robotaksi, insansı robot Optimus ve yapay zeka altyapısına yönelik yatırımları büyürken, bu alanların ne zaman ve ne ölçüde sürdürülebilir gelir yaratacağının belirsizliğini koruduğunu aktardı.

Beklenen getiriler geciktiğinde yüksek yatırım harcamalarının hisse üzerinde baskı oluşturabildiğini anımsatan analistler, Orta Doğu'da jeopolitik risklerin etkisiyle borçlanma maliyetlerindeki artışın da şirketin nakit akışını olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişeleri beslediğini söyledi.

Tesla'nın hisse performansındaki zayıflık, şirketin kredi risk primindeki görünümle birlikte de değerlendiriliyor. Şirketin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 188,1 baz puana çıkarak Mayıs 2023'ten beri en yüksek seviyeyi gördü. Söz konusu gösterge yatırımcıların Tesla'nın borçlarını geri ödeyememe riskine karşı talep ettiği koruma maliyetini yansıtıyor.

Analistler, hisse fiyatındaki gerilemenin şirketin büyüme beklentileri ve piyasa değerlemesine ilişkin değerlendirmeleri öne çıkardığını söyleyerek, CDS priminin borç piyasasındaki kredi risk algısına ilişkin ayrı bir gösterge sunduğunu kaydetti.

Mevcut gelişmeler ışığında gözler şirketin çarşamba günü ABD piyasalarının kapanmasının ardından açıklayacağı üçüncü çeyrek bilançosuna çevrildi.

Piyasa beklentileri, araç teslimatlarındaki görünümün ve robotik yatırımların gelire ne ölçüde yansıyacağı ve karlılıktaki zayıflığın sürüp sürmeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor.

Şirketin yaklaşık 28 milyar dolar çeyreklik kar edeceği beklentilerinin yanı sıra hisse başına karının 0,45 dolar gerçekleşmesi tahmin ediliyor.

Tesla'nın satışları hızlandı

Tesla'nın bu yılın üçüncü çeyreğinde gerçekleştirdiği araç teslimatları, 486 bin 532 ile piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Şirket, yılın üçüncü çeyreğinde 464 bin 391 araç üretti. Şirketin araç üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,8 artarken, şirket geçen yılın üçüncü çeyreğinde 447 bin 450 araç üretmişti.

Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde Tesla markalı otomobil satışları, bu yılın ocak-ağustos döneminde 142 bin 165 adet olurken, sadece ağustos ayında ise 12 bin 547 olarak gerçekleşti.

Tesla'nın AB ülkelerindeki satışları yılın 8 ayında önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 65,9, ağustos ayında yıllık bazda yüzde 52,7 artış kaydetti. Ocak-ağustos döneminde Tesla satışları, bu bölgedeki toplam otomobil satışlarının yüzde 1,9'unu oluşturdu.

Türkiye turizm gelirlerinde sıra atlaması bekleniyor

Türkiye'nin gelecek yıl turizm gelirleri sıralamasında basamak atlayarak en çok gelire sahip 6'ncı ülke olması bekleniyor.

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nden yaptığı derlemeye göre turizm potansiyelinin geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi, sektörde katma değerin artırılması amacıyla yürütülen çalışmalara ağırlık veriliyor.

Bu kapsamda, "turizmin geliştirilmesi" programına bütçede bu yıl 9 milyar 339 milyon 479 bin lira ayrılırken bu tutar 2027 için 12 milyar 121 milyon 204 bin lira olarak planlandı.

Turizmin geliştirilmesine yönelik çalışmalarla gelirlerini artıran Türkiye'nin gelecek yıl uluslararası sıralamada da basamak çıkması öngörülüyor.

Dünya Turizm Örgütü tarafından yayımlanan uluslararası turizm gelirleri verilerine göre dünya ülkeleri sıralamasında Türkiye'nin bu yılı 7'nci tamamlayacağı tahmin ediliyor.

Türkiye'nin 2027'de bu alanda artan gelirleriyle dünyanın en çok turizm gelirine sahip 6'ncı ülke konumuna yükselmesi bekleniyor. 2028 itibarıyla ise Türkiye'nin dünyanın en çok turizm gelirine sahip 5'inci ülke olacağı hesaplanıyor.

Türkiye, geçen yıl 65,2 milyar dolar olan turizm geliriyle rekor kırmış ve 2026 için hedef 68 milyar dolar olarak belirlenmişti. Ancak bölgede yaşanan savaşın etkisiyle bu hedef 65 milyar dolar olarak revize edildi.

Orta Vadeli Program'da turizm geliri hedefi gelecek yıl için 70 milyar dolar, 2028 için 73,5 milyar dolar ve 2029 için de 78,5 milyar dolar olarak tespit edildi.

Turizm gelişmişlik endeksinde 3 yılda 3 sıra atlama hedefi

Türkiye, turizm sektöründe yaptığı atılımla birlikte 2017 yılından bu yana turist sayısı açısından 8'inci sıradan 4'üncülüğe, turizm gelirleri bakımından ise 15'inci sıradan 7'nciliğe çıkmıştı.

Turizmin geliştirilmesi programı hedeflerine göre Dünya Turizm Örgütü'nün en çok turist çeken ülke sıralamasında da Türkiye'nin bu yıl ulaştığı 4'üncülük konumunu 2027-2029 döneminde de koruması bekleniyor.

Öte yandan, Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayımlanan Seyahat ve Turizm Gelişmişlik Endeksi'nde bu yıl 36'ncı sırada olacağı tahmin edilen Türkiye'nin gelecek yıl 35'inci sıraya yükselmesi öngörülüyor.

Endeks sıralamasında ülkenin 2028'de 34'üncülüğe ve 2029'da 33'üncülüğe çıkması hedefleniyor.

Hanehalkının liraya güveni dirençli kalmaya devam ediyor

S&P Global Ratings, Türkiye'de hanehalkının liraya güveninin dirençli kalmaya devam ettiğini ve Orta Doğu kaynaklı enerji fiyat şokunun enflasyonda yukarı yönlü baskı oluşturmasına rağmen ülke ekonomisinin şokun etkilerini atlatabileceğini bildirdi.

S&P Global Ratings'in Türkiye ekonomisine ilişkin yayımladığı analizine göre, hanehalkının Türk lirasına duyduğu güvenin dirençli olması ve döviz talebinin azalması, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) döviz rezervlerini kısmen yeniden oluşturmasını sağladı.

Bu kapsamda hanehalkının Türk lirasına duyduğu güven yıl boyunca dirençli seyrini korurken, eylül itibarıyla döviz cinsinden mevduatların toplam banka mevduatları içindeki payı yüzde 38,7 ile yıl başındaki seviyesine göre değişiklik göstermedi.

Öte yandan, S&P Global Ratings'e göre, eylülde başlayan fon soruşturması ve bazı yatırım fonlarının tasfiye edilmesinin yansımaları sınırlı kaldı. Zorunlu varlık satışlarının hisse senedi piyasasında sert bir düzeltmeye ve yaklaşık 18 milyar dolarlık fonun tasfiyesine yol açmış olmasına rağmen, TCMB'nin hızlı likidite sağlaması ve düzenleyici çerçevede uygulanan ayrıştırıcı önlemler, "finansal bulaşmanın" önüne geçti.

Fon çıkışlarının büyük ölçüde yabancı para yerine Türk lirası cinsinden banka mevduatlarına yönelmesi, söz konusu gelişmenin Türk lirasına yönelik daha geniş çaplı bir güven kaybını tetiklemediğine işaret ediyor.

Analize göre, Orta Doğu'daki savaş sonrası ortaya çıkan enerji fiyat şokunun Türkiye'de enflasyona yukarı yönlü baskı yapabileceği tahmin ediliyor. Bu kapsamda Türkiye'de enflasyonun bu yıl ortalama yüzde 30,9 ve 2027'de yüzde 21,7 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

S&P Global Ratings'in Türkiye ekonomisine ilişkin "durağan" görünümü, yetkililerin sıkı para ve ücret belirleme politikalarını sürdürmesi ve döviz rezervlerini daha fazla tüketmemesi varsayımı altında, Türkiye ekonomisinin devam eden enerji fiyat şokunu atlatabileceği yönündeki değerlendirmesini yansıtıyor.

Türkiye ekonomisinde büyümenin ise geçen yılki yüzde 3,7 seviyesine göre bu yıl yüzde 3 düzeyinde gerçekleşebileceği değerlendiriliyor. Orta Doğu'daki savaş nedeniyle bu yıla ilişkin büyüme beklentisi kurumun daha önceki tahminlerinin 0,4 puan altında kalıyor. Ekonomik büyümenin 2027'de yeniden hızlanarak yüzde 3,7'ye ulaşması bekleniyor.

Geçen yıl Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 2,6'sı düzeyinde gerçekleşen bütçe açığının bu yıl sınırlı ölçüde genişleyerek yüzde 3'e yaklaşacağı tahmin edilirken, kamu borcunun GSYH'ye oranının ise yüzde 30'un altında kalarak düşük seviyelerini koruyacağı öngörülüyor.

S&P Global Ratings, nisanda yayımladığı son değerlendirmesinde, Türkiye'nin kredi notunu "BB-/B" olarak teyit etmiş ve not görünümünü "durağan" olarak korumuştu. Kurum, 16 Ekim'de beklenen Türkiye değerlendirmesini ise pas geçmişti.

Kamu teşebbüslerinin 2027 hedefi 754,2 milyar lira 

"Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2027 Yılına Ait Genel Yatırım ve Finansman Programının Tespit Edilmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı", Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarının, 2027'de 754,2 milyar lira tutarında yatırım yapmaları öngörülüyor.

Buna göre, kamu teşebbüsleri kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde, tüm işletmecilik faaliyetlerinde verimliliği ve karlılığı artıracak tedbirler alacak ve etkin bir insan kaynakları politikası izleyecek.

Atıl durumdaki gayrimenkuller değerlendirilerek, üretilecek mal ve hizmetlere yönelik tedarik edilecek ham madde miktarı ve fiyatıyla üretilen mal ve hizmetlerin miktar ve fiyatları, programdaki hedefleri sağlayacak şekilde tespit edilecek. Faaliyet alanlarını ilgilendiren konularda, AR-GE ve inovasyon çalışmalarına önem verilecek. Piyasa koşullarında daha kaliteli ve düşük maliyetli mal ve hizmet üretmek amacıyla üretim teknolojisindeki gelişmeler takip edilecek, bilgi ve iletişim altyapısıyla organizasyon yapıları gözden geçirilecek.

Kamu teşebbüsleri, ticari kredi kullanımlarını ve mali yükümlülüklerini asgari düzeyde tutmak ve yönetmekle sorumlu olacak. Yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanan üretim azami düzeye çıkarılacak. Teşebbüslerin enerji tüketimleri ve maliyetlerinin azaltılması amacıyla, enerji yönetimi faaliyetlerinin ve enerji verimliliği önlemlerinin uygulanmasına özen gösterilecek. İşletme faaliyetlerinde etkin risk yönetimi uygulanacak, finansal risklere karşı tedbirler alınacak, tasarruf odaklı yaklaşım gösterilecek.

Borçlar zamanında ödenecek

Kamu teşebbüsleri, 2027 yılına dair işletme bütçelerini hazırlayarak, 31 Aralık'a kadar ilgisine göre Hazine ve Maliye Bakanlığına veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirecek.

Bu teşebbüsler, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ürettikleri mal ve hizmetlerin fiyat ve tarifelerini belirlemekte serbest olacak. Satış fiyatları ve tarifeler, uygulanan ekonomik programda yer alan ilke ve politikalar, mali hedefler ve teşebbüsün finansman ihtiyacı dikkate alınarak belirlenecek.

Kamu işletmeleri, kamu ve özel sektör ayrımı yapmaksızın, tüm borçlarını zamanında ödemek ve temettü dahil alacaklarını zamanında tahsil etmek için gerekli tedbirleri alacak.

Teşebbüslerin 2027 yılı mali hedefleri

Öte yandan, KİT'lerin gelecek yıl için mali hedefleri de belirlendi. Buna göre KİT'lerin, 2027'de, toplam 754 milyar 196 milyon 990 bin liralık yatırım yapmaları öngörülüyor.

En yüksek yatırımı 353,8 milyar lirayla Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) yapacak. TPAO'yu 122,7 milyar lirayla Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi Genel Müdürlüğü, 75,7 milyar lirayla Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) takip edecek.

Kamu teşebbüslerinin 2027 yılı mali hedefleri (bin lira) şöyle:

Kamu teşebbüslerinin hedefi 754,2 milyar lira 

Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarının, 2027'de 754,2 milyar lira tutarında yatırım yapmaları öngörülüyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ’nin A grubu imtiyazlı paylarını devralarak şirketin yönetim kontrolünü elde eden Tera Yatırım Holding'in zorunlu pay alım teklifinde bulunma yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle Tera Yatırım Holding ve ilişkili kuruluşların oy haklarının dondurulduğunu duyurdu.

Kurul, Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ’nin 314 milyon 754 bin 719,80 lira nominal değerli A grubu imtiyazlı paylarının tamamını devralarak şirketin yönetim kontrolünü elde eden Tera Yatırım Holding'in zorunlu pay alım teklifinde bulunma yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle Tera Yatırım Holding AŞ ile Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Tera Portföy Yönetimi AŞ, Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fon (Hisse Senedi Yoğun Fon), Tera Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fon (Hisse Senedi Yoğun Fon), Tera Portföy Birinci Serbest Fon, Tera Portföy Algoritmik Stratejiler Serbest Fon ve Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu’nun (Hisse Senedi Yoğun Fon) sahip oldukları oy haklarının 16 Eylül 2026 tarihi itibarıyla kendiliğinden donduğunu bildirdi.

SPK, daha önce tasfiyesine karar verilen Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fon (Hisse Senedi Yoğun Fon), Tera Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fon (Hisse Senedi Yoğun Fon), Tera Portföy Birinci Serbest Fon, Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu’nun (Hisse Senedi Yoğun Fon) donmuş oy haklarının çözülmesine ve bu hususun Ticaret Bakanlığı ile Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirilmesini kararlaştırdı.

Tera Yatırım Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Tera Portföy Yönetimi AŞ ve Tera Portföy Algoritmik Stratejiler Serbest Fon’un sahip olduğu ve oy hakları donan payların, pay alım teklifi yükümlülüğü yerine getirilinceye kadar borsada alım satıma konu yapılamayacak paylar statüsüne alınması gerektiğinin Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ’ye bildirilmesine ve söz konusu statünün anılan payları borsa dışında alacak kişiler için de geçerli olmasına hükmeden Kurul, donmuş oy haklarının genel kurul toplantı nisabında dikkate alınmayacağına karar verdi.

Oy haklarının, Kurulun aksi yöndeki kararları saklı kalmak üzere, zorunlu pay alım teklifi işleminin tamamlanmasını izleyen ilk gün herhangi bir ek işleme gerek olmaksızın kendiliğinden çözüleceğini kararlaştıran SPK, zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle Tera Yatırım Holding AŞ'nin Peker GYO paylarını devralmasının kamuya açıklandığı tarihte şirket ortağı olan yatırımcıların, varsa meydana gelen zararlarının tazmini için Tera Yatırım Holding AŞ hakkında yargı yoluna başvurabilecekleri konusunda bilgilendirilmelerine hükmetti.

Tarımsal girdi fiyat endeksi arttı

Tarımsal girdi fiyat endeksi ağustosta yıllık bazda yüzde 30,28, aylık yüzde 3,41 arttı

Tarımsal girdi fiyat endeksi (Tarım-GFE), ağustosta yıllık bazda yüzde 30,28, aylık bazda yüzde 3,41 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, ağustos ayına ilişkin Tarım-GFE verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, ağustosta bir önceki aya kıyasla yüzde 3,41 arttı. Endeks, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 21,15, Ağustos 2025'e göre yüzde 30,28 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 33,05 yükseldi.

Ana gruplarda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 3,77, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,17 artış kaydedildi.

Geçen yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 31,63, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 22,16 yükseliş görüldü.

Alt gruplar

Yıllık Tarım-GFE'ye göre, 2 alt grup yüksek değişim gösterdi.

Ağustosta, yıllık bazda artışın en az olduğu alt gruplar yüzde 21,16 ile malzemeler, yüzde 22,59 ile tarımsal ilaçlar oldu. Yıllık artışın en yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 43,14 ile enerji ve yağlayıcılar, yüzde 31,19 ile tohum ve dikim materyali olarak kayıtlara geçti.

Aylık Tarım-GFE'ye göre, 8 alt grup daha düşük ve 3 alt grup daha yüksek değişim sergiledi.

Ağustosta bir önceki aya göre, gübre ve toprak geliştiriciler yüzde 0,59'la en az artış gösteren alt grup olurken, buna karşılık aylık artışın en yüksek olduğu alt grup yüzde 9,58 ile enerji ve yağlayıcılar olarak hesaplandı.

Tarımsal girdi fiyat endeksi arttı

Tarımsal girdi fiyat endeksi ağustosta yıllık bazda yüzde 30,28, aylık yüzde 3,41 arttı

Tarımsal girdi fiyat endeksi (Tarım-GFE), ağustosta yıllık bazda yüzde 30,28, aylık bazda yüzde 3,41 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, ağustos ayına ilişkin Tarım-GFE verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, ağustosta bir önceki aya kıyasla yüzde 3,41 arttı. Endeks, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 21,15, Ağustos 2025'e göre yüzde 30,28 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 33,05 yükseldi.

Ana gruplarda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 3,77, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,17 artış kaydedildi.

Geçen yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 31,63, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 22,16 yükseliş görüldü.

Alt gruplar

Yıllık Tarım-GFE'ye göre, 2 alt grup yüksek değişim gösterdi.

Ağustosta, yıllık bazda artışın en az olduğu alt gruplar yüzde 21,16 ile malzemeler, yüzde 22,59 ile tarımsal ilaçlar oldu. Yıllık artışın en yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 43,14 ile enerji ve yağlayıcılar, yüzde 31,19 ile tohum ve dikim materyali olarak kayıtlara geçti.

Aylık Tarım-GFE'ye göre, 8 alt grup daha düşük ve 3 alt grup daha yüksek değişim sergiledi.

Ağustosta bir önceki aya göre, gübre ve toprak geliştiriciler yüzde 0,59'la en az artış gösteren alt grup olurken, buna karşılık aylık artışın en yüksek olduğu alt grup yüzde 9,58 ile enerji ve yağlayıcılar olarak hesaplandı.

Küresel piyasalarda toparlanma eğilimi öne çıkıyor

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeni bir uzlaşı planı üzerinde çalışılması ve Çin'de açıklanan makroekonomik verilerden alınan olumlu sinyallerin risk iştahını desteklemesiyle haftaya toparlanma eğilimiyle başladı.

ABD'de hızlanan enflasyon, Orta Doğu'daki jeopolitik riskler ve yapay zeka şirketlerinin yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerle geçen hafta azalan risk iştahı, yeni hafta başlangıcında bir miktar arttı. Piyasalarda geçen hafta yapay zeka bağlantılı şirket hisselerinde görülen sert düşüşlerin ardından dengelenme arayışının öne çıktığı görüldü.

Bu hafta ABD'de açıklanacak önemli şirket bilançolarına dair olumlu beklentiler ve ülkede tahvil faizlerinin gerilemesi piyasalara nefes aldırırken, ABD'de endeks vadeli kontratlar haftaya pozitif başlangıç yaptı.

Analistler, ABD'de bu hafta piyasaları yönlendirecek düzeyde kritik bir veri bulunmadığını ancak gelecek hafta ABD Merkez Bankası (Fed) dahil küresel merkez bankalarının para politikası kararlarının yakından takip edileceğini bildirdi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in gelecek haftaki toplantısında politika faizini sabit bırakacağı yönündeki beklentilerin gücünü koruduğunu belirten analistler, halihazırdaki fiyatlamalar çerçevesinde bankanın aralık ayında ise 25 baz puanlık faiz artışı yapmasına neredeyse kesin gözüyle bakıldığını kaydetti.

Meta ve Tesla çarşamba günü finansal sonuçlarını paylaşacak

Bunlara ek olarak ABD'de bu hafta açıklanacak önemli şirket bilançoları yatırımcıların odağına yerleşti. Dünya genelinde açıklanacak ekim ayı öncü sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri ile çarşamba günü yayımlanacak ABD'li teknoloji şirketi Meta ve ABD'li elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nın finansal sonuçları bekleniyor.

Jeopolitik tarafta ise Orta Doğu'da yeni bir anlaşma zemini aranması mevcut iyimserlikleri artırdı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, yeni bir saldırıya hazırlıklı olduklarını belirtirken aynı zamanda diplomasi için de hazır oldukları mesajını yineledi.

Erakçi, ülkesinin 7 aşamalı 7 günlük planını New York'ta sunduğunu anımsatarak, "ABD tarafı 7 günlük plana ilişkin görüşlerini iletti ve bunu inceliyoruz. İran'ın planı hala masanın üzerindedir." dedi.

Bu doğrultuda petrol fiyatlarında geri çekilme gözlenirken, aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yeni haftaya yüzde 1,9 düşüşle 107,8 dolarda başladı.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ile Ukrayna arasındaki barış görüşmelerinde "büyük ilerleme" kaydedildiğini ileri sürdü. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’i dünya dizel pazarlarına ciddi zarar veren Rusya'daki dizel rafinerilerini hedef almakla ve savaşı bitirmeyi istememekle eleştirdi.

Bu gelişmelerin ışığında geçen hafta teknoloji şirketlerindeki düşüşle güvenli liman özelliğinin devreye girmesiyle yüzde 5,09'a gerileyen ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, yeni haftaya da düşüş eğiliminde başladı. ABD 10 yıllık tahvil getirisi şu sıralarda yüzde 5,07 seviyesinde bulunuyor.

Jeopolitik gerilimlerde kısmi yumuşama ve Fed'in gelecek hafta faizi sabit tutacağına ilişkin beklentilerin güçlenmesiyle dolar endeksi yeni haftaya düşüşle başladı. Endeks yüzde 0,1 azalışla 101,7 seviyesinde bulunuyor.

Tahvil faizlerindeki geri çekilme ve dolardaki zayıflamayla altının ons fiyatı yüzde 0,4 artışla 4 bin 183 dolardan alıcı buluyor.

Cuma günü New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 1,09, Nasdaq endeksi yüzde 2,15 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,34 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise haftaya alıcılı başladı.

Fransa'daki iç karışıklık bölge piyasalarını tehdit ediyor

Avrupa borsaları cuma günü pozitif seyrederken, hafta sonu Fransa'daki olaylar piyasaları tehdit eder boyuta ulaştı. Ülkede, göstericilerin lüks mağazaları yağmalama girişimleri ve olaylara çiftçilerin de katılması ekonomik aktiviteye ilişkin endişeleri beraberinde getirdi.

Analistler, Fransa'da sokakların olaylar nedeniyle karışmasıyla perakende ticaretin tehlikeye girdiğini ve lüks tüketim markalarının hedef alınmasının ise söz konusu şirketlerin işlem gören hisselerini olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.

Bununla birlikte olaylara çiftçi kesiminin katılmasıyla tarımsal üretimin azalabileceği öngörülerine dikkati çeken analistler, ülkede enflasyonun gıda tarafındaki risklerle hızlanabileceği uyarısında bulundu. Öte yandan olayların oluşturduğu tahribatın da kamu maliyesine ilave yük oluşturabileceği tahmin ediliyor.

Bunun dışında bölge genelinde bu hafta sektörel PMI verilerinin ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin bilgi sağlaması beklenirken, çarşamba günü Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı ​​​​​​​Christine Lagarde'ın​​​​​​​ Almanya'da katılacağı bir söyleşide yapacağı açıklamalar takip edilecek.

Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,38, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,93, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,28 ve Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,95 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar ise haftaya negatif başladı.

Çin'de açıklanan veriler ülke ekonomisine ilişkin endişeleri bir miktar azalttı

Asya borsalarında Japonya hariç pozitif bir görünüm hakimken, Hong Kong'da piyasalar tatil nedeniyle bugün kapalı olacak.

Bugün Çin'de açıklanan veriler ülke ekonomisine ilişkin endişeleri bir miktar azalttı. Buna göre ülke ekonomisi üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 4,5 büyüyerek beklentileri aştı. Bu gelişmeyle ülkenin ekonomi yönetimi üzerindeki yıllık büyüme hedefini karşılamak için daha agresif teşvik önlemleri uygulama baskısı hafifledi.

Buna ek olarak, ülkede​​​​​​​ perakende satışlar eylül ayında yüzde 1,1 ile tahminlerin üzerinde artış kaydederken, aynı dönemde sanayi üretimi de yüzde 5,5 yükseldi ve önceki aya göre sanayide çarkların hızlandığına işaret etti.

Öte yandan Japonya Başbakanı Takaichi Sanae'nin ülke para birimi yenin zayıflamasıyla yükselen faizlerden hükümetin sorumlu olmadığını söylemesiyle Japonya'da Nikkei 225 endeksi geriledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7 düşerken, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,8, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 yükseldi.

TCMB, perşembe günü faiz kararını açıklayacak

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,89 değer kaybederek 11.721,72 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,74 geriledi.

Dolar/TL cuma gününü 49,1280'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,1600'dan işlem görüyor.

Yurt içinde gözler bu hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararına çevrilirken, perşembe günü açıklanacak karar öncesi AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, ekim ayında TCMB'nin politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekmesini bekliyor.

Analistler, bugün yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistiklerinin​​​​​​​ takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.600 ve 11.500 puanın destek, 11.900 ve 12.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Kuyumculardan "ikinci baskı altın" uyarısı

Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası Başkanı Sönmez, piyasada daha düşük fiyata satılan ve orijinalinden ayırt edilmesi zor olan ikinci baskı altınlara karşı tüketicileri dikkatli olmaları konusunda uyardı.

Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası Başkanı Timuçin Sönmez, piyasada daha düşük fiyata satışa sunulan ikinci baskı altınların son dönemde yayılmaya başladığını ve orijinalinden ayırt edilmesinin zorluğundan dolayı tüketicilerin dikkatli olmaları gerektiğini bildirdi.

Sönmez, Darphane dışında, yetkisiz atölyelerde orijinaline benzer kalıplarla basılan ikinci baskı altın, çeyrek, yarım veya Cumhuriyet altınına ilişkin uyarılarda bulundu.

Darphane dışında altın basımı ve piyasaya sürülmesinin kanunen yasak olduğunu vurgulayan Sönmez, ikinci baskı altında ayar düşüklüğü riskinin bulunduğunu söyledi.

Sönmez, görünüş olarak orijinaline çok benzese de ayar veya gramajda düşüklük olabildiği için kuyumcuların bu durumu bozdurma sırasında fark edebildiğini veya altını değerinin altında satın alabildiğini belirterek, şöyle konuştu:

"Bu şekilde basılan altınların detayları genellikle Darphane basımına göre daha az net veya pürüzlü olur ancak bunu çoğunlukla uzman kuyumcular hassas ayar cihazlarıyla fark edebilir. İkinci basım altınların ayarı düşük olduğu için baskı sırasında Atatürk figürü ve diğer yazılar net çıkmayabilir. Bu bir kanıt olabilir. Ayrıca ürünün sertliği de bunu gösterebilir ancak bunu vatandaş ayırt edemeyebilir."

Altının fişi unutulmamalı

Sönmez, altın alınırken dikkat edilmesi gereken hususlara da dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Altın alırken mağduriyet yaşamamak adına güvenilen, kurumsal ve köklü kuyumcuları tercih etmenizi öneriyoruz. Altın alan vatandaşlarımızın firmanın kendi kutusu olmasına, kurdelesinde isim yazmasına veya küçük etiketlerinin bulunmasına dikkat etmeleri gerekir. Ayrıca altının fiş ya da fatura gibi belgelerini almayı unutmamaları büyük önem taşıyor."

Altıncı Fon Kurulu Toplantısı'na ilişkin açıklama

İletişim Başkanlığı, A1 Portföy Yönetim Şirketi AŞ, Bulls Portföy Yönetim Şirketi AŞ ve Pardus Portföy Yönetim Şirketi AŞ'nin yönetimindeki 45 binin üzerindeki kişiye 40,8 milyar lira tutarında ayni ve nakdi tasfiye işlemlerinin yapıldığını bildirdi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının NSosyal hesabından yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki Altıncı Fon Kurulu Toplantısı'nın, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bu bakanlıkların ilgili kurum ve kuruluşlarının katılımıyla gerçekleştirildiği belirtildi.

Önceki Fon Koordinasyon Kurulu kararlarına istinaden, Sermaye Piyasası Kurulunca tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarında tasfiye sürecinin adil, şeffaf ve etkin şekilde yürütülmesi ve ödemelerin hukuki güvenceye kavuşturulmasını sağlayacak kanun teklifinin 14 Ekim'de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildiği hatırlatılan açıklamada, teklifin, gelecek hafta Genel Kurulda görüşülmesinin öngörüldüğü ifade edildi.

Toplantıda, Fon Koordinasyon Kurulu tarafından, Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edilen mevcut kanun teklifinin yanı sıra, sermaye piyasalarında yapısal sorunların giderilmesi, düzenleyici ve denetleyici mekanizmaların güçlendirilmesi, yaptırım ve cezaların caydırıcılığının artırılması amacıyla Sermaye Piyasası Kanunu'nda kalıcı ve kapsamlı değişiklikler öngören yeni bir taslak düzenlemeye ilişkin ilk değerlendirmelerin de gündeme getirildiği aktarılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

Diğer yandan tasfiye sürecinin başından bugüne A1 Portföy Yönetim Şirketi AŞ, Bulls Portföy Yönetim Şirketi AŞ ve Pardus Portföy Yönetim Şirketi AŞ'nin yönetimindeki 66 ayrı yatırım fonunda bulunan 45 binin üzerindeki kişiye toplam yaklaşık 40,8 milyar lira tutarındaki ayni ve nakdi tasfiye işlemleri Ziraat Bankası tarafından tamamlanmıştır. Böylece tasfiye sürecinde olan fonların sayısı 131'den 65'e düşmüştür. Ayrıca, SPK'nın 15 Ekim tarihli kararı ile Hedef Portföy Yönetim Şirketi AŞ'nin kurucusu olduğu fonlara ilişkin tasfiye işlemlerinin de bu 3 portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu fonlar için belirlenen esaslara tabi olmasına karar verilmiştir. Önümüzdeki hafta bu kapsamda, başta para piyasası fonlarında yer alanlar olmak üzere azami sayıda kişiye ödeme yapılması planlanmaktadır."

Elektrik ihtiyacının karşılanmasında temiz enerjinin rolü

Ember'in Türkiye ve Kafkasya Bölge Lideri Alparslan, yenilenebilir enerji kaynaklarının fosil yakıtlara alternatif olmanın ötesine geçerek dünyada artan elektrik talebinin karşılanmasında daha belirleyici hale geldiğini belirtti.

Uluslararası düşünce kuruluşu Ember'in Türkiye ve Kafkasya Bölge Lideri Ufuk Alparslan, yenilenebilir enerji kaynaklarının yalnızca fosil yakıtlara alternatif olmaktan çıkarak dünyada artan elektrik talebinin karşılanmasında giderek daha belirleyici hale geldiğini ifade etti.

Alparslan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, geçen yıl bir önceki yıla göre dünyada elektrik talebinin 849 teravatsaat büyüdüğünü söyledi.

Geçen yıl temiz enerji kaynaklarından üretilen elektrikte 887 teravatsaatlik artış yaşandığını belirten Alparslan, "Bu, dünyada elektrik talebinin karşılanmasında yenilenebilir enerjinin rolünün giderek güçlendiğini ortaya koydu." dedi.

Alparslan, yenilenebilir enerjinin rolünün genişlediğini vurgulayarak, bu kaynakların artık yalnızca fosil yakıtların yerini almakla kalmadığını, yeni elektrik talebinin karşılanmasında da önemli rol oynadığını aktardı.

Aynı dönemde, güneş enerjisinden elektrik üretiminin 636 teravatsaat, rüzgar santrallerinden elektrik üretiminin 205 teravatsaat arttığına işaret eden Alparslan, "Gelecek dönemde fosil kaynaklardan yenilenebilir enerjiye geçiş yalnızca güneş ve rüzgar santrallerinin üretim kapasitesindeki artışla değil, sanayi, ulaşım ve binalarda fosil yakıtlı enerji tüketiminin de elektrifikasyonuyla tamamlanacak." dedi.

Alparslan, "Yenilenebilir enerji, sanayileşme, elektrikli ulaşım, iklimlendirme ve veri merkezleri gibi alanlardan kaynaklanan yeni elektrik talebini karşılayan temel kaynaklardan biri haline geldi." değerlendirmesinde bulundu.

Ulaşım, binalar ve sanayi gibi sektörlerde elektrifikasyonun hızlanmasıyla elektrik talebinin daha da artacağına işaret eden Alparslan, "Son yıllarda rüzgar ve güneşte rekor kapasite kurulumu gerçekleşti. Rüzgar ve güneş enerjisindeki rekorların, geleceğin artan elektrik ihtiyacını karşılayabilmek için daha da yukarı taşınması gerekecek." diye konuştu.

Güneş ve rüzgarın payı büyüyor

Ember ülke raporlarına göre Çin, elektrik talebinin en hızlı arttığı ülkelerin başında geliyor. Bu artışla birlikte yenilenebilir enerji, ülkenin ilave elektrik ihtiyacının karşılanmasında giderek daha fazla öne çıkıyor. Geçen yıl Çin'de elektrik üretiminin yüzde 42'si temiz enerji kaynaklarından sağlandı. Rüzgar ve güneş enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 22'ye ulaştı. Fosil yakıtlardan elektrik üretimi ise 56 teravatsaat geriledi.

Hindistan da yenilenebilir enerji üretimini artıran ülkeler arasında yer aldı. Ülkede elektrik talebi geçen yıl 49 teravatsaat yükselirken, yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 98 teravatsaat arttı. Bu büyümenin 53 teravatsaati güneş, 22 teravatsaati rüzgar ve gerisi hidroelektrik kaynaklarından geldi. Hindistan'da güneş enerjisinden elektrik üretim kapasitesinde geçen yıl rekor artış yaşanırken, kömür santrallerinden elektrik üretimi aynı dönemde 44 teravatsaat düştü.

Brezilya'da ise elektrik talebi geçen yıl yalnızca 5 teravatsaat artarken güneş enerjisinden elektrik üretimi 17 teravatsaat, rüzgardan elektrik üretimi 9 teravatsaat yükseldi. Brezilya'da güneş ve rüzgarın toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 27'ye yükselirken yenilenebilir kaynakların tamamı elektrik üretiminin yüzde 87'sini oluşturdu.

ABD'de ise özellikle sanayi ve veri merkezlerindeki artış sebebiyle elektrik talebi yükselmeye devam ediyor. Güneş ve rüzgar enerjisi santrali yatırımları bu yeni ihtiyacın önemli bölümünü karşılıyor. ABD'nin elektrik talebi geçen yıl 131 teravatsaat artarken güneşten elektrik üretimi 85 teravatsaat, rüzgardan elektrik üretimi yaklaşık 13 teravatsaat yükseldi. Böylece güneş ve rüzgar santralleri, yeni elektrik talebinin yaklaşık yüzde 74'ünü karşıladı.

Türkiye de enerji üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını her geçen gün artırıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Türkiye güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesini hızla artıran ülkeler arasında bulunuyor. Ağustosta yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 60'ın üzerine çıktı.

Selden etkilenen esnafa 80 milyon lira nakdi destek

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İstanbul'da meydana gelen yağışlara dikkati çekerek, "Sel felaketinden etkilenen esnafımızın, acil ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla 80 milyon lira nakdi destek sağlanacaktır." ifadesini kullandı.

Yağışlardan etkilenen esnafın yanında olduklarını belirten Bolat, şunları kaydetti:

"14-15 Ekim tarihlerinde İstanbul'da meydana gelen ve 84 yılın en şiddetli yağışı olarak kayıtlara geçen yağışların yol açtığı sel felaketinden etkilenen esnafımızın, acil ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla 80 milyon lira nakdi destek sağlanacaktır. TESKOMB aracılığıyla 19 Ekim Pazartesi günü İstanbul Valiliği emrine gönderilecek destek, Valiliğimiz koordinasyonunda, sel felaketinden etkilenmiş olan esnafımıza ulaştırılacaktır. Tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz."

Bozulabilir gıda taşımacılığı yapanlara ceza

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının "Bozulabilir Gıda Maddelerinin Taşımacılığında Kullanılacak Özel Ekipmanlar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bozulabilir gıda maddelerinin taşınmasına ilişkin kurallara aykırı hareket edenlere 12 bin 758 lira idari para cezası uygulanacak.

Yönetmelikle, bozulabilir gıda maddelerinin taşınmasına ilişkin kurallara uymayanlara verilecek idari para cezaları yeniden düzenlendi.

Buna göre, taşımacılık kurallarını ihlal eden "Bozulabilir Gıda Maddelerinin Uluslararası Taşımacılığı ve Bu Taşımacılık Faaliyetlerinde Kullanılacak Özel Ekipmana İlişkin Anlaşma" kapsamında ATP İşletme Yetki Belgesi sahibine ve onay kuruluşuna 12 bin 758 lira idari para cezası uygulanacak.

Bozulabilir gıdaların taşımacılığında kullanılan özel nakliye ekipmanının mevzuata uygun olmaması durumunda, ATP İşletme Yetki Belgesi sahibi merkezler ve onay kuruluşunda yönetmeliğe aykırı bir durumun tespiti halinde de 12 bin 758 lira idari para cezası kesilecek.

Söz konusu cezalar daha önce 2 bin lira olarak uygulanıyordu.

Tarımsal desteklere 235 milyar lira ayrıldı

Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulan 2027 yılı bütçe teklifiyle, tarımsal destekler için 235 milyar lira ve tarım sektörü yatırımları için 268 milyar lira ödenek öngörüldü.

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nden yaptığı derlemeye göre, bütçeden tarım sektörü için ayrılan kaynak her geçen yıl artıyor.

Bu çerçevede, bütçe teklifinde tarıma ayrılan kaynakta 2026 yılı bütçesine göre 416,8 milyar lira artış yapıldı. Teklife göre, 2027 yılı için tarıma yaklaşık 1 trilyon 305 milyar lira kaynak ayrılacak.

Bütçeden tarımsal destek programları için ayrılan tutar da 168 milyar liradan 235 milyar liraya yükseldi. Gelecek yıl tarım sektörü için ayrılan yatırım ödeneklerinin tutarı da 268 milyar lira oldu.

Bütçe teklifine, tarımsal kredi desteği için 325 milyar lira, tarım sektörü vergi harcamaları için 342 milyar lira, tarımsal KİT'lerin finansmanı, müdahale alımları ve ihracat destekleri için 135 milyar lira ödenek konuldu.

Öte yandan, Tarım ve Orman Bakanlığına 2027 yılı için ayrılan bütçe de 760,6 milyar lira olarak belirlendi. Tarım alanındaki en büyük yatırımcı kuruluş niteliğindeki Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne 2027 yılı için ayrılan ödenek de 233 milyar liradan 324 milyar liraya yükseltildi.

"Tarımsal desteklerin enflasyon hedefinin üzerinde kalması çiftçiyi olumlu etkileyecek"

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, tarım sektörüne geçen yıl 888 milyar lira kaynak ayrıldığını belirterek, bu tutarın yaklaşık yüzde 47 artışla 2027 bütçesinde 1 trilyon 305 milyar lira seviyesine çıkarıldığına işaret etti.

Doğrudan tarımsal desteklerin de yüzde 40'a yakın arttığını dile getiren Kiraz, "2027 yılı için yüzde 21'lik genel enflasyon hedefi düşünüldüğünde tarımsal desteklerdeki artışın bunun üzerinde kalması çiftçiyi mutlaka olumlu yönde etkileyecektir. Bu artış, tarafımızca hoşnut karşılanmaktadır. Destekler çiftçinin ana gelir kaynağı değildir, itici bir gücüdür. Esas olarak girdi maliyetini artıracak hususların üzerine gidilmeli. Ürün maliyeti ve ürün fiyatının üreticiye kazandıracak şekilde formüle edilmesi üretimin sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir." dedi.

Kiraz, bu yıl ürün fiyatlarının beklenenden düşük seyrettiğini, özellikle meyvelerin geçen yıllara göre düşük fiyata satıldığını belirterek, "KİT'lerin müdahale alımları bütçesinin yüzde 181 artırılması, umuyoruz ki gelecek yıl bu dalgalanmaların önüne geçmek içindir. Müdahale zamanında yapılırsa çiftçi için kazanç getirecektir." diye konuştu.

Mal varlıkları dondurulanlar artık MASAK'ın sitesinde yayınlanacak

Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı, terörizmin finansmanı ile kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanının önlenmesi kapsamında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin aldığı mal varlığı dondurma kararlarını duyurmaya başladı.

MASAK, BMGK'nin mal varlığı dondurma kararlarının duyurulması için adımlarını sıklaştırıyor.

Bu doğrultuda hazırlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği, 23 Eylül'de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmişti.

Tebliğle, yükümlülerin, BMGK'nin terörizmin finansmanı ile kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanının önlenmesine ilişkin aldığı mal varlığı dondurma kararlarına konu kişi, kuruluş ve organizasyonlarla ilgili ivedilikle tedbir alması öngörülüyor.

Mal kaçırma girişimlerinin önlenmesi amaçlanıyor

Tebliğ doğrultusunda söz konusu kararlara konu kişi, kuruluş ve organizasyonlara ilişkin bilgilerin MASAK'ın duyurusuyla internet sitesinde yayımlanması kararlaştırıldı. Böylece, başta bankalar olmak üzere ilgili mevzuat kapsamında yükümlü olan kişi ve kuruluşların, BMGK'nin aldığı mal varlığı dondurma kararlarından hızlı şekilde haberdar olmaları sağlanacak.

Bu uygulamayla, BMGK'nin mal varlığının dondurulması kararlarının etkisiz hale getirilmesine yönelik olası mal kaçırma girişimlerinin önlenmesi amaçlanıyor.

İlk uygulaması yapıldı

Duyuruların ardından, başta bankalar olmak üzere yükümlülerin, söz konusu kararların kapsamına giren kişi, kuruluş veya organizasyonlar tarafından gerçekleştirilmek istenen işlemleri ivedilikle MASAK'a bildirmeleri ve bu işlemlerin ertelenmesine yönelik gerekli tedbirleri almaları gerekiyor.

Tebliğin ilk uygulaması yapıldı ve MASAK'ın internet sitesinde BMGK yaptırım listelerinde yer alan kişilere ilişkin bilgiler yayımlandı. Böylece tebliğ uygulamaya konulmuş oldu.

Bu kapsamda yükümlülerin, güncel duyuruları kaçırmamak ve gerekli tedbirleri zamanında alabilmek amacıyla MASAK Başkanlığının internet sitesini düzenli olarak takip etmeleri önem taşıyor.

Anonim ve limited şirketlerin uyum süresi uzatıldı

Anonim ve limited şirketlerin yeni asgari sermaye tutarlarına uyum süresinin 31 Aralık 2027'ye kadar uzatılması kararlaştırıldı.

Ticaret Bakanlığının "Anonim ve Limited Şirketlerin Sermayelerini Yeni Asgari Tutarlara Yükseltme Süresinin Uzatılmasına İlişkin Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, anonim ve limited şirketlerin yeni asgari sermaye tutarlarına uyum süresi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatıldı.

Anonim şirketlerde asgari esas sermaye 50 bin liradan 250 bin liraya, limited şirketlerde 10 bin liradan 50 bin liraya yükseltilmişti. Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde ise asgari başlangıç sermayesi 100 bin liradan 500 bin liraya çıkarılmıştı.

Önceki düzenlemede, sermayeleri en az sermaye tutarının altında olan anonim ve limited şirketlerin sermayelerinin 31 Aralık 2026'ya kadar yükseltilmesi hükme bağlanmıştı.

Dizel ticaretindeki arz açığı yüzde 25'e ulaştı

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, küresel dizel piyasasındaki arz açığının dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine ulaştığını bildirdi.

Novak, başkent Moskova'da düzenlenen "Rusya Enerji Haftası" kapsamında gerçekleştirilen ana oturumda, küresel enerji piyasalarındaki gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu.

Küresel dizel piyasasında önemli bir arz sıkıntısı yaşandığını belirten Novak, "Bugün piyasada büyük bir arz açığı var. Bu açığın dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine ulaştığını değerlendiriyoruz." dedi.

Novak, arz açığının başlıca nedenleri arasında Basra Körfezi ülkelerinden dış piyasalara sevkiyat yapılamamasını ve Rusya'nın temmuzdan itibaren iç piyasayı desteklemek amacıyla dizel ihracatını yasaklamasını gösterdi.

Dizel fiyatlarındaki artışa dikkati çeken Novak, petrolün varil fiyatının 120 dolar seviyesinde bulunduğu ortamda, dizelin varil fiyatının yaklaşık 200 dolara yükseldiğini söyledi.

Novak, Rusya ile ABD arasındaki dizel sevkiyatı anlaşmasını da değerlendirerek, "Bu anlaşmayı tüm piyasa katılımcılarının yararına olan pragmatik bir karar olarak değerlendiriyorum." diye konuştu.

Avrupa Birliği'nin (AB) anlaşmaya yönelik eleştirilerine değinen Novak, "Avrupalı ortaklarımızın siyasi kararlarının ve açıklamalarının, piyasanın ve tüketicilerin ihtiyaçlarıyla çelişmesine alışkınız. Bundan öncelikle Avrupalı tüketiciler zarar görüyor." ifadelerini kullandı.

Novak, Rusya'nın 2022'den bu yana Avrupa'ya 320 milyar dolarlık, 2026'nın ilk 9 ayında ise 21,3 milyar dolarlık enerji kaynağı ihraç ettiğini bildirdi.

Küresel enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle tüketicilerin alternatif enerji kaynaklarına yöneldiğine işaret eden Novak, enerji güvenliğinin sağlanması için ülkeler arasında daha yakın işbirliğine ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.

Şehit yakınları ve gaziler için 30 milyar lira bütçe ayrıldı

Merkezi yönetim bütçesinden 2027 yılı için şehit yakınları ve gazilere 30 milyar 25 milyon 113 bin lira tahsis edilmesi planlandı.

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nden yaptığı derlemeye göre, hazine varlıklarının ve yükümlülüklerinin yönetimi programı kapsamında gelecek yıl için bütçeden 4 trilyon 530 milyar 105 milyon 298 bin lira ayrıldı.

Bütçe ödeneklerinin program kapsamındaki dağılımında sosyal güvenlik 2 trilyon 887 milyar 445 milyon 846 bin lira ile ikinci sırayı alırken, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi programına 2 trilyon 386 milyar 863 milyon 121 bin lira tahsis edilmesi planlandı.

Bütçeden ulusal savunma ve güvenlik için 2 trilyon 180 milyar 183 milyon 814 bin lira, tedavi edici sağlığa 1 trilyon 539 milyar 469 milyon 928 bin lira ayrılması öngörüldü.

AR-GE'ye 125,9 milyar lira

Araştırma, geliştirme (AR-GE) ve yenilik programı da bütçede öne çıkan başlıklardan oldu. Birçok alanda yerli ve milli teknolojilerin geliştirilmesinde büyük katkısı olan araştırma, geliştirme ve yenilik çalışmalarına 2027 yılında 125 milyar 949 milyon 860 bin lira ayrıldı.

Uzay ve havacılık programının 2027 bütçesinden aldığı pay 24 milyar 587 milyon 454 bin lira olarak belirlendi.

Çocukların korunması ve gelişiminin sağlanması programı da bütçede önceliklendirilen alanlardan oldu. Söz konusu program için 2027 yılı bütçesinden 76 milyar 539 milyon 734 bin lira ayrılması öngörüldü.

Merkezi yönetim bütçe ödeneklerinin programlara göre dağılımında şehit yakını ve gaziler için 30 milyar 25 milyon 113 bin lira tahsis edilmesi kararlaştırıldı.

Kadının güçlenmesi de bütçe ödeneğinde ayrı bir program ile desteklenen başlıklar arasında yer aldı. Bu programa 2027 yılında 11 milyar 61 milyon 59 bin lira ayrıldı.

2027 yılı merkezi yönetim bütçesinde öne çıkan bazı programlar ve teklif tutarları (lira) şöyle:

Memurun fazla mesai ücreti belli oldu

2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nden derlediği bilgiye göre, memurların saat başı fazla çalışma ücreti, yeni yılda yaklaşık yüzde 20 artacak. 2026 yılında 16 lira 55 kuruş olan saatlik fazla mesai ücreti, 1 Ocak 2027'den itibaren 19 lira 85 kuruşa yükselecek.

Devlet memurlarının saat başına fazla mesai ücretleri yeni yılda 16 lira 55 kuruştan 19 lira 85 kuruşa çıkacak.

Bakanlıkların özel kalem müdürlüklerinde çalışan makam şoförleri dahil tüm personele ayda 90 saati, genel müdürlüklerin merkez teşkilatlarında görevli şoförlere de 60 saati geçmemek üzere yeni yılda 17 lira 60 kuruş yerine 21 lira 15 kuruş fazla mesai ücreti ödenecek.

Her makam için aylık toplam 450 saati geçmemek üzere kurul başkanı (bakanlıklar), genel müdür ve daha üst birim yöneticileri, strateji geliştirme başkanı, vali, general ve amiral rütbesini haiz olmak kaydıyla Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, kuvvet komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığındaki daire başkanı ve daha üst birimlerin yöneticileri, rektör, büyükşehir ve il belediye başkanlarıyla birlikte çalışan personele ayda 90 saati geçmemek üzere saat başına 21 lira 15 kuruş ödeme yapılacak.

Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan personelden, yaptıkları fazla çalışma karşılığında kendilerine izin verilme imkanı bulunmayanlara ayda 90 saati aşmamak üzere saat başına 19 lira 85 kuruş ek ödeme verilecek.

Mesleki ve teknik eğitim bölgesinde yer alan meslek yüksekokullarıyla ilişkilendirilen mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında görev yapan Milli Eğitim Bakanlığı idari personeline, yasal çalışma saatinin bitiminden sonra fiilen yaptıkları fazla çalışma süreleri için ayda 100 saati geçmemek üzere saat başına 33 lira 85 kuruş ödenecek.

Yurt içi gündelikler

Harcırah Kanunu uyarınca verilecek yurt içi gündelik ve tazminat tutarları da yeniden belirlendi. Yeni yılda TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na ödenecek yurt içi gündelik tutarı 925 liradan 1260 liraya yükselecek.

Anayasa Mahkemesi Başkanı, bakanlar, Genelkurmay Başkanı, milletvekilleri, kuvvet komutanları, Jandarma Genel Komutanı, Sahil Güvenlik Komutanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, TBMM Genel Sekreteri, orgeneraller, oramiraller, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Sayıştay başkanları, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı, Diyanet İşleri ve Yükseköğretim Kurulu başkanları ile Kamu Başdenetçisinin yurt içi gündeliği 900 liradan 1230 liraya çıkacak.

Yurt içi gündelik tutarı, ek göstergesi 8 bin ve daha yüksek kadrolarda bulunan memurlar için 1210 liraya yükselecek. En alt kademedeki memura ise 1160 lira ödenecek.

Akkuyu NGS'de ilk reaktör aralıkta devreye alınacak

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) ilk reaktöründe aralığın ikinci yarısında fiziksel başlatma sürecini gerçekleştirmeyi planladıklarını belirtti.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, başkent Moskova'da düzenlenen "Rusya Enerji Haftası" kapsamında gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Akkuyu NGS'deki çalışmalara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Likhachev, "Aralık ayının ikinci yarısında planlanan fiziksel başlatma süreci için takvime uygun ilerliyoruz. Yıl sonuna kadar Türkiye'deki ünitenin inşaat aşamasından devreye alma aşamasına geçmesini umuyoruz." dedi.

Likhachev, santralin ilk reaktöründe yıl sonundan önce ilk kontrollü ve kendi kendini sürdüren nükleer zincirleme reaksiyonun gerçekleştirilmesini beklediklerini vurguladı.

Akkuyu NGS projesine yatırımcı çekilmesi konusunda da ilerleme kaydedildiğini aktaran Likhachev, "Türk yatırımcılarla çalışmaya yönelik çeşitli seçenekler geliştirdik. Bu seçenekler arasındaki tercih hakkı elbette öncelikle Türk hükümetine ait." ifadelerini kullandı.

Türkiye, zengin biyolojik çeşitliliğe sahip bir ülke

Bakan Yumaklı: Türkiye, üç biyocoğrafik bölgenin kesişiminde yer alan, zengin biyolojik çeşitliliğe sahip bir ülke

Bakan Yumaklı, Türkiye'nin üç biyocoğrafik bölgenin kesişiminde yer alan, zengin biyolojik çeşitliliğe sahip bir ülke olduğuna işaret ederek, "Bu zenginliği korumayı gelecek nesillere karşı sorumluluğumuz olarak görüyoruz." ifadesini kullandı.

Tarım ve Orman Bakanlığından, Bakan İbrahim Yumaklı'nın Ermenistan'ın başkenti Erivan'da düzenlenen Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 17. Taraflar Konferansı (COP17) kapsamındaki temaslarına ilişkin yazılı açıklama yapıldı.

Açıklamada, Yumaklı'nın COP17 Liderler Zirvesi'nde katılımcı ülkelerin temsilcilerine yönelik konuşmasına yer verildi.

Bakan Yumaklı, burada bugünün önemine atfen Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) öncülüğünde, "Bugün Yenilik Yap, Yarını Besle" temasıyla kutlanan Dünya Gıda Günü'nü tebrik etti.

Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi'nin kabulünün üzerinden 4 yıl geçtiğini, çerçevenin, biyolojik çeşitlilik kaybının durdurulması ve doğanın korunması için ortak bir yol haritası ortaya koyduğunu anımsatan Yumaklı, "Şimdi önümüzdeki asıl görev, bu ortak vizyonu somut uygulamalara ve kalıcı sonuçlara dönüştürmektir. Bunun için finansmana ve teknolojiye erişimin kolaylaştırılması, kapasite geliştirme imkanlarının artırılması, bilimsel ve teknik işbirliğinin güçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır." değerlendirmesinde bulundu.

Yumaklı, özellikle gelişmekte olan ülkelerin hedeflerine ulaşabilmesi için uluslararası desteğin artırılması gerektiğine dikkati çekerek, bu süreçte ülkelerin farklı koşullarının ve kalkınma önceliklerinin gözetilmesini, hakkaniyet ve ortak sorumluluk anlayışıyla hareket edilmesini önemsediklerini belirtti.

"Biyolojik çeşitliliğin korunmasını kalkınma politikalarımızın ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyoruz"

Yumaklı, şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye, üç biyocoğrafik bölgenin kesişiminde yer alan, zengin biyolojik çeşitliliğe sahip bir ülke. Bu zenginliği korumayı gelecek nesillere karşı sorumluluğumuz olarak görüyoruz. Bu anlayışla, Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı'mızı, Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi ile uyumlu şekilde güncelliyoruz. İnanıyoruz ki doğanın korunmasıyla sürdürülebilir kalkınma birbirine alternatif değil, birbirini tamamlayan hedeflerdir. Bu nedenle, biyolojik çeşitliliğin korunmasını yalnızca çevre politikalarının değil, kalkınma politikalarımızın ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyoruz."

"Türkiye uluslararası işbirliğini güçlendirmeye kararlıdır"

Yumaklı, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi bozulumunun birbiriyle yakından bağlantılı küresel sınamalar olduğuna işaret ederek, iklim değişikliğinin ekosistemler üzerindeki baskıyı artırırken ekosistemlerin bozulmasının da iklim değişikliğinin etkilerini ağırlaştırdığını belirtti.

Arazi bozulumunun gıda güvenliğini, su kaynaklarını ve kırsal geçim kaynaklarını doğrudan etkilediğini, bu yüzden Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjinin dönüştürücü bir değişim için kritik öneme sahip olduğuna dikkati çeken Yumaklı, "Bu nedenle söz konusu alanlardaki uluslararası çabaların birbirini tamamlamasına ve ilgili süreçler arasındaki sinerjinin güçlendirilmesine büyük önem veriyoruz." ifadesini kullandı.

Yumaklı, bu yılın, üç Rio Sözleşmesi'nin taraflar konferanslarının yapıldığı önemli bir yıl olduğunu belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Ulanbatur ve Erivan'ın ardından, gelecek ay Antalya'da COP31 vesilesiyle yeniden bir araya geleceğiz. Türkiye olarak COP31'i, iklim taahhütlerinin somut eyleme dönüştüğü bir 'uygulama COP'u' olarak gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Bu çerçevede, iklim değişikliğiyle mücadele ile biyolojik çeşitliliğin korunması, arazi ve gıda güvenliği gibi alanlar arasındaki sinerjiyi güçlendirmek istiyoruz. Bugün vermek istediğimiz mesaj açıktır, artık taahhütleri somut sonuçlara dönüştürme zamanıdır. Türkiye, bu doğrultuda uluslararası işbirliğini güçlendirmeye, deneyimlerini paylaşmaya ve ortak çözümlere katkı sunmaya kararlıdır. Bu bağlamda ikili işbirliği platformlarına da büyük önem atfetmektedir."

Yuvarlak masa toplantısı da gerçekleştirildi

Öte yandan açıklamada, Yumaklı'nın burada düzenlenen yuvarlak masa toplantısındaki konuşmasına da yer verildi.

Yumaklı, doğanın korunmasının artık yalnızca çevresel bir mesele değil, toplumsal refahın, dayanıklılığın ve sürdürülebilir kalkınmanın temel gereği olduğuna işaret ederek, "Gıda güvenliğimiz, su kaynaklarımız, sağlığımız ve ekonomik refahımız sağlıklı ekosistemlere bağlıdır. Biyolojik çeşitlilik kaybı ise ekosistemler üzerindeki baskıyı artırmakta, geçim kaynaklarını tehdit etmekte ve mevcut kırılganlıkları derinleştirmektedir. Bu nedenle doğanın korunması, toplumlarımızın dayanıklılığının artırılması ve sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi açısından temel öneme sahiptir." değerlendirmesinde bulundu.

Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi'nin, bu ortak sorumluluğun yerine getirilmesi için önemli yol haritası sunduğunu belirten Yumaklı, ancak 2030 hedeflerine ulaşmak için taahhütlerin somut sonuçlara dönüştürülmesi ve uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesinin önemine dikkati çekti.

Yumaklı, başarının yalnızca verdikleri sözlerle değil, doğada ve insanlarımızın yaşamında oluşturdukları somut ve kalıcı sonuçlarla ölçülmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye'nin 12. Kalkınma Planı'nın, doğal ekosistemlerin korunmasını, bozulan alanların iyileştirilmesini ve biyolojik kaynakların sürdürülebilir kullanımını kalkınma politikaları ile bütünleştirdiğini ifade eden Yumaklı, sulak alanların restorasyonu, erozyonla mücadele, ormanların korunması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının bu çabaların önemli unsurlarını oluşturduğunu bildirdi.

Yumaklı, biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik çalışmaların ülkelerin farklı koşullarını, ihtiyaçlarını ve kalkınma önceliklerini gözetmesi gerektiğine işaret ederek, şunları kaydetti:

"Sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi, toplumsal refahın artırılması ve eşitsizliklerin azaltılması, barış, istikrar ve güvenliğin güçlendirilmesine de katkı sağlayan önemli unsurlardır. Bu bakımdan, doğanın korunmasına yönelik çabaların sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu biçimde ilerletilmesini önemsiyoruz. Türkiye olarak ortaklık geliştirdiğimiz 'Afrika'nın Büyük Yeşil Duvar Girişimi', ekosistem restorasyonu ile sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin birlikte ilerletilebileceğini gösteren önemli örneklerden biridir. Bu girişim, bozulan arazilerin iyileştirilmesinin, yerel geçim kaynaklarının desteklenmesinin ve toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesinin, uluslararası dayanışma ve gönüllü işbirliği yoluyla nasıl desteklenebileceğini ortaya koymaktadır."

Bakan Yumaklı, Türkiye'nin gelecek ay COP31 toplantısına ev sahipliği yapacağını hatırlatarak, Erivan'dan Antalya'ya "Artık taahhütleri somut sonuçlara dönüştürme zamanıdır. Türkiye, bu doğrultuda tüm ortaklarıyla işbirliği yapmaya ve deneyimlerini paylaşmaya hazırdır." mesajını taşımak istediklerini kaydetti.

Türkiye'de spor turizmi 1,4 milyar dolara ulaştı

Türkiye'de spor turizmi pazarı, uluslararası spor organizasyonları, kamplar ve golfün katkısıyla 1,1-1,4 milyar dolara ulaşırken pazardaki bu harcamaların yüzde 50-60'ını yabancı ziyaretçiler oluşturuyor.

Deloitte'nın "Türkiye Spor Ekosistemi ve Sektör Raporu 2026"dan derlediği bilgilere göre, son yıllarda spor turizmi, küresel turizm ekonomisi içinde hızla büyüyen ve stratejik önemi artan bir alan haline geldi. Bu büyümenin temelinde yalnızca spor etkinliklerinin artışı değil, turizm talebindeki yapısal dönüşüm yer alıyor.

Ziyaretçiler giderek daha fazla deneyim odaklı, aktif katılıma dayalı ve tematik seyahatleri tercih ederken spor bu talebe doğrudan karşılık veren bir alan oluşturuyor.

Spor turizminin öne çıkmasının başlıca nedenleri olarak ise spor amaçlı seyahat eden ziyaretçilerin genel turiste kıyasla daha yüksek harcama eğilimi göstermesi, büyük spor organizasyonlarının destinasyonlara uluslararası görünürlük kazandırması gösteriliyor.

Avrupa ülkeleri spor turizmi alanında önemli bir referans noktası oluşturuyor. Bu kapsamda İtalya, turizm yapısı ve destinasyon profili açısından Türkiye ile benzerlik göstermesi nedeniyle öne çıkan bir örnek olarak dikkati çekiyor.

İtalya'da spor turizmi faaliyetlerinin yarattığı ekonomik değer 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 11,9 milyar avro seviyesine ulaşırken spor turizmi, yalnızca uluslararası ziyaretçileri değil aynı zamanda şehirlerarası seyahat eden yerli ziyaretçileri de güçlü biçimde mobilize ediyor.

Uluslararası çalışmalar, spor amaçlı seyahat eden ziyaretçilerin kişi başı harcamalarının genel turizm ortalamasının 1,5-2 katına ulaşabildiğini gösterirken, bu fark etkinlik katılım ücretleri, ekipman harcamaları, özel ulaşım ve daha uzun konaklama sürelerinden kaynaklanıyor.

Türkiye uygun iklim ve gelişmiş tesis altyapısıyla ön plana çıkıyor

Türkiye, turizm altyapısı, iklim koşulları ve uluslararası erişilebilirliği sayesinde spor turizmi açısından önemli potansiyeliyle öne çıkıyor. Özellikle Akdeniz Bölgesi, yılın büyük bölümünde spor faaliyetlerine uygun iklimi ve gelişmiş tesis altyapısıyla ön plana çıkıyor.

Yapılan tahminlere göre, Türkiye'de spor turizmi pazarının toplam büyüklüğünün yaklaşık 1,1-1,4 milyar dolar, yani yaklaşık 45-55 milyar lira seviyesinde olduğu belirtiliyor. Bu büyüklüğün önemli bir kısmı uluslararası ziyaretçilerden kaynaklanıyor. Toplam gelirin yaklaşık yüzde 50-60'ı yabancı ziyaretçiler tarafından oluşturuluyor.

Tablo, spor turizminin Türkiye'de mevcut durumda sınırlı bir hacme sahip olmakla birlikte uluslararası talep tarafından sürüklenen bir yapı gösterdiğini ortaya koyarken, spor turizminin toplam turizm gelirleri içindeki payı yaklaşık yüzde 2 seviyesinde kalıyor ve bu da segmentin henüz erken gelişim aşamasında olduğunu gösteriyor.

Buna karşılık uluslararası örnekler, spor turizminin doğru segmentlerde derinleştiğinde yüksek harcama potansiyeli ve sezon dengeleme etkisi yaratabildiğini gösteriyor. Bu nedenle spor turizminin Türkiye açısından mevcut büyüklüğünden çok, sunduğu ölçeklenme ve değer artışı potansiyeli ile öne çıkan bir alan olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

"Yüksek profilli organizasyonlar Türkiye'nin spor etkinliklerini düzenleme kapasitesini pekiştiriyor"

Türkiye'de spor turizmi homojen bir yapıdan ziyade farklı değer dinamiklerine sahip segmentlerden oluşuyor. Bu segmentler yarattıkları ekonomik değer, talep sürekliliği ve sezon etkisi bakımından ayrışıyor.

Özellikle kış döneminde Avrupa takımlarının Antalya'ya yönelmesi, bu segmentin turizm talebini dengeleyici rolünü güçlendirirken bunun yanında İstanbul'un 2027 Avrupa Oyunları'na ev sahipliği yapacak olması, 2036 Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları adaylığı ve UEFA EURO 2032 organizasyonunu İtalya ile birlikte düzenleyecek olması, Türkiye'nin uluslararası spor organizasyonlarındaki konumunu daha da güçlendirme potansiyeli taşıyor.

Ayrıca EuroLeague Final Four ve UEFA finalleri gibi yüksek profilli organizasyonlar da Türkiye'nin büyük ölçekli spor etkinliklerini düzenleme kapasitesini pekiştirirken yüksek harcama profiline sahip ziyaretçi akışı üzerinden spor turizmine önemli ekonomik katkı yaratabilecek fırsatlar sunuyor.

"Golf turizmi gelişen yeni fırsat alanı olarak öne çıkıyor"

Türkiye'de spor turizminin yüksek değer yaratan segmentlerinden biri olarak golf öne çıkıyor. Antalya-Belek hattı, sahip olduğu yoğun tesis kapasitesi, uluslararası standartlardaki sahaları ve otel entegrasyonu ile Avrupa'nın önde gelen golf destinasyonlarından biri haline geldi.

Özellikle Dalaman bölgesinde planlanan golf turizmi yatırımları, Türkiye'nin golf turizmini tek bir destinasyona bağlı olmaktan çıkararak farklı bölgelerde 12 aya yayılan bir yapı kurma yönünde ilerlediğine işaret ederken bu gelişim, golf turizminin Türkiye açısından yalnızca güçlü bir niş segment değil aynı zamanda ölçeklenebilir ve yaygınlaştırılabilir bir turizm modeli olduğunu ortaya koyuyor.

Par5 Escapes Kurucu Ortağı ve Üst Yöneticisi (CEO) Abdullah Hazar, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede dünya genelinde golf turizmi pazarının büyüklüğü ve büyüme eğilimine dair, "Araştırmaların kapsamına göre rakamlar değişse de 2025 için yaklaşık 27 milyar dolarlık bir pazardan söz ediliyor. Önümüzdeki döneme ilişkin yıllık yüzde 9-11 büyüme öngörüleri, golf turizminin güçlü potansiyelini gösteriyor." dedi.

Hazar, golf turizminde öne çıkan ülkeler ve bunların başarılarının temel unsurlarına ilişkin ise "İspanya, Portekiz, İskoçya, İrlanda ve ABD gibi köklü destinasyonlar, Türkiye, Fas, Tayland ve BAE de güçlü seçenekler sunuyor. Başarının temelinde saha çeşitliliği, ulaşım kolaylığı, hizmet kalitesi ve tutarlı tanıtım var." ifadelerini kullandı.

Golf turistinin seyahatini belirli bir ilgi alanı etrafında planladığını ve kaliteli deneyime bütçe ayırdığını anlatan Hazar, arkadaş grupları veya kulüplerle seyahat etmesi ve memnun kaldığı destinasyona tekrar gelmesinin de önemli özellikleri arasında olduğunu söyledi.

Hazar, Avrupa pazarında Türkiye'nin konumu ve rakiplerine ilişkin şunları söyledi:

"Türkiye, özellikle Belek sayesinde Avrupa'ya yönelik golf tatillerinde güçlü bir konuma sahip. Başlıca rakiplerimiz İspanya ve Portekiz. Kış güneşi arayan golfçüler açısından Fas ve Orta Doğu'daki belirsizliğe rağmen BAE de rekabet ettiğimiz destinasyonlar."

Türkiye'nin bu alanda en güçlü yönlerine değinen Hazar, "Kaliteli otelleri, uluslararası standartlardaki sahaları ve güçlü hizmet anlayışını aynı pakette sunabiliyoruz. Özellikle Belek'te otel ve sahaların birbirine yakınlığı, tatili golfçü açısından çok kolaylaştırıyor. Belek'i, golf ile resort tatilini birleştiren dünyanın en güçlü örneklerinden biri olarak görüyorum. Kısa mesafelerde farklı sahalarda oynama imkanı ve yüksek konaklama standardı önemli bir rekabet avantajı sağlıyor." dedi.

Hazar, Türkiye'ye gelen golf turistlerinin geldiği ülkelerin başında Birleşik Krallık'ın geldiğini Almanya, İrlanda, İskandinav ülkeleri, Avusturya ve İsviçre'nin de önemli kaynak pazarlar arasında olduğunu söyledi.

"Golf, yüksek kişi başı harcaması ve kış aylarında yarattığı talep sayesinde spor turizminin önemli gelir alanlarından biri." ifadesini kullanan Hazar, Türkiye'de golf turizminin ekonomik büyüklüğü için ise "Sektörde paylaşılan tahminler yıllık yaklaşık 200-250 milyon avroluk bir büyüklüğe işaret ediyor. Bunu kesinleşmiş bir istatistikten ziyade, kapsama göre değişebilen sektörel bir tahmin olarak değerlendirmek gerekir." ifadelerini kullandı.

Hazar, Belek dışında golf turizmi açısından potansiyel taşıyan yerlere ilişkin ise "Dalaman başta olmak üzere Bodrum, İzmir çevresi ve Mersin'in değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Ancak yatırımların su kaynakları, çevresel uygunluk, uçuş bağlantıları ve gerçek talep birlikte incelenerek planlanması önemli." dedi.

Avrupa'da doğal gaz fiyatları en yüksek seviyede

Avrupa'da doğal gaz fiyatları, Hürmüz Boğazı üzerinden deniz taşımacılığında aksamaların sürmesi ve ısıtma sezonu öncesinde arz görünümüne ilişkin endişelerin etkisiyle 88,1 avroya yükselerek Aralık 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Avrupa'da doğal gaz fiyatlandırmasında referans kabul edilen Hollanda merkezli TTF'de kasım vadeli kontratlarda doğal gazın megavatsaat fiyatı, geçen hafta cuma gününü 81,43 avrodan tamamladı.

Fiyatlar, bugün saat 15.13'te cuma günkü kapanışa kıyasla yüzde 8,2 artarak 88,1 avroya çıktı. Böylece, Avrupa'da doğal gaz fiyatları, Aralık 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Hürmüz Boğazı'nda artan tanker saldırıları ve tırmanan bölgesel gerilimin sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırmasıyla doğal gaz fiyatları pazartesi günü megavatsaat başına 86 avroya ulaşmıştı.

Salı günü megavatsaat başına 87,22 avroya kadar çıkan fiyatlar hafta boyunca bu seviyeleri korudu.

Avrupa'nın gaz stokları beş yıllık ortalamanın altında

Gas Infrastructure Europe verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 74,1 seviyesinde bulunuyor. Geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 83,04 seviyesindeydi.

Uluslararası basında yer alan haberlere göre, ING Emtia Stratejisi Başkanı Warren Patterson, Avrupa'nın ısıtma sezonuna düşük stok seviyeleriyle girdiğini belirterek, Basra Körfezi kaynaklı LNG akışlarının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 80 düşük kaldığını ifade etti.

Patterson, petrol sevkiyatlarında kısmi toparlanma görülmesine karşın LNG akışlarında benzer bir iyileşme yaşanmadığına dikkati çekerek, Basra Körfezi kaynaklı LNG arzının kuzey yarım kürede kış mevsiminin önemli bir bölümünde küresel piyasalara sınırlı miktarda ulaşabileceğini aktardı.

Avrupa'daki doğal gaz stoklarının beş yıllık ortalamanın altında kalmasının da fiyatları desteklediğine işaret eden Patterson, Almanya hükümetinin devlet kontrolündeki SEFE şirketinden 15 Aralık'a kadar ilave 8 teravatsaat doğal gaz satın alarak depolamasını istediğini kaydetti.

Asya ve Avrupa arasında LNG rekabeti yoğunlaşabilir

Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı aksamaları, Avrupa'nın doğal gaz stoklarını yenilemesini zorlaştırırken Orta Doğu kaynaklı LNG arzındaki düşüş küresel piyasadaki sıkışıklığı derinleştiriyor.

Patterson, kış boyunca Asya ve Avrupa'nın mevcut LNG kargoları için rekabet etmeyi sürdüreceğini, düşük stok seviyeleri nedeniyle Avrupa'nın yeni arz kesintileri ve soğuk hava koşullarında fiyat sıçramalarına karşı hassas kalabileceğini vurguladı.

ING, Avrupa'da referans doğal gaz fiyatı TTF'nin 2026-2027 kış döneminde megavatsaat başına ortalama 73 avro olmasını bekliyor. Banka, önceki tahminini 65 avro olarak açıklamıştı. ING'nin değerlendirmesine göre, Basra Körfezi kaynaklı arzın normalleşmesi ve ABD'nin LNG ihracat kapasitesindeki artışla birlikte fiyatlarda 2027'nin ikinci çeyreğinden itibaren belirgin bir düşüş yaşanabilir.

Küresel elektrikli araç satışları 2,15 milyon oldu

Küresel elektrikli araç satışları, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2 azalarak 2,15 milyon adede geriledi.

Londra merkezli veri analiz şirketi Benchmark Mineral Intelligence, eylül ayına ilişkin küresel elektrikli araç satış verilerini yayımladı.

Verilere göre, dünya genelinde yılın ocak-eylül döneminde satılan elektrikli araç sayısı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3 artarak 15,5 milyona ulaştı.

Dünyada eylül ayında 2,15 milyon elektrikli araç satıldı. Bu dönemde küresel satışlar aylık bazda yüzde 17 artarken, yıllık bazda yüzde 2 azaldı.

Avrupa'da elektrikli araç satışları, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 39, önceki aya göre de yüzde 62 artarak yaklaşık 600 bine ulaştı.

Avrupa'da tamamen elektrikli araç satışları yıllık bazda yüzde 50, şarj edilebilir hibrit araç satışları ise yüzde 16 arttı. Bölgede yılın 9 ayında elektrikli araç satışları yüzde 30 artışla 3,9 milyona çıktı.

Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı Çin'de eylül satışları yıllık bazda yüzde 18 azalarak 1,11 milyon oldu. Ülkede satışlar aylık bazda ise yüzde 7 arttı.

Çin'de ocak-eylül dönemindeki elektrikli araç satışları, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13 gerileyerek 8,1 milyon seviyesinde gerçekleşti.

Kuzey Amerika'da elektrikli araç satışları, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 44 azalarak 130 bine indi. Bölgede satışlar aylık bazda da yüzde 8 düştü. Yılın ilk 9 ayında bölgedeki satışlar yüzde 24 azalarak 1,2 milyon oldu.

Week 2026'da İnovaLİG Ödülleri sahiplerini buldu

Türkiye'nin ve yakın coğrafyanın en kapsamlı inovasyon buluşmaları arasında yer alan Türkiye Innovation Week 2026 (Türkiye İnovasyon Haftası-TIW26) ikinci gününde devam ediyor.

Türkiye Innovation Week 2026'da (Türkiye İnovasyon Haftası-TIW26) "İnovaLİG Ödülleri" sahiplerini buldu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen TIW26, bu yıl "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasıyla gerçekleştiriliyor.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu etkinlik kapsamında İnovaLİG Ödülleri'nin kazananları açıklandı.

Törende konuşan TİM Başkanı Mustafa Gültepe, bugün inovasyonu üretime taşıyan firmaların ödüllendirileceğini belirterek, artık ürünü bir kez geliştirmenin yeterli olmadığını, onu her gün yeniden düşünmek ve iyileştirmek gerektiğini söyledi.

Gültepe, "Biz de kalıcı rekabet için değişimin hızına ayak uydurmak zorundayız. Çünkü müşteri her zaman bir öncekinden daha iyisini bekliyor. Daha yenisini, daha hızlısını, daha inovatif olanı ve uygun fiyatla istiyor. Dolayısıyla kendimizi sürekli yenilemeliyiz. Yüksek teknolojiyi, AR-GE'yi, inovasyonu daha çok işin içine katmalıyız." diye konuştu.

"İnovasyon, Anadolu'nun dört bir yanındaki firmalarımızda karşılık buluyor"

TİM Başkanı Gültepe, Türkiye'nin sanayi ürünleri ihracatının değer bazında yüzde 40'ını orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin oluşturduğunu belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu iki kategoride iyi bir yerdeyiz. Yüksek teknolojide ise katedeceğimiz daha uzun bir yolumuz var. Bu bilinçle teknolojiyi üreten ve kullanan firmalarımızın sayısını artırmak, geliştirdiğimiz yenilikleri rekabetçiliğimizi güçlendirmek için kullanmak istiyoruz. Biz inovasyonu tek seferlik başarıdan ibaret görmüyoruz. Yenilenmeyi firmalarımızın çalışma kültürünün ayrılmaz bir parçası haline getirmek istiyoruz. İnovaLİG tam da bunu yapıyor. Firmalarımız inovasyon kapasitelerini düzenli olarak ölçüyor. Başarı üründen çok inovasyon yönetimi üzerinden değerlendiriliyor. Firmalarımız kapsamlı bir yaklaşımla stratejilerinden kültürüne kadar kendisini ölçebiliyor ve yıldan yıla gelişimlerini takip edebiliyor."

Gültepe, bu yıl yarışmaya başvurulardaki artışa işaret ederek şu bilgileri paylaştı:

"İnovaLİG'e 2014'te 460 firmayla başlamıştık. Bu yıl ise 70 ilimizden 2 bin 641 firma başvurdu. Burada 70 ilin altını çizmek isterim. İnovaLİG bu anlamda Türkiye'nin her köşesine yayılan bir inovasyon seferberliğine dönüştü. Artık inovasyonun yalnızca büyük şehirlerimizde değil Anadolu'nun dört bir yanındaki firmalarımızda da karşılık bulduğunu görüyoruz. Katılan her firmamız çok kıymetli bir değerleme raporu almaya hak kazanıyor. Dolayısıyla İnovaLİG'in kaybedeni hiçbir zaman olmadı."

Gültepe, ödüllerini alacak şampiyonların inovasyonu üretimin bir parçasına dönüştürerek fark yarattığını belirterek, bu yolda firmaların yanında olmaya devam edeceklerini sözlerine ekledi.

İnovaLİG ödülleri sahiplerini buldu

Açılış konuşmalarının ardından İnovaLİG Ödülleri Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Mustafa Gültepe tarafından sahiplerine verildi.

"Büyük Ölçekli İşletmeler" alanında Kipaş Tekstil "İnovasyon Stratejisi" kategorisinde, ROKETSAN "İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü" kategorisinde, Borçelik "İnovasyon Döngüsü" kategorisinde, Termo Isı Sistemleri "İnovasyon Kaynakları" kategorisinde, Gemak Gemi ise "İnovasyon Sonuçları" kategorisinde birinciliğe layık görüldü.

"KOBİ Ölçeği" alanında ise İnovasyon Stratejisi kategorisinde Asis Otomasyon, İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü'nde Solimpeks Enerji, İnovasyon Döngüsü'nde Chef Seasons, İnovasyon Kaynakları'nda VSY Biyoteknoloji, İnovasyon Sonuçları'nda ise Semikal Teknoloji birinci oldu.

Türkiye ekonomik istikrarını korudu

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Türkiye'miz terörle mücadeleyi kazandı, ekonomik istikrarını korudu ve ekonomik gelişmesini devam ettirdi." diye konuştu.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, geçen yıl ortalama kilogram değeri 1 dolar 53 sent olan ihracat birim değerinin eylül sonu itibarıyla 1 dolar 73 sente yükseldiğini belirterek, "Çimento, mermer gibi tonajda çok büyük ama daha düşük değerde olan ihracat kalemlerini düştüğümüzde kilogram ihracatımız 2 dolar 11 sente yükselmiş oldu." dedi.

Türkiye'nin ve yakın coğrafyanın en kapsamlı inovasyon buluşmaları arasında yer alan Türkiye Innovation Week 2026 (Türkiye İnovasyon Haftası-TIW26) ikinci gününde devam ediyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen TIW26, bu yıl "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasıyla gerçekleştiriliyor.

Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu etkinlikte konuşan Bakan Bolat, bu yıl 13'üncüsü düzenlenen Türkiye Innovation Week'te sadece yeni teknolojilerin, ürünlerin ve iş modellerinin konuşulmadığını, dünyanın nereye gittiğini ve Türkiye'nin bu dünyanın neresinde olacağının da konuşulduğunu söyledi.

TCMB'nin Piyasa Katılımcıları Anketi yayımlandı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'ne göre Tüketici Fiyat Endeksi'nde (TÜFE) yıl sonu artış beklentisi yüzde 29,61'den yüzde 29,63'e yükseldi.

TCMB, reel ve finansal sektör temsilcileri ile profesyonellerden oluşan 71 katılımcıyla gerçekleştirdiği ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'ni yayımladı.

Buna göre, geçen ay yüzde 1,97 olan ekim ayı TÜFE artışı beklentisi, bu anket döneminde yüzde 2,11'e çıktı.

TÜFE'de artış beklentisi yıl sonu için yüzde 29,61'den yüzde 29,63'e, 12 ay sonrası için yüzde 23,70'ten yüzde 23,89'a yükselirken 24 ay sonrası için ise yüzde 18,32'den yüzde 17,94'e geriledi.

Katılımcıların yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,5716'dan 51,5471'e inerken, 12 ay sonrası dolar/TL beklentisi de 58,6049'dan 59,2596'ya çıktı.

Bir önceki anket döneminde 50,1 milyar dolar olan yıl sonu cari işlemler açığı beklentisi 48,5 milyar dolara geriledi, gelecek yıl için de 44,4 milyar dolardan 43,8 milyar dolara indi.

Cari yıl için büyüme beklentisi geriledi

Ankette cari yıl için Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) artış beklentisi yüzde 3'ten yüzde 2,9'a gerilerken gelecek yıl için yüzde 3,9 oldu.

Ankette TCMB'nin politika faizine ilişkin ilk toplantı beklentisi yüzde 36 olurken ikinci toplantı beklentisi yüzde 35'e, üçüncü toplantı beklentisi yüzde 34,35'e, 12 ay sonrası için politika faizi beklentisi de yüzde 29,01'e geriledi.

Türkiye'nin BRICS ülkelerine ihracatı 18,2 milyar doları aştı

Türkiye'nin BRICS üyesi 10 ülkeye ihracatı, bu yılın ocak-eylül döneminde 18 milyar 232 milyon 391 bin dolara ulaşırken değer bazında en fazla dış satım 4 milyar 113 milyon 545 bin dolarla Rusya'ya gerçekleştirildi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin ihracatı, bu yıl ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,2 artarak 200,5 milyar dolardan 210,9 milyar dolara çıktı.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Brezilya, Çin, Endonezya, Etiyopya, Güney Afrika Cumhuriyeti, Hindistan, İran, Mısır ve Rusya'dan oluşan BRICS ülkelerine ocak-eylül döneminde 18 milyar 232 milyon 391 bin dolarlık ihracat yapıldı.

Ocak-eylül döneminde BRICS ülkeleri arasında en fazla ihracat, 4 milyar 113 milyon 545 bin dolarla Rusya'ya gerçekleştirildi.

Rusya'yı 3 milyar 263 milyon 409 bin dolarla Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 3 milyar 62 milyon 332 bin dolarla Mısır, 3 milyar 4 milyon 68 bin dolarla Çin ve 1 milyar 828 milyon 800 bin dolarla İran izledi.

Ocak-eylül döneminde BRICS ülkelerinin 8'ine ihracat artarken 2'sinde düşüş kaydedildi. Bu dönemde Etiyopya'ya ihracat yüzde 79,6, Çin'e yüzde 40,8, Güney Afrika Cumhuriyeti'ne yüzde 29,1 ve Mısır'a yüzde 28,6 yükselirken Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) dış satım yüzde 41,2, Rusya'ya ise yüzde 2,5 azaldı.

Kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü öne çıktı

Söz konusu dönemde BRICS ülkelerine ihracatta sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri öne çıktı. Sektörün bu ülkelere ihracatı 3 milyar 528,6 milyon dolar olarak gerçekleşti.

BRICS ülkelerine ihracatta madencilik ürünleri sektörünün dış satımı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33,5 artarak 1 milyar 607,6 milyon dolardan 2 milyar 146,7 milyon dolara yükseldi. Böylece sektörün ihracatında yaklaşık 539,1 milyon dolarlık artış kaydedildi.

Öte yandan, mücevher sektörünün BRICS ülkelerine ihracatı yüzde 45 azalarak 2 milyar 394,7 milyon dolardan 1 milyar 317,5 milyon dolara gerilerken, tekstil ve hammaddeleri sektörünün ihracatı yüzde 8,7 artışla 1 milyar 175,2 milyon dolara ulaştı.

BRICS ülkelerine ihracatta İstanbul ilk sırada yer aldı

Ocak-eylül döneminde Türkiye'nin BRICS ülkelerine ihracatında İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli ve Bursa öne çıktı. Bu 5 ilin söz konusu ülkelere gerçekleştirdiği toplam ihracat, 12 milyar 477 milyon 501 bin dolar oldu.

Yılın 9 ayında BRICS ülkelerine en fazla ihracat, 8 milyar 164 milyon 850 bin dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi.

İstanbul'u 1 milyar 913 milyon 95 bin dolarla Ankara, 1 milyar 38 milyon 997 bin dolarla İzmir, 703 milyon 19 bin dolarla Kocaeli ve 657 milyon 540 bin dolarla Bursa takip etti.

Konut Fiyat Endeksi eylülde yüzde 1,2 arttı

Türkiye'deki konutların kalite etkisinden arındırılmış fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hesaplanan KFE (2023=100), eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,2 artarak 239,4 seviyesinde gerçekleşti.

Konut Fiyat Endeksi (KFE), eylülde aylık bazda yüzde 1,2, yıllık bazda ise yüzde 22,3 arttı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), eylül ayına ilişkin KFE ve Yeni Kiracı Kira Endeksi (YKKE) verilerini açıkladı.

Bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 22,3 artan KFE, aynı dönemde reel olarak yüzde 5,7 azaldı.

KFE eylülde aylık bazda İstanbul'da yüzde 2, Ankara’da yüzde 0,1 ve İzmir’de yüzde 1 artış gösterdi. Endeks değerleri eylülde yıllık bazda İstanbul'da yüzde 26,8, Ankara'da yüzde 22 ve İzmir’de yüzde 21 arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması'na göre bölgelerin yıllık konut fiyat endeksi değişimleri incelendiğinde, eylülde en yüksek yıllık artış yüzde 26,8 ile İstanbul bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 15,3 ile Edirne, Kırklareli, Tekirdağ bölgesinde gözlendi.

Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 2,1 artan YKKE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 26,6 yükselirken reel olarak yüzde 2,4 azaldı.

YKKE, eylülde İstanbul'da yüzde 3,5, Ankara’da yüzde 0,6 ve İzmir’de yüzde 1,1 artış kaydetti.

Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul'da yüzde 35,5, Ankara'da yüzde 25,1 ve İzmir'de yüzde 23,7 arttı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması'na göre bölgelerin yıllık yeni kiracı kira endeksi değişimleri incelendiğinde, eylülde en yüksek yıllık artış yüzde 35,5 ile İstanbul bölgesinde, en düşük yıllık artış ise yüzde 18,8 ile Edirne, Kırklareli, Tekirdağ bölgesinde gözlendi.

Petrol fiyatları riskler düşüşü sınırlıyor

Petrol fiyatları arz artışı beklentisiyle 105,43 dolara gerilerken riskler düşüşü sınırlıyor

Brent petrolün varil fiyatı, yatırımcıların kar satışlarına yönelmesi ve küresel petrol arzının artacağı beklentisinin güçlenmesiyle yaklaşık yüzde 0,5 gerileyerek 105,43 dolara indi.

Dün 106,40 dolara kadar yükselen Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, günü 105,92 dolardan tamamladı. Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.22 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,5 azalarak 105,43 dolar oldu.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün kasım vadeli varil fiyatı 97,46 dolar seviyesinde işlem gördü.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, son dönemdeki yükselişlerin ardından yatırımcıların kâr realizasyonuna yönelmesi ve küresel arzın artacağı yönündeki beklentilerin güçlenmesi etkili oluyor.

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimin etkisiyle yükselen fiyatların ardından gelen kâr satışlarının yanı sıra Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesini hızlandırma kararı da arz endişelerini hafifleterek fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

IEA'nın dün yaptığı açıklamada, üye ülkelerin 20 milyon varilden fazlası dizel olmak üzere henüz piyasaya sürülmeyen yaklaşık 100 milyon varillik stratejik petrol rezervinin mümkün olan en kısa sürede piyasaya sunulmasını hızlandırma konusunda anlaştığı bildirildi.

Açıklamada, Hürmüz Boğazı krizine yanıt olarak mart ayında başlatılan ortak eylem kapsamında bugüne kadar yaklaşık 330 milyon varil petrolün piyasaya sürüldüğü belirtildi.

Piyasaya sunulacak toplam petrol miktarının başlangıçta taahhüt edilen 400 milyon varili aşacağı, petrol üretim ve rafinaj kapasitesine sahip üye ülkelerden başta dizel olmak üzere ham petrol ve rafine petrol ürünleri arzını artırmalarının istendiği ifade edildi.

Üye ülkeler, uluslararası enerji güvenliğine yönelik taahhütlerini yinelerken, G7 ülkelerinin 2 Ekim'de yayımladığı açıklama doğrultusunda küresel enerji piyasalarındaki sorunların çözümü için ilave adımlar atmaya hazır olduklarını bildirdi.

Bunun yanı sıra ABD'nin Rus petrol şirketi Lukoil'in Rusya dışındaki akaryakıt istasyonlarına yönelik yaptırım muafiyetinin süresini uzatması da fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturan unsurlar arasında yer alıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, Lukoil'in Rusya dışındaki akaryakıt istasyonlarının faaliyetlerine ilişkin belirli işlemlere 24 Nisan 2027'ye kadar izin verirken, geçen hafta Rusya menşeli dizelin ticaretine yönelik bazı yaptırımları da geçici olarak hafifletti.

Bu adımların özellikle dizel piyasasındaki arz sıkışıklığını hafifletebileceği ve petrol ürünlerinin uluslararası piyasalara erişimini kolaylaştırabileceği beklentisi, fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı destekliyor.

İran'a yönelik yaptırımlar ve Rus rafinerilerine saldırı riski fiyatlardaki düşüşü sınırlıyor

Öte yandan, ABD'nin İran'ın petrol gelirlerinin transferinde kullanılan finansal ağlara yönelik yeni yaptırımları piyasalarda arz endişelerini canlı tutarak fiyatlardaki düşüşü sınırlıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın uluslararası finans sistemine erişimini sınırlandırmayı amaçlayan yeni yaptırımlar kapsamında 16 kişi ve 10 kuruluşu yaptırım listesine ekledi.

Yaptırımların İran'ın petrol satışlarından elde ettiği gelirleri ülkeye aktarmak için kullandığı finansal ağları da hedef alması, ülkenin petrol ihracatının sekteye uğrayabileceğine ilişkin endişeleri artırıyor.

Bununla birlikte Ukrayna'nın Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları yeniden başlatacağını açıklaması, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırarak fiyatları yukarı yönlü etkiliyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD'nin enerji alanında ilan ettiği ateşkese rağmen Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılara yeniden başlayacaklarını duyurdu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de Ukrayna'nın ülkedeki petrol rafinerilerine yönelik son saldırılarında ciddi bir hasar meydana gelmediğini belirterek, Kiev yönetiminin saldırıların sonuçlarını düşünmesi gerektiğini söyledi.

Ukrayna'nın Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını sürdürdüğüne işaret eden Putin, "Dün bazı rafinerilere saldırı düzenlemeye çalıştılar. Bazı yerleri vurdular, ciddi bir hasar yok ancak saldırılar devam ediyor." dedi.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, çarşamba günü yaptığı açıklamada Ukrayna'nın Saratov ve Ryazan bölgelerindeki iki petrol rafinerisine saldırı düzenlediğini belirtmişti.

ABD'nin petrol stoklarında azalış, talebin yüksek seyrettiği algısı yaratıyor

ABD'nin ticari ham petrol stoklarındaki azalış ise talebin yüksek seyrettiği algısı yaratarak fiyatları destekleyen başka bir unsur olarak öne çıkıyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 8 milyon 600 bin varil azalışla 415 milyon 600 bin varil seviyesine gerilediğini açıkladı. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 200 bin varil artacağı yönündeydi. Ülkenin ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları ise 283 milyon varil seviyesinde sabit kaldı.

Brent petrolde teknik olarak 108,26 dolar seviyesinin direnç, 101,03 dolar seviyesinin ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Şarj aletleri ve USB Tip-C kablolara yeni standart getirildi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca, harici güç kaynakları, kablosuz şarj cihazları, taşınabilir batarya şarj aletleri ve USB Tip-C kablolarının çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri belirlendi.

Bakanlığın hazırladığı "Harici Güç Kaynakları, Kablosuz Şarj Cihazları, Kablosuz Şarj Pedleri, Genel Kullanım Amaçlı Taşınabilir Bataryalar İçin Batarya Şarj Cihazları ve USB Tip-C Kabloları ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerine Dair Tebliğ", Resmi Gazete'de yayımlandı.

Avrupa Birliği (AB) mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanan tebliğle, piyasaya arz edilen veya hizmete sunulan tüketici elektroniği ürünlerinin enerji verimliliğinin artırılması ve eko-tasarım kriterlerine uygun üretilmesi amaçlanıyor.

Düzenlemeyle, harici güç kaynakları, kablosuz şarj cihazları ve pedleri, tüketici pillerini şarj eden cihazlar ile USB Tip-C kablolarının teknik parametreleri, ürün bilgi gereklilikleri ve ortak şarj cihazı logosu kullanımıyla ilgili standartlar belirlendi. Ürünlerin piyasa denetimi ve uygunluk değerlendirmelerinde uygulanacak doğrulama yöntemleri de tespit edildi.

Kapsam dışı bırakılan ürünler

Kesintisiz güç kaynakları (UPS), acil durum aydınlatmaları ve düşük ışık akısı kontrol donanımları, yalnızca tıbbi cihazlarla kullanılmak üzere tasarlanan harici güç kaynakları, otonom cihaz şarj istasyonları ve yalnızca taşımacılık araçlarında kullanılmak üzere üretilen harici güç kaynakları ise tebliğ kapsamı dışında bırakıldı.

Tebliğin teknik tasarım zorunluluklarını içeren diğer hükümleri 14 Aralık 2028 tarihinde yürürlüğe girecek.

Öte yandan, Bakanlığın hazırladığı "Ev ve Büro Tipi Elektrik-Elektronik Cihazların Hazırda Bekleme, Kapalı ve Ağ Bağlantılı Hazırda Bekleme Konumlarının Elektrik Enerjisi Tüketimi ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ" de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğ, piyasaya arz edilen veya hizmete sunulan ev ve büro tipi elektrikli ve elektronik cihazların hazırda bekleme, kapalı ve ağ bağlantılı hazırda bekleme konumlarındaki elektrik enerjisi tüketimi ile ilgili çevreye duyarlı tasarım gereklerini belirliyor.

Buna göre, binalarda havalandırma cihazları hariç olmak üzere uzaktan kumanda, ağ veya sensörler vasıtasıyla hareket edebilen, dönebilen motorlu pencere, panjur gibi açma ve konfor cihazları ile bu sistemleri yöneten kontrol üniteleri de düzenleme kapsamında değerlendirilecek.

Türkiye Innovation Week 2026'da ilk gün sona erdi

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle, "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasıyla Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen TIW26'nın ilk günü sona erdi.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu ve bu yıl 13’üncüsü düzenlenen etkinliğin ilk gününde gerçekleştirilen panellerden biri de moderatörlüğünü Korn Ferry Türkiye, Orta Asya Başkanı ve Bölge Genel Müdürü Ozan Bayülgen'in yaptığı "The Brain Exporters: Beyin Göçünden Küresel Yetenek Ağlarına" başlıklı panel oldu.

Panelde konuşan kariyer danışmanı ve dijital göçebe Furkan Kumkaya, kendisini beyin göçünün bir parçası olarak değil ülkesi ile dünya arasında bir köprü olarak gördüğünü belirtti.

Yurt dışına gidişinin ardından edindiği bilgi ve deneyimleri Türkiye'deki müşterileriyle paylaştığını dile getiren Kumkaya, "Türkiye'den ayrıldığımda beyin göçünün bir parçası olduğumu söyleyebilirim ancak artık kendimi bir köprü olarak görüyorum. Herkesten, her yerden ve her türlü insandan edindiğim bilgileri topluyor, bunları müşterilerime ve ülkeme, Türkiye'ye getiriyorum." ifadelerini kullandı.

Kumkaya, bu süreçte kendisini daha iyi hissettiğini vurgulayarak, "Bu, beyin göçü değil, evrendeki tüm bilgileri insanlarımla paylaşmak gibi bir şey. Kesinlikle bir şey kaybetmiyoruz. Yurt dışına çıktığımda pek çok şey öğreniyorum ve şimdi bunları insanlarımla paylaşıyorum. Bence bu, bir şeyler inşa etmek, büyümek anlamına geliyor, küçülmek değil." diye konuştu.

"Size kapılar açan ve bir etki yarattığınızı hissettiren birilerinin orada bulunması gerekir"

BRIDGE IN Büyüme Yöneticisi ve 351 Portekiz Girişimciler Derneği Kurucu Ortağı Elisa Tarzia da beyin göçü ve beyin kazanımı kavramlarına ilişkin tanımların güncelliğini yitirdiğini belirterek, nitelikli çalışanları ülkeye çekmek kadar onların ülkede kalmasını ve değer üretmesini sağlayacak koşulların oluşturulmasının da önemli olduğunu söyledi.

Politikaların bir ülkeyi daha anlaşılır ve öngörülebilir hale getirdiğini ancak asıl insanların ülkede kalmasını sağlamanın önemli olduğunu ifade eden Tarzia, "Ülkenin insanların yalnızca geçip gittiği bir yer değil, gerçekten bir şeyler inşa etmek istedikleri bir yer olmasını sağlamalısınız." değerlendirmesinde bulundu.

Tarzia, nitelikli çalışanların ülkede kalması için kendilerine fırsat sunulmasının ve yaptıkları işin bir etki yarattığını hissetmelerinin önemine işaret ederek, "Size kapılar açan ve bir etki yarattığınızı hissettiren birilerinin orada bulunması gerekir. Bizim yaptığımız iş de tam olarak bu." şeklinde konuştu.

"Öncelik teknolojide değil, çalışma modelinde olmalı"

RoRemote Kurucusu Rowena Hennigan da uzaktan çalışmanın Kovid-19 salgını döneminde zorunlu olarak uygulanan bir yöntemden ziyade bilinçli bir çalışma stratejisi olarak ele alınması gerektiğini belirterek, çalışma modelindeki dönüşümde teknolojiden önce insan odaklı yaklaşımın benimsenmesinin önemine işaret etti.

Hennigan, salgın dönemindeki zorunlu evden çalışma uygulamaları ile uzaktan çalışmanın stratejik bir tercih olarak benimsenmesinin birbirinden farklı olduğunu ifade ederek, "Biri tepkisel, diğeri ise proaktiftir. Uzaktan çalışma planlanır, tasarlanır ve bilinçli olarak uygulanır." diye konuştu.

Şirketlerin hibrit çalışma modelini tercih etmesinin arkasında yöneticilerin esneklik sağlama ve çalışanlara güvenme konusundaki yaklaşımlarının bulunabileceğini belirten Hennigan, bazı şirketlerin sözleşmelerinin de bu tercihlerde etkili olduğunu kaydetti.

Çalışma hayatındaki dönüşümün yalnızca teknolojik araçlarla sağlanamayacağını vurgulayan Hennigan, "Mesele teknoloji değil, insan. Bir kuruluşa istediğiniz tüm araçları sağlayabilirsiniz ancak şirketin liderliği insanları ofise gelmeye zorluyorsa çalışma modelinde hiçbir zaman değişim sağlayamayız. Öncelik teknolojide değil, çalışma modelinde olmalı." ifadelerini kullandı.

Günün son paneli ise İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Tunçalp moderatörlüğünde gerçekleştirilen "Şirketin Yeni Organigramı: İnsanlar ve Yapay Zeka Ajanları Bir Arada" başlıklı oturum oldu.

Türkiye Sigorta Bilgi Teknolojileri Genel Müdür Yardımcısı Çiğdem Kılıç, Yapay Zeka, Etik ve Yönetişim Uzmanı ve Galaxy for Technology Kurucusu ve Üst Düzey Yöneticisi (CEO) Reema Diab, The AI Institute Kurucusu Maryrose Lyons, Hacking HR Kurucusu ve CEO'su Enrique Rubio ile Londra Ekonomi ve Siyaset Bilimi Okulu (LSE) Örgütsel Davranış Profesörü Prithwiraj Choudhury'nin konuşmacı olarak yer aldığı panelde, şirketlerde karar alabilen ve görev üstlenebilen yapay zeka ajanlarının, şirket adına hareket edebilmesi, yetki sınırları, denetim ve sonuçlardan kimin sorumlu olacağı, buna uygun organizasyon modelinin nasıl şekilleneceği konuları ele alındı.

ABD'de üretici fiyatları 4 yılın en hızlı artışını kaydetti

ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), eylülde aylık bazda yüzde 1,3, yıllık bazda yüzde 6,3 ile beklentilerin üzerinde arttı.

ABD Çalışma Bakanlığı, eylül ayına ilişkin ÜFE verilerini açıkladı. 

Buna göre ÜFE, eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 1,3 yükseldi.

Piyasa beklentisi üretici fiyatlarının aylık bazda yüzde 0,6 artması yönündeydi.

Eylül ayında Mart 2022'den bu yana en yüksek aylık artışını kaydeden ÜFE, ağustosta yüzde 0,5 artmıştı.

Üretici fiyatlarında yıllık bazdaki artış ise eylülde yüzde 6,3 oldu.

Piyasa beklentisi, üretici enflasyonunun yıllık bazda yüzde 5,3 olması yönündeydi.

Eylül ayında yıllık bazda Aralık 2022'den bu yana en yüksek artışı gösteren ÜFE, ağustosta yüzde 5,6 yükselmişti.

Çekirdek ÜFE beklentileri aştı

Değişken gıda ve enerji fiyatlarını içermeyen çekirdek ÜFE, eylülde aylık bazda yüzde 0,7, yıllık bazda yüzde 5 arttı.

Piyasa beklentisi çekirdek enflasyonun aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 4,4 olması yönündeydi.

Çekirdek ÜFE, ağustosta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 4,8 yükselmişti.

ÜFE, üretimde kullanılan girdilerin fiyatlarını ölçerek nihai ürün fiyatlarına ve manşet enflasyona ilişkin ipuçları veriyor.

ABD Merkez Bankası, para politikası kararlarında ÜFE dahil tüm enflasyon göstergelerini takip ediyor.

Merkez Bankası rezervleri 171,6 milyar dolar oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam rezervleri, 9 Ekim haftasında bir önceki haftaya göre 4 milyar 187 milyon dolar artışla 171 milyar 575 milyon dolara yükseldi.

TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, 9 Ekim itibarıyla Merkez Bankasının brüt döviz rezervleri 4 milyar 241 milyon dolar artarak 64 milyar 567 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 2 Ekim'de 60 milyar 326 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri ise 54 milyon dolar azalışla 107 milyar 62 milyon dolardan 107 milyar 8 milyon dolara geriledi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri, 9 Ekim haftasında bir önceki haftaya göre 4 milyar 187 milyon dolar artışla 167 milyar 388 milyon dolardan 171 milyar 575 milyon dolara yükseldi.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Bankacılık sektörünün kredi hacmi 28,6 trilyon lira oldu

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 9 Ekim itibarıyla 5 milyar 502 milyon lira azalarak 28 trilyon 642 milyar 296 milyon liradan 28 trilyon 636 milyar 794 milyon liraya geriledi.

Bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 9 Ekim itibarıyla 28,6 trilyon lira oldu.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil, geçen hafta 17 milyar 778 milyon lira azalarak 32 trilyon 364 milyar 742 milyon liradan 32 trilyon 346 milyar 964 milyon liraya düştü.

Tüketici kredileri 3 trilyon 512 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 10 milyar 775 milyon lira artarak 3 trilyon 512 milyar 725 milyon liraya çıktı.

Bu tutarın 845 milyar 464 milyon lirası konut, 41 milyar 903 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 625 milyar 357 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 10 milyar 106 milyon lira artarak 4 trilyon 329 milyar 241 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise 61 milyar 745 milyon lira azalışla 3 trilyon 471 milyar 812 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 321 milyar 302 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 150 milyar 510 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, aynı dönemde 14 milyar 171 milyon lira artışla 928 milyar 750 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 686 milyar 795 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları 7 milyon lira artarak 6 trilyon 142 milyar 592 milyon liraya yükseldi.

İspanya, İrlanda'nın AB bütçe teklifini reddediyor

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Avrupa Birliği (AB) Konseyinin altı aylık dönem başkanlığını yürüten İrlanda tarafından sunulan AB bütçe teklifinin, ülkesi açısından "ne sürdürülebilir ne de kabul edilebilir" olduğunu belirtti.

Sanchez, 27 üye ülkenin liderlerinin AB'nin gelecekteki bütçesi konusunda ilerleme kaydetmek üzere bir araya geldiği Avrupa Konseyinin Brüksel'deki toplantısı öncesinde gazetecilere açıklama yaptı.

İrlanda tarafından sunulan bütçe teklifine katılmadığını vurgulayan Sanchez, "Bu teklifi açık bir şekilde yetersiz buluyorum. Bu, İspanya hükümeti açısından ne sürdürülebilir ne de kabul edilebilirdir." şeklinde konuştu.

Sanchez, diğer yandan büyük enerji şirketlerine yönelik AB çapında vergilerin getirilmesi gibi "öz kaynaklar" konusunda AB kurumları ve diğer ortaklarla müzakereye açık olduklarını söyledi.

İspanya'nın "ekonomik başarısı" sayesinde AB'ye net katkı sağlayan konuma doğru ilerlediğine dikkati çeken Sanchez, bunun hem sorumluluk duygusu yüklediğini hem de Avrupa projesine katkıda bulunmanın gururunu hissettirdiğini ifade etti.

AB bütçesinin hazırlanma süreci

AB bütçesi, kurallar gereği harcamaların üst sınırlarının belirlendiği 7 yıllık dönemler için hazırlanıyor. AB ülkelerinin temsilcileri, son dönemde 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve üzerinde çalışmalara ve müzakerelere yoğunlaşıyor.

Daha önce AB Komisyonu, 2028-2034 dönemi için yaklaşık 2 trilyon avro büyüklüğünde teklif sunmuştu. Komisyon, yeni bütçeyle güvenlik ve savunma, rekabet gücü, göç, enerji ve iklim dayanıklılığı gibi alanlardaki yeni ihtiyaçlara daha fazla kaynak ayrılmasını, bütçenin daha esnek hale getirilmesini ve finansman programlarının sadeleştirilmesini amaçlıyor.

Yeni bütçenin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girebilmesi için siyasi anlaşmanın sağlanması gerekiyor. Uzun vadeli AB bütçesine ilişkin karar, Avrupa Parlamentosunun (AP) onayı ve üye ülkelerin AB Konseyinde oy birliğiyle alınıyor. Uzun vadeli AB bütçesi, üye ülkelerin gelecekteki bütçeye ne oranda katkı sağlayacakları ve bütçenin hangi alanlara odaklanacağı gibi konularda sert tartışmalara sahne oluyor.

AB bütçesi konusunda müzakerede olduklarını belirtti

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa Birliği'nin (AB) 2028-2034 dönemi bütçesi konusunda çok zorlu görüşmeler içinde olduklarını söyledi.

Merz, Belçika'nın başkenti Brüksel'de düzenlenen AB Liderler Zirvesi öncesinde gazetecilere değerlendirmelerde bulundu.

Avrupa'nın hareket kabiliyetini koruması ve egemen olması için çaba gösterdiğini belirten Merz, "Şu an kritik gördüğüm için önceden şunu söylemek istiyorum. Biz AB'nin gelecekteki mali durumu hakkında çok zorlu müzakereler içindeyiz." dedi.

Merz, AB dönem başkanlığını yürüten İrlanda'nın AB bütçesine ilişkin önerisinin ulaşmak istediği seviyenin çok uzağında olduğunu ifade ederek, ortak bütçenin Avrupa Komisyonunun önerilerine kıyasla önemli ölçüde azaltılması gerektiğini belirtti.

AB üyesi hiçbir ülkenin Birliğe bu kapsamdaki katkı payını karşılayacak durumda olmadığını vurgulayan Merz, mevcut önerinin halihazırda yürürlükte olan Çok Yıllı Mali Çerçeve kapsamında finanse edilen tutarın yüzde 50'sinin üzerinde olduğuna işaret etti.

Merz, bütçe konusunda gelecek günlerde bir anlaşmaya varılmasını beklemediğine dikkati çekerek, AB içinde görüşlerin her ne kadar birbirinden oldukça uzak olsa da AB bütçesi konusunda yıl sonuna kadar bir sonuca varmayı arzuladığını kaydetti.

Avrupa'da bürokrasinin azaltılması ile AB'nin mali yapısının birbiriyle yakından ilişkili konular olduğunu vurgulayan Merz, "Avrupa'daki aşırı bürokrasiyi önemli ölçüde azaltmayı başaramazsak para hakkında konuşmanın da pek bir anlamı olmaz." dedi.

Merz, ayrıca zirvede belirlemek istedikleri öncelikler üzerinde konuşmanın önemli olduğunu aktararak, bunların AB'nin rekabet kabiliyeti ve savunma konuları olduğunu kaydetti.

Ukrayna'daki savaşa da değinen Merz, Ukrayna'ya kalıcı yardımda bulunmak için bu ülkeye sağlanan fonların da artırılması gerektiğini söyledi.

Başbakan Merz, Ukrayna'yı desteklemeyi sürdüreceklerini, sadece Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü değil, aynı zamanda Rusya'nın her açıdan baskı altına aldığı Avrupa'nın siyasi düzenini de savunduklarını kaydetti.

ABD'ye dizel sevkiyatı başlayabilir

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Rus petrol şirketlerinin ABD'ye dizel sevkiyatına hazır olduğunu belirterek, ilk teslimatların sözleşmelerin imzalanmasının ardından en erken 2-3 hafta içinde gerçekleştirilebileceğini bildirdi.

Novak, Moskova'da düzenlenen Rusya Enerji Haftası kapsamında gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Rusya'dan ABD'ye dizel sevkiyatına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Novak, "Sevkiyatın gerçekleştirilebilmesi için sözleşme imzalanması, yakıtın yüklenmesi, geminin kiralanması ve tüketiciye gönderilmesi gerekiyor. Bunların tamamı 2-3 hafta sürüyor. Bu nedenle anlaşmaların daha hızlı imzalanması gerekiyor." dedi.

Rus petrol şirketlerinin sevkiyata hazır olduğunu vurgulayan Novak, "Şirketlerimiz her an sevkiyata başlamaya hazır. Şu anda ticari koşullara ilişkin müzakereler yürütülüyor." ifadelerini kullandı.

Rus dizeline ABD dışında başka ülkelerin de ilgi gösterdiğini belirten Novak, "Rus dizeli dünya genelinde talep görüyor. Elbette başka tüketiciler de ilgileniyor." diye konuştu.

Novak, ABD'ye satılacak dizelin fiyatının piyasa koşullarına göre mi yoksa indirimli mi belirleneceğine ilişkin soruyu, "Bu, ticari müzakerelerin konusu." şeklinde yanıtladı.

ABD'nin Rus motorini ithalatına yönelik lisansının Nisan 2027 sonrasında uzatılması konusunda henüz görüşme yapılmadığını aktaran Novak, "Uzatma konusunu konuşmak için henüz erken. Durumun nasıl gelişeceğini göreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye Innovation Week'te "sanat ve teknoloji" buluşuyor

Türkiye Innovation Week 2026 (Türkiye İnovasyon Haftası-TIW26) kapsamında Ayşe Demirci küratörlüğünde hazırlanan Creative Tech Zone sergisi, insan ve teknoloji arasındaki değişen ilişkiyi ele alıyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen TIW26, bu yıl "Humanity 6.0-İnsanlığın Yeni Evresi" temasıyla gerçekleştiriliyor.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu, 13'üncüsü düzenlenen etkinlik kapsamında Ayşe Demirci küratörlüğünde hazırlanan Creative Tech Zone sergisi de ziyaretçilerle buluştu.

Sergide yapay zeka, biyoloji, nörobilim ve sürdürülebilirlik ekseninde hazırlanan çalışmalar, insan, makine, duygu ve zeka arasındaki değişen ilişkilere odaklanıyor. Beden ile veri, doğal ile yapay arasındaki sınırları sorgulayan eserler, ziyaretçilere teknolojinin insan yaşamı ve yaratıcılığı üzerindeki etkilerini farklı perspektiflerden deneyimleme imkanı sunuyor.

Sergide, Parker Heyl ve Mac Van Dam'ın "Cosmobloom", Hüseyin Aksoylu'nun "Manyetik" ve Uğur Acil'in Balloon "Kendi İçimde Döndüm Dolaştım" adlı çalışmalarının da aralarında bulunduğu çok sayıda eser yer alıyor. Seçkide, insanın dijital dünyayla ilişkisini, biyolojik süreçleri ve doğanın teknolojiyle kesişimini ele alan çalışmalar dikkati çekiyor.

Yapay zeka sinemanın sınırlarını genişletiyor

Creative Tech Zone sergisinin AI Cinema Stage bölümünde ise Can Büyükberber, Gökay Gedik ve Bora Somunoğlu'nun yapay zeka temelli üretimleri bir araya getiriliyor. Hareketli görüntü ve sinema üzerinden insan yaratıcılığı ile üretken teknolojiler arasındaki ilişkiyi ele alan çalışmalar, yapay zekanın görsel anlatım alanında açtığı yeni olanakları ortaya koyuyor.

Ziyaretçileri hareket, algı, beden ve biyolojik veriler aracılığıyla deneyimin parçası olmaya davet eden sergi, teknolojinin gelişimiyle birlikte insan olma halinin nasıl değiştiğine ilişkin sorular yöneltiyor.

İnşaat üretim endeksi yüzde 2,3 arttı

Türkiye'de inşaat üretim endeksi, ağustosta yıllık bazda yüzde 2,3 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, ağustos ayına ilişkin inşaat üretim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, endeks ağustosta yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi.

İnşaatın alt sektörleri incelendiğinde, söz konusu ayda geçen yılın aynı ayına kıyasla bina inşaatı sektörü endeksi yüzde 0,9 azalırken bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 21,8, özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 0,1 arttı.

İnşaat üretim endeksi, ağustosta aylık bazda ise yüzde 4 yükseliş gösterdi.

Bina inşaatı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 4,5, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 2,2 ve özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 3,8 yükseldi.

Hızlanan enflasyon faiz artışı ihtimalini güçlendiriyor

ABD'de eylülde fiyat artışlarının hızlandığına işaret eden enflasyon verilerinin ardından Fed'in bu ay politika faizini sabit tutacağına ilişkin beklentiler gücünü korurken, aralıkta 25 baz puanlık faiz artışı yapılabileceği öngörüleri öne çıkıyor.

ABD Çalışma Bakanlığının dün açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri, ülkede enflasyonun hızlandığını ortaya koydu.

Ülkede TÜFE, eylülde aylık yüzde 0,6 ile beklentilere paralel, yıllık yüzde 3,7 ile beklentilerin üzerinde arttı. Böylece aylık enflasyon son 5 ayın, yıllık enflasyon ise son 4 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Enflasyondaki yükselişte enerji fiyatları belirleyici olurken, benzin fiyatlarına ilişkin endeks eylülde aylık bazda yüzde 9,1 artış gösterdi. Benzin fiyatlarındaki yükseliş, TÜFE'de kaydedilen aylık artışın yarısından fazlasını oluşturdu.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise eylülde aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 2,6 ile beklentilerden fazla arttı.

Çekirdek enflasyondaki görünüm, fiyat baskılarının yalnızca enerji fiyatlarındaki yükselişle sınırlı kalmadığına ilişkin değerlendirmeleri beraberinde getirdi.

Fed'in dün yayımladığı Bej Kitap raporu da ülkede fiyat baskılarının sürdüğünü ve bazı bölgelerde girdi maliyetlerinden kaynaklanan baskıların yoğunlaştığını bildirdi.

Sıkı para politikası beklentileri doları güçlendirdi

Enflasyon verilerinin fiyat artışlarının hızlandığına işaret etmesi, Fed'in para politikası görünümüne ilişkin beklentileri de etkiledi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in 27-28 Ekim'de yapacağı toplantıda politika faizini sabit tutma olasılığı bir miktar zayıflarken, ülkenin uzun vadeli tahvil faizleri tırmandı.

Verilerin yayımlanmasının hemen ardından ABD'nin 10 yıl vadeli hazine tahvili faizi 11 baz puan artışla yüzde 5,33'e ve 30 yıllık tahvil faizi 7 baz puan yükselerek yüzde 5,63'e kadar çıktı.

Daha sıkı para politikası beklentileriyle dolar endeksi de yüzde 0,7 artarak 102,94 ile yılın en yüksek seviyesini kaydetti.

Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi geçen hafta yüzde 5,37, 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,73 ile son 24 yılın zirvelerini görmüş, bu hafta ise bir miktar geri çekilmişti.

Analistler, enflasyonun beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinin Fed'in fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikasını daha uzun süre sıkı tutabileceği ve bu yıl bir faiz artışı daha yapabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdiğini belirtti. Bazı analistler, Fed'in yeni faiz artışı için aralık ayına kadar bekleyip beklemeyeceğinin ise belirsizliğini koruduğuna dikkati çekti.

İstihdam verileri ekimde faiz artışı beklentilerini zayıflatmıştı

Bu ay başında yayımlanan istihdam raporu ise iş gücü piyasasında soğumaya işaret etmişti.

Buna göre, ABD'de tarım dışı istihdam eylülde 29 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4,2'ye çıkmıştı. Tarım dışı istihdama ilişkin temmuz ve ağustos verilerinde toplam 60 bin kişilik aşağı yönlü revizyona gidilmişti.

İstihdam verilerinin beklentilerin altında kalması, Fed'in ekimde faizi sabit bırakacağına dair öngörüleri güçlendirmişti.

TÜFE verileri sonrasında ise ekimde politika faizinin sabit tutulacağına yönelik beklentiler gerilese de ağırlığını korumaya devam etti.

CME Group verilerine göre 14 Ekim itibarıyla piyasalar, Fed'in ekim toplantısında politika faizini yüzde 3,75-4 aralığında sabit tutma ihtimalini yüzde 67, faiz artırımı ihtimalini ise yüzde 33 olarak fiyatlıyor.

Piyasalardaki fiyatlamalarda, Fed'in aralık ayında gerçekleştireceği yılın son toplantısında 25 baz puanlık faiz artışına gidebileceği öngörülüyor.

"Benzin fiyatlarındaki sert yükseliş, manşet enflasyonu yukarı taşıdı"

ING Amerika Bölgesel Araştırma Başkanı Padhraic Garvey, AA muhabirine enflasyon verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Eylül ayında çekirdek enflasyonun piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleştiğini belirten Garvey, ağırlık bakımından en büyük kalem olan barınma maliyetlerindeki aylık artışın yüzde 0,4'e hızlanmasının da çekirdek enflasyon verisinde yukarı yönlü bir risk bulunduğuna dair öngörülerini doğrular nitelikte olduğunu kaydetti.

Garvey, benzin fiyatlarında aylık bazda görülen sert yükselişin, manşet enflasyonu yukarı taşıyan temel unsur olduğuna değinerek, gıda fiyatlarının değişmediğini, sağlık hizmetleri, eğitim ve iletişim hizmetleri gibi kalemlerde de fiyat artışlarının daha sınırlı kaldığını aktardı.

Fed yetkililerinin, eylül ayındaki sıkılaştırma hamlesinin ardından faiz artırma konusunda aceleci olmadıklarına yönelik son dönemde yaptığı açıklamalara işaret eden Garvey, "Genel tablo, Fed'i ekimde yeniden faiz artırmaya zorlayacak kadar güçlü değil. TÜFE verisinin açıklanmasının ardından faiz artışı olasılığı yükselse de bu oran hala yüzde 50'nin altında seyrediyor. Her halükarda yeni bir faiz artışı muhtemel görünüyor, bu da en azından aralık ayında bir faiz artışı görmemizi sağlayacaktır." ifadesini kullandı.

"Dezenflasyon süreci uzun zaman alabilir"

American Enterprise Institute Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, eylülde manşet enflasyondaki artışın enerji fiyatları kaynaklı olduğunu ancak çekirdek enflasyonun üst üste ikinci ayda yüzde 0,3 artmasının yükselen enerji maliyetlerinin ekonominin diğer kesimlerine de yansıdığını gösterdiğini kaydetti.

İran ile yaşanan gerilimin yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaretin de bulunmadığına dikkati çeken Kamin, "Tüm bunlar, enerji fiyatları düştüğünde enflasyonun muhtemelen gerileyecek olmasına karşın bu sürecin uzun zaman alabileceğini gösteriyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kamin, bu durumun enflasyonu yeniden hedefe düşürme taahhüdünde bulunan Fed Başkanı Kevin Warsh ve dolayısıyla Fed için sıkıntılı bir tablo oluşturduğunu ifade ederek, "Fed yetkililerinin son haftalarda gündemden çıkarmış olduğu ekim ayında faiz artırımı ihtimali, yeniden masaya gelmiş görünüyor." dedi.

Taksitli satışlarda süre ve kısıtlama geldi

Bu kapsamda alınacak kararlar, Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilecek ve ilgili üst meslek kuruluşlarına iletilecek.

Ticaret Bakanlığına, konut satışları hariç perakende işletmeler tarafından yapılan mal ve hizmet satışlarında taksitlendirme sürelerini belirleme ve bu konuda ilave sınırlamalar getirme yetkisi verildi.

Bakanlık tarafından hazırlanan Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bakanlıktan konuya ilişkin yapılan açıklamada, perakende ticarette taksitli mal ve hizmet satışlarına ilişkin uygulama birliğinin sağlanması ve düzenlemelerin güncel ihtiyaçlar doğrultusunda hızla hayata geçirilebilmesi amacıyla yeni bir düzenlemenin yürürlüğe konulduğu belirtildi.

Değişiklikle, konut hariç perakende işletmeler tarafından tüketicilere yapılan taksitli mal ve hizmet satışlarında taksitlendirme sürelerini belirleme ve bu konuda ilave sınırlamalar getirme yetkisinin Bakanlığa verildiğine dikkatin çekildiği açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Böylece, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafından kredi kartı, alışveriş kredisi ve tüketici finansmanı yoluyla gerçekleştirilen satışların taksitlendirme sürelerine ilişkin alınan kararlar doğrultusunda, perakende sektöründeki diğer taksitlendirme yöntemleriyle ilgili düzenlemelerin de uyumlu hale getirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda yapılan değişikliğiyle Bakanlık, BDDK tarafından alınan kararların ardından gerekli düzenlemeleri hızlı ve etkin şekilde hayata geçirebilecek."

Tüketicilerin ve perakende sektörünün ihtiyaçları gözetilecek

Açıklamada, yeni değişiklikle, tüketicilere yönelik taksitli satış uygulamalarında ihtiyaç duyulabilecek düzenlemelerin güncel ekonomik koşullar çerçevesinde ve BDDK tarafından alınan kararlarla tam uyumlu biçimde gerçekleştirilmesinin mümkün olacağına işaret edilerek, bu kapsamda alınacak kararların, Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edileceği ve ilgili üst meslek kuruluşlarına iletileceği aktarıldı.

Türkiye'den 9 ayda 39 ülkeye bal ihracatı

Türkiye'nin ihraç ürünleri arasında yer alan bal, yılın 9 ayında ABD, Almanya ve Birleşik Krallık başta olmak üzere 39 ülkede ağızları tatlandırdı.

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) verilerinden derlediği bilgiye göre, arıcılık için uygun iklime sahip Türkiye'nin ocak-eylül dönemindeki bal ihracatı, 5 bin 139 ton olarak kayıtlara geçti. Bu ihracattan 22 milyon 569 bin 240 dolar gelir sağlandı.

Söz konusu dönemde ABD, Almanya ve Birleşik Krallık başta olmak üzere 39 ülkeye bal satıldı.

Ülkeden yılın 9 ayında ABD'ye 7 milyon 168 bin 994, Almanya'ya 3 milyon 124 bin 359, Birleşik Krallık'a da 3 milyon 115 bin 101 dolarlık bal ihraç edildi.

Geçen yılın aynı döneminden farklı olarak Suriye, Danimarka, İsveç ve Cape Verde'ye de bu dönem bal satışı gerçekleştirildi.

Bal ihracatında beklenti yüksek

DKİB Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk İskender, AA muhabirine, yılın 9 ayında gerçekleştirilen bal ihracatının sektör açısından önemli bir pazar çeşitliliğini ortaya koyduğunu söyledi.

ABD, Almanya ve Birleşik Krallık'ın başlıca ihracat pazarları arasında yer aldığını ifade eden İskender, farklı ülkelere yapılan satışların Türk balının uluslararası pazarlardaki bilinirliğinin artırılması açısından önem taşıdığını kaydetti.

İskender, ihracat yapılan ülke sayısının artırılmasının yanı sıra mevcut pazarlardaki payın büyütülmesinin de amaçlandığını aktararak, Türk balının kalite ve güvenilirlik özelliklerinin öne çıkarılmasına yönelik çalışmaların önemine dikkati çekti.

Bal ihracatına ilişkin beklentilerinin yüksek olduğunu belirten İskender, "Yeni pazarlara ulaşarak ihracatı artırmayı ve Türk balını daha geniş bir coğrafyaya ulaştırmayı hedefliyoruz." ifadesini kullandı.

Banka hesapları dolandırıcılık ve yasa dışı bahiste kullanılabiliyor

MASAK'ın hazırladığı rehbere göre, ücret ya da basit bir rica karşılığında başkasına kullandırılan banka hesapları dolandırıcılık ve yasa dışı bahiste kullanılabiliyor.

Finansal hesaplarını üçüncü kişilere kullandıranlar bir suç zincirinin parçası olabilirken bu işlemlere aracılık eden yükümlülerin de uygun tedbirleri almaktan işlemleri yakından izlemeye kadar birçok sorumluluğu bulunuyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, kiralık hesapların suç faaliyetlerinde kullanılmasının önlenmesi, bu alandaki risklerin erken aşamada belirlenmesi ve şüpheli işlem bildirimlerinin niteliğinin artırılması amacıyla "Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi" hazırladı.

AA muhabirinin rehberden derlediği bilgiye göre, finansal hesapların sahiplerinden farklı kişilerce kullanılması, hesap sahibini suç gelirinin aktarıldığı bir zincirin halkası haline getirebiliyor.

Kiralık hesap kapsamında değerlendirilebilecek finansal araçlar, banka, ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar ile POS ve sanal POS bağlantıları, kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesaplar ve somut olayın niteliğine göre diğer finansal hesap veya ödeme araçlarını kapsayabilecek şekilde geniş bir perspektifle ele alınıyor.

Bu tür hesaplar başta dolandırıcılık ile yasa dışı bahis ve kumar olmak üzere çeşitli suçların finansal boyutunda kullanılabiliyor.

Hesap kullandırmak yalnızca IBAN paylaşmak anlamına gelmiyor. Mobil bankacılık şifreleri, banka kartı ve kart şifre bilgileri ile tek kullanımlık doğrulama kodlarının devredilmesi de hesabın kontrolünü başkalarına bırakıyor.

Gerçek kişilere ait hesaplar, kiralık hesap yapılarında en yaygın kullanılan araçlardan biri olarak dikkati çekiyor.

Hesaplar, açıkça kiralama teklifinde bulunulmasının yanı sıra ücret veya komisyon teklifinden sosyal çevre üzerinden yapılan basit bir ricaya kadar farklı yöntemler kullanılabiliyor.

Başkasından gelen taleplere dikkat

Hesap temini, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden de gerçekleştirilebiliyor.

Arkadaş, akraba, iş çevresi veya diğer sosyal ilişkiler üzerinden yapılan "Hesabına para gelsin, sen bana gönder" veya "Kartını kısa süre kullanacağım" gibi basit talepler, kişilerin hesaplarını üçüncü kişilere kullandırmasına yol açabiliyor.

Bu konularda bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve diğer yükümlüler için ilgili mevzuat çerçevesinde bazı yükümlülükler bulunuyor.

Kiralık hesaplarla mücadelede, yalnızca bu hesapların ve şüpheli işlemlerin tespit edilmesi değil, finansal sistemin suç faaliyetlerinde kullanılmasının önlenmesi temel hedef olarak öne çıkıyor.

İlgili mevzuat kapsamında söz konusu yükümlülere, işlemin amacı hakkında yeterli bilgi edinme, müşteri faaliyetlerini devamlı olarak izleme, müşteriyle irtibat kurma, uygun tedbirleri alma, işlemleri yakından izleme, işlem tutarı ve sayısına limit koyma, iş ilişkisi tesis etmeme, işlemi gerçekleştirmeme, iş ilişkisini sona erdirme, iş ilişkisinin mahiyeti ve amacı ile müşteri varlık ve fonları hakkında ilave bilgi edinme ve kontrollerin sayı ile sıklığını artırma gibi çok sayıda zorunluluk getiriliyor.

Bir hesabın kiralık hesap niteliği taşıdığına ilişkin emarelerin ortaya çıkması halinde yükümlünün öncelikle şüphenin mahiyetini anlamaya yönelik inceleme yapması gerekiyor.

Müşterinin mesleği, gelir düzeyi, ekonomik veya ticari faaliyeti ile işlem hacminin karşılaştırılması önem taşıyor.

İşlemlerin amacı, yoğun şekilde işlem yapılan karşı taraflar ve müşterinin bu kişilerle ilişkisinin araştırılması, gerektiğinde müşteriyle doğrudan irtibat kurularak işlemler konusunda bilgisi olup olmadığı ve hesabı fiilen kimin kullandığının anlaşılmaya çalışılması gerekiyor.

Mobil ve internet bankacılığı kanalları kapatılabilir

Kiralık hesap kullanımının tespiti veya kuvvetli emarelerle ortaya konulması halinde özellikle hesabın üçüncü kişilerce uzaktan kullanılmasını sağlayan mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılmasının veya sınırlandırılmasının öncelikli tedbirler arasında değerlendirilmesi önem taşıyor.

Olayın niteliğine göre banka kartı, POS ve sanal POS hizmetlerinin durdurulması, işlem limitlerinin düşürülmesi, yeni finansal ürün tahsis edilmemesi ve müşteri ile bağlantılı hesapların daha sık izlenmesi de gündeme gelebiliyor.

Riskin devam etmesi, müşterinin açıklamalarının yetersiz kalması veya hesabın fiilen üçüncü kişiler tarafından yönetildiğinin anlaşılması durumunda işlemin gerçekleştirilmemesi ve gerektiğinde iş ilişkisinin sona erdirilmesinin de dikkate alınması gerekiyor.

Yükümlülüklere uyulmaması, somut olayın niteliğine göre adli süreçlere de yol açabiliyor.

Fiil, suçun niteliği ve ilgili kişilerin bilgi ve iradesi birlikte değerlendirildiğinde, suçtan kaynaklanan fonların yer aldığı bilinen kiralık hesap ağlarına rağmen işlemlerin yükümlü tarafından bu niteliği bilerek ve isteyerek sürdürülmesi halinde adli süreçler gündeme gelebiliyor.

Yalnızca idari yükümlülüklere aykırılık ya da objektif risk göstergelerinin varlığı ise tek başına cezai sorumluluk doğurmuyor.

Türk tekstil sektörü 7,2 milyar dolarlık ihracat

Türk tekstil sektörü, 2026'nın ocak-eylül döneminde 7 milyar 161 milyon 917 bin dolarlık ihracata imza attı.

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verilerine göre, tekstil üreticileri yılın 9 ayında 201 ülke ve serbest bölgeye 1 milyon 843 bin 160 ton ürün gönderdi.

Sektör, bu satışlarla 7 milyar 161 milyon 917 bin dolar gelir elde etti.

En fazla ihracat, 2 milyar 687 milyon 127 bin dolarla Avrupa Birliği ülkelerine yapıldı.

Afrika ülkelerine ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,8 artarak 1 milyar 171 milyon 48 bin dolara ulaştı.

İtalya, ilk sıradaki yerini korudu

Sektör, ülke bazında en fazla ihracatı 562 milyon 662 bin dolarla İtalya'ya yaptı. Bu ülkeyi, yüzde 13 artış ve 463 milyon 901 bin dolarla Mısır, yüzde 18,2 artış ve 451 milyon 683 bin dolarla ABD izledi.

Ürün grupları bazında değerlendirildiğinde, en fazla ihracat 4 milyar 350 milyon 93 bin dolarla kumaş grubunda yapıldı. Bu grubu 1 milyar 868 milyon 853 bin dolarla iplik ve 942 milyon 941 bin dolarla elyaf takip etti.

İller bazında ise en fazla ihracat 2 milyar 752 milyon 389 bin dolarla İstanbul'dan yapıldı. Gaziantep 1 milyar 225 milyon 838 bin dolarla ikinci, Bursa 927 milyon 628 bin dolarla üçüncü, Kahramanmaraş ise 569 milyon 955 bin dolarla dördüncü sırada yer aldı.

Alternatif pazarlarda büyüme hedefi

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanvekili ve TİM Sektörler Konseyi Tekstil ve Hammaddeleri Sektör Temsilcisi Ahmet Öksüz, AA muhabirine, ihracat verilerinin küresel ekonomideki gelişmeler ve sektörün içinde bulunduğu koşullar birlikte değerlendirilerek ele alınması gerektiğini ifade etti.

Türk tekstil sektörünün entegre üretim altyapısı, kaliteli üretimi, hızlı teslim kabiliyeti ve güçlü tedarik zinciriyle küresel tekstil ticaretinin önemli oyuncularından biri olmaya devam ettiğini belirten Öksüz, şunları söyledi:

"Önümüzdeki süreçte Avrupa'daki konumumuzu güçlendirirken ABD başta olmak üzere alternatif pazarlardaki fırsatları da daha etkin değerlendirmemiz gerekiyor. Yılın kalan bölümünde ve 2027 yılında küresel talepte kademeli bir toparlanma yaşanması ve stratejik pazarlarımızdaki enflasyonist baskının azalması halinde ihracatımızın kuvvetli bir ivme kazanabileceğine inanıyoruz. Burada temel hedefimiz, yalnızca ihracat rakamlarımızı artırmak değil, Türkiye'nin dünya tekstil ticaretinden aldığı payı ve ihracatımızdaki katma değeri yükselterek sektörümüzün küresel rekabet gücünü kalıcı olarak güçlendirmek."

Ücretli çalışan sayısı ağustosta arttı

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2 artarak 16 milyon 409 bin 588 oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayına ilişkin ücretli çalışan istatistiklerini yayımladı.

Buna göre, Ağustos 2025'te 16 milyon 89 bin 37 kişi olan sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, ağustosta yüzde 2 artışla 16 milyon 409 bin 588 kişiye yükseldi.

Aynı ayda ücretli çalışan sayısı, sanayi sektöründe yıllık bazda yüzde 1 azaldı, inşaat sektöründe yüzde 3,4 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 3,3 arttı.

Aylık değişim

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, ağustosta temmuza göre değişim göstermedi.

Bu dönemde ücretli çalışan sayısı, sanayi sektöründe yüzde 0,2 azaldı, inşaat sektöründe değişim göstermedi ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 0,2 yükseldi.

ÇAYKUR'dan yerli üretim projesi

Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıklardan geliştirdiği "çaykopit" ile tarımsal atıkları ekonomiye kazandırmayı ve ithalata bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

ÇAYKUR'dan yapılan yazılı açıklamada, çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıkların değerlendirilmesi amacıyla geliştirilen çaykopitin, modern tarımda kullanılan ithal kokopite yerli alternatif olarak tasarlandığı belirtildi.

Modern seracılık, fide üretimi ve süs bitkileri yetiştiriciliğinde kullanılan kokopitin Hindistan cevizi liflerinden üretildiği ve Türkiye'nin bu alandaki ihtiyacını ithalat yoluyla karşıladığı ifade edildi.

Çaykopitin, çay üretiminden geriye kalan liflerin özel işlemlerden geçirilmesiyle elde edildiği aktarılan açıklamada, ürünün yaygınlaşmasıyla ithal yetiştirme ortamlarına ayrılan kaynağın azaltılmasının ve tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılmasının amaçlandığı kaydedildi.

Açıklamada, ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim'in projeye ilişkin "Yurt dışına giden dövizleri Türkiye içinde tutmak" hedefi doğrultusunda, yerli kaynaklarla ithalatın azaltılmasına katkı sağlanmasının öngörüldüğü vurgulandı.

Türkiye'nin örtü altı tarım alanı büyüklüğünde dünyada dördüncü, Avrupa'da ise İspanya'nın ardından ikinci sırada yer aldığı belirtilen açıklamada, 1995'te yaklaşık 363 bin dekar olan toplam örtü altı tarım alanının 2024'te 776 bin dekara ulaştığı bildirildi.

Aynı dönemde plastik sera alanının yüzde 317 arttığına işaret edilerek, seracılıktaki büyümenin topraksız tarımda kullanılan yetiştirme ortamlarına duyulan ihtiyacı da artırdığı ifade edildi.

Çaykopit ile domates, kabak ve fasulye yetiştirildi

ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nde yürütülen ön denemelerde çaykopit kullanılarak kabak, fasulye ve domates yetiştirildiği belirtilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Yapılan denemelerde bitki gelişimi gözlemlenirken domates fidelerinden meyve de elde edildi. Proje kapsamında serada gerbera ve domates yetiştiriciliğine yönelik çalışmalar da sürdürülüyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi yürütücülüğünde, ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinin işbirliğiyle yürütülen çalışmalarla ürünün standardizasyonu ve ticarileştirilmesi hedefleniyor."

Açıklamada, çaykopitin sebze yetiştiriciliği, fide üretimi, süs bitkileri, saksı harçları ve peyzaj uygulamalarında kullanılabilecek yerli bir tarımsal girdi olma potansiyeli taşıdığı kaydedildi.

ABD'de enflasyon eylülde

ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylülde aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda yüzde 3,7 arttı.

ABD Çalışma Bakanlığı, eylül ayına ilişkin tüketici enflasyonu verilerini açıkladı. Buna göre, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyeti eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 0,6 yükseldi.

Bu dönemde TÜFE aylık bazda piyasa beklentilerine paralel artış kaydetti. TÜFE, ağustosta aylık bazda yüzde 0,4 artmıştı.

Ülkede TÜFE eylülde yıllık bazda ise yüzde 3,7 arttı.

Piyasa beklentileri yıllık enflasyonun yüzde 3,6 olması yönündeydi.

Bu dönemde mayıs ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaşan yıllık enflasyon, ağustosta yüzde 3,4 olarak kaydedilmişti.

Benzin fiyatlarındaki yükseliş enflasyonu körükledi

Benzin fiyatlarına ilişkin endeks eylülde aylık bazda yüzde 9,1 yükselerek tüm kalemlerdeki aylık artışın yarısından fazlasını oluşturdu. Benzin endeksi yıllık bazda da yüzde 34,2 arttı.

Enerji endeksi, ağustostaki yüzde 2,1'lik artışın ardından eylülde aylık bazda yüzde 5,2 yükseldi. Endeksteki yıllık artış yüzde 20,4 oldu.

Barınma endeksi, ağustostaki yüzde 0,3'lük artışın ardından eylülde aylık yüzde 0,4 yükseldi. Endeks yıllık bazda ise yüzde 3,2 arttı.

Gıda endeksi de eylülde aylık bazda değişim göstermezken yıllık bazda yüzde 2,5 arttı.

Çekirdek enflasyon beklentileri aştı

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise eylülde aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 2,6 arttı. Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 2,5 olması yönündeydi.

Çekirdek TÜFE, ağustosta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 2,4 artış kaydetmişti.

Almanya'da şekerli içeceklere vergi taslağı kabul edildi

Almanya'da Bakanlar Kurulu, sağlık sistemindeki maliyetleri dengelemek ve sağlıklı tüketimi teşvik etmek amacıyla şekerli içeceklere vergi uygulanmasını öngören yasa tasarısı taslağını onayladı.

Almanya Maliye Bakanlığından yapılan açıklamada, Bakanlar Kurulu'nun şekerli içeceklere yönelik vergi uygulanmasına ilişkin hazırlanan yasa tasarısı taslağını onayladığı belirtildi.

Açıklamada, “Aşırı şeker tüketimi obezite, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve diş çürüğü riskinin artmasına neden olmaktadır. Şekerli içeceklerin tüketimindeki artıştan kaynaklanan yıllık sağlık harcamalarının ise yaklaşık 2,1 milyar avro olduğu tahmin edilmektedir.” ifadesi kullanıldı.

Düzenlemeye göre, söz konusu verginin 1 Temmuz 2027 itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanıyor. Elde edilecek vergi gelirinin, yasal sağlık sigortası primlerini istikrarlı tutmak için sağlık fonuna aktarılacağı kaydedildi.

Orijinal planlamadaki üç kademeli vergi sistemi yerine iki kademeli bir yapıya geçilerek vergi oranlarında yumuşatmaya gidildi.

Yeni sistemde, 100 mililitresinde 5 ile 8 gram arasında şeker bulunduran içeceklerden litre başına 26 sent, 8 gram ve üzerinde şeker içeren içeceklerden ise 32 sent vergi alınacak.

Kola, gazoz, şekerli meyveli içecekler, soğuk çaylar ve enerji içeceklerinin yanı sıra şekerli şurupları da kapsayacak düzenlemeden, saf meyve ve sebze suları, sütsüz alternatif içecekler, tatlandırıcı içeren içecekler ve halihazırda başka bir özel tüketim vergisine tabi olan alkollü içecekler ile bunların alkolsüz alternatifleri muaf tutulacak.

Tasarının yasalaşması halinde verginin mükellefi üreticiler veya toptancılar olacak.

Yıllık üretim hacmi 70 bin litreye kadar olan küçük ve bağımsız üreticiler vergiden muaf tutulurken, üretimi 1 milyon litreye kadar olan işletmeler için de ek bir muafiyet planlanıyor. Ancak bu devlet yardımının yürürlüğe girmesi için Avrupa Komisyonu'nun onayı gerekiyor.

Alman hükümeti verginin yürürlüğe gireceği 2027 yılında 690 milyon avro, 2028-2031 döneminde ise yıllık ortalama 875 ila 890 milyon avro arasında ek gelir bekliyor.

Orta Doğu'nun petrol ürünleri ihracatında düşüş

Hürmüz Boğazı'ndan günlük ticari gemi geçişlerinin yeniden keskin şekilde azalması ve Babülmendeb Boğazı'ndan geçişlere yönelik endişeler, Orta Doğu'nun petrol ve petrol ürünleri ihracatını yeniden baskı altına aldı.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik yoğunlaşan saldırılar ve Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a saldırılarını artırmasının ardından Kızıldeniz'de gemi geçişlerine ilişkin endişeler nedeniyle Orta Doğu'nun ham petrol ve petrol ürünleri ihracatında son bir haftada önemli düşüşler görüldü.

Yemen'de hükümet güçleriyle Husiler arasındaki çatışmalar son dönemde şiddetini artırırken İran destekli Husiler, kendilerine saldırı düzenlendiğini öne sürerek Suudi Arabistan'ı balistik füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alıyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaş ve devamında ABD'nin uyguladığı deniz ablukası nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri büyük oranda kısıtlayan İran, boğazdan izinsiz geçmek isteyen gemileri hedef almaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı'nda gemilere yönelik saldırılar son bir haftada bu yıl görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ve uluslararası deniz güvenliği kaynaklarının verilerine göre, 5-12 Ekim'de Hürmüz Boğazı ve çevresinde en az 14 saldırı, saldırı girişimi ve engelleme vakası kaydedildi. Boğazda sadece 12 Ekim'de 6 gemi saldırıya uğradı.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaş sonrası bölgeden petrol, petrol ürünleri ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatında görülen sert düşüş, ülkelerin alternatif rotaları devreye alma çabaları ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere yönelik diplomatik müdahalelerle kısmen toparlanma eğilimi göstermişti.

Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere yönelik yoğunlaşan güvenlik riskleri ve Husilerin Suudi Arabistan'a saldırılarını artırması sonrası Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendeb Boğazı'ndan geçişlere yönelik endişeler, Orta Doğu'nun petrol ve petrol ürünleri ihracatını yeniden baskı altına aldı.

AA muhabirinin veri analitik şirketi Kpler'den edindiği bilgilere göre, Orta Doğu'nun Hürmüz Boğazı ile birlikte Umman Körfezi'nden yüklemeler ve Kızıldeniz çıkışlı ham petrol, petrol ürünleri ve kimyasal sıvı ürünleri ihracatı 8 Ekim'deki günlük 21,1 milyon varil seviyesinden 11 Ekim'de 6,7 milyon varil, 12 Ekim'de 10,4 milyon varil ve 13 Ekim'de 8,3 milyon varile geriledi.

Söz konusu ihracat 7 günlük ortalamada 17 milyon varil seviyesinde seyrederken bu rakam savaş öncesinde günlük 23,3 milyon civarında olan ihracat hacminin altında kalmaya devam ediyor.

Söz konusu keskin azalışta Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerinin 22 Temmuz'dan beri görülen en düşük seviyeye gerilemesi belirleyici rol oynadı.

Hürmüz Boğazı'ndan 12 Ekim'de sadece 6 ticari gemi geçiş yaptı. Boğazdan 8 Ekim'de 32, 9 Ekim'de 24, 10 Ekim'de 11 ve 11 Ekim'de 12 ticari gemi geçişi kaydedilmişti.

Kızıldeniz'den geçişlere yönelik endişeler artarken Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendeb Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinde dalgalı seyir görülüyor.

Babülmendeb Boğazı'ndan 8 Ekim'de 35 ticari gemi geçiş yaparken, bu rakam 9 Ekim'de 41, 10 Ekim'de 39, 11 Ekim'de 46 ve 12 Ekim'de 32 olarak kaydedildi.

Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası girişimi ve Babülmendeb Boğazı'nın kontrolünü ele geçirme çabalarının ABD-İsrail/İran Savaşı'nda yeni bir boyut oluşturduğu değerlendiriliyor.

Uzmanlar, Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendeb Boğazı üzerindeki saldırı ve kontrol girişimlerinin küresel deniz ticareti ve enerji arzı için önemli risk oluşturduğuna dikkati çekerken, Babülmendeb Boğazı'nda Hürmüz Boğazı ile aynı anda meydana gelebilecek büyük çaplı arz kesintilerinin piyasaları daha büyük baskı altına alabileceği uyarısında bulunuyor.

Türkiye'nin AB ülkelerine ihracatı 82 milyar dolara yaklaştı

Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) ülkelerine ihracatı, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,9 artarak 81 milyar 486,8 milyon dolara ulaştı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin ihracatı, bu yıl ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,2 artarak 200,5 milyar dolardan 210,9 milyar dolara çıktı.

Söz konusu dönemde AB ülkelerine ihracat yüzde 3,9 artışla 78 milyar 445,4 milyon dolardan 81 milyar 486,8 milyon dolara yükseldi. Böylece Türkiye'nin AB ülkelerine ihracatı söz konusu dönemde yaklaşık 3 milyar 41,4 milyon dolar artış gösterdi.

Ocak-eylül döneminde AB ülkeleri arasında en fazla ihracat 15 milyar 438,5 milyon dolarla Almanya'ya gerçekleştirildi. Almanya'ya ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,2 arttı.

Almanya'yı 9 milyar 616 milyon 54 bin dolarla İtalya, 8 milyar 282 milyon 135 bin dolarla İspanya, 7 milyar 900 milyon 110 bin dolarla Fransa, 5 milyar 491 milyon 31 bin dolarla Romanya, 5 milyar 457 milyon 921 bin dolarla Hollanda ve 4 milyar 830 milyon 699 bin dolarla Polonya izledi.

AB ülkelerinin 17'sine ihracat artarken, 10'unda düşüş oldu

Değer bazında bakıldığında Almanya, İtalya, İspanya ve Fransa, Türkiye'nin AB'deki en büyük ihracat pazarları olmayı sürdürdü. Bu 4 ülkeye gerçekleştirilen toplam ihracat, ocak-eylül döneminde yaklaşık 41,2 milyar dolara ulaştı.

Bu dönemde AB ülkelerinin 17'sine ihracat artarken, 10'unda düşüş kaydedildi.

Söz konusu dönemde AB ülkelerine ihracatta sektörler arasında otomotiv endüstrisi öne çıktı. Ocak-eylül döneminde AB'ye ihracatını değer bazında en fazla artıran sektör otomotiv endüstrisi oldu.

Kimyevi maddeler ve mamulleri sektörünün ihracatı 10 milyar doları aştı

Otomotiv sektörünün AB ülkelerine ihracatı yılın 9 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,8 artarak 21 milyar 891,3 milyon dolardan 22 milyar 948,2 milyon dolara çıktı.

Otomotiv endüstrisini 10 milyar 253 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 7 milyar 308,9 milyon dolarla hazır giyim ve konfeksiyon takip etti.

Söz konusu dönemde, 1 milyar 56,9 milyon dolar artış gösteren otomotiv endüstrisini, 1 milyar 12 milyon dolarlık yükselişle demir ve demir dışı metaller, 489,3 milyon dolarlık artışla elektrik ve elektronik sektörü takip etti.

AB ülkelerine en fazla ihracat 29 milyar dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi

Ocak-eylül döneminde Türkiye'nin 27 AB ülkesine ihracatında İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara ve İzmir öne çıktı. Bu 5 ilin AB ülkelerine gerçekleştirdiği toplam ihracat 60,9 milyar dolara yaklaştı.

Yılın 9 ayında AB ülkelerine en fazla ihracat 29 milyar 3 milyon dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi.

İstanbul'u 11 milyar 432 milyon dolarla Kocaeli, 9 milyar 425 milyon dolarla Bursa, 5 milyar 665 milyon dolarla Ankara ve 5 milyar 402 milyon dolarla İzmir takip etti.

Küresel piyasalar enflasyon verilerine odaklandı

Küresel piyasalarda, teknoloji şirketlerinin hisselerindeki dalgalanmalar, yükselen petrol fiyatları öne çıkarken, gözler bugün ABD'de açıklanacak enflasyon verisine çevrildi.

ABD’de bugün açıklanacak enflasyon verisinin ABD Merkez Bankasının (Fed) bundan sonra uygulayacağı politikalara ilişkin ipucu vermesi bekleniyor. Artan enerji maliyetlerinden dolayı ülkede enflasyonun hızlanması bekleniyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bu ayki toplantısında yüzde 78 ihtimalle politika faizini sabit bırakması öngörülüyor. Orta Doğu'da devam eden jeopolitik gerginlikler de küresel piyasalarda risk iştahını törpülemeye devam ediyor.

Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının enerji arzına ilişkin endişeleri artırmasıyla aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 artışla 106,3 dolar seviyesinde seyrediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım'da yapılacak ABD Kongre ara seçimleri yaklaşırken, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının artmasından rahatsız olduğunu belirterek, "Seçimlerden sonra orada olacağım ve bunu asla unutmayacağım." değerlendirmesini yaptı.

Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. New York Fed Başkanı John Williams, Fed'in bu yıl bir kez daha faiz artışına gitmesi gerekebileceğine dair görüşünü değiştirmediğini ancak sonrasında daha fazlasının yapılması gerektiğine inanmadığını söyledi.

Gelecek yıl neler olacağının görülmesi gerektiğini belirten Williams, ekonomiyi pek çok farklı unsurun etkilediğini, dolayısıyla verileri izlemeye devam edeceklerini anlattı. Williams, "Hala dezenflasyonist güçlerin devrede olduğuna inanıyorum. Gelecek yıla dair enflasyon öngörüm, enflasyonun önemli ölçüde gerilemesi yönünde." dedi.

Williams'ın açıklamalarının ardından ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 1 baz puan azalışla yüzde 5,21'e geriledi. Dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 102,2 seviyesinde bulunurken, altının onsu yüzde 0,1 azalışla 4 bin 158 dolardan işlem görüyor.

Öte yandan Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) günlük ham petrol üretimi, eylülde önceki aya göre 920 bin varil artarak 25 milyon 97 bin varile yükseldi. OPEC, bu yıl için küresel petrol talebine ilişkin artış tahminini aşağı yönlü, gelecek yıl için ise yukarı yönlü revize etti.

Bu arada Uluslararası Para Fonu (IMF), Mali İzleme Raporu'na ilişkin blog yazısında, yüksek borçluluk döneminde artan borçlanma maliyetlerinin kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırdığını ve güvenilir mali konsolidasyon adımlarının daha acil hale geldiğini bildirdi.

Diğer taraftan ABD Hazine Bakanlığı, ülkenin en büyük ikinci bankası Bank of America'ya, kara para aklamayı önleme ve yaptırım yasalarını ihlal ettiği gerekçesiyle 1,21 milyar doların üzerinde para cezası uygulandığını bildirdi.

New York borsası satış ağırlıklı seyretti

New York borsası, çip şirketlerinin hisselerindeki düşüşlerin etkisiyle dün satış ağırlıklı bir seyir izledi. Micron Technology'nin hisseleri yüzde 3,6, SK Hynix'in hisseleri yüzde 3,2, AMD'nin hisseleri yüzde 1,9 ve Western Digital'in hisseleri yüzde 1,6 ​değer kaybetti.

Öte yandan ABD'nin büyük bankalarından JPMorgan Chase, Goldman Sachs, Citigroup ve Wells Fargo finansal sonuçları açıkladı. JPMorgan Chase'in karı ve geliri beklentilerin altında kalırken, bankanın hisseleri yüzde 1'e yakın azaldı.

Karı ve geliri tahminleri aşmasına rağmen, Citigroup'un hisseleri yüzde 5,6 düştü, Goldman Sachs'ın hisseleri de yüzde 0,2 geriledi. Wells Fargo'nun karı beklentilerin üzerinde gelirken, geliri tahminlerin altında kaldı. Bankanın hisseleri yüzde 3,1 değer kaybetti.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de ikinci el konut satışları, eylülde yüzde 1,5 artarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,35, Nasdaq endeksi yüzde 0,15 gerilerken, S&P 500 endeksi yatay seyretti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları satış ağırlıklı seyretti

Avrupa borsaları, teknoloji şirketlerinin hisselerinde görülen düşüşlerin etkisiyle dün satış ağırlıklı seyretti. Hollandalı yarı iletken şirketi ASML'nin hisseleri yüzde 4,1 değer kaybederken, Alman teknoloji şirketi Infineon'un hisseleri yüzde 2,6, Aixtron'un hisseleri yüzde 3,4 ve Suss Microtec'in hisseleri yüzde 3,5 geriledi.

Alman otomotiv üreticisi BMW üçüncü çeyrekte küresel satışlarının Çin pazarındaki daralma nedeniyle yüzde 6,3 azalarak 551 bin 72'ye gerilediğini açıkladı. Buna karşın şirketin Avrupa'daki elektrikli araç talebinden destek bulmasıyla hisseleri günü yüzde 2,4 kazançla kapattı.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da eylül ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 3,3 artarak beklentiler dahilinde gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,07, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,06, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,07 değer kaybederken, İtalya'da FTSE MIB endeksi yatay seyretti.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları alış ağırlıklı seyrediyor

Asya borsaları, New York Fed Başkanı Williams'ın açıklamaları ve teknoloji şirketlerinin hisselerindeki satış baskısının azalmasıyla yeni günde alış ağırlıklı bir seyir izliyor. Asya'da bugün Çin'de açıklanan makroekonomik veriler öne çıktı.

Çin'de eylül ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 5 yükselerek, Haziran 2022'den bu yana en hızlı artışını kaydetti. Beklentiler ÜFE'nin yüzde 3,8 artması yönündeydi.

Ülkede TÜFE eylülde yıllık bazda yüzde 0,9 artarak ağustos ayına göre ılımlı bir şekilde hızlansa da beklentilerin altında kaldı.

Yükselen enerji fiyatları ülkede üretici fiyatlarındaki artışta etkili oldu. Bununla birlikte, ÜFE'deki artış, ülkenin deflasyonist baskılardan kademeli olarak uzaklaştığına işaret ediyor.

Beklenenden düşük çıkan TÜFE verisi ise Çin'de iç talebin hala canlılık göstermediğini ortaya koyuyor.

Çin'de eylülde yıllık bazda ihracat yüzde 36,3, ithalat yüzde 31 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ülkede ağustosta yıllık bazda ihracat yüzde 25, ithalat yüzde 28,2 artmıştı.

Söz konusu veri ülkede ihracat ve ithalattaki artışın ivme kazandığını gösteriyor.

Analistler, Çin ekonomi yönetiminin hem kısa hem de uzun vadeli büyüme hedeflerine ulaşmak amacıyla daha fazla politika desteği uygulayabileceğini belirtti.

Çin Merkez Bankası (PBoC), 29 Eylül'de reel ekonomiyi desteklemek üzere 3 politika bankasının 1 yıl vadeli kredi faiz oranlarını 25 baz puan indirmişti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,2, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 değer kazandı. Çin'de Şanghay bileşik endeksinde yatay bir seyir öne çıkıyor.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,82 değer kazanarak 12.250,68 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 değer kazandı.

Dolar/TL dün günü önceki kapanışın yüzde 0,16 üstünde 49,3742'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 49,3898'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de enflasyon ve ABD Merkez Bankasının (Fed) Bej Kitap raporu başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.400 ve 12.500 puanın direnç, 12.200 ve 12.100 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Çin, elektrikli araçlar için ihracat vergi iadesini düşürecek

Maliye Bakanlığı ve Devlet Vergi İdaresi, "yeni enerji aracı" (NEV) olarak adlandırılan, şarj edilebilen, pilli, hibrit ve yakıt hücreli elektrikli araçları için yeni ihracat vergi iadesi oranlarını açıkladı.

Çin'de elektrikli araçların ihracatında uygulanan vergi iadesi oranının düşürüleceği bildirildi.

Buna göre, elektrikli araçların ihracatındaki vergi iadesi oranı yüzde 13'ten yüzde 9'a düşürüldü. İçten yanmalı motorlu araçlar için ise yüzde 13'lük vergi iadesi oranı sabit bırakıldı.

Elektrikli araçlara düşük vergi iadesi uygulanmasının Çinli otomobil üreticilerinin maliyetlerini yükselteceği ve dış piyasalarda Çin yapımı araçların fiyatlarının artıracağı öngörülüyor.

Elektrikli araçlar, son dönemde Çin'in büyüyen ihracatının önemli bir motoru olmuştu. Çin Otomobil Üreticileri Birliğinin (CAAM) verilerine göre, 2026'nın ilk 9 ayında Çinli üreticiler 8,2 milyon araç ihraç ederken bunun yüzde 48,8'ini elektrikli araçlar oluşturdu.

Çin'in elektrikli araç ihracatı, eylülde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 160 artarak 571 bine ulaşırken aynı dönemde içten yanmalı motorlu araçların ihracatı yüzde 12 artışla 482 bine yükseldi.

Yeni enerji ürünleri ihracatında vergi iadeleri kesiliyor

Çin'de "yeni enerji" sınıfı üç ürün kategorisinde vergi iadelerinin kesildiği gözleniyor. Daha önce lityum-iyon bataryaların ihracatında ödenen vergi iadesi oranı yüzde 13'ten önce yüzde 9'a ardından yüzde 6'ya indirilmişti. Güneş enerjisi donanımları ihracatında ödenen vergi iadesi ise Aralık 2026'da kaldırılmıştı. Bataryalardaki vergi iadesinin de Ocak 2027'de kaldırılması planlanıyor.

Çin, son dönemde başta bu üç kategorideki ürünler olmak üzere kritik endüstrilerde devlet teşvikleriyle yarattığı kapasite fazlası üretimi dış pazarlara ihraç ederek bu ülkelerde fiyatları düşürdüğü ve yerli sanayi için haksız rekabete yol açtığı eleştirilerine konu oluyordu.

Türkiye ile Belçika ticaret hacminde hedef 15 milyar dolar

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye ile Belçika arasında geçen yıl 9,3 milyar dolara ulaşan ticaret hacmini 15 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini bildirdi.

Bolat, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, Belçika İşletmeler Federasyonu (FEB) ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) işbirliğiyle Brüksel'de düzenlenen Türkiye-Belçika Yüksek Düzeyli Yuvarlak Masa Toplantısı'na ilişkin paylaşımda bulundu.

Toplantıda, Türk ve Belçika iş dünyasının temsilcileriyle bir araya geldiklerini belirten Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ortaya konulan Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri geliştirmek, karşılıklı yatırımları artırmak ve iş dünyaları arasındaki işbirliği imkanlarını genişletmek üzere kapsamlı değerlendirmelerde bulunduklarını kaydetti.

Bolat, "2025 yılında 9,3 milyar dolara ulaşan ikili ticaret hacmimizi 15 milyar dolara çıkarma hedefimiz doğrultusunda, Türkiye Yüzyılı'nı aynı zamanda Ticaretin Yüzyılı'na dönüştürme hedefimizle, ticaretimizi çeşitlendirecek ve yatırımlarımıza ivme kazandıracak yeni imkanları ele aldık." ifadelerini kullandı.

Küresel ekonomide dönüşümün yaşandığı ve tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bu dönemde Türkiye'nin güçlü üretim altyapısı, nitelikli insan kaynağı, stratejik coğrafi konumu ve Avrupa pazarlarıyla bütünleşmiş sanayi ekosistemiyle güvenilir bir üretim, yatırım ve tedarik zinciri ortağı olduğunu aktaran Bolat, Türkiye'nin uluslararası yatırımcılara sunduğu fırsatları, üretim ve ihracat kapasitesini ve yatırım ortamını geliştirmeye yönelik teşvikleri de iş dünyasıyla paylaştıklarını belirtti.

AB'nin "Made in EU" yaklaşımı

Bolat, Avrupa Birliği'nin (AB) "Made in EU" yaklaşımına ilişkin değerlendirmelerde, Türkiye-AB Gümrük Birliği'nin ve sanayiler arasında yıllar içinde oluşan güçlü entegrasyonun dikkate alınmasının önemine dikkati çektiklerini bildirdi.

Türkiye'nin Sanayi Hızlandırma Yasası'nın tüm hükümleri itibarıyla eş değer kabul edilmesinin önemine işaret eden Bolat, bunun Türk, Belçikalı ve Avrupalı firmaların rekabet gücünün korunmasına, ortak üretim kapasitesinin geliştirilmesine ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesine katkı sağlayacağını birlikte teyit ettiklerini kaydetti.

Bolat, Türkiye ile Belçika arasındaki ekonomik ortaklığı karşılıklı güven, ortak çıkar ve sürdürülebilir büyüme temelinde güçlendirmeye devam edeceklerini belirterek, firmaların yeni pazarlara erişimini kolaylaştıracak ve yeni yatırımların önünü açacak adımları desteklemeyi sürdüreceklerini ifade etti.

OPEC'in petrol üretimi 920 bin varil arttı

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) günlük ham petrol üretimi, eylülde önceki aya göre 920 bin varil artarak 25 milyon 97 bin varile yükseldi.

OPEC'in aylık petrol piyasası raporuna göre, geçen ay üretimde en fazla artış Suudi Arabistan'da görüldü. Ülkenin günlük üretimi 744 bin varil artarak 8 milyon varili aştı. Suudi Arabistan'ı günlük 386 bin varillik artışla Irak ve günlük 86 bin varillik yükselişle Birleşik Arap Emirlikleri izledi.

Üretimin en fazla düştüğü ülke ise Kuveyt oldu. Kuveyt'in günlük üretimi 140 bin varil azalarak 1 milyon 766 bin varile geriledi. İran'da üretim günlük 99 bin varil, Libya'da ise günlük 58 bin varil düştü.

Böylece OPEC'in günlük ham petrol üretimi, eylülde önceki aya göre 920 bin varil artarak 25 milyon 97 bin varile yükseldi.

Öte yandan, OPEC ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun günlük toplam ham petrol üretimi aynı dönemde 903 bin varil artarak 39 milyon 68 bin varil olarak kayıtlara geçti.

OPEC, talep artışı tahminini 2026 için düşürdü, 2027 için yükseltti

OPEC, bu yıl için küresel petrol talebine ilişkin artış tahminini aşağı yönlü, gelecek yıl için ise yukarı yönlü revize etti.

Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 180 bin varil artışla 105 milyon 720 bin varile çıkması bekleniyor. OPEC, önceki raporunda bu yıl için günlük 380 bin varillik talep artışı öngörmüştü.

Talebin bu yıl OECD dışı ülkelerde günlük 390 bin varil artışla 59 milyon 600 bin varile yükselmesi, OECD ülkelerinde ise 210 bin varil azalışla 46 milyon 120 bin varile gerilemesi bekleniyor.

Gelecek yıl küresel petrol talebinin bu yıla kıyasla günlük 2 milyon 550 bin varil artarak 108 milyon 280 bin varile ulaşacağı tahmin ediliyor. Önceki raporda, gelecek yıl talep artışının günlük 2 milyon 360 bin varil düzeyinde gerçekleşeceği öngörülmüştü.

Bu dönemde OECD dışı ülkelerde talebin günlük 2 milyon 10 bin varil artışla 61 milyon 620 bin varile çıkması, OECD ülkelerinde ise 540 bin varillik artışla 46 milyon 660 bin varile ulaşması bekleniyor.

Dış ticaret endeksleri açıklandı

İhracat birim değer endeksi, ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,5, ithalat birim değer endeksi yüzde 13,7 arttı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayına ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,5 yükseldi.

Endeks, Ağustos 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 7,4, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 10,9, yakıtlarda yüzde 47,1 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 5,1 arttı.

İthalat birim değer endeksi de ağustosta yıllık bazda yüzde 13,7 artış kaydetti.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 4,2 azalırken yakıtlarda yüzde 35,9, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 12,5 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 7,5 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 0,4 azaldı. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 1,9, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 19,3 artarken yakıtlarda yüzde 20 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 4,5 azaldı.

İthalat miktar endeksi ağustosta yıllık bazda yüzde 2,8 geriledi. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 36,2, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 8,3 artarken yakıtlarda yüzde 1,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 0,5 azalış kaydetti.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, temmuzda 143,6 iken ağustosta yüzde 1 artarak 145 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Ağustos 2025'te 141,1 iken Ağustos 2026'da yüzde 0,4 azalışla 140,5 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, temmuzda 114,6 iken ağustosta yüzde 2,5 azalışla 111,7 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl ağustosta 109,6 iken bu yılın aynı ayında yüzde 2,8 azalışla 106,5 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Ağustos 2025'te 94,3 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 4,3 puan azalışla Ağustos 2026'da 90 olarak kaydedildi.

Ulaşımda enerji verimliliğiyle 5 milyar dolar tasarruf

ENVER Başkanı Erdem, Türkiye'deki nihai enerji tüketiminin yaklaşık 4'te 1'inin ulaştırma sektöründe gerçekleştiğini belirterek, bu alanda sağlanacak verimliliğin yüzde 10'a ulaşması durumunda tasarrufun 5 milyar doları aşabileceğini söyledi.

Enerji Verimliliği Derneği (ENVER) Başkanı Ahmet Erdem, çevrim içi düzenlenen Ulaşımda Verimlilik panelindeki konuşmasında, TÜİK verilerine göre her yıl ulaştırma sektöründe yaklaşık 34-35 milyon ton petrol eş değeri enerji tüketildiğini, bunun yüzde 78'inin kara yolunda kullanıldığını dle getirdi.

Küresel petrol talebinin en büyük kalemlerinden birinin ulaştırma alanında olduğunu ifade eden Erdem, şöyle konuştu:

"Türkiye'deki nihai enerji tüketiminin yaklaşık 4'te 1'i ulaştırma sektöründe oluyor. TÜİK verilerine göre her yıl ulaştırma sektörü yaklaşık 34-35 milyon ton petrol eş değeri enerji tüketiyor. Bunun da yaklaşık yüzde 78'i yani 26 milyonu, kara yolunda sarf ediliyor. Bugün elimizdeki en hızlı ve en düşük maliyetli kaldıraç filoyu ve sürüş alışkanlıklarını daha verimli hale getirmek. Kara yolu ulaşımında yalnızca yüzde 3'lük verimlilik kazanımı yılda yaklaşık 800 bin eş değer petrol ve güncel fiyatlarla söylersek 1,5 milyar dolara yakın tasarruf demek. Bu oran yüzde 10'a ulaştığında ise tasarruf 5 milyar doları aşıyor."

Erdem, enerji verimliliğinde bilinç ve davranış değişikliğinin önem kazandığını, Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) enerji,sanayi ve ulaşımda enerji verimliliği alanında etkinlikler düzenleneceğini aktardı.

Buğday fiyatları en hızlı düşüşünü kaydetti

Rusya ile Ukrayna arasında barış sağlanabileceğine yönelik beklentiler, iyi giden iklim koşulları ve azalan talebin etkisiyle buğdayın kile başına fiyatı, eylül ayında yüzde 12,7 azalışla Haziran 2024'ten bu yana en hızlı aylık düşüşünü kaydetti.

Buğday fiyatları, iklim koşulları, arz ve talebi etkileyen jeopolitik gelişmelerle yön bulmaya çalışıyor. Buğdayın kile başına fiyatı ocak ayında yüzde 5,85 değer kaybetmişti. Jeopolitik risklerin artması ve hava durumu kaynaklı endişelerle takip eden aylarda dalgalı bir seyir izleyerek yükselen buğday fiyatları eylülde 7,95 dolara kadar yükseldi.

Rusya ile Ukrayna arasında barış sağlanabileceğine yönelik beklentiler, iyi giden iklim koşulları ve azalan talebin etkisiyle buğday fiyatları eylül ayında sert düştü. Söz konusu ayda yüzde 12,7 değer kaybeden buğday fiyatlarında Haziran 2024'ten bu yana en hızlı aylık düşüş görüldü. Buğdayın kile başına fiyatı Haziran 2024'te yüzde 15,5 değer kaybetmişti.

Böylece yıla 5 dolar seviyesinden başlayan buğday fiyatları, eylül ayını 6,75 dolardan tamamladı. Bu dönemde buğday fiyatları yüzde 35 değer kazanmış oldu.

"Dolar endeksinde güçlenmeden dolayı ABD buğdayı pahalıydı"

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, geçmişte Karadeniz'de buğday ihracatına ilişkin risklerden dolayı buğday fiyatlarında toparlanma görüldüğünü söyledi. Daha sonra talep tarafına ilişkin endişelerin öne çıktığını ifade eden Ergezen, "ABD ve Rusya arasında ilişkilerin iyi gidiyor olması ve Karadeniz'de arz beklentilerinin artması, bununla beraber El Nino etkisinin beklenildiğinden daha düşük olması, kısa vadede ABD'nin buğday ihracatının zayıflaması küresel büyümede yavaşlama endişeleri, buğday fiyatlamalarında geri çekilmeye yol açan ana unsurlar arasında yer alıyor." dedi.

Rusya ve Ukrayna'nın ürettiği buğdayın maliyetinin azalmasından dolayı ABD buğdayının fiyatının Avrupa buğdayına göre yüksek kaldığını ifade eden Ergezen, bunun ABD buğdayına talebin azalmasına neden olduğunu ve bunun da fiyatları aşağı çektiğini bildirdi.

Ergezen, "Dolar endeksinde güçlenmeden dolayı ABD buğdayı pahalıydı. Bu güçlenme sonucunda da buğdayın dolar bazındaki maliyeti arttı. Bu da Avrupa buğdayını daha cazip hale getiren unsurlardan." ifadelerini kullandı.

Ödemeler dengesi verileri açıklandı

Türkiye'nin cari işlemler hesabında ağustos ayında 4 milyar 53 milyon dolar fazla verilirken altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında da 8 milyar 205 milyon dolarlık fazla oluştu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca (TCMB) ödemeler dengesi verileri açıklandı.

Buna göre, Türkiye'nin cari işlemler hesabında ağustos ayında 4 milyar 53 milyon dolar fazla verildi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında da 8 milyar 205 milyon dolarlık fazla gerçekleşti.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı ise 3 milyar 746 milyon dolar oldu.

Yıllıklandırılmış verilere göre, ağustos ayında cari açık yaklaşık 42,1 milyar dolar olurken ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 78,4 milyar dolar açık verdi.

Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,9 milyar dolar fazla verirken birincil gelir dengesi 25,6 milyar dolar, ikincil gelir dengesi 1,9 milyar dolar açık kaydetti.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler ağustos ayında 9 milyar 711 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu kalem altında taşımacılık hizmetlerinden kaynaklanan net gelirler 3 milyar 265 milyon dolar ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 7 milyar 285 milyon dolar oldu.

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net portföy yatırımları 5,5 milyar dolar, krediler 47,1 milyar dolar ve ticari krediler 500 milyon dolar katkı verirken, finansal türevler 4,8 milyar dolar, net doğrudan yatırımlar 900 milyon dolar ile net efektif ve mevduatlar 17,7 milyar dolar negatif yönlü etki etti.

Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı 30,1 milyar dolar oldu.

Ağustos ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 141 milyon dolar olarak kaydedildi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye toplam doğrudan yatırımları 719 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 578 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 142 milyon dolar gayrimenkul alımı ve yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 244 milyon dolar net gayrimenkul alımı yaptığı görüldü.

Portföy yatırımları ağustos ayında 1 milyar 34 milyon dolar tutarında net çıkış kaydetti. Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 1 milyar 50 milyon dolar ve DİBS piyasasında 77 milyon dolar net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak yurt dışı yerleşiklerin diğer sektörler ihraçlarında 34 milyon dolar net alış, bankaların ve Genel Hükümet ihraçlarında sırasıyla 122 milyon dolar ve 201 milyon dolar net satış yaptığı gözlendi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında bu ay bankalar ve diğer sektörler sırasıyla 2 milyar 186 milyon dolar ve 1 milyar 230 milyon dolar net kullanım gerçekleştirirken, Genel Hükümet 82 milyon dolar net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 872 milyon dolar net azalış ve yabancı para cinsinden 889 milyon dolar net artış olmak üzere toplam 17 milyon dolar net artış kaydetti.

Resmi rezervlerde bu ay 7 milyar 138 milyon dolar net artış oldu.

Küresel piyasalar karışık seyrediyor

Küresel piyasalar, jeopolitik riskler ve teknoloji hisselerindeki satış baskısıyla karışık seyrediyor

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da jeopolitik gerilimlerin artması ve teknoloji hisselerinde görülen düşüşlerin etkisiyle karışık seyrediyor.

Yapay zeka temasına yönelik endişelerin tekrar artması ile Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna kaynaklı jeopolitik riskler küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan'a yönelik saldırılara dair, "Husiler yanlış işler yapıyorlar hem de çok yanlış. Bu durum hiç iyi değil." değerlendirmesini yaptı.

Öte yandan Trump, Rusya ile Ukrayna arasında varılan enerji ateşkesi anlaşmasının "her iki taraftan da" ihlal edildiğini, ancak anlaşmanın geçerli olduğunu savundu.

Çinli çip üreticisi CXMT'nin çip geliştirme konusunda ilerleme kaydettiğine dair haberler de dünya genelinde teknoloji şirketlerinin üzerinde satış baskısının artmasına neden oldu.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonun yüzde 2 seviyesine dönmesini sağlamak adına kısıtlayıcı bir para politikası duruşu benimsenmesinin uygun olacağını söyledi.

Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan azalışla yüzde 5,20'de seyrediyor. Tahvil faizlerinde son dönemde düşüşler görülse de faizler yüksek seyretmeye devam ediyor.

Yatırımcılar, ABD tahvil faizlerindeki son yükselişin bankaların kredi büyümesi, finansman maliyetleri ve anlaşma faaliyetleri üzerindeki etkisini görmek için bu hafta açıklanacak banka bilançolarına odaklanacak.

Dün 102,6 ile Nisan 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gören dolar endeksi, bugün 102,4 seviyesinde dengelendi.

Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,9 düşüşle 105,7 dolar seviyesinde seyrediyor. Petrol fiyatlarında bir miktar gevşeme görülse de Orta Doğu’da tırmanan gerginlikler nedeniyle fiyatlar yüksek seviyelerde seyretmeye devam ediyor.

Dolar endeksi ve petrolde görülen hafif geri çekilmeyle bugün yükseliş eğiliminde hareket eden altının onsu yüzde 0,6 artışla 4 bin 198 dolardan işlem görüyor.

Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3'ten yüzde 3,1'e çıkardı. Raporda, Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,7, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği belirtildi.

New York borsası karışık seyretti

Söz konusu gelişmelerle New York borsasında dün karışık bir seyir izlendi. Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4, Nvidia'nın hisseleri yüzde 1,3, Broadcom'un hisseleri yüzde 1,9 ve AMD'nin hisseleri yüzde 2,3 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsalarında güçlü şirket karlarının piyasaları destekleyebileceğine dair beklentilerle dün pozitif bir seyir izlendi.

Alman Nordex Group'un hisseleri şirketin siparişlerinin beklentileri aşmasının ardından yüzde 3,9 arttı. Almanya'da savunma sanayisi hisselerindeki yükseliş dikkati çekerken, Rheinmetall hisseleri yüzde 2,5 değer kazanarak DAX endeksinde günün en çok prim yapan hissesi oldu.

Alman otomotiv üreticisi Volkswagen, küresel teslimatlarının üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,3 azalarak 1,89 milyon araca gerilediğini bildirdi. Buna karşın, AB ve Çin'in hibrit araç ithalatında yıllık 350 bin adetlik kota sınırı getirmesiyle ticaret savaşı riskinin azalması sonucu şirketin hisseleri yüzde 0,6 değer kazandı.

Söz konusu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,76, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,99, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,38, İtalya'da FTSE MIB endeksi ise yüzde 0,58 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

New York borsasında teknoloji şirketlerinin hisselerinde görülen düşüşler Asya borsalarına da taşındı.

Güney Koreli teknoloji şirketleri SK Hynix'in hisseleri yüzde 10,6, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 8,4, LG Innotek'in hisseleri yüzde 8,6 değer kaybetti.

Makroekonomik veri tarafında Japonya'da üretici enflasyonunun yavaşladığı görüldü. Ülkede eylül ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) aylık yüzde 0,3 azalırken, yıllık yüzde 6,8 arttı. Japonya'da ÜFE ağustos ayında aylık yüzde 0,2 azalırken, yıllık yüzde 7,6 artmıştı.

ÜFE'deki yavaşlama yenin eylül ayında dolar karşısında güçlenmesinden kaynaklandı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,6, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 değer kaybetti.

Yurt içinde ödemeler dengesi takip edilecek

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,94 değer kaybederek 12.150,67 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.

Dolar/TL dün günü önceki kapanışın hemen üstünde 49,2918'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,3600'dan işlem görüyor.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde dün, Kabine Toplantısı'nın ardından millete seslenen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, fon soruşturmalarına yönelik kanun teklifinin Meclis'ten geçmesiyle birlikte ekim ayı içinde 1 milyon liraya kadar anapara ödemelerinin başlayacağını söyledi.

Erdoğan, ek düzenlemelerle sermaye piyasalarının bünyesini bu tür mikroplara karşı güçlendirecek, işleyişini çok daha sağlıklı hale getireceklerini vurguladı.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de ADP haftalık özel sektör istihdamı ve ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.100 ve 12.000 puanın destek, 12.300 ve 12.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının ağustosta 3 milyar 502,9 milyon dolar fazla vereceği tahmininde bulundu.

Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 48 milyar dolar açık vereceğini tahmin etti.

IMF dünya ekonomisinin büyümesini öngörüyor

Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3'ten yüzde 3,1'e çıkardı.

IMF, Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nun ekim sayısını yayımladı.

Raporda, küresel ekonominin dayanıklılığını yeniden ortaya koyduğu ancak bu dayanıklılığın ülkeler arasında eşit dağılmadığı ve kısa vadede ekonomilerin uyum sağlama imkanlarının hızla daraldığı belirtildi.

Orta Doğu'da uzayan savaş ve ticaret gerilimlerinden kaynaklanan süregelen baskılara rağmen 2026'nın ilk yarısındaki ekonomik faaliyetin beklenenden daha iyi seyrettiği aktarılan raporda, yapay zekaya yönelik güçlü yatırımların yön verdiği teknoloji döngüsünün talebi destekleyen bir ivme yarattığı kaydedildi.

Raporda, dünya ekonomisinin bu yıl yüzde 3,1 ve gelecek yıl yüzde 3,4 büyümesinin beklendiği bildirildi.

IMF, son olarak temmuz ayındaki tahminlerinde küresel ekonominin 2026'da yüzde 3 ve 2027'de yüzde 3,4 büyümesini öngörmüştü. Fon, nisan ayındaki tahminlerinde ise küresel ekonomik büyüme öngörüsünü bu yıl için yüzde 3,1 ve gelecek yıl için yüzde 3,2 olarak açıklamıştı.

Küresel enflasyonun yükselmesi bekleniyor

Raporda, küresel manşet enflasyonun büyük ölçüde enerji ve gıda fiyatlarından kaynaklanan geçici artışın etkisiyle 2026'da yüzde 4,7'ye yükselmesinin, ardından 2027'de yüzde 4,1'e gerilemesinin beklendiği belirtildi.

Küresel ticaret hacmindeki büyümenin 2026'da yavaşlamasının, 2027'de ise istikrar kazanmasının beklendiğine işaret edilen raporda, bu görünümde tarifelerin olumsuz etkisi, üretim zincirlerindeki uyum süreci ve teknolojiyle bağlantılı ticaretin güçlü seyrini sürdürmesinin etkili olduğu ifade edildi.

Raporda, küresel dengesizliklerin orta vadede yalnızca ılımlı ölçüde azalmasının beklendiği, orta vadeli büyüme görünümünün ise tarihsel standartlara kıyasla zayıf kalmaya ve ülkeler arasında farklılaşmaya devam ettiği aktarıldı.

Risklerin aşağı yönlü eğilimi olduğuna işaret edilen raporda, Orta Doğu'da uzun süreli bir çıkmazın devam etmesinin veya gerilimin daha da tırmanmasının enerji ve gıda fiyatlarının yüksek ve oynak kalmasına, enflasyonist baskıların yeniden güçlenmesine, mali ve dış dengelerin bozulmasına ve büyümeyi baskılamasına yol açabileceği uyarısında bulunuldu.

ABD'nin bu yılki büyüme tahmini değişmedi, Avro Bölgesi'nin yukarı yönlü revize edildi

Ülkelerin ekonomik büyüme tahminlerinin de paylaşıldığı raporda, gelişmiş ekonomiler grubunda yer alan ABD ekonomisine ilişkin büyüme beklentisinin bu yıl için yüzde 2,3'te korunduğu, gelecek yıl için yüzde 2,2'den yüzde 2,3'e yükseltildiği aktarıldı.

Avro Bölgesi ekonomisine ilişkin büyüme tahmininin bu yıl için yüzde 0,9'dan yüzde 1,1'e yükseltildiği belirtilen raporda, bölge ekonomisinin gelecek yıla ilişkin büyüme tahmininin yüzde 1,2'de sabit tutulduğu kaydedildi.

Raporda, Almanya'nın büyüme tahmininin bu yıl için yüzde 0,7'den yüzde 1,3'e, gelecek yıl için yüzde 1'den yüzde 1,1'e çıkarıldığı, Fransa ekonomisine ilişkin büyüme beklentisinin ise bu yıl için yüzde 0,6'dan yüzde 0,4'e, gelecek yıl için yüzde 0,9'dan yüzde 0,7'ye indirildiği bildirildi.

İtalya ekonomisine ilişkin büyüme tahmininin bu yıl için yüzde 0,5'ten yüzde 0,8'e, gelecek yıl için yüzde 0,5'ten yüzde 0,6'ya yükseltildiği kaydedilen raporda, İspanya ekonomisine dair büyüme tahmininin bu yıl için yüzde 2,1'den yüzde 2,5'e çıkarıldığı, gelecek yıl için yüzde 1,8'de korunduğu aktarıldı.

Raporda, İngiltere ekonomisinin büyüme beklentisinin bu yıl için yüzde 1'den yüzde 1,3'e çıkarıldığı, gelecek yıl için yüzde 1,3'ten yüzde 1,2'ye düşürüldüğü, Kanada ekonomisinin büyüme tahminlerinin bu yıl için yüzde 1,1, gelecek yıl için yüzde 1,7'de korunduğu, Japonya ekonomisinin büyüme tahmininin ise bu yıl için yüzde 0,6'dan yüzde 0,7'ye yükseltildiği, gelecek yıl için yüzde 0,7'de sabit tutulduğu kaydedildi.

Çin'in büyüme tahminleri düşürüldü

IMF'nin raporunda, yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler grubunda Çin ekonomisine ilişkin büyüme beklentisinin bu yıl için yüzde 4,6'dan yüzde 4,5'e, gelecek yıl için yüzde 4,1'den yüzde 4'e düşürüldüğü bildirildi.

Hindistan ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin yüzde 6,4'ten yüzde 7'ye, gelecek yıla ilişkin tahminin de yüzde 6,7'den yüzde 7'ye çıkarıldığı kaydedilen raporda, Rusya ekonomisine dair büyüme beklentisinin ise bu yıl ve gelecek yıl için yüzde 1,1'den yüzde 0,9'a düşürüldüğü aktarıldı.

Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,7 büyümesi bekleniyor

Raporda, Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,7, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği belirtildi.

IMF, temmuz ayındaki tahminlerinde Türkiye ekonomisinin 2026'da yüzde 2,9, 2027'de yüzde 3,6 büyümesini öngörmüştü.

Türkiye'nin 2026 yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 31,2 ve 2027 yıl sonu tahmininin yüzde 26,5 olmasının beklendiği kaydedildi.

IMF, finansal istikrara yönelik yapay zeka, tahvil faizleri ve siber saldırı risklerine işaret etti

IMF, Küresel Finansal İstikrar Raporu'nun "Dayanıklılık, Risk ve Dönüşüm" başlıklı Ekim 2026 sayısını ve "Dayanıklılığın Altında: Artan Riskler, Çözülmemiş Kırılganlıklar" başlıklı ilk bölümüne ilişkin blog yazısını yayımladı.

Yazıda, küresel finansal piyasaların güçlü ekonomik büyüme ve şirket karlılıklarının desteğiyle dayanıklılığını koruduğu, finansal koşulların da görece elverişli seyrettiği ancak yapay zeka kaynaklı piyasa düzeltmesi, devlet tahvili faizlerinde sert yükseliş ve siber saldırılar olmak üzere üç temel riskin giderek arttığı belirtildi.

Söz konusu risklerin finansal sistemdeki mevcut kırılganlıklarla birleşmesi halinde daha geniş çaplı finansal stres yaratabileceğine işaret edilen yazıda, yüksek borçlanma, likidite kıtlığı ve piyasalar arasındaki güçlü bağlantıların olası şokların etkisini daha geniş çaplı bir finansal baskıya dönüştürebileceği vurgulandı.

Yazıda, yapay zekaya yönelik yatırımların küresel ekonomik faaliyetleri desteklediği ve bu alanda faaliyet gösteren şirketlerin güçlü kar artışları kaydettiği belirtildi.

Yatırımların ve karlılığın beklentilerin altında kalmasının yapay zeka sektörüyle bağlantılı varlık fiyatlarında düzeltmeye yol açabileceği ifade edilen yazıda, hiper ölçekli şirketlerin giderek daha fazla borçlandığına ve yatırımcıların yapay zeka hisselerine yatırım yapmak için kaldıraç kullanımını artırdığına dikkati çekildi.

Yazıda, yapay zeka sektöründeki şirketler arasında hisse ve borç akışlarına dayanan döngüsel finansman anlaşmalarının da risk oluşturduğuna işaret edilerek, "2023'ten bu yana gerçekleşen bu tür 14 işleme yönelik incelememiz, gelecekteki 1,4 trilyon dolarlık gelir taahhüdü karşılığında yaklaşık 300 milyar dolarlık öz sermaye yatırımı ve 650 milyar dolarlık borçlanma yapıldığını ortaya koydu." ifadelerine yer verildi.

Tahvil faizlerinde yükseliş riski

Yazıda, artan enerji fiyatlarının yol açtığı enflasyon baskıları, mali kaygılar ve bazı ekonomilerde beklenenden güçlü büyümenin devlet tahvili faizlerini yukarı çektiği anımsatıldı.

Tahvil faizlerinin küresel finansal kriz öncesindeki seviyelere dönmesinin muhtemel olduğuna işaret edilen yazıda, yüksek mali dengesizlikler ve tahvil piyasalarındaki kaldıraçlı işlemlerle bağlantılı olumsuz geri besleme döngülerinin risk oluşturduğu belirtildi.

Yazıda, merkez bankalarının bilançolarını küçültmesiyle piyasalarda fiyat değişimlerine duyarlı yatırımcılara bağımlılığın arttığına dikkati çekilerek, devlet tahvili faizlerindeki yükselişin diğer varlıkların değerini düşürebileceği ve finansal işlemlerde teminat olarak kullanılan tahvillerin değerini azaltabileceği ifade edildi.

"Gelişmiş yapay zeka modelleri hem saldırıyı hem savunmayı hızlandırabilir"

Finans sektörünün dijitalleşmesi ve birbirine daha fazla bağlanmasıyla siber saldırıların sistemik risklerin büyüyen bir kaynağı haline geldiği belirtilen yazıda, büyük bir saldırının ödeme sistemlerini, alım satım işlemlerini, mevduatlara erişimi ve diğer kritik finansal hizmetleri durma noktasına getirebileceği vurgulandı.

Yazıda, şunlar kaydedildi:

"Bir saldırının büyük bir finans kuruluşunu, ödeme sistemini, bulut sağlayıcısını veya yazılım platformunu hedef alması durumunda bu tehlike daha da belirginleşir ve aksamanın giderek daha entegre hale gelen finansal sistem geneline yayılmasına zemin hazırlar."

Bu yıl bildirilen vakaların yüzde 70'inden fazlasında saldırganların güvenlik açıklarından yararlanmasından önce yazılım sağlayıcılarının bu açıkları gidermek için neredeyse hiç zamana sahip olmadığı aktarılan yazıda, gelişmiş yapay zeka modellerinin hem saldırıları hem de savunmaları hızlandırabileceğinin altı çizildi.

Yazıda, bu nedenle siber dayanıklılık, olay bildirimi, kriz hazırlığı ve kritik üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarının denetiminin önem kazandığı belirtildi.

Finansal kırılganlıklar şokların etkisini artırabilir

Küresel bankacılık sisteminin genel olarak dayanıklılığını koruduğu ancak zayıf halkaların bulunduğu ifade edilen yazıda, olumsuz stres senaryosunda küresel bankacılık varlıklarının yüzde 22'sini temsil eden bankaların stres sonrası sermaye yeterlilik oranlarının yasal sınırların altına düşebileceği kaydedildi ve bu oranın bir yıl önce yüzde 18 olduğu aktarıldı.

Yazıda, bu bankaların banka dışı finansal aracılarla bağlarının giderek derinleştiği, bunun stresin yayılması için ek kanallar yarattığı vurgulandı.

Banka dışı finansal kuruluşların likit olmayan varlıklara ve türev ürünlere yöneldiği ve aynı varlık yöneticilerine daha fazla bağımlı hale geldiğine değinilen yazıda, bunun da finansal şokları büyütebileceği belirtildi.

Yazıda, gelişmekte olan ekonomilerde tahvil faizlerinin yükseldiği, gelişmiş ekonomilere kıyasla getiri farklarının görece düşük kalmasına karşın küresel şokların bu ülkelerin tamponlarını zayıflatarak dış kırılganlıklarını artırdığı ifade edildi.

Korunmaya yönelik politikalar

Yazıda, yüksek kamu borcu, yeniden ortaya çıkan enflasyon baskıları ve artan borçlanma maliyetleri nedeniyle politika yapıcıların olası şoklar karşısında ekonomiyi desteklemek için geçmişe kıyasla daha dar hareket alanına sahip olduğu vurgulandı.

Bu çerçevede üç alanda harekete geçilmesi gerektiği kaydedilen yazıda, kamu borcunun sürdürülebilir bir patikaya oturtulması, yapay zeka, özel kredi ve diğer banka dışı finans sektörlerinde kaldıraç ile likidite uyumsuzluklarının sınırlandırılması ve siber savunma kapasitesinin güçlendirilmesini öncelikli alanlar olarak sıralandı.

Yazıda, gelişmekte olan ekonomilerin de finansal koşullar elverişli seyrederken ekonomik tamponlarını yeniden oluşturması gerektiği belirtilerek, riskler artarken proaktif politikaların olası şoklara karşı hazırlıklı olmanın en iyi yolu olduğu kaydedildi.

Ticaret ve perakende satış hacmi arttı

Ticaret satış hacmi ağustosta yıllık bazda yüzde 0,6, perakende satış hacmi yüzde 10,1 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, ağustos ayına ilişkin ticaret satış hacim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre ticaret satış hacmi, ağustosta bir önceki aya göre yüzde 0,2 yükseldi.

Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 1, toptan ticaret satış hacmi yüzde 0,2 azalış kaydetti.

Perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 1,4 arttı.

Ticaret satış hacmi, ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,6, perakende ticaret satış hacmi yüzde 10,1 yükselirken motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 11,2, toptan ticaret satış hacmi yüzde 1,9 düştü.

Audi'nin küresel araç teslimatları düştü

Volkswagen Grubu'nun markası Audi'nin küresel araç teslimatları, Çin'deki pazar daralmasının etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 19,7 azalarak 314 bin 900'e geriledi.

Merkezi Ingolstadt'ta bulunan şirket, yılın üçüncü çeyreğine ve ocak-eylül dönemine ilişkin küresel araç teslimat verilerini açıkladı.

Buna göre, Audi'nin ikinci çeyrekte yüzde 8 olan satışlardaki düşüş, üçüncü çeyrekte de devam etti. Şirketin küresel araç teslimatları, Çin'deki pazar daralmasının etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 19,7 azalarak 314 bin 900'e geriledi.

Markanın küresel tam elektrikli araç satışları da kan kaybetmeye devam ederek, üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 21,5 azalışla 48 bin 700’e geriledi.

9 ayda yüzde 11,4 düşüş

Ocak-eylül döneminde Audi’nin toplam küresel teslimatları, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,4 azalarak 1 milyon 42 bin 200’e geriledi. Diğer Alman üreticiler gibi Çin pazarındaki yerel rekabetten ve talep zayıflığından olumsuz etkilenen Audi'nin teslimatları, bu ülkede 9 ayda yaklaşık yüzde 25 geriledi.

Volkswagen Grubunun satışları düştü

Avrupa'nın en büyük otomotiv üreticisi Volkswagen Grubunun satışlarını Çin pazarında derinleşen daralma ve artan yerel rekabet olumsuz etkilerken, şirketin küresel teslimatlarındaki düşüş yılın üçüncü çeyreğinde hız kazandı.

Merkezi Wolfsburg'da bulunan Audi, Skoda, SEAT ve Porsche gibi markaları bünyesinde barındıran Volkswagen Grubu, yılın üçüncü çeyreği ile ocak-eylül dönemine ilişkin küresel araç teslimat verilerini açıkladı.

Buna göre, grubun küresel araç teslimatları temmuz-eylül dönemini kapsayan üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,3 azalarak 1 milyon 885 bin 300'e geriledi.

Söz konusu dönemde, grubun ana markası olan Volkswagen binek araç satışları yüzde 19,3 azalışla 946 bin 600'e inerken, Volkswagen binek, Skoda, SEAT/CUPRA ve Volkswagen ticari araçları kapsayan "çekirdek marka grubu" toplam teslimatları yüzde 14 kayıpla 1 milyon 430 bin 900 oldu.

Çin ve ABD pazarlarında sert düşüş

Şirketin en büyük pazarı konumundaki Çin'de, yerel elektrikli otomobil tedarikçileriyle yaşanan yoğun fiyat rekabeti ve iç pazardaki daralma zayıf seyrin temel nedeni oldu. Üçüncü çeyrekte grubun Çin'deki araç teslimatları yüzde 38,5 azalarak 405 bin 800'e düştü.

Grubun küresel tam elektrikli araç satışları da üçüncü çeyrekte güç kaybetti. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,7 azalan tam elektrikli araç teslimatları 240 bin 200 seviyesine indi.

Bu dönemde, özellikle ABD pazarında teşvik programlarının sona ermesi ve gümrük tarifelerinin baskısıyla grubun elektrikli araç satışları yüzde 86,4 düşüşle 5 bin 100'e kadar geriledi.

Volkswagen Grubu’nun toplam küresel teslimatları 9 ayda yüzde 9 geriledi

Yılın ocak-eylül döneminde ise Volkswagen Grubunun toplam küresel teslimatları, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9 gerileyerek 6 milyon 11 bin oldu. Şirket, bu sonuçla geçen yıla kıyasla yaklaşık 600 bin daha az araç teslimatı gerçekleştirdi.

9 ayda grubun ana markası Volkswagenin binek araç satışları yüzde 13,7 düşüşle 3 milyon 14 bin olarak kayıtlara geçti. Bölgesel bazda 9 aylık teslimatlar Çin'de yüzde 30,2 azalarak 1 milyon 378 bin 800'e, Kuzey Amerika'da ise yüzde 4 düşüşle 680 bin 200'e geriledi.

Buna karşın Güney Amerika'da yüzde 4,3, Batı Avrupa'da yüzde 1,1 ve Orta/Doğu Avrupa'da yüzde 5,3'lük satış artışları kaydedildi.

Avrupa'da elektrikli araç siparişleri güçlü seyrediyor

Küresel düşüşe tezat olarak, grubun Avrupa pazarındaki elektrikli araç siparişleri güçlü bir ivme yakaladı.

Avrupa'da üçüncü çeyrekte elektrikli araç teslimatları yüzde 19,6 artarken, grubun Avrupa genelindeki elektrikli araç sipariş defteri 2025 yıl sonuna göre yaklaşık ikiye katlandı. Yeni satışa sunulan "ID. Polo", "ID. Cross", "Skoda Epiq" ve "CUPRA Raval" modellerinden oluşan uygun fiyatlı elektrikli şehir otomobili ailesi kısa sürede 150 bine yakın sipariş aldı.

Gelişmeleri değerlendiren Volkswagen Grubu Yönetim Kurulu Üyesi Martin Sander, "Çin pazarındaki genel daralma, otomotiv sektörü genelinde hissedilen ortak bir zorluk olmaya devam ediyor. Öte yandan, Avrupa pazarında özellikle yeni giriş seviyesi modellerimizin desteğiyle tam elektrikli araçlara doğru ivmelenen güçlü bir eğilim görüyoruz." ifadesini kullandı.

Otomotiv sektörünün ihracatı 12 milyar doları aştı

Türkiye'den ocak-eylül döneminde 12 milyar 134 milyon 806 bin dolarlık otomotiv yan sanayi ürünü ihraç edildi.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği verilerinden yaptığı derlemeye göre, yılın 9 ayında otomotiv yan sanayisi 200'den fazla ülke, serbest bölge ve özerk bölgeye dış satım yaptı.

Geçen senenin ocak-eylül döneminde 11 milyar 662 milyon 87 bin dolar olan yan sanayi ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 4 artarak 12 milyar 134 milyon 806 bin dolara yükseldi.

Otomotiv endüstrisinin ocak-eylül dönemindeki 31 milyar 144 milyon 829 bin dolar olan toplam ihracatının yüzde 39'unu yan sanayi ürünleri oluşturdu.

Almanya'ya yan sanayi ihracatı 2,7 milyar doları aştı

Yan sanayide en fazla ihracat yapılan ülkeler arasında ilk sırada otomotiv sektörünün ana pazarı Almanya yer aldı.

Almanya'ya 9 aylık yan sanayi ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,31 arttı. 2025'in ocak-eylül döneminde Almanya'ya 2 milyar 567 milyon 202 bin dolar olan yan sanayi ihracatı, bu senenin 9 ayında 2 milyar 780 milyon 560 bin dolara çıktı.

En fazla yan sanayi ihracatı yapılan ikinci ülke olan Fransa'ya artış yüzde 11 olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın 9 ayında 789 milyon 587 bin dolarlık yan sanayi ihracatının yapıldığı Fransa'ya bu sene aynı dönemde 876 milyon 848 bin dolarlık ürün satıldı.

Üçüncü sırada yer alan ABD'ye yan sanayi ihracatı yüzde 4 artışla 813 milyon 507 bin dolardan 846 milyon 698 bin dolara ulaştı.

İtalya'ya yan sanayi ihracatı yüzde 20 arttı

Bu dönemde dördüncü sıradaki İtalya'ya dış satım yüzde 20 artışla 688 milyon 827 bin dolardan 828 milyon 855 bin dolara çıktı.

Listenin beşinci sırasındaki Romanya'ya ihracat, yüzde 17,6 düşüşle 746 milyon 273 bin dolardan 615 milyon 127 bin dolara geriledi.

Ocak-eylül 2026'da geçen yılın aynı dönemine kıyasla yan sanayi ihracatında İspanya 614 milyon 946 bin dolarla altıncı, Birleşik Krallık 598 milyon 328 bin dolarla yedinci, Polonya 537 milyon 506 bin dolarla sekizinci, Belçika 314 milyon 430 bin dolarla dokuzuncu ve Çekya 310 milyon 221 bin dolarla onuncu sırada yer aldı.

Türkiye-AB ekonomik ve ticari ilişkileri masaya yatırılacak

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın 13-14 Ekim'de gerçekleştireceği Brüksel ziyaretinde Gümrük Birliği sorunlarından Sanayi Hızlandırma Yasası'na, yeşil ve dijital dönüşümden stratejik ortaklığa kadar birçok konu kapsamlı şekilde değerlendirilecek.

Bakan Bolat, Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ticari ve ekonomik ilişkileri güçlendirmek amacıyla Belçika'nın başkenti Brüksel'e iki günlük resmi ziyaret gerçekleştirecek.

Temasların odak noktasını, 2024'te tesis edilen Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu'nun 13 Ekim'de düzenlenecek üçüncü toplantısı oluşturacak. Toplantı, Bakan Bolat ile Avrupa Komisyonunun Ticaret ve Ekonomik Güvenlikten Sorumlu Üyesi Maros Sefcovic'in eş başkanlığında yapılacak.

Türkiye ile AB arasındaki ticari ilişkilerde karşılaşılan sorunların ele alınması ve somut çözüm yollarının geliştirilmesi bakımından kritik önem taşıyan toplantıda, Gümrük Birliği kapsamındaki sorunların giderilmesine yönelik adımlar değerlendirilecek.

Ayrıca, gümrükler, sınır ötesi e-ticaret, yeşil ve dijital dönüşüm, Sanayi Hızlandırma Yasası Taslağı, kamu alımları, dijital ticaret ile ticaret politikası savunma araçları gibi alanlarda işbirliğinin geliştirilmesine ilişkin istişarelerde bulunulacak. Diyalog toplantısının ardından Bolat ve Sefcovic, ele alınan konular ve kaydedilen gelişmeler hakkında ortak basın açıklaması yapacak.

Türk ve Avrupalı iş insanları yuvarlak masa toplantısında buluşacak

Program kapsamında Bolat ve Sefcovic, Türkiye ve Avrupa iş dünyası temsilcilerinin katılımıyla düzenlenecek Türkiye-AB İş Dünyası Yuvarlak Masa Toplantısı'na başkanlık edecek.

Toplantıda, iki taraf arasındaki güçlü ekonomik entegrasyonun korunması ve geliştirilmesi, iş dünyasının karşılaştığı sorunların giderilmesi, yatırım ortamının daha öngörülebilir hale getirilmesi ve ortak küresel rekabet gücünün artırılmasına yönelik fırsatlar ele alınacak.

Bolat, temasları kapsamında Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) ve Avrupa İş Zirvesi (EBS) işbirliğiyle gerçekleştirilecek Türkiye-AB İş Zirvesi'ne de katılarak Sefcovic ile birlikte Türk ve Avrupalı iş dünyası temsilcilerine hitap edecek. Zirvede, ticaret ve yatırımların yanı sıra enerji, güvenlik, sanayi politikaları ve ekonomik dayanıklılık alanlarındaki işbirliği imkanları değerlendirilecek.

Belçika ile yeni yatırım fırsatları ve sanayi politikaları gündemde

Bakan Bolat, Belçika Şirketler Federasyonu ve DEİK işbirliğinde organize edilecek Türkiye-Belçika Yüksek Düzeyli Yuvarlak Masa Toplantısı'nda iki ülke iş dünyası temsilcileriyle de bir araya gelecek.

Toplantının, Belçika Kraliçesi Mathilde başkanlığında mayısta Türkiye'ye gerçekleştirilen ekonomik misyonun ardından mevcut işbirliklerinin derinleştirilmesi ve yeni yatırım fırsatlarının değerlendirilmesi açısından önemli bir platform oluşturması bekleniyor.

Bolat ayrıca, Otomotiv İhracatçıları Birliği ve Avrupa Reform Merkezi işbirliğiyle düzenlenen "Sanayi Hızlandırma Yasası Taslağı"na ilişkin yuvarlak masa toplantısına iştirak edecek.

AB Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu nezdinde kritik temaslar

Bolat'ın Brüksel ziyareti, 14 Ekim'de AB Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu nezdindeki temaslarla sürecek.

Ömer Bolat, bu kapsamda Avrupa Komisyonunun Temiz, Adil ve Rekabetçi Geçişten Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Teresa Ribera ile bir araya gelecek. Görüşmede, Türkiye-AB ticari ilişkileri, AB'nin rekabetçilik ve ekonomik güvenlik gündemi ile yeni sanayi politikalarının taraflar arasındaki ekonomik entegrasyona etkileri ele alınacak.

Avrupa Parlamentosu üyeleriyle gerçekleştirilecek görüşmelerin temel gündem maddesini ise Sanayi Hızlandırma Yasası Taslağı oluşturacak. Bu çerçevede AB'nin yeni sanayi ve rekabetçilik politikalarının, Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği temelinde tesis edilen güçlü ekonomik entegrasyonu ve ortak değer zincirlerini gözeten kapsayıcı bir anlayışla şekillendirilmesinin önemi vurgulanacak.

54 ilin ihracatı arttı

Ticaret Bakanlığı, ocak-eylül döneminde 28 ilin ihracatının 1 milyar doların üzerine çıktığını, 54 ilde de ihracat artışı kaydedildiğini bildirdi.

Bakanlık, eylül ayı ve yılın 9 ayına ilişkin faaliyet illerine göre ihracat verilerini açıkladı.

Buna göre, İstanbul, geçen ay 5 milyar 736 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il oldu. Kentin dış satımı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,3 arttı. İstanbul'u, 3 milyar 733 milyon dolar ve yüzde 25,6 yükselişle Kocaeli, 1 milyar 972 milyon dolar ve yüzde 13,1 artışla İzmir takip etti.

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı, 1 milyar 441 milyon 892 bin dolarla İstanbul'un ihracatında ilk sırada yer aldı. Bu faslı, 461 milyon 455 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları, 454 milyon 157 bin dolarla kazanlar-makineler izledi.

Kocaeli'de motorlu kara taşıtları, 1 milyar 470 milyon 764 bin dolarla en fazla dış satım yapılan sektör oldu. Bu faslı, 343 milyon 725 bin dolarla elektrikli makine ve cihazlar, 333 milyon 384 bin dolarla mineral yakıtlar ve yağlar takip etti.

İzmir'in ihracatında mineral yakıtlar ve yağlar, 333 milyon 602 bin dolarla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faslın ardından 193 milyon 138 bin dolarla kazanlar-makineler, 164 milyon 621 bin dolarla tütün ve tütün yerine geçen işlenmiş maddeler geldi.

İlk 3 ilin en fazla ihracat yaptığı ülkeler

İstanbul'un ihracatında 768 milyon 256 bin dolarla İsviçre ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi, 483 milyon 169 bin dolarla ABD ve 329 milyon 139 bin dolarla Almanya izledi.

Kocaeli, en fazla ihracatı 422 milyon 237 bin dolarla İngiltere'ye yaptı. Bu ülkenin ardından 356 milyon 425 bin dolarla Almanya ve 210 milyon 151 bin dolarla ABD geldi.

İzmir'in en fazla ihracat yaptığı ülke, 203 milyon 913 bin dolarla Almanya oldu. Bu ülkeyi, 177 milyon 673 bin dolarla İspanya, 169 milyon 5 bin dolarla ABD takip etti.

İhracatını tutar bazında en çok artıran iller

Eylülde, yıllık bazda ihracatını en fazla artıran iller sıralamasında İstanbul 1 milyar 231 milyon dolarlık artışla ilk sırada geldi. İstanbul'u, 761 milyon dolarla Kocaeli, 311 milyon dolarla Mersin izledi.

Ocak-eylül döneminde 28 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 54 il de dış satımını artırdı.

Küresel piyasalar haftaya temkinli başladı

Küresel piyasalar, Rusya'nın dizel ihracat yasağını kısmen kaldırmasıyla oluşan iyimserliğe karşın, Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle haftaya temkinli başladı.

Geçen hafta Orta Doğu'daki gelişmeler, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler ve teknoloji şirketlerinin karlılığına yönelik öngörülerle karışık seyreden küresel piyasalarda, bu hafta başta ABD olmak üzere dünya genelinde açıklanacak enflasyon verileri yatırımcıların odağına yerleşti.

Cuma günü ise tahvil piyasasındaki satış baskısının azalması ve petrol fiyatlarındaki gerileme küresel pay piyasalarını destekledi. ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile cuma günü yaptığı görüşmede, Rusya'nın ABD ve küresel piyasalara milyonlarca ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda mutabık kaldıklarını bildirdi.

ABD Hazine Bakanlığı, Rusya menşeli dizelin satışı, teslimi, gemiden boşaltılması ve ithalatı dahil ilgili işlemlere 7 Nisan 2027'ye kadar izin verdi. Rus hükümeti de ABD ile varılan mutabakat kapsamında dizel yakıt ihracatına yönelik yasağın kısmen kaldırıldığını duyurdu.

Öte yandan Trump dün, Ukrayna ile Rusya arasında enerji altyapılarına saldırmama konusunda bir "ateşkes sağlandığını" duyurdu. Söz konusu gelişmelerin ardından aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,2 azalışla 103,4 dolar seviyesinde seyrediyor.

Hafta sonu İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’ın Riyad ve Dammam havalimanları ile ülkenin doğusundaki iki enerji tesisini hedef alması, jeopolitik risklerin piyasalar üzerindeki etkisini sürdürdüğüne işaret ediyor. Bu gelişmeler, petrol fiyatlarına yönelik orta ve uzun vadeli risklerin sürebileceği endişelerini canlı tutuyor.

ABD'de Columbus Day nedeniyle bugün tahvil piyasasında işlem görülmüyor. Öte yandan Fed'in yeni raporu, 2022-2025 döneminde ülkede ailelerin medyan geliri ve net servetinin arttığını, borsaya katılım oranının ise düştüğünü ortaya koydu.

Fed, her üç yılda bir gerçekleştirdiği ve Amerikalı ailelerin gelir, servet, varlık, borç ve finansal kırılganlık durumundaki değişimleri incelediği araştırmaya ilişkin "2022'den 2025'e ABD'de Ailelerin Mali Durumundaki Değişimler" başlıklı raporunu yayımladı.

Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, jeopolitik gerilimlerin belirsizlikleri derinleştirdiği ve tırmanan enerji maliyetlerinin enflasyon baskılarını canlı tuttuğu bir konjonktürde, dünya ekonomisinin karşı karşıya kaldığı zorlukları yıllık toplantılarında değerlendirecek.

İkinci Dünya Savaşı sonrası yeniden şekillenen küresel finansal sistemde kurulan ve "Bretton Woods ikizleri" olarak adlandırılan IMF ve Dünya Bankasının her yıl ekim ayında düzenlediği yıllık toplantılar, bugün Tayland'ın başkenti Bangkok'ta başladı. Toplantılar 18 Ekim'e kadar devam edecek. 

Bu arada Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesine yavaşlayacağı uyarısında bulunurken mal ve hizmet ticaretinde yüzde 4 büyüme öngördü.

Kuruluş, dünya ekonomisinin 2027'de ise yüzde 2,7 büyüyeceği tahminine yer verdi. Gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin ise 2025'teki yüzde 4,7 seviyesinden bu yıl yüzde 4'e gerileyeceği değerlendiriliyor. Bu ülkeler, yeni teknolojik ve politika bariyerleriyle karşı karşıya kalıyor.

Söz konusu gelişmelerle dolar endeksi önceki kapanışın hemen altında 102,2 seviyesinde seyrederken, altının onsu yatay seyirle 4 bin 195 dolardan işlem görüyor.

Analistler, bu haftadan itibaren hızlanacak bilanço sezonunda şirketlerin finansal sonuçlarının piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini belirterek, karlılık performansı ve büyüme beklentilerine ilişkin öngörülerin yatırımcıların pozisyonlanmasında belirleyici olabileceğini ifade etti.

Artan enerji maliyetlerinden dolayı ABD’de enflasyonun hızlanabileceği tahmin ediliyor. Enflasyonun beklentilerin aksine hızlanmaması durumunda Fed yetkililerinin bu ayki toplantıda piyasaları rahatlatabilecek yumuşak tonda ifadeler kullanabileceği öngörülüyor.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik beklentilerle cuma günü pozitif seyretti.

SpaceX'in ABD genelini kapsayan düşük bant frekans spektrumu portföyünü satın almak üzere anlaşmaya vardığını açıklamasının ardından hisseleri yüzde 1,3 yükseldi. Anlaşmanın, Starlink Mobile'in ABD'de önemli bir mobil operatör haline gelmesinin önünü açması bekleniyor.

Buna karşılık, anlaşmanın sektörde rekabeti artırabileceğine yönelik endişeler telekomünikasyon şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu. ABD'nin büyük mobil operatörlerinden AT&T, T-Mobile ve Verizon'un hisseleri açılışta sırasıyla yüzde 9,9, yüzde 13,3 ve yüzde 8,8 değer kaybetti.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, ekimde 46,3'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Böylece tüketici güveni mayıs ayından bu yana en düşük seviyesine indi.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,83, S&P 500 endeksi yüzde 0,59 ve Nasdaq endeksi de yüzde 0,64 değer kazandı.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa Birliği (AB) ve Çin'in hibrit araç ihracatının yarıya indirilmesi, Çin pazarına erişimin iyileştirilmesi ve nadir toprak elementlerine yönelik ihracat lisanslarının kolaylaştırılması konusunda ortak anlayışa varması Avrupa'da pay piyasalarını destekledi.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), temmuz ayına ve ocak-temmuz dönemine ilişkin resmi iflas başvurusu verilerini açıkladı.

Buna göre, ülkede temmuzda 2 bin 373 işletme iflas başvurusunda bulundu. Kurumsal iflaslar, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 8 artış kaydetti.

Öte yandan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), İngiltere'nin kredi notunu "AA/A-1+" seviyesinde teyit ederken, not görünümünü "durağan" olarak korudu.

Cuma günü, İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,91, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,13, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,06 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,95 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne yükselişle başladı.

Asya borsaları karışık seyretti

Asya borsalarında, Rusya ile Ukrayna arasında ateşkes sağlandığına yönelik haberlere karşın bu ateşkese ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerle haftanın ilk işlem gününde karışık bir seyir izleniyor.

Bölgede yatırımcılar Tayvan merkezli yarı iletken üreticisi TSMC’nin perşembe günü açıklaması beklenen bilançosuna odaklandı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,7, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 gerilerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 yükseldi.

Japonya'da ise piyasalarda tatil nedeniyle işlem yapılmıyor.

Borsa cuma günü pozitif seyretti

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kazanarak 12.265,98 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,10 değer kazandı. 

Dolar/TL cuma gününü önceki kapanışın hemen üstünde 49,2695'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,3300'dan işlem görüyor.

Bununla birlikte AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi", cuma günü, TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklife göre kurulca belirlenen fonlarda, ilgili fonun tasfiye malvarlığından, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olan yatırımcılar için bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek.

Analistler, bugün yurt içinde ve yurt dışında veri gündeminin sakin olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.400 ve 12.500 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Su ürünleri denetiminde 128,8 milyon lira ceza

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, su ürünleri kaynaklarını korumak ve yasa dışı avcılığı önlemek amacıyla yürüttükleri denetimlerde kurallara uymayanlara bu yıl 128,8 milyon lira idari para cezası uyguladıklarını bildirdi.

Bakan Yumaklı, NSosyal hesabından, su ürünleri denetimlerine ilişkin paylaşımda bulundu.

Su ürünleri kaynaklarını korumak ve yasa dışı avcılığı önlemek için denetimlerin aralıksız sürdürüldüğüne işaret eden Yumaklı, şunları kaydetti:

"Bu yıl gerçekleştirdiğimiz 151 bini aşkın denetimde, kurallara uymayanlara toplam 128,8 milyon lira idari para cezası uyguladık. 1 Eylül'de başlayan yeni av sezonundan bugüne kadar ise 18 binden fazla denetim yaparak kuralların titizlikle uygulanmasını sağladık. Gelecek nesillere bereketli sular bırakmak, denizlerimizin ve iç sularımızın ekosistemini korumak için 7/24 sahadayız."

Tarım sektörü ihracatı rekor kırdı

Türkiye'nin tarım ürünleri ihracatı ocak-eylül döneminde 27,1 milyar dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.

Türkiye'nin tarım ürünlerine farklı pazarlardan gelen yoğun talep, sektörün dış satımını destekledi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, tarım sektörünün ihracatı yılın 9 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,4 artarak 27,1 milyar dolara yükseldi.

Türkiye'nin toplam ihracatı yılın 9 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,2 artarak 211 milyar dolara ulaşırken, tarım sektörünün bu dönemde toplam ihracat içindeki payı yüzde 12,9 oldu.

Tarım sektöründe faaliyet gösteren 10 sektörden 3'ü tüm zamanların en yüksek ocak-eylül ihracatını gerçekleştirdi.

Buna göre, yılın 9 ayında yaş meyve ve sebze sektörü yüzde 42,2 artışla 3,2 milyar dolarlık, su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü yüzde 8 artışla 3,1 milyar dolarlık, tütün sektörü ise yüzde 15,4 artışla 929,5 milyon dolarlık ihracat yaptı.

Rekor kıran sektörlerde Irak, Rusya ve ABD ilk sırada yer aldı

Bu dönemde rekor kıran sektörlerin en fazla ihracat yaptığı ülkelere bakıldığında Irak, Rusya ve ABD öne çıktı.

Yaş meyve ve sebze sektörü Irak'a 842 milyon dolarlık, su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü Rusya'ya 398,1 milyon dolarlık, tütün sektörü ise ABD'ye 157 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi.

İller bazında bakıldığında yaş meyve ve sebze sektörü Mersin'den 880,2 milyon dolarlık, su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü Muğla'dan 814,6 milyon dolarlık, tütün sektörü ise İzmir'den 677,9 milyon dolarlık ihracat yaptı.

TİM verilerine göre, bu yılın ve geçen yılın ocak-eylül döneminde tarım ve tarıma bağlı sektörlerin ihracat verileri şöyle:

Borsa güne yükselişle başladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,42 yükselişle 12.264,61 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,75 değer kazanarak 12.213,58 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 51,02 puan ve yüzde 0,42 artışla 12.264,61 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,41 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,31 düştü.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,87 ile madencilik, en çok gerileyen yüzde 5,54 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gelişmeler, teknoloji tarafında şirket gelirlerine yönelik beklentiler ve ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı politika adımlarına ilişkin öngörülerle karışık seyrediyor.

Öte yandan İstanbul Ekonomi Forumu, ikinci gününde küresel merkez bankası başkanlarını ağırlamaya devam ediyor.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretiminin, yurt dışında ise ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentisi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.400 ve 12.500 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Aykırı davranan araç muayene istasyonlarına cezalar düzenlendi

Yükümlülüklere aykırı davranan araç muayene istasyonlarına verilecek cezalar yeniden düzenlendi

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca hazırlanan "Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Düzenlemeyle, Bakanlıkça işletme belgesiyle yetkilendirildiği halde bazı yükümlülüklere aykırı hareket eden istasyon işletmelerine verilecek cezalar yeniden düzenlendi.

Buna göre işletme şartlarına aykırılık tespit edilenlere 17 bin 376 lira, çalıştırılacak personel ve personelde aranacak niteliklere ilişkin ihlallerde 43 bin 447 lira, denetim ve sözleşmelerin feshiyle ilgili ihlallerde ise 100 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Yönetmelikteki bazı yükümlülükler "idari şart" olarak kabul edilecek.

Bakanlıkça hazırlanan "Demiryolu Emniyet Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile de denetimlerde tespit edilen aykırılıklarda uygulanacak para cezaları 25 bin liradan 411 bin 506 liraya yükseltildi.

"Dış Ticaret Beklenti Anketi"ni yayımlandı

Ticaret Bakanlığının yılın dördüncü çeyreğine ilişkin ihracat beklenti endeksi bir önceki çeyreğe göre 4,6 puan azalarak 96,9'a düşerken, ithalat beklenti endeksi ise 12,7 puan artışla 115,4'e yükseldi.

Ticaret Bakanlığı, yılın son çeyreğine ilişkin Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni açıkladı.

Buna göre, ihracat beklenti endeksi bu dönemde bir önceki çeyreğe kıyasla 4,6 puan azaldı. Yılın üçüncü çeyreğinde 101,5 seviyesinde olan endeks, son çeyrekte 96,9'a geriledi.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise 8,4 puan azalış gösterdi.

Söz konusu endeksi, bir önceki çeyreğe göre şu anda kayıtlı ihracat sipariş düzeyi ve son üç aydaki ihracat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler azalış, gelecek üç aya ilişkin ihracat beklentisi ve ihracat sipariş beklentisine yönelik değerlendirmeler artış yönünde etkiledi.

İthalat beklenti endeksi

Bu yılın dördüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksi ise bir önceki çeyreğe göre 12,7 puan artarak 115,4 seviyesinde gerçekleşti. Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre 0,3 puan arttı.

İthalat beklenti endeksini, bir önceki çeyreğe kıyasla gelecek üç aya ilişkin ithalat beklentisi, ithalat birim fiyatı beklentisi, şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi ve son üç aydaki ithalat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler artış yönünde etkiledi.

ECB'den "enflasyon risklerine karşı ihtiyat" vurgusu

Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası toplantı tutanakları, yönetim konseyinin Avro Bölgesi'ndeki enflasyon risklerine karşı "aşırı ihtiyatlı" duruşunu koruduğunu gösterdi.

ECB Yönetim Konseyinin 9-10 Eylül 2026'da gerçekleştirdiği​​​​​ para politikası toplantısına ilişkin tutanaklar yayımlandı.

Tutanaklarda, olağanüstü enerji fiyat oynaklığı ve yaygın belirsizlik ortamında, enflasyon görünümüne yönelik risklerin yukarı yönlü olduğu konusunda tüm üyelerin hemfikir olduğu belirtilirken petrol fiyatlarındaki şokun oluşturduğu yüksek belirsizlik nedeniyle bankanın iletişiminde "nötr" bir dil kullanılması gerektiği vurgulandı.

Böylece, eylül ayında alınan faiz artışı kararının, önceden belirlenmiş bir sıkılaştırma döngüsünün parçası olduğu izleniminin verilmesinden kaçınılmasının amaçlandığı ifade edilen tutanaklarda, para politikası yapıcılarının bu adımın "son faiz artışı" olduğu sinyalini vermekten de kaçınarak "sürekli ihtiyatın" önemine dikkati çektiği aktarıldı.

Enerji şokunun kalıcı enflasyonu tetiklemesinden endişe ediliyor

Tutanaklarda, ECB yetkililerinin, enerji şokunun daha da derinleşebileceği, bunun diğer ürün fiyatları ile ücretler üzerindeki etkisinin öngörülenden daha ağır olabileceği uyarısında bulunduğu kaydedildi.

Piyasa bazlı enflasyon görünümünün öncelikli olarak enerji fiyatlarındaki gelişmeler tarafından yönlendirilmeye devam ettiği vurgulanan tutanaklarda, olası arz kesintileri veya düşük depolama seviyeleriyle birleşecek soğuk bir kışın gaz fiyatlarını daha da tırmandırabileceği endişesine yer verildi.

Enerji fiyatlarının yüksek kalma süresi uzadıkça genel enflasyonu yukarı çekme riskinin de o denli arttığı ifade edildi.

Enflasyon 3 yılın zirvesinde

Öte yandan, analistlere göre ECB, petrol fiyatlarında yaşanan şokun genel fiyat yapısı üzerinde kalıcı bir etki bırakmasını engellemeyi amaçlıyor.

Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği yüksek enerji maliyetlerinin, tüketiciler ve şirketler üzerinde baskı oluşturarak ücretler ile fiyatların birbirini yukarı çektiği "ikinci tur etkileri" oluşturma riski bulunuyor.

Bu arada, yüksek enerji maliyetleri, Avro Bölgesi'nde enflasyonu eylülde yüzde 3,8 ile son 3 yılın en yüksek seviyesine taşıdı.

ECB, genel enflasyonun 2027'nin ilk yarısına kadar yüzde 2'lik hedefin oldukça üzerinde kalmaya devam edeceğini öngörüyor.

Finansal piyasalar, ECB Yönetim Konseyinin bu ay sonundaki toplantıda politika faizini yüzde 2,50'de sabit tutmasını, aralık ayında ise bu yılki üçüncü faiz artışına gitmesini bekliyor.

DTÖ, küresel mal ticareti büyüme tahminini yükseltti

DTÖ, küresel mal ticareti için büyüme tahminini yüzde 3,9'a yükseltti, hizmet ticareti için yüzde 3,3'e düşürdü

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), küresel mal ticaretinin aksaklıklara rağmen bu yılın ilk yarısında önemli bir direnç göstermesi nedeniyle büyüme tahminini yüzde 3,9'a yükseltirken hizmet ticaretine ilişkin büyüme öngörüsünü yüzde 3,3'e düşürdü.

DTÖ’nün bugün yayımlanan Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikleri raporuna göre küresel mal ticaret hacmi, Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı aksamalara rağmen beklentileri aşarak bu yılın ilk yarısında yüzde 3,5 artış gösterdi.

Bu performans, enerji, gübre ve ulaştırma piyasalarını etkileyen şoklara tedarik zincirlerinin uyum sağlama kapasitesini yansıttı.

Bu yılın ilk yarısında Orta Doğu'dan ham petrol ihracatı yıllık bazda yaklaşık yüzde 24 ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı yüzde 47 azalmasına rağmen diğer tedarikçilerden yapılan sevkiyatların artması, küresel ihracattaki düşüşün ham petrolde yüzde 6 ve LNG'de ise yüzde 1 ile sınırlı kalmasına yardımcı oldu.

Alternatif tedarikçilerin devreye girmesiyle gübre piyasaları da aksaklılara rağmen uyum sağladı.

Ticaret akışları alternatif limanlar ve koridorlar üzerinden yeniden yönlendirilirken küresel konteyner elleçleme hacmi dayanıklılığını koruyarak bu yılın başından temmuz ortasına kadar yıllık bazda yüzde 3,9 yükseldi.

Aynı zamanda yapay zeka yatırımlarıyla bağlantılı güçlü talep, Orta Doğu'daki savaşın olumsuz etkilerini telafi etti. Yarı iletkenler ve sunucular gibi yapay zekayı mümkün kılan mallara yönelik talep, bu yılın ilk yarısında küresel mal ticaretindeki büyümenin yüzde 47'sini oluşturdu. Bu ürünlerin ticareti, yıllık bazda yüzde 67 arttı ve son iki yıldır bu alanda görülen büyüme daha da hızlandı.

Öte yandan DTÖ, küresel mal ticareti ve yapay zeka yatırımlarındaki büyümenin yarattığı kazanımların eşit dağılmadığı uyarısında bulundu. Hizmet ticareti ve bazı bölgeler, çatışmanın etkilerine daha fazla maruz kaldı.

Kazanımlar eşit değil

Küresel ticaretin bu yılın ilk yarısında gösterdiği direnç nedeniyle DTÖ ekonomistleri, mal ticaretine yönelik büyüme tahminlerini yükseltti.

Buna göre, küresel mal ticaret hacminin bu yıl yüzde 3,9 büyümesi bekleniyor. Bu oran, DTÖ’nün martta açıkladığı yüzde 1,9’luk büyüme tahmininin oldukça üzerinde kalıyor.

Dünyada mal ticaretinin 2027’de ise yüzde 4,1 büyümesi bekleniyor.

Küresel mal ticaretine yönelik yukarı yönlü revizede enerji ve gübre piyasalarındaki aksamalara rağmen küresel tedarik zincirlerinin uyum sağlaması ve yapay zekaya yönelik mallarda güçlü yatırımların bu ürünlerin ticaretini artırması belirleyici oldu.

Hizmet ticaretinin ise bu yıl yüzde 3,3 büyüyeceği öngörülüyor. Bu oran, DTÖ’nün martta yayımladığı yüzde 4,8’lik tahminin altında kalıyor.

Hizmet ticaretinin 2027’de ise yüzde 6,4 büyüme kaydedeceği tahmin ediliyor.

DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, bu verilerin ticaretin dayanıklılığını yansıttığını belirterek, "Aksaklıklar meydana geldiğinde, bütünleşmiş bir dünya ekonomisi ve kurallara dayalı ticaret sistemi, ekonomilere, ihtiyaç duyan işletmelere ve hanelere temel ürünlerin akışını sürdürme konusunda esneklik sağlıyor. Bununla birlikte, bazıları bu şoku diğerlerinden daha fazla hissetti ve herkes yapay zeka gibi ortaya çıkan fırsatlara erişemiyor. Kurallara dayalı ticaret sisteminin şokları absorbe etmeye ve aradaki boşlukları kapatmaya devam etmesini sağlamak, böylece fırsatların herkes için açık olmasını sağlamak, büyük önem taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Hisense Türkiye'de faaliyetlerine başladı

Küresel tüketici elektroniği ve ev teknolojileri markası Hisense, İstanbul'da gerçekleştirdiği etkinlikte Türkiye operasyonlarını resmen başlattığını duyurdu.

"İçindeki Işığı Hisset" temasıyla düzenlenen ve Hisense'in ürünlerinin deneyimlendiği etkinlik, iş ortakları, sektör temsilcileri ve teknoloji sektörünün yoğun katılımıyla gerçekleşti.

Kullanıcı odaklı inovasyon anlayışı ve küresel mühendislik birikimini paylaşma hedefiyle sektöre adım atan Hisense, ilk aşamada yaşam alanlarına sinematik konfor sunan yüksek teknoloji ürünü televizyonları ve üstün iklimlendirme performansı sağlayan akıllı klima modelleriyle Türkiye'deki tüketicilerle buluştu.

Etkinliğin öne çıkan ürünlerinden biri, Hisense'in RGB MiniLED teknolojisini 116 inç dev ekranla buluşturan 116UXQ modeli oldu.

Davetliler, RGB MiniLED ailesinin UR8 ve UR9 modellerinin yanı sıra Türkiye'de satışta bulunan ULED MiniLED ve Hi-QLED serilerini de yakından inceleme fırsatı buldu. 65 inçten 116 inçe uzanan farklı ekran boyutlarındaki Hisense televizyonlar, görüntü kalitesi, renk performansı, ekran büyüklüğü ve akıcı görüntü deneyimiyle etkinlik boyunca ziyaretçilerin deneyimine sunuldu.

Televizyonların yanı sıra Hisense'in Türkiye'deki Hi-Smart, Max Comfort ve Energy Pro X klima serileri ile Air Master modeli de etkinlikte sergilendi.

Marka, mevcut ürün gamının ötesindeki global ürün ekosistemini ise "Hisense ile Geleceğin Evi" konseptiyle ziyaretçilere tanıttı.

Henüz Türkiye'de satışa sunulmayan beyaz eşya ve küçük ev aletlerinin de yer aldığı deneyim alanı, Hisense'in televizyon ve iklimlendirmenin ötesine uzanan akıllı yaşam vizyonunu ve gelecekte Türkiye'ye taşımayı planladığı daha geniş ürün dünyasını bir arada görme imkanı sundu.

"Buraya uzun vadeli bir vizyonla geliyoruz"

Hisense Europe Üst Yöneticisi (CEO) Hanson Han, etkinlikte yaptığı değerlendirmede, Türkiye pazarının stratejik önemine işaret etti.

Teknolojinin insanlara hizmet ederek, günlük hayatı daha iyi hale getirmesi gerektiğine inandıklarını ve bu anlayışın küresel yolculuklarına yön verdiği gibi Türkiye'de kuracakları geleceğe de yön vereceğini aktaran Han, "Buraya uzun vadeli bir vizyonla geliyoruz. Türkiye'deki hikayemiz daha yeni başlıyor ve önümüzdeki yıllarda birlikte inşa edeceğimiz yolculuk için büyük bir heyecan duyuyoruz." ifadelerini kullandı.

Spor sponsorlukları üzerine bir sunum gerçekleştiren Hisense Avrupa Pazarlama Direktörü ve Hisense Avrupa Yönetim Komitesi Üyesi Alenka Potocnik Anzic de Hisense'in küresel büyümesinde yalnızca teknolojiye değil, insanlarla güçlü ve uzun vadeli bağlar kurmaya da yatırım yaptıklarını dile getirdi.

Anzic, spor alanının da bu yaklaşımın en önemli platformlarından biri olduğunun altını çizerek, konuşmasına şöyle devam etti:

"2016'dan bu yana sürdürdüğümüz FIFA ve UEFA işbirlikleriyle marka görünürlüğünün ötesine geçerek teknolojiyi, futbolu ve taraftar deneyimini bir araya getiriyoruz. Bu uzun vadeli yaklaşım, Hisense'in global bilinirliğini ve tüketici güvenini güçlendirirken perakende iş ortaklarımız için de yeni fırsatlar yaratıyor. Türkiye'de de global marka gücümüzü yerel tüketici deneyimleriyle buluşturarak Hisense'i insanların hayatının doğal bir parçası haline getirmeyi hedefliyoruz."

"Hikayemizi iş ortaklarımız ve tüketicilerimizle birlikte yazmak istiyoruz"

Hisense Doğu Avrupa Satış Direktörü ve Türkiye Genel Müdürü Bostjan Vodeb ise Türkiye'nin, Hisense için uzun vadeli potansiyeline inandıkları önemli bir pazar olduğunu söyledi.

Vodeb, önceliklerinin yalnızca ürünleri satışa sunmak olmadığını, aynı zamanda yerel ekipleri, güçlü satış ve dağıtım iş ortakları ve güvenilir satış sonrası hizmet ağlarıyla doğru temelleri oluşturmak olduğunu kaydetti.

Televizyon ve klima ile başlayan yolculuğu 2027'den itibaren yeni ürün kategorileriyle kademeli olarak büyütmeyi planladıklarını vurgulayan Vodeb, "Bu yolculuğun merkezinde 'Ulaşılabilir Lüks' yaklaşımımız var. İleri teknolojinin, güçlü tasarımın ve üstün deneyimin yalnızca belirli bir kesime değil, çok daha fazla insana ulaşması gerektiğine inanıyoruz. Türkiye'deki hikayemizi de tek başımıza değil, iş ortaklarımız ve tüketicilerimizle birlikte yazmak istiyoruz. Global hikayemiz 1969'da başladı, bugün ise Türkiye'de yeni bir bölüm açıyoruz. Gelin, Hisense'in ışığını Türkiye'de birlikte yayalım." diye konuştu.

Hisense Türkiye Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Ticari Direktörü Ekin Doğan Çomak da inovasyonu yalnızca daha yeni, daha hızlı veya daha gelişmiş teknoloji üretmek olarak görmediklerinin altını çizerek, asıl değerin, teknolojinin insanların hayatına dokunduğunda neyi değiştirdiği, neyi kolaylaştırdığı ve insana ne hissettirdiğiyle ortaya çıktığını söyledi.

Çomak, teknolojiyi hayatın önünde değil, hayatın içinde konumlandırdıklarına işaret ederek, şunları kaydetti:

"İleri teknolojiyi, kaliteli tasarımı ve premium deneyimi daha fazla insan için erişilebilir kılarken Türkiye'de uzun vadeli ve sürdürülebilir bir yapı oluşturmayı hedefliyoruz. Tüketicinin Hisense ile ilk karşılaşmasından ürün deneyimine ve satış sonrası hizmetlere kadar her noktada aynı kaliteyi ve güveni sunmak istiyoruz."

Basın toplantısının ardından tanıtım, teknoloji ve futbolu bir araya getiren özel bir deneyimle devam etti.

Teknik direktör Volkan Demirel ile eski milli futbolcu Caner Erkin, Hisense RGB MiniLED ekranlarında konsol üzerinden karşı karşıya geldi. Aktivite, davetlilere Hisense televizyonların geniş ekran deneyimini, görüntü kalitesini ve hareketli sahnelerdeki akıcılığını doğrudan deneyimleme fırsatı sundu.

Fon tasfiyesine ilişkin kanun yatırımcıların hakkını koruyacak

Fon tasfiyesine ilişkin kanun teklifi yatırımcıların hakkını koruyacak, sürecin şeffaf yürütülmesini sağlayacak

AK Parti milletvekillerinin, sermaye piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle ilgili hazırladığı fon tasfiyesine yönelik geçici nitelikteki kanun teklifiyle yatırımcıların hakkının korunması, sürecin şeffaf yürütülmesi hedefleniyor.

AK Parti milletvekilleri, Grup Başkanı Abdullah Güler başkanlığında fon tasfiyesine yönelik kanun teklifinin çalışmalarını tamamladı.

İlerleyen günlerde TBMM Başkanlığına sunulması beklenen teklifle 455 bin 578 yatırımcının 1 milyon liraya kadar olan varlıklarının tasfiyesine gidilecek.

Teklifle her fonun kendi mal varlığının ve gerçek hak sahiplerinin tespit edilmesi, fon varlıklarının yatırımcıların ortak menfaati gözetilerek ekonomik değer kaybına yol açmaması, tasfiye edilmesi ve elde edilen nakdin hak sahiplerine adil biçimde dağıtılması amaçlanıyor.

Geçmiş tarihlerdeki nakit hareketlerinin bugünkü değerinin karşılaştırılabilmesi ve yatırımcıların mağduriyetinin denkleştirilebilmesi amacıyla da TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasına dayalı bir güncelleme yapılması ve çıkışların "ilk giren ilk çıkar" yöntemiyle mahsup edilmesi sağlanacak.

Yatırımcıların tasfiye tamamlanıncaya kadar hiçbir ödeme alamamasının önüne geçmek amacıyla net yatırım tutarı ve kesinleşmiş hak ve alacak tutarı aşılmamak üzere kişi başına azami avans niteliğinde 1 milyon lira ara ödeme yapılacak.

Dağıtılabilir nakdin bu tutarların tamamını karşılamaması halinde mevcut nakdin hak sahipleri arasında oransal dağıtılması sağlanacak, eşit durumdaki yatırımcılar arasında nesnel ve öngörülebilir bir yöntem kurulacak.

Net yatırım tutarı en düşük olan hak sahibinden başlanmak suretiyle ödeme yapılmasına ve/veya tüm hak sahipleri bakımından uygulanacak asgari bir ara ödeme tutarı belirlenerek bu tutara kadar ödeme yapılmasına Sermaye Piyasası Kurulunca karar verilebilecek.

Gerçeğe aykırı değerler üzerinden fondan tasfiye tarihinden önce çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç elde etmiş kişiler ile fon portföyünde yer alan ve fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu tespit edilen paylardan olağan getirinin üzerinde kazanç elde etmiş kişiler bakımından isteğe bağlı iade mekanizması oluşturulacak.

İade tutarında objektif piyasa ölçütleri esas olacak

İade tutarının keyfi biçimde belirlenmemesi için fonun türü ve yatırım stratejisine uygun emsal fon getirileri ile ilgili payın dahil olduğu endeks veya Kurulca belirlenecek diğer objektif piyasa ölçütleri esas alınacak.

Tasfiye kapsamındaki fonların olağan dışı getirilerinin emsal hesabını bozmasını önlemek üzere bu fonların emsal hesaplamaya dahil edilmemesi sağlanacak. İsteğe bağlı olarak yapılacak iadeler, gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilecek.

Muvazaalı veya karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo, ters repo ve benzeri işlemlerle ilişkili taraflara veya üçüncü kişilere aktarılan değerler ile bunların yerine geçen değerlerin fon mal varlığıyla bağlantısı korunacak.

Fonun kurucusu, yöneticisi portföy yönetim şirketinin, bunun yeterli olmadığı durumda ise zarar veya eksik tasfiye bakiyesinin oluşumunda sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişilerin şahsi sorumluluğuna gidilecek.

Ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında elkonulan ya da müsadere edilen malvarlığı değerleri, yatırımcıların zararının giderilmesinde kullanılabilecek.

Doğrudan fona devredilemeyen malvarlığı bakımından ise Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun (TMSF) kayyum sıfatıyla satış veya tasfiye işlemlerini yürütmesi suretiyle ekonomik değerin nakde dönüştürülmesi ve hızla ilgili fonlara aktarılması amaçlanacak.

Teklifle, yatırımcıların haklarının mümkün olan en yüksek ölçüde ve süratle korunması, tasfiye ve geri kazanım işlemlerinin hukuki belirlilik, hesap verebilirlik ve kurumlar arası eş güdüm içinde yürütülmesi hedeflenecek.

ABD'nin İran'a yeni saldırı hazırlığı Brent petrol fiyatını yükseltti

Brent petrolün varil fiyatı, ABD'nin İran'a yönelik saldırılar düzenleyebileceğine ilişkin haber akışı ve Hürmüz Boğazı'nda alternatif geçiş güzergahlarının kapatılabileceği açıklamalarının arz endişelerini artırmasıyla yüzde 4'ün üzerinde arttı.

Dün 102,59 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 100,20 dolardan tamamladı. Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, bugün saat 13.03 itibarıyla kapanışa göre yüzde 4,2 artarak 104,43 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün kasım vadeli varil fiyatı da 91,95 dolar olarak belirlendi.

Petrol fiyatlarının yükselişinde, ABD ordusuna İran'a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlıklarını tamamlama talimatı verildiğine ilişkin haberler etkili oluyor.

Axios'un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığına (CENTCOM) İran'a yönelik saldırıların sürdürülmesi için hazırlıklarını tamamlama talimatı verdi.

Talimat kapsamında olası saldırılar için herhangi bir tarih belirlenmezken ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırıların zamanlamasına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdüğü öne sürüldü.

ABD'li ve İsrailli kaynaklar, saldırıların ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler ve İsrail'de 27 Ekim'de düzenlenecek seçimler öncesinde gerçekleştirilebileceğini belirtti.

Kaynaklar, saldırıların yeniden başlaması halinde İran'ın enerji altyapısı ve nükleer tesislerinin geniş çaplı saldırılarla hedef alınabileceğine işaret etti.

İran ise daha önce ABD'nin müzakerelerde sunduğu önerilere yanıtını arabulucular aracılığıyla ileteceğini açıklamıştı.

Öte yandan, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçiş güzergahlarını kapatacağı yönündeki açıklamalar da bölgedeki petrol sevkiyatına ilişkin endişeleri artırarak fiyatları destekliyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutan Danışmanı Muhammed Rıza Nakdi, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü tamamen ele geçirdiklerini öne sürerek, "yasa dışı" olarak nitelendirdiği alternatif geçiş güzergahlarının en kısa sürede kapatılacağını söyledi.

Nakdi, Boğaz'ın kapalı olduğunu savunarak İran Silahlı Kuvvetlerinin bölgedeki kontrolünün ülkesinin "meşru talepleri" karşılanana kadar süreceğini belirtti.

Bazı kişilerin küçük gemilerle petrol kaçakçılığı yaptığını ifade eden Nakdi, bu yolla taşınan sınırlı miktardaki petrolün tankerlere aktarıldığını iddia etti.

Nakdi, Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçişlere de değinerek "İhlalcilerin, Hürmüz Boğazı’nda kayalıkları patlatarak ve yıkımla oluşturdukları az sayıdaki güzergahlar en kısa zamanda kapatılacak." ifadelerini kullandı.

ABD'de kasırga kaynaklı üretim kesintileri ve azalan petrol stokları fiyatları destekliyor

Bunun yanı sıra ABD'nin Meksika Körfezi'ne yaklaşan Isaias Kasırgası nedeniyle bölgedeki petrol ve doğal gaz üretiminde yaşanan kesintiler de fiyatların yükselişini destekliyor.

Shell, Mars, Olympus, Ursa, Vito ve Appomattox tesislerinde üretimi durdururken Chevron da bölgedeki dört tesisinde üretimi durdurmaya yönelik prosedürleri başlattı.

ABD Deniz Mineralleri İdaresinin (MMA) verilerine göre, kasırga nedeniyle Meksika Körfezi'ndeki günlük petrol üretiminin yaklaşık yüzde 25'ine karşılık gelen 511 bin 619 varillik üretim durduruldu. Bölgedeki doğal gaz üretiminin de yaklaşık yüzde 16,4'ü kesintiye uğradı.

Kasırgadan en fazla etkilenme riski taşıyan şirketler arasında Chevron, bp, Eni, Murphy Oil ve Shell bulunuyor.

Ayrıca, dünyanın en çok petrol tüketen ülkesi ABD'de ham petrol stoklarının piyasa beklentilerinin aksine azalması da arz endişelerini güçlendirerek fiyatları yukarı yönlü destekliyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verilerine göre, ülkedeki ticari ham petrol stokları geçen hafta yaklaşık 3 milyon 200 bin varil azalarak 424 milyon 100 bin varile geriledi. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 1 milyon 900 bin varil artacağı yönündeydi.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik petrol rezervleri de yaklaşık 800 bin varil azalarak 283 milyon varile düştü.

Bankacılık sektörünün kredi hacmi yükseldi

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 2 Ekim itibarıyla 240 milyar 15 milyon lira artarak 28 trilyon 402 milyar 282 milyon liradan 28 trilyon 642 milyar 297 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 2 Ekim itibarıyla 28,6 trilyon liraya yükseldi.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil, geçen hafta 310 milyar 610 milyon lira azalarak 32 trilyon 675 milyar 352 milyon liradan 32 trilyon 364 milyar 742 milyon liraya geriledi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 501 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 16 milyar 491 milyon lira artarak 3 trilyon 501 milyar 950 milyon liraya çıktı.

Bu tutarın 842 milyar 536 milyon lirası konut, 42 milyar 92 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 617 milyar 322 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 35 milyar 848 milyon lira artarak 4 trilyon 319 milyar 135 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise 69 milyar 706 milyon lira artışla 3 trilyon 533 milyar 557 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 331 milyar 343 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 202 milyar 214 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 2 Ekim itibarıyla önceki haftaya göre 26 milyar 775 milyon lira artışla 914 milyar 579 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 679 milyar 244 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları 114 milyon lira artarak 6 trilyon 142 milyar 585 milyon liraya yükseldi.

ASELSAN'dan 125 milyon dolarlık sözleşme

ASELSAN ile uluslararası müşterisi arasında 125 milyon dolarlık silah ve elektronik harp sistemlerinin ihracatını kapsayan satış sözleşmesi imzalandı.

ASELSAN'ın Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) yer alan açıklamasında, "ASELSAN, yurt dışındaki bir son kullanıcıya silah ve elektronik harp sistemlerinin ihracatına ilişkin toplam tutarı 125 milyon dolar olan bir satış sözleşmesi imzalamıştır." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, yeni iş ilişkisinin ortaklık faaliyetlerine etkisine ilişkin, "Şirketin cirosunu olumlu etkileyecektir." değerlendirmesi yapıldı.

Küresel piyasalar endişelerle negatif seyrediyor

Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir faiz artışı daha yapabileceği beklentisinin güçlenmesi ve Orta Doğu'da yeni saldırılarla yükselen tansiyonun etkisiyle negatif seyrediyor.

Orta Doğu'da mevcudiyetini koruyan jeopolitik gerilimler varlık fiyatlarını zorlamaya devam ediyor. Dün Beyaz Saray'ın, Pentagon'dan 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce gerçekleştirilebilecek İran hedeflerine yönelik saldırı seçenekleri geliştirmesini istediğine yönelik haber akışı bölgede yeni saldırıların oluşturduğu endişeleri körükledi.

Jeopolitik risklerin enerji arzı üzerindeki tehditleri belirginleştirmesiyle petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş gözlendi. Brent petrolün varil fiyatı 102 dolara kadar çıkması, dünya genelinde ekonomik görünümün karmaşık bir hal almasına neden oluyor. Petrol tedarikinin kritik güzergahlarından olan Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin azalması bu fiyat hareketlerinde önemli rol oynuyor.

Analistler, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları güçlendireceği beklentilerini artırdığını, bu durumun merkez bankalarının daha şahin politikalar benimseyebileceği ihtimallerini güçlendirdiğini kaydetti.

Güçlenen faiz artışı beklentilerinin ülke tahvil piyasalarındaki satış baskısının sürmesinde etkili olduğunu bildiren analistler, borçlanma maliyetlerinin uzun yıllardır görülmeyen seviyelere yükselmesinin kamu maliyesine ilişkin endişeleri de artırdığını ifade etti.

Fed tutanakları yıl sonuna kadar bir faiz artışına işaret etti

Bu doğrultuda Fed'in dün yayımladığı Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 15-16 Eylül'de düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar, yıl sonuna kadar politika faizinde bir artışa daha gidilmesinin muhtemel olduğunu ortaya koydu.

Tutanaklara göre, Fed yetkilileri genel olarak enflasyon risklerinin yukarı yönlü olduğunu aktarırken, bazı yetkililer son aylarda bu risklerin daha da arttığını kaydetti.

Yetkililer genel olarak iş gücü piyasası koşullarının istikrarlı kalmasını ve işsizlik oranının mevcut seviyelere yakın seyretmesini beklediklerine işaret ederken, iş gücü piyasasına yönelik risklerin büyük ölçüde dengede olduğu değerlendirmesinde bulundu.

Birçok yetkili de uzun vadeli hazine tahvili faizlerindeki son artışa rağmen, finansal koşulların ekonomik büyümeyi destekleyici göründüğü konusunda hemfikir oldu.

Analistler, açıklanan son veriler ve tutanakların ardından para piyasalarında, Fed'in bu ay politika faizini sabit bırakacağı beklentilerinin yüzde 81 olasılıkla fiyatlandığını ancak aralık toplantısında ilave bir artışa yönelebileceği ihtimalinin yüzde 94 olduğunu kaydetti.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık hazine tahvilinin faizi dün yüzde 5,36 ile Nisan 2002'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,73 ile Mayıs 2002'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

10 yıllık tahvil faizi, ABD Hazinesi'nin düzenlediği 39 milyar dolarlık tahvil ihalesinin güçlü taleple karşılanmasının ardından yükselişini sınırlayarak yüzde 5,28 seviyesine gerilese de yeni günde yüzde 5,31'de dengelendi.

Fed'e ilişkin şahin tahminler ve artan jeopolitik risklerle dün yüzde 0,3 yükselişle 102,2 seviyesine çıkan dolar endeksi, yeni günde yatay seyrediyor. Altının onsu ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 133 dolardan alıcı buluyor. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 2,2 yükselişle 102,4 dolarda işlem görüyor.

Dün, New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,22, Nasdaq endeksi yüzde 0,22 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,66 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise güne negatif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları dün satıcılı bir seyir izlerken, jeopolitik belirsizlikler nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi ve Fransa ekonomisine yönelik mali endişeler fiyatlamalarda öne çıkıyor.

Dün açıklanan verilere göre, Almanya'da ağustos ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 2, yıllık yüzde 2,3 artarak beklentileri aştı.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin yapay zeka, enerji fiyatları ve kamu borçları ile büyük bir belirsizlik ve hızlı değişim döneminden geçtiğini belirterek, düşük büyüme oranlarını yukarı taşımak için acil politika adımları atılması çağrısında bulundu.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Ukrayna'ya yönelik 90 milyar avroluk destek kredisinin savunma bileşeni kapsamında ülkeye yeni ödeme gerçekleştirildiğini açıkladı.

Açıklamada, 1,24 milyar avroluk finansmanın Ukraynalı kuruluşlar tarafından üretilen dronlar, dron önleme sistemleri, dron mühimmatı ve füzeleri kapsadığı belirtildi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,79, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,51, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,35 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,22 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar ise güne karışık başladı.

Asya borsaları satıcılı seyrediyor

Asya tarafında mevcut gelişmeler doğrultusunda negatif bir seyir öne çıkıyor.

Enerji tedarikine ilişkin endişeler ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler bölge piyasalarının yönü üzerinde etkili oluyor.

Hafta başından bu yana tatil nedeniyle işleme kapalı olan Çin'de piyasalar bugün yeniden açıldı. Öte yandan bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da dış ticaret dengesi ağustosta 4,06 trilyon yen (yaklaşık 25,7 milyar dolar) fazla verdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,7, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,2 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 değer kaybetti.

Küresel merkez bankaları başkanları İstanbul'da konuşacak

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,03 değer kaybederek 12.122,94 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükseldi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, dün TBMM Genel Kurulu'nda, Fon Koordinasyon Kurulu çalışmaları hakkında hükümet adına söz alarak bilgi verdi. Yılmaz, olağan tasfiyesi yapılacak 3 şirketin 17 fonundaki 43 bin 643 yatırımcısına bugün ödemelerinin yapılacağını bildirdi.

Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 8-9 Ekim'de İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenecek İstanbul Ekonomi Forumu, dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanlarını ve üst düzey politika yapıcıları bir araya getiriyor.

Foruma, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TCMB Başkanı Fatih Karahan'ın yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey de katılacak. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Waller'ın saat 11.30'da konuşması bekleniyor.

Dolar/TL dünü 49,2010'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 49,2120'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde İstanbul Ekonomi Forumu'nun, haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stokları verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.000 ve 11.900 puanın destek, 12.300 ve 12.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Türkiye-ABD ticareti 50 milyar doları yakalayabilir

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Türkiye ve ABD arasındaki toplam ticarette en geç 2028'de 50 milyar doları yakalayabileceğiz." dedi.

İstanbul'da bir otelde düzenlenen ACE BPSC 2026 Konferansı'nda konuşan Bakan Bolat, yaklaşık 2 bin ABD'li yatırımcı ve şirketin Türkiye'de üretim, ticaret ve ihracat faaliyetlerinde bulunduğunu ifade etti.

Bolat, 16,5 milyar dolarlık yatırımın yanı sıra bugüne kadar akım olarak gelen toplam yatırımların 60 milyar dolara ulaştığını açıkladı.

ABD'nin Türkiye açısından önemli bir ortak olduğunu vurgulayan Bolat, geçen yıl iki ülke arasındaki toplam ticaret hacminin 38,6 milyar dolar olduğunu ve ABD'nin 6 milyar dolarlık dış ticaret fazlası verdiğini söyledi.

Bolat, şunları kaydetti:

"Özellikle uçak alımları ve artan LNG ithalatımız nedeniyle hem dış ticaret arttı yüzde 12-13 civarında hem de toplam ticaretimiz iyi gelişti. Bu trend bu sene de devam ediyor. İlk 9 ayın verilerine göre Türkiye-ABD ticaretinde yüzde 17 artış var ve ABD'nin Türkiye'ye ihracatı 2,5 milyar dolar artmış. Türkiye'nin de ABD'ye ihracatı 1,8 milyar dolar ekstra artış gösterdi. Bunlar bütün bu çabalarımızın, toplantıların ve yatırımların, fuarların, katıldığımız forumların olumlu etkisini göstermekte ve iki ülke liderleri arasındaki dostluk ve dayanışma da ikili siyasi ilişkilerin ticarete ve ekonomiye olumlu yansımasını beraberinde getirmektedir."

Siyasi ilişkilerin iyi olduğu dönemlerde ticaret, yatırım ve ekonomik ilişkilerin de bundan hızlı şekilde olumlu etkilendiğini anlatan Bolat, ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ortaya konulan yıllık 100 milyar dolarlık ticaret hedefine bağlı olduklarını dile getirdi.

Gidişatın olumlu olduğunu belirten Bolat, "Türkiye ve ABD arasındaki toplam ticarette en geç 2028'de 50 milyar doları yakalayabileceğiz." dedi.

Türkiye'den ABD'ye yapılan doğrudan yatırımların da 14,5 milyar dolara ulaştığını aktaran Bolat, Türk iş dünyasının ABD'nin birçok bölgesinde ticaret, lojistik ve yatırım alanlarında aktif faaliyet gösterdiğini kaydetti.

Türkiye-ABD ticaretinin son 10 yılda yaklaşık iki katına çıktığını, 2015'te yaklaşık 21 milyar dolar olan ticaret hacminin 38,6 milyar dolara yükseldiğini belirten Bakan Bolat, bu yıl 43 milyar dolara ulaşılması halinde 10 yıllık dönemde iki katın üzerinde artış sağlanmış olacağını ifade etti.

Bolat, "Turizm bakımından yılda 1 milyon 600 bin Amerikalı turist Türkiye'ye geliyor. Türkiye'den de Amerika'ya yaklaşık 260 bin insanımız yılda seyahat ediyor." diye konuştu.

Türk Hava Yollarının (THY) ABD'de 14 şehre uçtuğunu ve günlük uçuş sayısının 23 olduğunu aktaran Bolat, "Amerika ile bütün dünya arasında bağlantı anlamında çok büyük bir avantaj sağlıyor. Türk Hava Yolları gerçekten önemli bir üstünlüğe sahip Amerika hatlarında." diye konuştu.

Türkiye'nin ihracatın yanı sıra önemli miktarda ithalat yapan bir ülke olduğunu belirten Bolat, ham madde, üretim girdileri ve enerji ürünleri başta olmak üzere zorunlu ithalat kalemlerinin bulunduğunu söyledi.

Yıllık mal ithalatının yaklaşık 379 milyar dolar, hizmet ithalatının ise 62-63 milyar dolar seviyesinde olduğunu anlatan Bolat, hizmet ithalatında Amerikan şirketlerinin önemli bir avantajı olduğunu kaydetti.

Bakan Bolat, Türkiye'nin 23 yılda 294 milyar dolar yabancı yatırım çektiğini ifade ederek, "5 bin olan yabancı şirket ve yatırımcı sayısı 2002'de bu yıl 90 bin sınırına geldi. Bu firmalar Türkiye'de yatırım yapıyor, para getiriyor, üretim yapıyor, istihdam yapıyor." açıklamasında bulundu.

Türkiye'nin dış ticarete çok açık bir ülke olduğunu dile getiren Bolat, "Mal ve hizmet, ihracat toplamı 410 milyar dolar. Temmuz itibarıyla milli gelirimiz 1,7 trilyon dolar olarak açıklandı. Mal ve hizmet ihracatının milli geliri oranı yüzde 27." diye konuştu.

Bolat, "Buna ithalatı da eklersek 865 milyar dolar mal ve hizmet, ihracat ve ithalat toplamımız var." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin limanlar, lojistik merkezleri, deniz yolunda dünyada ilk 10'da olduğunu belirten Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Kara yolu ulaşımında yine dünyada ilk 11'in içindeyiz. Hava yolunda Türk Hava Yolları ile dünyada dördüncüyüz, turizmde dünyada dördüncüyüz, müteahhitlikte dünyada 2. sıradayız Çin'in ardından. İmalat sanayi olarak da güçlü bir üretim kabiliyeti olan bir ülkeyiz.

Biz bunu ABD'den yaptığımız ithalatlarla, Avrupa Birliği'nden yaptığımız ithalatlarla, Uzak Doğu'dan yaptığımız ithalatlarla, enerji ithalatımızla yani tek taraflı çalışan bir ticaret yok, iki taraflı çalışan bir ticaret var ve iş yaptığımız ülkelerin de birlikte kazan kazan formülüyle çalışıyoruz. Biz eşitlik temelinde, dengeli ticaret temelinde bunu götürmeye çalışıyoruz."

Bolat, Avrupa Birliği'nin Türkiye'nin bir numaralı dış ticaret ortağı olduğunu anlatarak, AB'nin Türkiye'nin ihracatındaki payının yüzde 43, ithalatındaki payının ise yüzde 32 olduğunu ifade etti.

Türkiye'ye gelen 294 milyar dolar doğrudan yatırımın yüzde 63'ünün Avrupa kaynaklı geldiğini aktaran Bolat, sözlerini şöyle sonlandırdı:

"Bu büyük bir arz tedarik zinciri oluşmasını sağladı. Özellikle Sayın Cumhurbaşkanımızın liderlik ettiği son 23-24 yılda Gümrük Birliği çok başarılı bir sanayi entegrasyonuna dönüştü ve Türkiye-AB ticareti 1996'da 21 milyar dolarken 233 milyar dolara yükseldi. 11 kat artış gösterdi 30 yıl içerisinde.

ABD ve Avrupa Birliği'nde yüzde 1, yüzde 2 civarında olan ortalama enflasyon oranları Kovid döneminde 2021, 2022 yıllarında yüzde 10 yüzde 11'e çıktı. Çin'in de piyasaya gelip ben buradayım demesiyle ve dünya pazarlarındaki çok hızlı ataklarıyla dünyada ticaret savaşları hızlandı. ABD, Avrupa Birliği, Çin ve diğer gelişmekte olan ülkeler arasında gerçekten çok zorlu müzakereler yaşanıyor ve çok hızlı ticaret savaşları ve ticaret korumacılık rüzgarları esiyor."

MASAK'tan fon transferine "parasal sınır" düzenlemesi

Finans sisteminde müşteriden kimlik bilgilerinin alınması gereken işlem tutarı 185 bin liradan 370 bin liraya yükseltildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulunca (MASAK) hazırlanan "Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Değişiklikle, müşterinin tanınması yükümlülüğü kapsamında uygulanan ve en son 14 Ocak 2023'te belirlenen parasal eşikler yükümlü gruplarının ihtiyaçları dikkate alınarak yeniden belirlendi.

Bu kapsamda, müşteriden kimlik bilgilerinin alınması gereken işlem tutarı 185 bin liradan 370 bin liraya, elektronik fon transferleri (EFT) ile kripto varlık transferlerinde uygulanan tutar ise 15 bin liradan 30 bin liraya yükseltildi.

Düzenlemeyle ayrıca, yükümlüler nezdinde daha önce kimlik tespiti gerçekleştirilmiş müşteriler tarafından yapılan müteakip işlemlerde, müşteri kimliğinin internet bankacılığı, mobil bankacılık ya da benzeri güvenli doğrulama yöntemleri aracılığıyla doğrulanabildiği durumlarda imza örneği alınması zorunluluğu kaldırıldı.

S&P Global Ratings'ten Türkiye sigorta piyasasına ilişkin analiz

S&P Global Ratings, Türkiye'de mülkiyet ve kaza sigortaları piyasasında öz kaynak karlılığının gelecek 2 yıl boyunca yüzde 30'un üzerinde ve güçlü kalmasını bekliyor.

Uluslararası derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings'in "Sigorta Sektörü ve Ülke Riski Değerlendirmesi: Türkiye Mülkiyet/Kaza Sigortaları" analizine göre, Türkiye'de mülkiyet ve kaza sigortaları piyasasında öz kaynak karlılığı son 3 yılda istikrarlı şekilde yüzde 40'ın üzerinde gerçekleşti.

Bu eğilimin devam edeceği ve öz kaynak karlılığının enflasyonun düşmesi ve bankaların faiz oranlarını gevşetmesiyle gelecek 2 yıl boyunca yüzde 30'un üzerinde seyredeceği tahmin ediliyor.

Prim büyümesine ilişkin beklentiler sektörün karlılığını desteklerken, sigorta piyasasının 2023-2025 dönemindeki güçlü gelir büyümesi enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Bu büyümede, Şubat 2023'te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından oluşan yeni iş hacmi, enflasyona ve artan sigorta teminatlarına karşılık poliçe primlerinde görülen sürekli artışlar etkili oldu.

S&P Global Ratings'e göre, Türk sigorta şirketleri, enflasyona endeksli ve yabancı para cinsinden düzenlenen sigorta poliçeleri sunarak reel anlamda değerini koruyan ürünler sağlarken, bu da yüksek enflasyona ve kur değer kaybına rağmen sigorta primlerinin ve poliçe sahiplerine sağlanan teminatın değerinin korunmasına yardımcı oluyor.

Bu yıl fiyat artışlarının kademeli olarak yavaşlamasıyla prim büyümesinin enflasyonun bir miktar gerisinde kalmasına rağmen bu durumun mülkiyet ve kaza sigortacılarının karlılığını olumsuz etkilemesi beklenmiyor.

Türkiye'nin dezenflasyonist bir döneme girmesiyle birlikte nominal prim büyümesinin 2026-2027 döneminde yüzde 20-25 seviyesine gerileyeceği, enflasyonun 2027'de yüzde 19'a düşeceği öngörülüyor.

Analize göre, Türkiye'de sigorta sektör riski orta derecede düşük seviyede bulunuyor.

Savunma elektroniğinin görünmeyen riski

Savunma sanayiinde geliştirilen bir elektronik sistemin laboratuvarda kusursuz çalışması, sahada aynı performansı göstereceği anlamına gelmiyor.

Savunma elektroniğinin görünmeyen riski: Laboratuvarda çalışan sistem sahada neden bozuluyor?

Sıcaklık, titreşim, mekanik şok, toz, yağmur ve elektromanyetik etkiler, aylar süren mühendislik çalışmalarını birkaç dakika içinde sınayabiliyor. STG Mühendislik Program Direktörü Nazlı Ebru Muslu’ya göre kritik teknolojilerde asıl mesele sistemi çalıştırmak değil, en zor koşullarda çalışmaya devam edeceğini kanıtlamak.

Savunma teknolojilerinde yapay zekâ, otonom sistemler ve yeni nesil elektronikler konuşulurken, geliştirilen sistemlerin sahaya çıkmadan önce geçtiği test ve doğrulama süreçleri çoğu zaman görünür olmuyor.

Oysa bir görev bilgisayarı, kontrol sistemi veya kritik elektronik birim; laboratuvar ortamından çıktığı anda çok farklı fiziksel koşullarla karşı karşıya kalabiliyor. Ani sıcaklık değişimleri, sürekli titreşim, darbe, kum, toz, nem veya yüksek irtifa gibi etkiler, sistemin elektronik ve mekanik yapısını doğrudan etkileyebiliyor.

STG Mühendislik Program Direktörü Nazlı Ebru Muslu, bu nedenle savunma sanayiinde “çalışan ürün” ile “sahaya hazır ürün” arasında önemli bir fark bulunduğunu söylüyor.

“Bir sistemin ilk kez çalışması mühendislik sürecinin sonu değil. Tam tersine asıl sorular bundan sonra başlıyor. Hangi sıcaklıkta çalışacak? Ne kadar titreşime maruz kalacak? Ani bir darbede görevini sürdürebilecek mi? Aynı performansı uzun süre koruyabilecek mi? Kritik sistemlerde bu soruların cevabının varsayıma değil, ölçülebilir sonuçlara dayanması gerekiyor.”

Sahadaki hata tasarım masasında başlıyor

Test süreçlerinin yalnızca tamamlanmış ürünlere uygulanan son bir kontrol olarak görülmesinin önemli bir hata olduğunu belirten Muslu, test sonuçlarının doğrudan tasarım sürecini yönlendirmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Bir elektronik kartın titreşim altında bağlantı problemi yaşaması, yüksek sıcaklıkta soğutma performansının düşmesi veya bir muhafazanın toz ve suya karşı beklenen korumayı sağlayamaması; yalnızca üretim problemi olarak değerlendirilmiyor. Bu sonuçlar, sistemin yeniden tasarlanmasını gerektirebiliyor.

Muslu, “Testin asıl değeri ürünü geçer ya da kalır diye sınıflandırmak değildir. Eğer doğru uygulanıyorsa test size tasarımınızın zayıf noktasını gösterir. Sorunu sahada gördüğünüzde artık maliyet çok daha büyüktür. Mühendisliğin amacı o problemi kullanıcıyla karşılaşmadan önce ortaya çıkarmaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Bu nedenle savunma ve havacılık sektöründe çevresel testler, ürün geliştirme sürecinin ayrı bir aşaması olmaktan çıkarak tasarımın sürekli geri bildirim aldığı bir doğrulama mekanizmasına dönüşüyor.

Aynı cihaz, farklı koşullarda farklı davranıyor

Sahadaki çevresel koşulların her biri sistem üzerinde farklı bir etki yaratıyor.

Titreşim ve mekanik şok özellikle elektronik kartlar, bağlantılar ve mekanik bileşenler üzerinde risk oluştururken; sıcaklık değişimleri elektronik bileşenlerin performansını ve kullanım ömrünü etkileyebiliyor. Toz ve nem sızdırmazlık açısından, elektromanyetik etkiler ise sistemlerin birbirini etkilemeden çalışabilmesi açısından kritik önem taşıyor.

Bu nedenle kritik görev sistemlerinde tek bir dayanıklılık testinden söz etmek mümkün değil. Ürünün kullanılacağı platform, görev profili ve çevresel şartlara göre farklı senaryoların oluşturulması gerekiyor.

Muslu’ya göre burada belirleyici olan bir başka unsur da test sonuçlarının izlenebilir ve tekrar edilebilir olması.

“Bir sistemin dayanıklı olduğunu söylemek kolay. Mühendislik açısından önemli olan bunu hangi şartlarda, hangi ölçümle ve hangi sonuçla gösterdiğinizdir. Aynı test tekrarlandığında karşılaştırılabilir bir sonuç üretemiyorsanız güvenilirlikten söz etmek zorlaşır.”

Savunma teknolojilerinde yeni rekabet: Güvenilirlik

Savunma teknolojileri geliştikçe elektronik sistemlerin platformlardaki ağırlığı da artıyor. Görev bilgisayarları, ekranlar, haberleşme altyapıları ve veri ağlarının daha karmaşık hale gelmesi, tek bir bileşendeki sorunun sistemin tamamına etkisini de büyütüyor.

Bu durum, teknoloji geliştiren şirketler açısından test ve doğrulama kabiliyetini yalnızca kalite kontrol meselesi olmaktan çıkararak doğrudan mühendislik yetkinliğinin bir parçası haline getiriyor.

Muslu, önümüzdeki dönemde teknolojik rekabetin yalnızca daha gelişmiş fonksiyonlar geliştirmek üzerinden ilerlemeyeceğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bir sisteme çok fazla kabiliyet kazandırabilirsiniz. Fakat ihtiyaç duyulduğu anda bunları kullanamıyorsanız o teknolojinin değeri ciddi biçimde azalır. Savunma teknolojilerinde başarıyı belirleyen temel konulardan biri, sistemin vaat ettiği performansı gerçek görev koşullarında da sürdürebilmesidir.”

Giderek daha fazla elektronik ve yazılım barındıran yeni nesil savunma sistemlerinde bu nedenle soru artık yalnızca “Ne yapabiliyor?” değil.

Asıl soru giderek daha fazla şu oluyor:

“Bunu en zor koşullarda da yapabiliyor mu?”

Memurun maaşı temel yaşam giderleri karşısında eriyor

Eylül ayı enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla milyonlarca memurun maaşlarındaki reel kayıp yeniden gündemin ilk sıralarına taşındı.

EYLÜL ENFLASYONU BELLİ OLDU! MEMURUN CEBİNDEKİ KAYIP SÜRÜYOR

TÜİK verilerine göre aylık enflasyon yüzde 1,84, yıllık enflasyon ise yüzde 29,73 olarak gerçekleşirken; başta sağlık ve sosyal hizmet çalışanları olmak üzere kamu görevlilerinin artan barınma, gıda ve ulaşım giderleri karşısındaki alım gücü kaybı dikkat çekti. SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken, açıklanan rakamların yalnızca bir ekonomik gösterge olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Enflasyon düşüyor denilirken çalışanların geçim yükü hafiflemiyor. Memurun cebindeki gerçek tabloya bakılmalı” dedi.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Eylül 2026 Tüketici Fiyat Endeksi verilerine göre enflasyon aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 olarak gerçekleşti. Yılbaşından bu yana fiyatlardaki artış yüzde 24,32’ye ulaşırken, on iki aylık ortalamalara göre artış yüzde 31,49 oldu.

Açıklanan verileri değerlendiren Sağlık Hizmetleri Sendikası (SAHİM-SEN) Genel Başkanı Özlem Akarken, enflasyondaki gerilemenin çalışanların geçim koşullarında aynı ölçüde bir rahatlama anlamına gelmediğine dikkat çekti.

“Memurun Alım Gücünü Koruyamadığımız Sürece Enflasyon Tartışması Eksik Kalır”

Başta sağlık ve sosyal hizmetler olmak üzere kamu hizmetlerinin çok geniş bir çalışan kitlesinin emeğiyle sürdürüldüğünü belirten Akarken, kamu çalışanlarının ekonomik koşullarının yalnızca açıklanan genel enflasyon oranı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Özlem Akarken, “Hastanelerde, aile sağlığı merkezlerinde, sosyal hizmet kuruluşlarında ve kamu kurumlarında görev yapan milyonlarca çalışan aynı geçim sorunuyla karşı karşıya. Hekim, hemşire, ebe, tekniker, teknisyen, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, memur ve diğer kamu çalışanları için ortak sorun, maaşların temel yaşam giderleri karşısında satın alma gücünü koruyamamasıdır. Bugün çalışanların önemli bir bölümü gelirinin büyük kısmını barınma, gıda, ulaşım ve zorunlu ihtiyaçlarına ayırmak durumunda kalıyor” ifadelerini kullandı.

“Enflasyon Farkı Zam Değil, Oluşmuş Kaybın Telafisidir”

Kamu çalışanlarının ücretlerinin gerçekleşen enflasyonun ardından telafi edilmesinin çalışanları sürekli fiyat artışlarının gerisinde bıraktığını ifade eden Akarken, enflasyon farkının gerçek bir ücret artışı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Akarken, “Önce fiyatlar yükseliyor, memurun alım gücü düşüyor, aylar sonra oluşan enflasyon farkı maaşa yansıtılıyor. Bu sistem kamu çalışanına yeni bir refah alanı yaratmıyor; yalnızca daha önce meydana gelen kaybın bir bölümünü telafi etmeye çalışıyor. Enflasyon farkı zam değildir. Çalışanın kaybettiği satın alma gücünün gecikmiş telafisidir. Kamu çalışanlarının sürekli enflasyonun arkasından koştuğu bu ücret düzeni değişmelidir.” Dedi.

Sağlık Ve Sosyal Hizmet Çalışanları İki Ayrı Yükü Birlikte Taşıyor

Sağlık ve sosyal hizmet alanındaki çalışanların ekonomik sorunların yanı sıra yoğun iş yükü, nöbetler, personel eksikliği ve ağır çalışma koşullarıyla mücadele ettiğine dikkat çeken Akarken, çalışanların ekonomik güvencesinin kamu hizmetlerinin niteliğinden ayrı düşünülemeyeceğini ifade ederek, “Sağlık çalışanlarımız gece gündüz nöbet tutuyor, sosyal hizmet çalışanlarımız toplumun en kırılgan kesimleriyle çok ağır koşullarda çalışıyor. Bir taraftan mesleki sorumluluklarını yerine getirirken diğer taraftan kira, fatura, ulaşım ve mutfak giderlerini düşünüyorlar. Kamu hizmetini ayakta tutan çalışanların geçim kaygısının sürekli büyüdüğü bir sistem sürdürülebilir değildir.” Diye konuştu.

Vergi Dilimi Maaşları Yıl İçinde Daha Da Eritiyor

Kamu çalışanlarının yaşadığı gelir kaybının yalnızca enflasyondan kaynaklanmadığını belirten Akarken, yıl içerisinde yükselen gelir vergisi dilimlerinin de çalışanların net ücretlerini aşağı çektiğine dikkat çekti.

Akarken, “Memur yılın başında aldığı maaşı yılın ilerleyen aylarında alamıyor. Vergi dilimi yükseldikçe çalışanın eline geçen ücret azalıyor. Bir yandan hayat pahalılaşırken diğer yandan maaşın vergi nedeniyle düşmesi çalışan açısından kabul edilebilir değildir. Kamu çalışanlarının gelir vergisi oranının yüzde 15’te sabitlenmesi yönündeki talebimizi yineliyoruz” dedi.

Sahim-Sen’den Kalıcı Ücret Politikası Çağrısı

Kamu çalışanlarının ücretlerinin yalnızca altı aylık zamlar ve sonradan verilen enflasyon farkları üzerinden belirlenmesinin yeterli olmadığını ifade eden Akarken; refah payının ücretlere yansıtılması, gelir vergisinin yüzde 15’te sabitlenmesi, taban aylıkların güçlendirilmesi ve sağlık ile sosyal hizmet çalışanlarının ek ödeme ve diğer mali haklarının emekliliğe yansıyacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

TCMB, Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), eylül ayında aylık bazda tüketici enflasyonunun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğini bildirdi.

TCMB, Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladı.

Rapora göre, tüketici fiyatları eylül ayında yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon 1,78 puan azalışla yüzde 29,73 seviyesine geriledi.

Aylık bazda gıda fiyatları taze meyve ve sebze fiyatları kaynaklı gerilerken, enerji fiyatlarında yükseliş devam etti. Okula dönüşe bağlı olarak başta eğitim hizmetleri olmak üzere ilgili kalemlerde önemli oranlarda artışlar gözlendi.

Gıda fiyatlarındaki gerilemede, olumlu arz koşullarının etkisiyle taze meyve ve sebze fiyatlarında gözlenen belirgin düşüş belirleyici olurken, işlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yavaşladı.

Enerji fiyatları, küresel gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt fiyatları öncülüğünde yüzde 6,25 arttı.

Hizmet grubunda aylık enflasyon bir önceki aya göre yavaşladı, bu gelişmede ulaştırma ve haberleşme alt grupları öne çıktı. Okula dönüş etkileri, eğitim hizmetlerinin yanı sıra okul servisi ve yurt ücretleri kanalıyla sırasıyla ulaştırma ve lokanta-otel hizmetlerinde de hissedildi.

Temel mal grubunda yeni sezona geçişle birlikte giyim ve ayakkabı fiyatları yükseldi, dayanıklı mallarda enflasyon bir önceki aya kıyasla hızlandı.

Üretici fiyatları önceki aya kıyasla bir miktar yavaşlayarak yüzde 2,07 yükseldi, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşüşle yüzde 27,38'e geriledi.

Enerji grubunun enflasyona katkısı arttı

Rapora göre, eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 1,84 arttı ve yıllık enflasyon 1,78 puan azalarak yüzde 29,73'e geriledi. B endeksinin yıllık değişim oranı 1,68 puan azalışla yüzde 29,00, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 1,37 puan azalışla yüzde 28,70 oldu.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, hizmet, temel mal ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,40, 0,70, 0,05 ve 0,02 puan azalırken, enerji grubunun katkısı 0,39 puan arttı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı ağustos ayına kıyasla zayıfladı. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon geriledi.

Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan temel malda yükselirken, hizmette ve işlenmiş gıdada zayıfladı.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğini gösterdi. Üç aylık ortalamalar bazında da düşüş kaydedilmesiyle enflasyonun ana eğilimindeki yavaşlama belirginleşti.

Hizmet fiyatları eylül ayında yüzde 2,15 artarken, grup yıllık enflasyonu 2,63 puan düşüşle yüzde 37,65'e geriledi. Yıllık enflasyon tüm alt gruplarda düşüş gösterdi.

Eylül ayında hizmet fiyatlarının seyrinde yüzde 14,19 yükselen eğitim hizmetleri öne çıktı.

Vakıf yükseköğretim kurumlarının kayıt dönemine bağlı olarak geçen yıl eylül ayında tek seferde yansıyan üniversite eğitim ücreti artışlarının bu yıl ağustos-eylül aylarına yayılması, hizmet sektörü enflasyonunu eylül ayında aşağı yönlü etkileyen bir unsur oldu.

Diğer taraftan, önceki yıllardan farklı olarak ilkokul ve ortaöğretim eğitimi ücretlerinin eylül ayında görece yüksek bir oranda artması dikkati çekti.

Yeni eğitim ve öğretim yılıyla birlikte okul servisi ücretlerindeki yüzde 16,04 artışa karşın, hava yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yüzde 9,03 gerilemenin etkisiyle ulaştırma hizmetlerindeki yükseliş yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı. Böylece ulaştırma hizmetlerinin yıllık enflasyonu 8,66 puan azalarak yüzde 43,78'e geriledi.

Kirada aylık artış yüzde 3,10 oldu, yıllık kira enflasyonu düşüşünü sürdürerek yüzde 41,34 seviyesinde gerçekleşti.

Lokanta ve otel alt grubunda fiyat artışı yüzde 1,41 ile ılımlı seyrini korurken, okula dönüş etkisinin gözlendiği yurt ücretlerindeki aylık artış yüzde 19,99 ile geçen yılın aynı dönemine kıyasla sınırlı kaldı.

Temel mal grubu fiyatları arttı

Temel mal grubu fiyatları eylül ayında yüzde 2,11 arttı, grup yıllık enflasyonu yüzde 15,90 düzeyinde yatay seyretti. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı ile dayanıklı mallarda görece yatay seyrederken, diğer temel mallarda geriledi.

Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı yüzde 2,02 ile bir miktar güçlendi. Tüketici elektroniğinde elektrikli alet fiyat artışları yüzde 3,75 ile öne çıkarken, beyaz eşya aylık enflasyonu yüzde 2,79 ile bir önceki aya kıyasla yükseldi.

Mobilya ve otomobil alt gruplarında fiyat artışları sırasıyla yüzde 1,61 ve yüzde 1,53 olarak gerçekleşti.

Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları yeni sezona geçişin etkisiyle yüzde 4,01 ile bir önceki yıla benzer bir oranda artarken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 0,61'e yavaşladı.

Enerji fiyatları akaryakıt öncülüğünde yükseldi

Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 arttı, grup yıllık enflasyonu 6,88 puan yükselerek yüzde 46,11 oldu.

Küresel gelişmelerin yansımalarıyla aylık bazda yüzde 10,91 artan akaryakıt fiyatları, enerji fiyatlarındaki yükselişin temel sürükleyicisi oldu.

Bu dönemde uluslararası enerji fiyatlarının etkisi, yüzde 9,41 artan katı yakıt ve yüzde 3,88 yükselen tüp gaz fiyatlarında da hissedildi. Diğer taraftan, meskenlere yönelik elektrik fiyatları yatay bir seyir izledi.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları geriledi

Gıda ve alkolsüz içecekler fiyatları aylık bazda yüzde 0,20 geriledi, grup yıllık enflasyonu 6,17 puan azalarak yüzde 27,62 oldu.

Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıdada 9,99 puan azalarak yüzde 24,15'e, işlenmiş gıdada 3,21 puan düşerek yüzde 30,33'e geriledi.

İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 2,33 aylık azalışta, taze meyve ve sebze grubundaki arz kaynaklı olumlu gelişmeler etkili oldu. Diğer taraftan, bu dönemde beyaz et fiyatlarında artış gözlendi.

İşlenmiş gıda aylık fiyat artışı yüzde 1,40 ile ağustos ayına kıyasla yavaşlarken, bu alt grupta yemeye hazır gıdalar ile kahve-çay alt kalemleri fiyat artışlarıyla öne çıktı.

Yurt içi üretici fiyatları arttı

Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 2,07 arttı, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşerek yüzde 27,38 oldu.

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji fiyatları yüzde 3,55 artışla öne çıkmaya devam etti. Ara malı fiyatları yüzde 2,04 yükselirken, diğer ana sanayi gruplarında artışlar yüzde 1,5-1,6 bandında gerçekleşti.

Sektörel bazda incelendiğinde ise tütün, rafine edilmiş petrol ürünleri ve kömür-linyitte fiyat artışları belirgin oldu.

Yaşam maliyeti krizleri enflasyon beklentilerini yükseltti

Uluslararası Para Fonu (IMF), yaşam maliyeti krizlerinin reel ücretleri düşürdüğünü, iç talebi zayıflattığını ve orta vadeli enflasyon beklentilerini yükselttiğini bildirdi.

IMF, 13 Ekim'de yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nun "Şoklara Açık Bir Dünyada Yol Almak: Yaşam Maliyeti Krizlerinden Dersler" başlıklı bölümünü paylaştı.

Raporda, yaşam maliyeti krizi dönemlerinde temel ihtiyaç maddelerinin maliyetindeki ani artışın oldukça kalıcı bir nitelik taşıdığı vurgulanarak, bunun reel ücretleri aşındırıp iç talep üzerinde baskı oluşturduğu ve orta vadeli enflasyon beklentilerini de yukarı ittiği kaydedildi.

Düşük gelirli hanelerin harcamalarının çok daha büyük bir kısmını temel ihtiyaçlara ayırması dolayısıyla yaşam maliyeti krizlerinin bu haneleri orantısız bir şekilde daha ağır etkilediğine işaret edilen raporda, bu durumun gelir dağılımı ve yoksulluk açısından önemli sonuçlarının bulunduğu belirtildi.

Raporda, geçmiş kriz dönemlerinde politika yapıcıların büyük ölçüde geniş kapsamlı ve hedeflenmemiş tedbirlere başvurduğu, ancak ülkeler arasında bu konuda önemli farklılıklar görüldüğü ifade edildi.

Gelişmiş ekonomilerin nihai tüketiciye daha yakın olan fiyat odaklı tedbirlere ve doğrudan gelir desteklerine daha fazla ağırlık verme eğiliminde olduğu kaydedilen raporda, yükselen piyasa ekonomileri ve düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerin ise üretici sübvansiyonlarına, fiyat kontrollerine ve ücret ile emekli maaşlarında geniş tabanlı artışlara daha fazla yöneldiği aktarıldı.

"Hedefli destekler tercih edilmeli"

Raporda, en kırılgan kesimleri fiyat artışlarından korumanın maliyet açısından en uygun ve en etkili yolunun, hedefli ve geçici gelir transferleri olduğuna dikkat çekilerek, hedefli gelir desteklerinin fiyat sinyallerini koruyarak piyasada ihtiyaç duyulan talep ayarlamasını kolaylaştırdığı ve ülkenin mali alanını güvence altına aldığı kaydedildi.

Fiyatları baskılayan geniş çaplı önlemlerin aynı düzeyde korumayı sağlamak için hedefli transferlere kıyasla çok daha maliyetli olduğunun altı çizilen raporda, sübvansiyonların ülkenin mali alanının kısıtlı olduğu durumlarda etkisini yitirdiği ve birçok ülke tarafından aynı anda uygulandığında küresel fiyatları yukarı çekerek ters etki yaratabildiği vurgulandı.

Raporda, politika yapıcıların geniş çaplı sübvansiyonlar yerine doğrudan en savunmasız haneleri hedefleyen geçici gelir desteklerini tercih etmesi gerektiği, geniş çaplı önlemlerin ise yalnızca krizin aşırı şiddetli olduğu, savunmasız haneleri tespit etmenin zorlaştığı ve mali alanın elverdiği istisnai durumlarla sınırlandırılmasının uygun olacağı ifade edildi.

Türkiye komşularına 20,9 milyar dolarlık ihracat

Türkiye'nin komşuları Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Irak, İran, Suriye ve Yunanistan'a yaptığı ihracat, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3,2 artarak 20,9 milyar doları buldu.

Ticaret Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre ocak-eylül döneminde ihracat geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,2 artarak 210 milyar 973 milyon dolara çıktı.

Türkiye, ocak-eylül döneminde komşuları Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Irak, İran, Suriye ve Yunanistan'a 20 milyar 931 milyon 878 bin dolarlık ihracat yaptı.

Bu tutar, 2025'in aynı döneminde 20 milyar 273 milyon 335 bin dolar seviyesindeydi. Bu ülkelere ihracat, yıllık bazda yüzde 3,2 artış gösterdi.

En fazla ihracat Irak'a

Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı komşu ülke, yaklaşık 6,7 milyar dolarla Irak oldu. Bu ülkeyi, 3,9 milyar dolarla Bulgaristan, 2,6 milyar dolarla Yunanistan ve 2,2 milyar dolarla Gürcistan izledi.

Ocak-eylül döneminde yıllık bazda en fazla ihracat artışı sağlanan ülkeler, yaklaşık yüzde 19,6 ile Gürcistan, yüzde 19 ile Suriye ve yüzde 16 ile Bulgaristan olarak kayıtlara geçti.

Komşulara en fazla kimyevi ürün satıldı

Türkiye'nin komşularına yaptığı ihracatın sektörlere göre dağılımı incelendiğinde, "kimyevi maddeler ve mamulleri" ilk sırada yer aldı.

Bu sektörden 7 komşu ülkeye 3 milyar 890 milyon 577 bin dolarlık ihracat yapıldı. Söz konusu sektörü, 2 milyar 152 milyon 861 bin dolarla "hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri", 1 milyar 631 milyon 681 bin dolarla "mobilya, kağıt ve orman ürünleri" izledi.

İhracatın en az olduğu sektör ise 23 milyon 97 bin dolarla "süs bitkileri ve mamulleri" olarak kayıtlara geçti.

Hesaplamalarda Türkiye'nin sınır komşuları olarak Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Irak, İran, Suriye ve Yunanistan'a ilişkin veriler derleniyor. Nahçıvan'a ait resmi veri olmadığı için bu bölgeyle ticaret hesaplamaya dahil edilmiyor. Türkiye ile Ermenistan arasında da kara yoluyla doğrudan resmi ticaret bulunmuyor.

AB, metan kurallarına bir yıl daha esneklik tanıyacak

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yüksek enerji maliyetleriyle mücadele kapsamında ihracatçılara metan kurallarında bir yıl daha esneklik tanıyacaklarını açıkladı.

Von der Leyen, Fransa'nın Strazburg kentinde düzenlenen Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurul oturumunda enerji fiyatları, alınacak tedbirler ve AB'nin uzun vadeli bütçesine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Enerji arzı konusunda uluslararası ortaklarla çalıştıklarını belirten von der Leyen, "Metan konusunda ihracatçılara bir yıl daha esneklik tanıyacağız. Bu, kriz döneminde ilave maliyetleri azaltacak." dedi.

Von der Leyen, G7 ülkelerinin geçen hafta 100 milyon varil dizel ve ham petrol rezervini serbest bırakma konusunda anlaşmasının da küresel fiyatların istikrara kavuşmasına yardımcı olacağını söyledi.

Avrupa'daki rafinerilere ilişkin stratejik diyalog başlatacaklarını açıklayan von der Leyen, amaçlarının maliyetleri düşürmek ve savunma alanı dahil ihtiyaç duyulan tedariki güvence altına almak olduğunu belirtti.

Ailelerin ve sanayinin, Avrupa sınırlarının çok ötesinde yaşanan bir krizin bedelini ödediğine işaret eden von der Leyen, "Şubat sonundan bu yana doğal gaz fiyatları yüzde 140 arttı. Dizel fiyatları iki katına çıktı. Avrupa'nın ithal ettiği fosil yakıtların maliyeti, ilave tek bir molekül enerji elde edilmeden 100 milyar avro yükseldi." diye konuştu.

İşletmelerin yoğun baskı altında olduğunu, vatandaşların enerji faturalarını ödemekte zorlandığını ve kış yaklaşırken bu sorunların daha da ağırlaşabileceğini anlatan von der Leyen, Avrupa'yı dış kaynaklı enerji krizlerine açık hale getiren yapısal sorunların da çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Rusya'nın dört yıl önce enerjiyi baskı aracı olarak kullanmaya çalıştığını anımsatan von der Leyen, "Bugün Rus gazının ithalatımızdaki payı yüzde 45'ten yüzde 12'ye düştü. Yıl sonuna kadar bunu sıfıra indireceğiz." ifadelerini kullandı.

Von der Leyen, AB'de elektriğin yüzde 70'inden fazlasının yenilenebilir enerji ve nükleer gibi Avrupa'da üretilen temiz kaynaklardan sağlandığını kaydetti.

Üye ülkelerin enerji kaynaklarının ve karşılaştıkları baskıların birbirinden farklı olduğunu belirten von der Leyen, bütün AB için tek bir çözüm bulunmadığını söyledi.

Von der Leyen, komisyonun görevinin üye ülkelere gerekli araçları ve esnekliği sağlamak olduğunu, nisan ayında enerji krizinden en fazla etkilenen sanayi sektörleri için oluşturulan geçici devlet yardımı çerçevesinin süresini uzatacaklarını açıkladı.

"Enerjide ayrım gözetmeden destek verilmemeli"

Hanelere yönelik desteklerin hedefli olması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, "Herkese ayrım gözetmeden destek verilmemeli. Bu, yalnızca talebi artırır, yüksek gelirlileri avantajlı hale getirir ve çok büyük maliyetler doğurur." değerlendirmesinde bulundu.

Von der Leyen, enerji talebini bir araya getirmek üzere yeni bir görev gücü oluşturacaklarını belirterek, "Basit bir alıcı-satıcı eşleştirmesinden, talebi birleştirmeye ve ardından hepimiz adına ortak alım yapacak bir piyasa işletmecisini görevlendirmeye geçmek istiyoruz." dedi.

Avrupa'nın petrol ve doğal gaza bağımlılığı sürdükçe refahının kendi kontrolü dışındaki gelişmelere açık kalacağını vurgulayan von der Leyen, "Fosil yakıt ithal ettiğimizde, bunlarla birlikte gelen şokları ve krizleri de ithal ediyoruz." diye konuştu.

Von der Leyen, enerji bağımsızlığı için fosil yakıtların Avrupa'da üretilen temiz elektrikle değiştirilmesi gerektiğini söyledi.

Elektriğin AB’nin nihai enerji tüketiminin dörtte birinden azını oluşturduğunu aktaran von der Leyen, elektrifikasyon eylem planının bu payı 2040'a kadar iki katına çıkarmayı hedeflediğini belirtti.

Von der Leyen, bu hedefe ulaşılmasının yıllık fosil yakıt ithalatını 260 milyar avro azaltmaya yardımcı olabileceğini, gelecek aylarda gerekli tedbirleri sunacaklarını bildirdi.

Uzun vadeli bütçede büyük kesintilere karşı uyarı

AB'nin gelecek uzun vadeli bütçesine de değinen von der Leyen, enerji alanında yaşanan sorunların, birliğin karşı karşıya olduğu sınamalara yanıt verecek yatırımların artırılması gerektiğini gösterdiğini söyledi.

Von der Leyen, savunma ve güvenlik, rekabetçilik, yapay zeka, enerji altyapısı, ham maddeler, araştırma, yenilik, beceriler, genişleme ve uluslararası ortaklıkları yatırım yapılması gereken alanlar arasında sıraladı.

Komisyonun önerdiği Çok Yıllı Mali Çerçeve'nin tarım ve uyum politikalarına yönelik mali desteğin mevcut düzeyini koruduğunu belirten von der Leyen, teklifin yeterince finanse edilmeyen önceliklere ayrılan kaynakları önemli ölçüde artırdığını kaydetti.

Bütçe teklifinin krizlere müdahale kaynaklarını da güçlendirdiğini anlatan von der Leyen, tarım rezervi ve doğal afetlere yönelik kaynakların tamamen tükendiğine dikkati çekti.

Von der Leyen, düzensiz göçle mücadele için de ilave finansman önerdiklerini, uzay, enerji bağlantıları ve diğer sınır ötesi projeler gibi AB düzeyinde harcamaların daha iyi sonuç verdiği alanlara ayrılan kaynakları artırmayı hedeflediklerini ifade etti.

Önerilen bütçenin AB'nin milli gelirinin yüzde 1,26'sına karşılık geldiğini belirten von der Leyen, üye ülkelerin zorlu bütçe koşullarının farkında olduğunu söyledi.

Von der Leyen, "Ancak büyük kesintilere karşı uyarmak istiyorum. Bu durum, hep birlikte mutabık kaldığımız kritik önceliklere ciddi şekilde zarar verme riski taşır." dedi.

Yeni öz kaynaklardan oluşan kapsamlı paket önerdiklerini kaydeden von der Leyen, hedefleri korumak için gelir tarafında gerekli zorlu çalışmayı yapmaları gerektiğini sözlerine ekledi.

AB'nin metan düzenlemesi, enerji sektöründeki metan emisyonlarının azaltılmasını amaçlıyor. Düzenleme, AB içinde üretilen fosil yakıtların yanı sıra ithal edilen petrol, doğal gaz ve kömürü de kapsıyor.

Mevcut takvimde, 1 Ocak 2027'den itibaren ithalatçıların, ilgili sözleşmeler kapsamındaki fosil yakıtların üretiminde metan emisyonlarının AB kurallarına eşdeğer biçimde izlendiğini, raporlandığını ve bağımsız olarak doğrulandığını göstermesi gerekiyordu.

Elektrik üretiminde tarihi rekor kırıldı

Güneş ve rüzgar kaynaklı toplam elektrik üretiminde ağustosta 9,9 milyar kilovatsaat ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıkılarak tarihi rekor kırıldı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, ağustosta güneş kaynaklı elektrik üretimi 5,16 milyar kilovatsaat, rüzgar kaynaklı elektrik üretimi ise 4,74 milyar kilovatsaat olarak gerçekleşti.

Ağustosta güneşten elektrik üretiminin toplam üretim içindeki payı yüzde 14,1, rüzgarın payı ise 12,9 oldu. Böylece, güneş ve rüzgar kaynaklı toplam elektrik üretim değeri, ağustos ayında 9,9 milyar kilovatsaat ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.

Hidrolik elektrik üretiminde en büyük payı aldı

Ağustosta aylık üretim 36,71 milyar kilovatsaat olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde hidrolik, üretimde en büyük payı almayı sürdürdü.

Bu dönemde gerçekleştirilen elektrik üretiminin yüzde 24,7'sine denk gelen 9,08 milyar kilovatsaatlik kısmı hidrolik kaynaklardan elde edildi.

Aynı dönemde yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimi, yüzde 56,4’lük oranla 20,7 milyar kilovatsaat, yerli kaynaklı elektrik üretimi de yüzde 69,7’lik oranla 25,58 milyar kilovatsaat olarak kayıtlara geçti.

Ağustosta bu yılın şu ana kadarki en yüksek günlük üretim değerine ulaşıldı. Günlük maksimum elektrik üretim değeri, 13 Ağustos'ta 1 milyon 241 bin 291 megavatsaate çıktı.

Yerli kaynaklardan elektrik üretimi arttı

Elektrik üretim verilerinde 1 Ocak-31 Ağustos dönemi incelendiğinde, hidrolik kaynaklı elektrik üretimi 75,2 milyar kilovatsaat, rüzgar kaynaklı elektrik üretimi 30,4 milyar kilovatsaat, güneş kaynaklı elektrik üretimi 29,8 milyar kilovatsaat ile 2000'den beri benzer dönemdeki en yüksek üretim değerlerini oluşturdu.

Ayrıca, yerli kaynaklı elektrik üretimi yüzde 73,2'lik oran ve 181,8 milyar kilovatsaat üretim değeri, yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimi ise yüzde 60,3'lük oran ve 149,8 milyar kilovatsaat üretim değeri 2000'den beri benzer dönemlerde miktar ve oran bazında en yüksek değerler oldu.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerjide güçlü bir altyapının inşa edilmesinin amaçlandığını belirterek, şunları kaydetti:

"Yenilenebilir enerji altyapımıza yaptığımız uzun vadeli yatırımlar üretim rakamlarımıza rekorlarla yansımaya devam ediyor. Amacımız yalnızca bugünün enerji talebini karşılamak değil, sürdürülebilir, yenilikçi ve dışa bağımlılıktan tamamen arınmış güçlü bir altyapı inşa etmek. Güneş ve rüzgarda sahip olduğumuz bu yüksek potansiyeli en ileri teknolojilerle şebekemize entegre ederek 'Enerjide Tam Bağımsız Türkiye' hedefimize emin adımlarla ilerlemeyi sürdürüyoruz."

Ege Bölgesi, ihracatta geçen yılı geride bıraktı

Ege Bölgesi'nin ocak-eylül dönemindeki ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,8 yükselişle 20 milyar 983 milyon dolar oldu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgiye göre, geçen yılın 9 ayında 20 milyar 9 milyon dolarlık ihracat yapan Ege, bu yılın aynı döneminde dış satımını 974 milyon 504 bin dolar artırdı.

Bölgenin dış satımının yüzde 52,4'ünü tek başına İzmir gerçekleştirdi. İzmir'i Denizli ve Manisa izledi. Muğla'nın ihracatı 1 milyar doları aşarken Aydın, Afyonkarahisar, Kütahya ve Uşak da dış satımlarını artırdı.

Bölgede ihracatını oransal olarak en fazla artıran il Uşak, dış satımı gerileyen tek il ise Manisa oldu.

Bu dönemde Ege Bölgesi'nin ihracat artışında kimyevi maddeler, demir ve demir dışı metaller ile otomotiv sektörleri belirleyici rol üstlendi. Su ürünleri ve hayvansal mamuller ile tütün ihracatındaki artış da bölgenin dış satımını destekledi.

Ege, elektrik ve elektronik, zeytin ve zeytinyağı ile kuru meyve ihracatındaki gerilemeye rağmen yılın 9 ayını ihracatta artışla tamamladı.

Aslan payı İzmir'in

İzmir, ocak-eylül döneminde 10 milyar 987 milyon 445 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kentin dış satımı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,6 arttı. Kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü, yüzde 23,5 artışla 1 milyar 974 milyon 830 bin dolarlık ihracata ulaşarak kentin dış satımında ilk sırada yer aldı.

Denizli, 3 milyar 854 milyon 873 bin dolarlık ihracatla Ege'nin ikinci büyük ihracatçısı oldu. Kentin dış satımı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,4 yükseldi. Elektrik ve elektronik sektörü, yüzde 27,6 artışla 980 milyon 837 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Manisa'nın ihracatı ise yüzde 10,5 azalarak 3 milyar 410 milyon 264 bin dolara geriledi. Kentin ihracatında önemli paya sahip elektrik ve elektronik sektörünün dış satımı yüzde 36,6 düşüşle 844 milyon 426 bin dolara indi. Makine ve aksamları ihracatındaki yüzde 32'lik gerileme de düşüşte etkili oldu.

Muğla'nın ihracatı 1 milyar doları aştı

Muğla'nın ihracatı yılın 9 ayında yüzde 14,3 artarak 1 milyar 58 milyon 528 bin dolara ulaştı. Su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü, yüzde 16,8 artışla 814 milyon 593 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Sektör, ilin toplam dış satımının yaklaşık yüzde 77'sini oluşturdu.

Aydın'ın ihracatı yüzde 3,1 artışla 743 milyon 336 bin dolara yükseldi. Madencilik ürünleri, 179 milyon 225 bin dolarla kentin dış satımında ilk sırada yer aldı. Kuru meyve ve mamulleri ihracatı yüzde 31,8 artarak 105 milyon 534 bin, otomotiv endüstrisinin dış satımı yüzde 16,4 yükselerek 105 milyon 784 bin dolara çıktı.

En yüksek artış Uşak'ta

Ege Bölgesi'nde ihracatını oransal olarak en fazla artıran il Uşak oldu. Kentin dış satımı yüzde 18,5 yükselerek 264 milyon 677 bin dolara ulaştı. Halı ihracatı yüzde 34,6 artışla 74 milyon 607 bin, tekstil ve ham maddeleri ihracatı yüzde 22,1 yükselişle 72 milyon 635 bin dolara çıktı. Deri ve deri mamulleri sektörünün dış satımı da yüzde 58,3 arttı.

Afyonkarahisar, yılın 9 ayında 339 milyon 526 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kentin dış satımı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,7 yükseldi. Madencilik ürünleri sektörü, yüzde 7,6 artışla 221 milyon 173 bin dolarlık ihracata ulaşarak ilin dış satımında belirleyici olmayı sürdürdü.

Kütahya'nın ihracatı yüzde 4,5 artarak 325 milyon 90 bin dolara ulaştı. Çimento-cam-seramik ve toprak ürünleri sektörü, 148 milyon 803 bin dolarla kentin dış satımında ilk sırada yer aldı.

Huawei ve Qualcomm anlaşması imzalandı

Çinli teknoloji şirketi Huawei'in, ABD'li çip üreticisi Qualcomm ile "patent lisanslama anlaşması" imzaladığı bildirildi.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, anlaşmayla Huawei ve Qualcomm aralarında 5G, bilişim, yapay zeka ve ağ sistemlerinin bulunduğu alanlarda teknolojileri içeren patentleri ortak lisanslayarak kullanabilecek, ayrıca Qualcomm, Huawei'in 5G, bilişim, yapay zeka ve ağ sistemlerine ait ABD'de kayıtlı bazı patentlerini satın alacak.

Huawei'in Fikri Mülkiyet Başkanı Alan Fan, anlaşmaya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

"Huawei'in temel araştırma ve geliştirme faaliyetine on yıllardır yaptığı sürekli yatırım, mobil iletişim ve diğer teknolojilerde inovasyonun ve ilerlemenin motoru oldu. Huawei'in 4G/5G standartlarına geniş katkıları, mobil iletişim endüstrisindeki liderliğini perçinledi. Bu anlaşma, yalnızca Huawei'in inovasyonlarının değerini göstermekle kalmıyor, aynı zamanda Qualcomm'un modern iletişim teknolojilerine temel katkılarını da takdir ediyor."

Qualcomm Başkan Yardımcısı ve Teknoloji Lisanslama Genel Müdürü John Han da anlaşmanın, Qualcomm'un 5G teknolojileri alanında liderliğinin endüstri tarafından teyit edildiğini ve aynı şekilde Huawei'in 5G ve diğer alanlardaki süregelen inovasyon ve fikri mülkiyet geliştirme çabasının Qualcomm tarafından takdir edildiğini ortaya koyduğunu belirtti.

Anlaşmayla, Huawei'in ilk kez 2011'de Motorola ile başlayan patent lisanslama anlaşmalarının parasal değeri 6,9 milyar doları aştı. Huawei, bugüne dek aralarında Nokia, Samsung, Amazon gibi küresel teknoloji şirketleri ile Oppo, Vivo ve Xiaomi gibi rakip ulusal mobil üreticilerin olduğu 260'tan fazla şirketle lisanslama anlaşması yaptı.

Huawei'in yıllık raporuna göre, 2025'te AR-GE faaliyetlerine 28,7 milyar dolar yatırım yapan şirket, yıllık gelirinin yüzde 22'sini harcadı.

Huawei, dünya genelinde 165 bin aktif patentle en fazla patente sahip şirket konumunda bulunuyor.

Enflasyon rakamları açıklandı

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylülde aylık bazda yüzde 1,84, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 2,07 artış gösterdi. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 29,73, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 27,38 olarak kayıtlara geçti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, eylülde 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında tüketici fiyatları yüzde 31,49, yurt içi üretici fiyatları yüzde 27,81 yükseldi.

Aylık bazda TÜFE yüzde 1,84, Yİ-ÜFE yüzde 2,07 artış gösterdi.

TÜFE, eylülde geçen yılın aralık ayına göre yüzde 24,32, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 29,73 yükseliş kaydetti. Öte yandan, TÜFE'deki artış yıllık bazda Kasım 2021'den beri ilk defa yüzde 30'un altına indi.

Yİ-ÜFE'de Aralık 2025'e göre yüzde 23,38, geçen yılın eylül ayına kıyasla yüzde 27,38 artış gerçekleşti.

Eylül ayı enflasyon verilerinin açıklanmasıyla kira artış oranı da belli oldu. Ekimde ev ve iş yerleri için uygulanacak kira artış oranı yüzde 31,49 olarak belirlendi.

Beklentiler

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, eylülde TÜFE'nin yüzde 2,18 artacağını öngörmüştü. Bu ortalamaya göre yıllık enflasyonun yüzde 29,66 olacağı hesaplanmıştı.

TÜFE ve Yİ-ÜFE oranları şöyle:

Sanayinin 4 sektörünün yıllık değişimleri

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Yİ-ÜFE, eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 2,07, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 23,38, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 27,38 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 27,81 yükseldi.

Sanayinin 4 sektörünün yıllık değişimleri incelendiğinde, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 34,15, imalatta yüzde 29,09, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 8,67 ve su temininde yüzde 29,7 artış gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 28,11, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 26,97, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 25,97, enerjide yüzde 30,82 ve sermaye mallarında yüzde 21,55 yükseliş kaydedildi.

Sanayinin 4 sektörünün aylık değişimlerinde ise madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 0,78 gerilerken imalatta yüzde 2,32, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 0,97 ve su temininde yüzde 1,83 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2,04, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 1,54, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,59, enerjide yüzde 3,55 ve sermaye mallarında yüzde 1,47 yükseliş oldu.

En yüksek artış eğitimde hesaplandı

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre TÜFE'de eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 1,84, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 24,32, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 29,73 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 31,49 artış görüldü.

Ana harcama grupları itibarıyla eylülde bir önceki aya göre en büyük düşüş yüzde 0,2 ile gıda ve alkolsüz içeceklerde gerçekleşti. Söz konusu dönemde, en yüksek artış ise yüzde 14,19 ile eğitimde hesaplandı.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki yüzde 0,2 azalış kaydedilirken ulaştırmada yüzde 2,79, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 2,71 artış kayıtlara geçti.

İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,05 yüzde puan azalış, ulaştırmada 0,49 ve konutta 0,33 yüzde puan artış şeklinde oldu.

Yıllık değişimler

Eylülde, geçen yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup, yüzde 13,22 ile giyim ve ayakkabı olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 48,62 ile eğitim olarak tespit edildi.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 27,62, ulaştırmada yüzde 35,1, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 39,99 artış görüldü.

İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 6,73, ulaştırmada 5,96, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 4,84 yüzde puan artış yönünde oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan 35'inde düşüş gerçekleşirken 6 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı, 133 alt sınıfın endeksinde ise artış kaydedildi.

Sektörlere ve alt gruplara göre aylık ve yıllık değişimler şöyle:

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, eylülde bir önceki aya göre yüzde 2,01, geçen yılın aralık ayına kıyasla yüzde 23,4, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29 ve on iki aylık ortalamalara kıyasla yüzde 30,8 artış şeklinde oldu.

Özel kapsamlı tüketici fiyatları endeksi göstergelerine bakıldığında, eylülde aylık bazda en az yükseliş yüzde 1,87 ile "Alkollü içecekler ve tütün hariç TÜFE" göstergesinde oldu.

Yıllık bazda en yüksek artış ise yüzde 31,91 ile "Mevsimlik ürünler hariç TÜFE" göstergesinde kaydedildi.

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri şöyle:

Borsa haftaya yükselişle başladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, haftaya yüzde 0,84 yükselişle 12.373,11 puandan başladı.

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,17 değer kazanarak 12.270,18 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 102,93 puan ve yüzde 0,84 artışla 12.373,11 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,81 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,39 düştü.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran banka, en çok gerileyen yüzde 6,76 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, ABD'de açıklanan zayıf istihdam verilerinin ABD Merkez Bankasının (Fed) bu ay ilave sıkılaşmaya gitmeyeceği beklentilerini güçlendirmesine karşın, Orta Doğu'daki gerilimlerin risk iştahını sınırlamasıyla haftaya karışık bir seyirle başladı.

Öte yandan yurt içinde bugün enflasyon verileri takip edilecek. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) eylülde yüzde 2,18 artacağını tahmin ediyor. Ekonomistlerin eylül ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 2,18) ağustosta yüzde 31,51 olan yıllık enflasyonun eylülde yüzde 30,16'ya gerilemesi bekleniyor.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde üretici enflasyonu verileri ile dünya genelinde Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.200 ve 12.100 puanın destek, 12.500 ve 12.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar karışık başladı

Küresel piyasalar, ABD'de açıklanan zayıf istihdam verilerinin Fed'in bu ay ilave sıkılaşmaya gitmeyeceği beklentilerini güçlendirmesine karşın, Orta Doğu'daki gerilimlerin risk iştahını sınırlamasıyla haftaya karışık bir seyirle başladı.

Geçen hafta ABD'de açıklanan istihdam verilerinin iş gücü piyasasında soğumaya işaret etmesi ve ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin faiz artışlarında duraklama mesajları vermesi, bankanın ilave sıkılaşmaya gideceği yönündeki beklentileri zayıflattı.

Analistler, para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in bu ayki toplantısında politika faizini sabit bırakacağı ihtimalinin yüzde 80 seviyesini aştığını bildirirken, aralık ayındaki yılın son toplantısında bankanın 25 baz puan faiz artışına gitme ihtimalinin yüzde 95 ile fiyatlandığını kaydetti.

Bugün dünya genelinde açıklanacak Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri yatırımcıların odağına yerleşirken, bu hafta yayımlanacak Fed'in son toplantısına ilişkin tutanaklarda ise bankanın politika adımlarına ilişkin ipuçları aranacak.

Yatırımcıların, Fed'in bu ay şahin adımlarına ara vereceği beklentisiyle riskli varlıklara yöneldiğine dikkati çeken analistler, Orta Doğu'da devam eden jeopolitik gerilimlerin piyasalarda tedirginlik yaratmaya devam ettiğini belirtti.

Yemen'de hükümet güçleri ile Husiler arasında çatışmalar şiddetlendi. Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'ın ulusal petrol şirketi Aramco'nun başkent Riyad'daki ve Hureys bölgesindeki tesislerini füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldıklarını duyurdu.

Bölgede enerji tesislerinin hedef alınmasının petrol arzına ilişkin endişeleri körüklemesiyle Brent petrolün varil fiyatı yeniden 100 doların üzerine çıktı. Bununla birlikte İsrail basınında ABD'nin, Orta Doğu'da olası gerilime karşı hazırlık kapsamında İsrail'e ek asker ve uçak göndermeye hazırlandığı öne sürüldü.

Haberde ayrıca İsrail ordusunun İran'la yeni bir çatışma veya bölgede hızlı bir gerilim ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürdüğü, olası geniş çaplı çatışmada İran'da vurulabilecek hedefler üzerinde çalışmalar yapıldığı bildirildi.

İsrail ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) arasındaki askeri koordinasyonun da İran'dan gelebilecek olası füze saldırıları dahil çeşitli senaryolar çerçevesinde sürdüğü kaydedildi.

Jeopolitik gerginliklerin enflasyonist baskıları güçlendireceği endişeleriyle dolara yönelik talebin arttığı görülürken, dolar endeksi haftanın ilk işlem gününde yüzde 0,5 artışla 102,5'e çıkarak Nisan 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti.

Dolardaki değerlenme diğer tüm varlık fiyatlarında oynaklığa yol açarken, değerli metallerden altın ve gümüşün ons fiyatlarında ayrışma gözlendi. Altının onsu, güçlü dolar ve enflasyon risklerinden ötürü Fed'in bu ay olmasa bile aralık ayında faiz artışlarını sürdürebileceği öngörüleriyle haftaya satıcılı başlarken, gümüşün onsu dünya genelinde teknoloji ve elektrifikasyonun hız kazanacağı beklentileriyle alıcılı seyrediyor.

Altının ons fiyatı yüzde 0,2 azalışla 4 bin 134 dolarda, gümüşün onsu ise yüzde 1,1 artışla 61 dolarda işlem görüyor.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftaya yatay bir görünümle yüzde 5,27 seviyesinde başlarken, Fed'in para politikalarına duyarlı ABD 2 yıllık tahvil faizi sınırlı düşüşle yüzde 4,82'de bulunuyor. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 0,4 azalışla 101,8 dolarda işlem görüyor.

Cuma günü New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,7, Nasdaq endeksi yüzde 1,19 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,49 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise haftaya karışık başladı.

Fransa-Almanya tahvil getiri farkı açılmaya devam ediyor

Avrupa borsaları cuma günü pozitif seyrederken, bölgede bugün yoğun veri gündemi takip edilecek.

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin enerji arzına etkileri yakından izlenirken, bölge genelinde bugün açıklanacak üretici enflasyonu ile PMI verileri yatırımcıların odağında bulunuyor.

Analistler, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ileriye dönük olası adımları açısından üretici enflasyonundaki enerji payına dikkat edileceğini belirterek, PMI verilerinde ise ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin sinyaller aranacağını söyledi.

Öte yandan, Fransa'da devam eden mali endişeler, siyasi belirsizlikler ve ülkedeki karışıklıklar sürerken, geçen haftadan bu yana dikkati çeken Fransa ile Almanya arasındaki 10 yıllık tahvil faizi farkı 141 baz puana çıkarak 2012 yılından bu yana ilk kez bu seviyeye ulaştı.

Analistler, Fransa'nın artan borçlanma maliyetlerinin oluşturduğu risklerin bölgeye yayılmasını önlemek amacıyla ECB'nin müdahalede bulunabileceği beklentilerinin gündeme geldiğini belirtti.

Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,32, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,79 ve Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,17 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar ise haftaya karışık başladı.

Asya'da işlem hacmi düşük seyrediyor

Asya borsalarında Güney Kore ve Çin'de piyasaların tatil nedeniyle kapalı olduğu haftanın ilk işlem gününde işlem hacmi daralırken, açık olan borsalar karışık seyrediyor.

Bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da eylül ayında hizmet sektörü PMI 51,3'e, bileşik PMI ise 52,3'e gerileyerek önceki aya göre yavaşlamaya işaret etti. Japonya'da tüketici güven endeksi aynı ayda 35,4 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Ülkede ekonomik aktivitenin hız kestiğine işaret eden verilerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) politikalarına duyarlı olan 2 yıllık tahvil getirisi yaklaşık 10 baz puan azalışla yüzde 1,90'a indi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3 düştü.

Yurt içinde enflasyon verileri açıklanacak

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,17 değer kazanarak 12.270,18 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 yükseldi.

Öte yandan yurt içinde bugün enflasyon verileri takip edilecek. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) eylülde yüzde 2,18 artacağını tahmin ediyor. Ekonomistlerin eylül ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 2,18) ağustosta yüzde 31,51 olan yıllık enflasyonun eylülde yüzde 30,16'ya gerilemesi bekleniyor.

Dolar/TL cuma gününü 49,1280'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,1600'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde üretici enflasyonu verileri ile dünya genelinde PMI verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.100 ve 12.000 puanın destek, 12.400 ve 12.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalarda "tahvil krizi" derinleşiyor

Küresel tahvil piyasalarında yaşanan sert satış dalgasının, yüksek enflasyon, faiz artışları ve kronikleşen borç yükü kıskacında küresel piyasaları sarsan yeni bir boyut kazanması dikkati çekiyor.

ABD, Fransa, Almanya ve Japonya başta olmak üzere gelişmiş ülkelerin devlet borçlanma maliyetleri, yüksek enflasyon, faiz artışları ve borç yükü endişeleriyle onlarca yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Yükselen tahvil faizlerinin hanehalkı ve şirketleri baskılayarak kamu maliyesini de kötüleştirebileceği belirtiliyor.

ABD ekonomisinde "aşırı ısınma" ve Fed beklentisi

ABD Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan ve beklentileri aşan 2. çeyrek GSYH verileri ile enflasyonun, Fed'in hedefinin oldukça üzerinde kaldığını gösteren ağustos ayı kişisel gelir ve tüketim harcamaları verileri, piyasalardaki yangını körükledi. ABD ekonomisinin ve tüketim iştahının hala çok sıcak olduğunu kanıtlayan bu iki veri, Fed'in sıkı para politikasını sürdüreceği endişesiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizini hızla yukarı çekerek küresel borsalarda sert satış dalgasına yol açtı.

Küresel borçlanma maliyetleri için temel gösterge kabul edilen 10 yıllık ABD tahvil faizi, yüzde 5,34 ile 2002'den bu yana en yüksek seviyesini gördü.

ABD tahvil faizleri, yılın üçüncü çeyreğinde yaklaşık 90 baz puan artarak bu yüzyılın en büyük çeyreklik artışını kaydetti.

Yatırımcılar, Fed'in bu ayın sonunda politika faizini artırmayı sürdüreceği beklentisiyle tahvilleri elden çıkarmayı hızlandırırken ekonomistler, ekonominin "aşırı ısınma" sinyalleri verdiğine dikkati çekiyor. Piyasalarda gözler, bugün açıklanacak ve işsizliğin yüzde 4,1'de sabit kalmasının beklendiği eylül ayı istihdam raporuna çevrildi.

Faiz giderleri yatırımları geride bıraktı

Tahvil faizleri, konut kredilerinden araç kredilerine kadar tüm borçlanma maliyetlerinin temelini oluştururken ABD'de en yaygın 30 yıllık konut kredisinin faiz oranı, 2025'in başından bu yana ilk kez yüzde 7 sınırını aştı.

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) verilerine göre, büyük ekonomilerin faiz giderleri, yapay zeka, savunma veya temiz enerjiye yapılan küresel yatırımların her birini geride bırakmış durumda.

Tahvil piyasasındaki kırılganlığın arka planında ekonomik canlılığın yanı sıra kronikleşen borç endişeleri yer alıyor. ABD ile İran arasındaki gerilimin petrol fiyatlarında yeni artışlara yol açarak enflasyonu tetiklemesi, faizleri yukarı yönlü besliyor. 

Diğer taraftan, ABD'nin toplam borç yükü 40 trilyon doları aşarken Almanya hariç tüm G7 ekonomilerinde borç stokunun milli gelire oranının yüzde 100 ve üzerinde seyretmesi, piyasalardaki tedirginliği artırıyor.

Yapay zeka yatırımları ve küresel dalga

Bu yükselişte yapay zeka yatırımlarında yaşanan patlama da yapısal rol oynuyor. Yapay zeka alanında faaliyet gösteren dünyanın en büyük beş teknoloji şirketi, veri merkezlerini fonlamak amacıyla bu yıl 220 milyar dolarlık tahvil ihraç etti. Borçlanma ihtiyacındaki bu artış, faizleri daha da yukarı çekiyor.

Bu sarsıntı, küresel nitelik taşıyor. İngiltere'nin 30 yıllık devlet tahvili faizi, dün yüzde 6 seviyesini aşarak 1998'den bu yana ilk kez bu düzeyin üzerine çıktı. Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizleri de 2002'den beri en yüksek seviyeye ulaşırken Japonya’da da onlarca yılın zirvesi görüldü.

"Tahvil muhafızları" tetikte

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, endişelerin ABD ekonomisinin genel gücünü gölgelememesi gerektiğini savunuyor. ABD Hazinesi, maliyetleri sınırlamak amacıyla tahvil geri alımları yapacağını açıklamış olsa da faizler yükselişini sürdürdü.

Uzmanlar, harcamalarını aşırı gördükleri hükümetleri mali disipline zorlamak amacıyla daha yüksek faiz talep eden yatırımcıları yani "tahvil muhafızlarını" işaret ediyor.

Petrol fiyatlarındaki olası düşüşün kısa vadede rahatlama sağlayabileceğini belirten analistler, uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin ancak hükümetlerin borçları azaltma yönünde kararlı adımlar atmasıyla kalıcı olarak düşebileceğini vurguluyor.

Döviz piyasaları baskı altında

Küresel tahvil piyasalarındaki sıkışma, Avro Bölgesi'nde riskleri tetiklerken döviz piyasalarını da baskı altına alıyor.

Avustralya merkezli KCM Trade’in küresel baş piyasa analisti Tim Waterer, tahvil faizlerindeki sert yükselişin arkasında yüksek petrol fiyatları, kamu borç yükü ve yapay zeka sektörünün sermaye rekabetinin olduğunu belirtti.

Waterer, petrol fiyatlarında anlamlı bir düşüş yaşanmadığı ya da ABD ile İran arasında uzlaşı sağlanmadığı sürece piyasadaki sıkışıklığın süreceğini vurguladı.

Bu makroekonomik baskı, Avrupa ayağında da kırılganlığı artırıyor. 

ING FX Stratejisti Francesco Pesole, yayımladığı analizde, Fransa'nın bütçe açıklamalarının ardından Fransa-Almanya 10 yıllık tahvil faizi makasının 130 baz puana ulaştığına dikkati çekti. Mevcut bütçe planının yapısal açıkları çözmede yetersiz kaldığına işaret eden Pesole, bu makasın 150 baz puana kadar genişleyebileceğini öngördü.

Tahvil piyasasındaki bu oynaklığın avro üzerinde değer kaybı baskısı yarattığını belirten Pesole, "Avro/dolar paritesi, şimdiye kadar dirençli kalmış olsa da getiri makasındaki genişleme ciddi aşağı yönlü riskler barındırıyor. Mali risk algısının artmasıyla avro, bu gelişmelere daha duyarlı hale gelecektir. Spreadlerin açılmaya devam etmesi durumunda paritenin 1,110 seviyelerine gerilemesi tamamen olasıdır." değerlendirmesinde bulundu.

Dünya genelinde robot sayısı 5 milyonu aştı 

Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim ve küresel tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması, dünya genelindeki üretim hatlarında otomasyon dalgasını zirveye taşıdı.

Uluslararası Robotik Federasyonunun (IFR) raporundan derlediği bilgiye göre, dünya genelindeki fabrikalarda faaliyet gösteren aktif endüstriyel robot sayısı, 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 9 artarak 5 milyon 79 bin ile rekor kırdı.

2025 yılı boyunca küresel ölçekte fabrikalara kurulan yeni robot sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 11 artarak 600 bini aştı.

IFR Başkanı Jane Heffner, küresel sanayideki bu dönüşümün, endüstriyel otomasyonun baş döndürücü bir hızla ilerlediğini gösterdiğini ifade etti.

Heffner, fabrikalarda aktif durumdaki 5 milyon robotluk bu yeni eşiğin, sadece 7 yıl önceki toplam robot sayısının iki katından fazlasına denk geldiğini belirtti.

Çin, yıllık kurulumlarını yüzde 20 artırarak 354 bin yeni robotu üretim hatlarına dahil etti

Asya bölgesi otomasyonun merkezi olmayı sürdürürken Çin de rekor tazeliyor.

Küresel robot pazarındaki ezici üstünlüğünü pekiştiren Çin, yıllık kurulumlarını yüzde 20 artırarak 354 bin yeni robotu üretim hatlarına dahil etti.

Dünyadaki toplam kurulumların tek başına yüzde 59'unu gerçekleştiren Çin'de, yerli üreticilerin pazar payı yüzde 55'e ulaştı.

Asya'nın diğer güçlü oyuncularından Japonya ise robot sayısında 2025'te yüzde 19'luk sert düşüşle 36 bin 219'a geriledi.

Bu kayıpla birlikte küresel sıralamada ikinciliği ABD'ye kaptırarak üçüncü sıraya gerileyen Japonya pazarında, kısa ve orta vadede büyük bir toparlanma öngörülmüyor.

Yıllık 30 bin yeni kurulumla dünya genelindeki en büyük dördüncü pazar konumunu koruyan Güney Kore'de ise otomotiv sektörünün devreye alacağı yeni yatırımlarla 2027 ve 2028 yıllarında güçlü bir büyüme bekleniyor.

Küresel ligde Almanya'nın ardından dünya altıncısı olan Hindistan, robot kurulumunu yıllık yüzde 15 artışla 10 bin 500'e çıkardı. Hindistan, 2020-2025 yıllarındaki yüzde 27'lik yıllık ortalama büyüme oranıyla dikkati çekiyor.

ABD pazar ikinciliğine yükseldi, Brezilya'da otomotiv patlaması yaşandı

Amerika kıtasında ise bu alanda hareketlilik göze çarpıyor. Yeni robot kurulumlarını yüzde 12 artırarak 38 bin 500'e çıkaran ABD, Japonya'yı geride bırakarak dünyanın en büyük ikinci robot pazarı ünvanını aldı. Bu hacim, ABD istatistik tarihindeki en yüksek üçüncü veri olarak kayıtlara geçti.

Brezilya ise Çinli otomotiv devlerinin ülkede yaptığı yatırımların etkisiyle yüzde 38'lik dev bir sıçrama yakalayarak 4 bin 300 yeni robot kurdu. Ülkedeki otomotiv sektörü, robot alımlarını yüzde 212 gibi olağanüstü bir oranda artırdı. Kıtanın diğer ülkelerinden Kanada yıllık yüzde 5 artışla 4 bin robot sayısına yaklaşırken, Meksika yüzde 7 düşüşle 5 bin 200'ün altına geriledi ve üst üste üçüncü yılı da kayıpla kapattı.

Avrupa pazarında büyüme hız kesiyor

Dünyanın beşinci, Avrupa'nın ise açık ara en büyük robot pazarı olan Almanya, Avrupa Birliği'ndeki toplam kurulumların yüzde 41'ini tek başına üstleniyor. Buna karşın, ülkede robot satışları yüzde 8 azalarak 25 binin altına geriledi. Almanya'da otomotiv sektörünün pazardaki payı ise küçülmeye devam ediyor.

Avrupa'nın diğer lokomotif pazarlarında da benzer bir daralma yaşandı. Robot sayısında İtalya yüzde 11 düşüşle 7 bin 800'e, Fransa yüzde 8 kayıpla 4 bin 500'e, İspanya ise yüzde 15 düşüşle 4 bin 300'e geriledi.

Küresel robot talebinin 2029'da 800 bini aşması bekleniyor

IFR'nin raporunda, küresel robot talebinin uzun vadeli büyüme trendini koruyacağı öngörüldü. Yıllık yeni robot kurulumlarının 2026'da 655 bine, 2029 yılında ise 806 bine ulaşması bekleniyor.

Rapora göre, bu büyümenin arkasında iki temel yapısal itici güç bulunuyor. İlk olarak, gelişmiş ekonomilerdeki iş gücü kıtlığı ve tedarik zincirlerini daha güvenli hale getirme çabaları, şirketleri fabrikalarını kendi ülkelerine veya yakın bölgelere taşımaya zorluyor. Yüksek ücretli bu coğrafyalarda rekabet edebilmenin yolu ise doğrudan otomasyondan geçiyor.

İkinci olarak yapay zeka, makine görüşü ve gelişmiş sensör teknolojileri robotların yeteneklerini artırıyor. Robotları programlamanın kolaylaşması yatırım maliyetlerini düşürürken, otomasyonu KOBİ'ler için de erişilebilir kılıyor.

Türkiye'de toplam robot stoku tarihi zirvede

Küresel robot pazarında dünya sıralamasında 17. basamakta bulunan Türkiye'de ise yeni robot kurulumları 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 9 azalarak 3 bin 194'e geriledi. Üst üste iki yıl daralma gösteren Türkiye pazarı, buna rağmen 2023 yılındaki 4 bin 429 adetlik tarihi zirvenin ardından istatistik tarihinin en yüksek dördüncü kurulum rakamına ulaştı. Türkiye'de bu alanda 2020-2025 yıllarındaki yıllık ortalama büyüme oranı ise yüzde 10 olarak gerçekleşti.

Yeni kurulumlardaki düşüşe karşın Türk fabrikalarında aktif çalışan toplam endüstriyel robot stoku yüzde 7 artışla 30 bin 990'a yükselerek tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.

Türkiye, bu hacimle küresel robot stoku sıralamasında dünya 15'inciliğine yükseldi. Türkiye'deki toplam robot stoku, son 5 yılda yıllık ortalama yüzde 13 büyüme gösterdi.

Metal sektörü otomasyonda lider, otomotiv stokta öncü

Türkiye'de geçmiş yıllarda otomasyonun lokomotifi olan otomotiv sektörü, liderliği kaptırdığı metal sanayisinin gerisinde kalmaya devam etti.

Metal sanayisi, 2025 yılında kurulumlarını yüzde 8 artırarak 990 yeni robotu üretim hatlarına dahil etti. Toplam pazardan yüzde 31 pay alan sektör, Türkiye'nin en büyük robot alıcısı konumunu pekiştirdi. Metal sanayisinin fabrikalardaki toplam stoku ise 6 bin 774 adede ulaştı.

Yeni robot kurulumlarını yüzde 3 artırarak 889 adede yükselten otomotiv sektörü ise toplam pazardan yüzde 28 pay aldı. Yeni kurulumlarda ikinci sırada kalan sektör, buna karşın 11 bin 17 adetlik mevcut hacmiyle toplam aktif robot stokunun yüzde 36'sını elinde bulundurarak fabrikalardaki ağırlığını korumayı sürdürdü.

Öte yandan, ev ve ev aletleri üretimini kapsayan beyaz eşya ve elektronik grubunda robot talebi yüzde 37'lik sert düşüşle 136 adede geriledi. Otomasyon yatırımlarında frene basan gıda ve içecek sektöründe ise robot alımları yüzde 40'lık keskin bir kayıpla 144 adede indi.

Uygulama alanlarına göre bakıldığında, Türkiye'de kurulan yeni robotların yüzde 59'u taşıma ve yerleştirme, yüzde 16'sı ise kaynak işlemlerinde görevlendirildi.

Türkiye'nin genç ve eğitimli nüfusuna rağmen teknik pozisyonlardaki iş gücü açığının sürdüğü belirtilen raporda, ülkedeki robot yoğunluğunun küresel ortalamalara göre hala oldukça düşük seviyede bulunduğu ifade edildi.

Verilere göre Türkiye imalat sanayisinde her 10 bin çalışan başına sadece 52 robot düşüyor. Bu oran, otomasyonun en yoğun olduğu otomotiv sektöründe 374'e yükselirken, diğer tüm sektörlerin ortalamasında ise 35 seviyesinde bulunuyor.

Otomobil ve hafif ticari araç satışları 803 bin 465 oldu

Türkiye'de otomobil ve hafif ticari araç satışları, ocak-eylül döneminde yıllık bazda yüzde 13,39 azalarak 803 bin 465 oldu.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneğinin (ODMD) ocak-eylül verilerine göre, otomobil satışları bu dönemde yıllık bazda yüzde 15,45 azalarak 627 bin 977'ye, hafif ticari araç satışları da yüzde 5,12 düşüşle 175 bin 488'e geriledi.

Pazarın yüzde 84,7'sini vergi oranları düşük olan A, B ve C segmentlerindeki araçlar oluşturdu. C segmenti otomobiller 352 bin 589 satışla yüzde 56,1, B segmenti otomobiller ise 177 bin 786 satışla yüzde 28,3 pay aldı.

Gövde tiplerine göre değerlendirildiğinde, en çok tercih edilen otomobiller yüzde 66,2 pay ve 415 bin 909 satışla SUV modeller oldu. Onu yüzde 19,9 pay ve 125 bin 20 satışla sedan, yüzde 13,2 pay ve 83 bin 83 satışla hatchback (H/B) otomobiller takip etti.

Otomobil ve hafif ticari araç pazarı eylülde yüzde 24,33 daralırken satış adetleri otomobilde yüzde 27,80 düştü. Hafif ticari araçlarda ise yüzde 10,42 azaldı. Geçen ay otomobil ve hafif ticari araç pazarında satışlar 83 bin 469'a, otomobil pazarında 63 bin 736'ya ve hafif ticari araç satışları 19 bin 733'e geriledi.

Elektrikli otomobillerin payı yüzde 19,3 oldu

Ocak-eylül döneminde benzinli otomobiller 258 bin 453 adet satışla pazarın yüzde 41,2'sini oluşturdu. Benzinli otomobilleri 204 bin 956 adet ve yüzde 32,6 payla hibritler, 121 bin 79 adet ve yüzde 19,3 payla elektrikli otomobiller, 34 bin 520 adet ve yüzde 5,5 payla dizeller, 8 bin 969 adet ve yüzde 1,4 payla ise otogazlı otomobiller izledi.

Elektrikli otomobillerde 160 kilovat altındakilerin satışları yüzde 7,9 artarak pazarın yüzde 17'sini, 160 kilovat üstündekilerin satışları ise yüzde 59 azalarak pazarın yüzde 2,3'ünü oluşturdu.

1400 cc altındaki otomobil satışları yüzde 31 azalarak pazarın yüzde 26,7'sini oluştururken 1400-1600 cc aralığındakiler ise yüzde 16,6 azalarak yüzde 20,5 paya geriledi. 1600-2000 cc aralığındaki otomobil satışları yüzde 5,5 artarak yüzde 0,7 pay aldı, 2000 cc üstü otomobil satışları yüzde 11,6 yükselişle pazarın yüzde 0,2'sini oluşturdu.

Otomatik şanzımanlı otomobiller 610 bin 177 adetle satışların yüzde 97,2'sini, manuel şanzımanlılar ise 17 bin 800 adetle yüzde 2,8'ini oluşturdu.

Hafif ticari pazarında van gövde tipindeki araçlar yüzde 76 pay ve 133 bin 449 satışla ilk sırada yer alırken kamyonetler yüzde 9,4 pay ve 16 bin 508 satışla ikinci sırada konumlandı.

AB'den enerjide fiyat krizi uyarısı

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, "Şu anda, sadece AB'yi değil herkesi etkileyen küresel bir enerji fiyatı krizinin içindeyiz." dedi.

Itkonen, Brüksel'de düzenlenen günlük basın toplantısında enerji konusunda açıklamalarda bulundu.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) yönetim kurulunun yarın önemli bir toplantı yapacağına işaret eden Itkonen, bu toplantıya hazırlandıklarını anlattı.

Itkonen, AB Komisyonunun görevinin IEA nezdinde AB üyesi ülkelerin tutumunu koordine etmek olduğunu anımsattı.

Enerji konusunda yaşanan sorunlar nedeniyle yoğun temaslarda bulunduklarını anlatan Itkonen, olası dizel stok serbest bırakma kararlarının IEA yetkisinde olduğunu belirtti.

Itkonen, "Yarın bir toplantı yapılacak ve biz de duruma göre gerekli adımları atacağız." dedi.

IEA kapsamındaki stok serbest bırakma işlemlerinin gönüllülük esasına dayandığını anımsatan Itkonen, nisan ayında da stratejik stokların serbest bırakılması yönünde bir işlem yapıldığını hatırlattı.

Itkonen,"Şu anda enerjinin satın alınabilirliği konusunda bir kriz içinde olduğumuz çok açık." diye konuştu.

"Enerji fiyatları son derece yüksek." diyen Itkonen, mevcut durumda bir arz sorunu olmadığını, AB'de dizel veya doğal gazda somut bir kıtlık yaşanmadığını söyledi.

Itkonen, "Şu anda, sadece AB'yi değil, herkesi etkileyen küresel bir enerji fiyatı krizinin içindeyiz." ifadelerini kullandı.

KARDEMİR, 4 milyar lira yatırım yapacak

Karabük Demir ve Çelik Fabrikaları (KARDEMİR), 3 milyar 956 milyon lira yatırımın öngörüldüğü güneş enerjisi santrallerini (GES) 2028'de devreye alacak.

Fabrikadan yapılan açıklamada, Türkiye'nin köklü sanayi kuruluşlarından biri olarak üretim kapasitesini geliştiren KARDEMİR'in enerji verimliliğini ve düşük karbonlu üretimi de yatırım planlarının önemli bir parçası olarak gördüğü belirtildi.

KARDEMİR'in, yıllık 3 milyon ton çelik üretim hedefine ilerlediğine değinilen açıklamada, "Enerji maliyetlerimizi azaltacak ve yenilenebilir kaynakların toplam enerji tüketimimizdeki payını artıracak yatırımlarımızı sürdürüyoruz. KARDEMİR ve iştiraklerimizin enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü yenilenebilir kaynaklardan karşılamak amacıyla toplam 120,5 Megawatt Peak (MWp) kurulu güce ulaşacak güneş enerjisi santrali yatırımlarımız için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Yaklaşık 3 milyar 956 milyon lira yatırım öngördüğümüz projeleri 2028'de devreye almayı planlıyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Bu kapsamda KARDEMİR için 85 MWe AC/110,5 MWp DC, iştirakler Kardökmak A.Ş. için 5 MWe AC/6,5 MWp DC, Karçel A.Ş. için ise 2,5 MWe AC/3,5 MWp DC kurulu güce sahip güneş enerjisi santralleri inşa edilmesinin planlandığı bilgisine yer verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Böylece toplam 92,5 MWe AC/120,5 MWp DC kurulu güce sahip yenilenebilir enerji kapasitesini üretim altyapımıza kazandıracağız. Santrallerin kurulacağı arazilere ilişkin mülkiyet edinim süreçlerini tamamladık. Projelendirme, ÇED, imar ve diğer teknik çalışmalarımızı başlatarak yatırımların uygulama sürecinde önemli bir aşamaya ulaştık. Güneş enerjisi santralleri yatırımlarıyla yenilenebilir kaynaklardan karşıladığımız enerji miktarını artırmayı, enerji maliyetlerini daha etkin yönetmeyi ve karbon ayak izini azaltmayı amaçlıyoruz.

Bu yatırımlarla Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda sanayide yeşil dönüşüme doğrudan katkı sağlayacağız. KARDEMİR'in üretim gücünü geleceğe taşırken yalnızca kapasitemizi değil, üretimimizin enerji altyapısını da dönüştürüyoruz. Daha verimli, rekabetçi ve düşük karbonlu bir üretim yapısına yönelik yatırımlarımızla Türk çeliğinin sürdürülebilir geleceğine katkı sunmaya devam ediyoruz."

Otokar'dan 1,5 milyar dolarlık sözleşme

Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi AŞ, çeşitli tiplerde tekerlekli zırhlı araçların tedariki ile bu araçların entegre lojistik destek hizmetlerini kapsayan 1 milyar 472 milyon 80 bin 360 dolar bedelli ihracat sözleşmesi imzaladığını açıkladı.

Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi AŞ, askeri araç tedarikine yönelik yeni ihracat sözleşmesi imzalanmasına ilişkin Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) açıklama yaptı.

Açıklamada, şirketin, çeşitli tiplerde tekerlekli zırhlı araçların tedariki ile bu araçların entegre lojistik destek hizmetlerini kapsayan 1 milyar 472 milyon 80 bin 360 dolar bedelli ihracat sözleşmesi imzaladığı belirtildi.

Sözleşmenin gerekli resmi makam onaylarının alınması sonrası teminat mektubu işlemlerinin tamamlanması ve avans ödemesinin yapılmasını takiben yürürlüğe gireceği ifade edilen açıklamada, şirketin sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerinin ve tahsil edeceği avansın teminatı olarak toplam tutarı 441 milyon 624 bin 108 dolar olan teminat mektuplarının müşteriye temin edileceği bilgisi verildi.

Açıklamada, ilgili araç teslimatlarının 2027 yılından itibaren başlayarak partiler halinde 3 yıl içinde tamamlanmasının planlandığı, sözleşmenin ise 7 yıl boyunca yürürlükte kalacağı kaydedildi.

SPK, fonlara ilişkin yeni kararlar aldı

SPK, Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan ve tasfiye sürecindeki fonlarda, mutabakatı tamamlanmış tüm katılma payı sahiplerine tasfiye sonucunda hak kazanacakları ödemeye mahsuben ara ödeme yapılmasına karar verildi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) bülteninde, başvuru sonuçları, idari para cezaları, diğer yaptırım ve tedbirler ile alınan yeni ilke kararları duyuruldu.

Buna göre, Kurul, Hektaş Ticaret Türk AŞ'nin 2 milyar 380 milyon liralık sermaye avansına karşılık gerçekleştireceği tahsisli sermaye artırımına ilişkin ihraç belgesinin şartlı olarak onaylanmasına karar verdi. Hektaş'ın 25 milyar lira kayıtlı sermaye tavanı içerisinde bulunan 8 milyar 430 milyon liralık çıkarılmış sermayesinin, mevcut ortakların yeni pay alma hakları kısıtlanarak artırılması planlandı.

Bu kapsamda, Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) Genel Müdürlüğü tarafından şirkete ödenen 2 milyar 380 milyon liralık sermaye avansına karşılık gelecek tutarda, Borsa İstanbul AŞ Toptan Alış Satış İşlemlerine İlişkin Prosedür uyarınca belirlenecek pay satış fiyatı üzerinden hesaplanacak nominal tutar kadar tahsisli sermaye artırımı yapılması öngörüldü.

Tahsisli sermaye artırımında esas alınacak pay fiyatı, 25 Haziran 2026 tarihli toptan satış işleminde OYAK Genel Müdürlüğü açısından geçerli olan 3,39 lira ile Borsa İstanbul'un ilgili prosedürü kapsamında belirlenecek baz fiyattan yüksek olanından düşük olamayacak.

İhraç belgesi, şirket tarafından Borsa İstanbul AŞ'ye yapılacak başvuru sonrasında belirlenecek pay satış fiyatı bilgisini içerecek şekilde düzeltilmesi suretiyle olumlu karşılanmasına karar verildi.

Tera Yatırım'ın faaliyetleri geçici olarak durduruldu

Kurul, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ'nin sermaye piyasası faaliyetlerinin 30 Eylül saat 18.10 itibarıyla geçici olarak durdurulmasına karar verdi.

Ayrıca Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ tarafından hukuka aykırı olarak gerçekleştirilen iş ve işlemlerde sorumluluğu bulunan Emir Münir Sarpyener, Hayriye Car ve Hakan Gövdere'nin lisanslarının sürekli olarak iptal edilmesine karar verildi.

Öte yandan Kurul, Borlease Otomotiv AŞ hakkında yapılan inceleme sonucunda halka arz fiyatının belirlenmesinde esas alınan varsayımların gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmediyse nedeni hakkında değerlendirmeleri içeren raporların gecikmeli olarak yayımlanması, hiç hazırlanmaması ve yayımlanmaması gerekçesiyle 8 gerçek kişiye toplam 2 milyon 996 bin 438 lira idari para cezası uygulanmasını kararlaştırdı.

Kurul, sermaye piyasalarında izinsiz olarak faaliyette bulunulmasının engellenmesi amacıyla 3 internet sitesine erişim engeli getirilmesi için gerekli hukuki işlemlerin yapılmasına karar verdi.

Tasfiye edilen fonlar için ara ödeme kararı

SPK tasfiye listesinde yer alan, A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy Yönetimi AŞ'nin kurucusu olduğu fonlara ilişkin yeni kararlar aldı.

Kurul bu doğrultuda, öncelikli olarak ünvanında 'para piyasası' ibareleri yer alan yatırım fonlarından başlanarak, yatırımcı sayısına göre en fazla olandan en aza doğru olan fonlar tasfiye olacak şekilde tasfiye sürecinin yürütülmesine karar verdi.

Ayrıca tasfiye süreci tamamlandıktan sonra, tasfiye kapsamında olmayıp 17 Eylül'deki Kurul kararları uyarınca TEFAS'ta ve TEFAS dışı dağıtım kanallarında alım/satıma kapanmış olan fonların tüm dağıtım kanallarında alım ve/veya satım yönlü olarak eşzamanlı işleme açılabileceği, işleme açılma tarihinin ve fon katılma payı alım/satım esaslarının ise fon portföy yapıları, likidite ve piyasa koşulları ile yatırımcı menfaati gözetilerek kurucu portföy yönetim şirketi tarafından belirlenmesi kararlaştırıldı.

Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan ve tasfiye sürecindeki fonlarda, mutabakatı tamamlanmış tüm katılma payı sahiplerine tasfiye sonucunda hak kazanacakları ödemeye mahsuben ara ödeme yapılmasına karar verildi.

Ara ödemeye esas olmak üzere, her bir hak sahibi bakımından Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK) tarafından hesaplanacak olan net yatırım tutarlarının dikkate alınması kararlaştırıldı. Her bir yatırımcının ara ödemesine esas tutar, ödeme tarihindeki net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılar için bu tutar, net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon lira olacak şekilde uygulanmasına karar verildi.

Alınan kararlar kapsamında bu ek tasfiye usulü, para piyasası fonlarından başlamak üzere uygulanacak ve ara ödeme karşılığı herhangi bir katılma payı iade işlemi yapılmayacak. Katılma payı iade işlemleri nihai tasfiye ödemeleri sırasında yapılacak.

Benzinde de kademeli çıkış modeli uygulanacak

Akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmaları ve kur hareketlerini tüketiciye yansıtmamak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi bugün itibarıyla sona ererken, ÖTV miktarı motorindekine benzer şekilde benzin için de kademeli olarak uygulanacak.

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Bu ÖTV düzenlemesiyle, benzin ve LPG'de yeni dönem başladı.

Buna göre, akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmaları ve kur hareketlerini tüketiciye yansıtmamak amacıyla devreye alınan eşel mobil sistemi uygulaması, bugün itibarıyla bitti.

Enflasyonla mücadele ve piyasadaki ani fiyat şoklarını engellemek için benzinde vergi artışı, ağustosta motorin için yapılan düzenlemeye benzer şekilde aylara bölündü.

LPG'de eşel mobil öncesi sisteme dönüş yapıldı

LPG'de ise eşel mobil öncesi sisteme dönüldü.

Buna göre, LPG türü mallar için eşel mobil sistemi kapsamında son olarak kilogram başına 9,2190 lira olarak uygulanan ÖTV tutarı, bu sistem öncesindeki 11,3830 lira seviyesine yükseltildi. 

Bu ÖTV düzenlemesi nedeniyle bugünden itibaren LPG otogaz pompa fiyatında yaklaşık 1,48 lira artış bekleniyor.

Akaryakıtta kademeli ÖTV tutarı

Benzinde eşel mobil öncesi sisteme dönüş nedeniyle beklenen 12,47 liralık fiyat artışı, ÖTV'nin tek seferde değil, kademeli olarak geri getirilmesiyle engellendi.

Eşel mobil sisteminin sona ermesiyle normal şartlarda benzinde litre başına 10,39 lira ÖTV artışı yapılması, ÖTV tutarının eşel mobil öncesi tutar olan 14,8277 lira olması ve bunun da pompa fiyatına yaklaşık 12,47 lira zam olarak yansıtılması bekleniyordu.

Ancak piyasadaki fiyat baskısını azaltmak amacıyla ağustosta motorin için yapılan düzenlemeye benzer şekilde benzin için de "kademeli geçiş" modeli getirildi.

Buna göre, benzindeki ÖTV tutarı ekim ayında litre başına 7,9000 lira, kasımda 11,3600 lira ve aralıkta 14,8277 lira (eşel mobil öncesi ÖTV tutarı) olarak belirlendi.

Bu ÖTV düzenlemesi nedeniyle bugünden itibaren benzin pompa fiyatında yaklaşık 4,15 lira artış bekleniyor. Dolayısıyla 1 Ekim'de piyasa fiyatının 12,47 lira yerine 4,15 lira artması ve 8,32 lira daha az artış yapılması sağlandı.

Enerji ithalatı faturası ağustosta yüzde 33,8 arttı

Türkiye'nin enerji ithalatı için ödediği tutar, ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33,8 artarak 6 milyar 464 milyon 353 bin dolar oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığınca oluşturulan geçici dış ticaret istatistiklerine göre, ağustosta Türkiye'nin toplam ithalatı, 2025'in aynı ayına kıyasla yüzde 10,5 artarak 28 milyar 705 milyon 923 bin dolar olarak gerçekleşti.

Bu tutarın 6 milyar 464 milyon 353 bin dolarlık kısmı, enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar"dan oluştu.

Geçen yıl ağustosta bu tutar 4 milyar 831 milyon 522 bin dolar olarak kayıtlara geçmişti. Böylece enerji ithalatı tutarı yıllık bazda yüzde 33,8 arttı.

Bu dönemde ham petrol ithalatı ise yüzde 1,1 azalarak 2 milyon 844 bin 434 tona geriledi.

Türkiye'nin ihracatı 23 milyar dolara çıktı

Türkiye'nin ihracatı ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,1 artarak 23 milyar 467 milyon dolar, ithalatı yüzde 10,5 yükselişle 28 milyar 706 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan ağustos ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri açıklandı.

Buna göre, Genel Ticaret Sistemi (GTS) kapsamında ihracat ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,1 artışla 23 milyar 467 milyon dolara, ithalat yüzde 10,5 yükselişle 28 milyar 706 milyon dolara çıktı.

Dış ticaret açığı, ağustosta yıllık bazda yüzde 22,3 artarak 4 milyar 283 milyon dolardan 5 milyar 239 milyon dolara yükseldi.

İhracatın ithalatı karşılama oranı Ağustos 2025'te yüzde 83,5 iken, geçen ay yüzde 81,7 oldu.

Ocak-ağustos döneminde dış ticaret açığı yüzde 9,3 arttı

Ocak-ağustos döneminde ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 artarak 184 milyar 996 milyon dolar, ithalat yüzde 5,3 yükselişle 250 milyar 790 milyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu dönemde, dış ticaret açığı yüzde 9,3 artışla 60 milyar 206 milyon dolardan 65 milyar 793 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı Ocak-Ağustos 2025 döneminde yüzde 74,7 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 73,8 oldu.

Enerji ve altın hariç dış ticaret

Geçen ay enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, yüzde 2,7 artarak 20 milyar 279 milyon dolardan 20 milyar 831 milyon dolara yükseldi.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat, yüzde 9,6 artışla 20 milyar 7 milyon dolardan 21 milyar 919 milyon dolara çıktı.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı, ağustosta 1 milyar 88 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi, yüzde 6,1 artışla 42 milyar 749 milyon dolar oldu.

Söz konusu ayda enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 95 olarak belirlendi.

İhracatta imalat sanayisinin payı ağustosta yüzde 93,6 olarak hesaplandı

Ekonomik faaliyetler incelendiğinde, ihracatta ağustos imalat sanayisinin payı yüzde 93,6, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,2, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 2,3 oldu.

Ocak-ağustos döneminde, ihracatta imalat sanayinin payı yüzde 93,9, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,6, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 1,8 olarak belirlendi.

Geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre, ithalatta ağustosta ara mallarının payı yüzde 70,7, sermaye mallarının payı yüzde 13,5 ve tüketim mallarının payı yüzde 15,5 olarak hesaplandı.

İthalatta, yılın 8 ayında ara mallarının payı yüzde 71,1, sermaye mallarının payı yüzde 14 ve tüketim mallarının payı yüzde 14,5 oldu.

Almanya ihracatta, Çin ithalatta ilk sırada

Ağustosta ülkeler özelinde ihracatta ilk sırayı, 1 milyar 760 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 1 milyar 731 milyon dolarla ABD, 1 milyar 203 milyon dolarla Birleşik Krallık, 1 milyar 79 milyon dolarla Irak, 1 milyar 73 milyon dolarla İsviçre takip etti. Söz konusu ayda, ilk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 29,2'sini oluşturdu.

Ocak-ağustos döneminde de ihracatta ilk sırayı 15 milyar 45 milyon dolarla Almanya aldı. Bu ülkeyi, 11 milyar 894 milyon dolarla ABD, 10 milyar 690 milyon dolarla Birleşik Krallık, 9 milyar 180 milyon dolarla İtalya ve 7 milyar 395 milyon dolarla Fransa takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 29,3'üne karşılık geldi.

Ağustosta ithalatta ilk sıra, Çin'in oldu. Bu ülkeden yapılan ithalatın tutarı 4 milyar 706 milyon dolar olarak hesaplandı. Çin'in ardından, en fazla ithalat 2 milyar 68 milyon dolarla Almanya'dan, 1 milyar 935 milyon dolarla Rusya'dan, 1 milyar 872 milyon dolarla ABD'den, 1 milyar 374 milyon dolarla İtalya'dan yapıldı. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 41,7'sini oluşturdu.

Ocak-ağustos döneminin ithalatında da ilk sırada 36 milyar 55 milyon dolarla Çin yer aldı. Çin'i 26 milyar 108 milyon dolarla Rusya, 18 milyar 71 milyon dolarla Almanya, 13 milyar 372 milyon dolarla ABD, 10 milyar 177 milyon dolarla İtalya izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 41,4'ü olarak hesaplandı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, ağustosta bir önceki aya göre ihracat yüzde 0,6 arttı, ithalat yüzde 1,1 azaldı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, ağustosta geçen yılın aynı ayına göre ihracat yüzde 8,1, ithalat yüzde 10,5 arttı.

Teknoloji yoğunluğuna göre dış ticaret verileri, ISIC Rev.4 sınıflaması içinde yer alan imalat sanayi ürünlerini kapsıyor. Ağustosta bu sınıflamaya göre, imalat sanayi ürünlerinin toplam ihracattaki payı, yüzde 93,6 oldu. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ihracatı içindeki payı, yüzde 3,6 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-ağustos döneminde ISIC Rev.4'e göre, imalat sanayi ürünlerinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,9, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ihracatı içindeki payı yüzde 3,7 oldu.

Ağustosta imalat sanayi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 82,3 olarak hesaplandı. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ithalatı içindeki payı, yüzde 12 olarak gerçekleşti.

Ocak-ağustos döneminde imalat sanayi ürünlerinin toplam ithalattaki payı yüzde 80,1, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ithalatı içindeki payı ise yüzde 12,1 olarak belirlendi.

Özel Ticaret Sistemi verileri

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ise ağustosta ihracat geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7,2 artarak 20 milyar 943 milyon dolar, ithalat yüzde 8,1 yükselerek 26 milyar 654 milyon dolara çıktı.

Ağustosta dış ticaret açığı yüzde 11,4 artarak, 5 milyar 126 milyon dolardan 5 milyar 711 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı Ağustos 2025'te yüzde 79,2 iken, bu yılın aynı ayında 78,6'ya geriledi.

Özel Ticaret Sistemi'ne göre ihracat, ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,4 artarak 168 milyar 630 milyon dolar, ithalat yüzde 5,9 yükselişle 235 milyar 825 milyon dolar olarak belirlendi.

Ocak-ağustos döneminde dış ticaret açığı yüzde 9,5 artarak, 61 milyar 341 milyon dolardan 67 milyar 195 milyon dolara çıktı. İhracatın ithalatı karşılama oranı Ocak-Ağustos 2025 döneminde yüzde 72,5 iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 71,5'e geriledi.

Türkiye'de işsizlik oranı 0,3 puan azaldı

Türkiye'de işsizlik oranı, ağustosta bir önceki aya göre 0,3 puan düşerek yüzde 7,8 olarak gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayına ilişkin iş gücü istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaş grubundaki işsiz sayısı, ağustosta bir önceki aya kıyasla 106 bin azalarak 2 milyon 740 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0,3 puan azalışla yüzde 7,8'e geriledi.

İşsizlik oranı, geçen yılın aynı ayına göre ise 0,8 puan azaldı.

İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,6 iken, kadınlarda yüzde 10,1 olarak tahmin edildi.

Ağustosta, 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfustaki işsizlik oranı ise bir önceki aya göre 1,1 puan azalarak yüzde 13 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde yüzde 9,7, kadınlarda ise yüzde 19,4 olarak hesaplandı.

TÜİK, bazı aylara ilişkin verilerde revizyona gitti.

Buna göre 2024-2026 dönemi mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranları şöyle:

İstihdam oranı 0,1 puan artışla yüzde 48,4 olarak gerçekleşti

Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı ağustosta bir önceki aya kıyasla 136 bin kişi artarak 32 milyon 507 bin kişiye yükseldi. İstihdam oranı da 0,1 puan artışla yüzde 48,4 olarak gerçekleşti. Bu oran, erkeklerde yüzde 65,8, kadınlarda yüzde 31,5 olarak kayıtlara geçti.

Mevsim etkisinden arındırılmış iş gücü, ağustosta bir önceki aya göre 29 bin kişi artarak 35 milyon 247 bin kişiye çıktı. İş gücüne katılma aynı seviyede kalarak yüzde 52,5 olarak gerçekleşti. İş gücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,5, kadınlarda yüzde 35 olarak hesaplandı.

İstihdam edilenlerden referans döneminde iş başında olanların mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi ağustosta bir önceki aya göre 0,5 saat artışla 42,5 saat olarak kayıtlara geçti.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizlerden oluşan atıl iş gücü oranı ağustosta aylık bazda 0,4 puan artışla yüzde 31 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20,2 iken işsiz ve potansiyel iş gücünün bütünleşik oranı yüzde 20,2 olarak tahmin edildi.

Türkiye genelinde ağustos ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış temel iş gücü göstergeleri şöyle:

ABD, Küba'ya yönelik yaptırımları sıkılaştırdı

ABD yönetimi, Küba'ya yönelik seyahatlere yeni kısıtlamalar getirirken, bazı finansal işlemlere ilişkin yasağı genişletti ve Küba'nın özel sektörüne yönelik bankacılık kısıtlamaları getirdi.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisinden (OFAC) yapılan açıklamaya göre, ABD yargı yetkisine tabi kişilerin Küba'da mesleki toplantı veya konferans düzenlemesi ya da bunlara katılması yasaklandı.

Eğitim amaçlı Küba seyahatlerinin ise akredite ABD lisans veya lisansüstü eğitim kurumları, bunların öğrencileri ve belirli eğitim faaliyetlerini yürüten tam zamanlı daimi çalışanlarına ilişkin istisna dışında, ABD yargı yetkisine tabi bir kuruluşun himayesinde gerçekleştirilmesi ve neredeyse tüm yolcuların sponsor kuruluşun bir temsilcisiyle birlikte seyahat etmesi zorunluluğu getirildi.

Daha önce izin verilen "halklar arası" eğitim amaçlı grup seyahatlerine de artık izin verilmezken, 30 Eylül'den önce uçak bileti alımı gibi işlemlerini başlatmış kişilerin söz konusu seyahatlerinin izin kapsamında kalacağı belirtildi.

Bankacılık kısıtlamaları getirildi

Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanlığının hazırladığı ve Küba ordusu ile güvenlik güçleriyle bağlantılı kuruluşların yer aldığı "Küba Kısıtlılar Listesi"ndeki kuruluşlarla doğrudan veya dolaylı finansal işlemler yapılması yasaklandı.

Bankacılık kuruluşlarının, Küba veya Küba vatandaşının menfaat sahibi olduğu ve ABD dışında başlayıp ABD dışında sona eren "U-Dönüşü" (U-Turn) işlemlerini gerçekleştirmesine yönelik izin de kaldırıldı. Bankalara bu işlemleri bloke etmek yerine doğrudan reddetme yetkisi verildi.

Ayrıca bankaların, bağımsız özel sektör girişimcisi olan Küba vatandaşları için banka hesabı açması veya bu hesapları sürdürmesi yasaklandı.

AB'nin enerji faturası 100 milyar avrodan fazla arttı

Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, AB'nin bu yıl aynı miktarda petrol ve doğal gaz için 100 milyar avrodan fazla ek ödeme yaptığını, ithal fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması gerektiğini söyledi.

Jorgensen, AB Dönem Başkanı İrlanda'nın başkenti Dublin'de düzenlenen AB enerji bakanları toplantısının girişinde basına açıklamalarda bulundu.

Avrupa'nın enerji konusunda çok ciddi durumda olduğuna işaret eden Jorgensen, "Bu yıl, tek bir molekül daha fazla gaz ya da petrol almadan enerji için ödediğimiz ekstra tutar 100 milyar avroyu aştı." diye konuştu.

Jorgensen, dünyanın başka yerlerinden gelen enerji kaynaklarına bağımlı olmanın kötü ve sürdürülemez olduğunu belirtti.

Küresel piyasada enerji fiyatlarının yükselmesinin AB vatandaşlarına ve sanayisine zarar verdiğini anlatan Jorgensen,"Bu bağımlılıktan kurtulmamız gerekiyor. Fosil yakıtların, yani ithal edilen, kirli ve pahalı moleküllerin yerini yerel kaynaklı enerjiyle değiştirmeliyiz." ifadesini kullandı.

Jorgensen ABD'nin dizel ihracat yasağı planı konusunda bir soru üzerine, "Amerikalı mevkidaşıma ve kamuoyuna çok net bir mesaj ilettim. İçinde bulunduğumuz bu zorlu dönemde enerjinin serbestçe akmaması ne ABD'nin ne de bizim çıkarımızadır." değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, Jorgensen'in üye ülkelerin enerji bakanlarına geçen hafta gönderdiği mektup basına sızmıştı.

Jorgensen, mektupta üye ülkelerden doğal gaz ve elektrik talebini düşürecek tedbirler uygulamalarını istemişti.

AB genelinde doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 70 civarında bulunuyor. Bu seviye geçmiş yılların aynı döneminin çok altında seyrediyor.

Avrupa'da doğal gaz fiyatlandırmasında referans kabul edilen Hollanda merkezli TTF'de ABD ve İsrail'in İran'a saldırılara başladığı 28 Şubat öncesinde doğal gaz megavatsaat fiyatı 30 avro seviyesindeydi. Bugün ise Avrupa piyasalarında doğal gazın megavatsaat fiyatı 72 avro civarında bulunuyor.

ABD ile Çin yapay zekada işbirliği arıyor

ABD ile Çin arasında yapay zeka rekabeti sürerken, yapay zeka kaynaklı siber saldırıların izlenmesi ve gelişmiş sistemlerin devlet dışı aktörlerin eline geçmesinin önlenmesi iki ülke arasında işbirliği potansiyeli bulunan alanlar olarak öne çıkıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yayımlanan "Küresel Yapay Zeka Yönetişiminin Durumu ve ABD-Çin Zirvesine Etkileri" başlıklı rapordan derlenen bilgilere göre, küresel yapay zeka yönetişiminde ABD ve Çin'in öncülük ettiği iki farklı yaklaşım belirginleşirken, Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında üçüncü bir yönetişim kanalı da gelişiyor.

ABD'nin yapay zeka ve yarı iletken tedarik zincirlerine odaklanan Pax Silica girişimindeki ortak ülke sayısı haziranda 24'e yükselirken, Çin öncülüğünde temmuzda kurulan Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütüne (WAICO) 29 ülke kurucu olarak katıldı. Küresel yapay zeka yönetişiminde farklı blokların oluşmaya başladığına işaret ediliyor.

Pax Silica'nın katılımcıları ağırlıklı olarak yüksek gelirli ekonomiler ile ABD'nin Avrupa, Hint-Pasifik, Orta Doğu ve Latin Amerika'daki güvenlik ortaklarından oluşurken, WAICO üyelerinin büyük bölümünü düşük ve orta gelirli ülkeler oluşturuyor. Kazakistan ise her iki girişime de katılan tek ülke konumunda bulunuyor.

Yapay zeka kaynaklı siber saldırıların izlenmesinde işbirliği, Çin'in ABD'nin gelişmiş yapay zeka modellerine erişimi, ABD'nin Çin'in açık ağırlıklı modellerine yönelik kısıtlamaları ve en gelişmiş sistemlerin devlet dışı aktörlerin eline geçmesinin önlenmesi iki ülke arasındaki yapay zeka görüşmelerinin öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor.

Washington'daki son görüşmede yapay zekanın kontrol edilebilir biçimde geliştirilmesi ele alındı

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Washington'daki son görüşmesinde, yapay zekanın insan odaklı ve kontrol edilebilir biçimde geliştirilmesi ile teknolojinin oluşturabileceği risklerin ele alınması gündeme geldi.

Görüşmenin ardından yapay zeka alanında kapsamlı ve bağlayıcı yeni bir anlaşma açıklanmazken, CSIS raporunda taraflar arasındaki diyaloğun sonraki görüşmelere temel oluşturabilecek ortak tanımların geliştirilmesine odaklanabileceği değerlendirildi. Bu kapsamda hangi sistemlerin "ileri düzey yapay zeka modeli" olarak kabul edileceği önemli başlıklardan biri olarak gösterildi.

Yapay zeka modellerinin geliştirilmesinde kullanılan yüksek performanslı çiplere erişim, iki ülke arasındaki teknoloji rekabetinin önemli unsurlarından birini oluşturuyor.

Rapora göre, ABD'nin ileri teknolojilere yönelik ihracat kontrolleri Çinli yapay zeka laboratuvarlarının yüksek performanslı çiplere ve bilgi işlem kaynaklarına erişimini zorlaştırıyor. Çin'in ise yapay zeka ve yarı iletkenlerde yerli kapasitesini geliştirmeye yöneliyor.

İki ülke arasındaki olası yapay zeka güvenliği düzenlemelerinin önündeki konulardan birini de doğrulama oluşturuyor. Tarafların yapay zeka modellerinin kapasitesi ve güvenliğine ilişkin taahhütlere uyulup uyulmadığını teyit edebileceği yerleşik bir teknik mekanizma henüz bulunmuyor.

"İki ülke arasındaki temel mesele artık ticaret açığı ya da tarifelerle sınırlı değil"

Marmara Üniversitesi Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arzu Al, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi'nin Washington'daki görüşmesini ABD ile Çin arasında bir yakınlaşmadan ziyade, rekabetin maliyetini yönetmeye dönük bir stratejik dengeleme arayışı olarak gördüğünü söyledi.

İki ülke arasındaki temel meselenin artık ticaret açığı ya da tarifelerle sınırlı olmadığını aktaran Al, "Yapay zeka, ileri yarı iletkenler, veri altyapıları, enerji kapasitesi ve kritik mineraller doğrudan ekonomik güç, ulusal güvenlik ve dış politika kapasitesinin parçası haline gelmiş durumda." ifadelerini kullandı.

Al, Trump-Şi görüşmesinde yapay zeka konusunda diyaloğun sürdürülmesinin önemli olduğunun altını çizerek, "Şi, yapay zekanın insan kontrolünde tutulması, risk ve faydalarının birlikte ele alınması gerektiğini vurgularken Trump da bu alanda iletişim ve işbirliğinin devam etmesini destekledi. Bu, iki ülkenin teknoloji rekabetinden vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Tam tersine, rekabetin bazı alanlarda sertleşirken bazı alanlarda kontrollü işbirliğine açık kalabildiğini gösteriyor." değerlendirmesinde bulundu.

"Bugünkü yapıyı açıklamak için daha doğru kavram, kontrollü teknobloklaşmadır"

Arzu Al, bugünkü yapıyı klasik Soğuk Savaş bloklaşmasıyla açıklamanın da eksik kaldığını ifade ederek, daha doğru kavramın kontrollü teknobloklaşma olduğunu dile getirdi.

ABD ve Çin'in ekonomik bağlarını tamamen koparmadığını fakat stratejik bağımlılıkların kendi hareket alanlarını sınırlandırmasını da istemediğini kaydeden Al, "Nitekim teknopolitik düzende belirleyici olan bağımlılığın varlığından çok bunun ne ölçüde asimetrik olduğu ve baskı aracına dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğidir." diye konuştu.

Tayvan meselesinin görüşmede yeniden gündeme gelmesinin ise güvenlik boyutundaki yapısal ihtilafların sürdüğüne işaret ettiğini aktaran Al, şunları kaydetti:

"Böylece aynı masada yapay zeka işbirliği konuşulurken güvenlik ve teknoloji alanlarında ciddi rekabetin devam etmesi bir çelişki değil. Mevcut ilişkinin karakteri tam olarak bu. Görüşmenin asıl önemi de burada. Washington ile Pekin arasında rekabet ve işbirliği birbirinin alternatifi değil. Yeni dönemde iki süreç aynı anda işleyecek. Yapay zeka güvenliği diyalog alanı oluştururken, teknolojik kapasite ve kritik girdiler üzerindeki mücadele ABD-Çin ilişkilerinin temel eksenlerinden biri olmaya devam edecek."

Ekonominin ekim ayı gündemi yoğun geçecek

Türkiye'nin ekonomi ajandası, ihracat ve enflasyon rakamlarının açıklanması, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan'ın TBMM'de yapacağı sunum ve 2027 yılı bütçesinin belirlenmesi gibi gelişmelerle yoğun olacak.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın 3 Ekim'de İstanbul'da eylül ayı dış ticaret rakamlarını açıklaması planlanıyor. Türkiye'nin ağustos ayı ihracatının yıllık yüzde 8,1 artışla 23,5 milyar dolara çıkarak, en yüksek ağustos ayı rakamı olarak kayıtlara geçtiğini belirten Bolat, "Ocak-ağustos döneminde ihracatımız 185 milyar dolarla rekor kırdı, ağustosta yıllıklandırılmış ihracatımız 280,3 milyar dolarla Cumhuriyet tarihimizin en yükseği oldu." ifadelerini kullanmıştı.

Enflasyon 5 Ekim'de açıklanacak

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) da eylül ayı enflasyon verilerini, 5 Ekim'de kamuoyuna duyuracak. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 1,84, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 2,57 artış göstermişti. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 31,51, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 27,95 olarak kayıtlara geçmişti.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, 6 Ekim'de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda sunum yapacak. Karahan'ın milletvekillerine yapacağı sunumda küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi, enflasyon ve para politikası çerçevesine ilişkin değerlendirme yapması bekleniyor.

TÜİK, 8 Ekim'de eylül ayına ilişkin finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarını, kamuoyuna duyuracak. Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ağustosta en yüksek aylık reel getiri, yüzde 7,93 ile külçe altında gerçekleşmişti.

Sanayi üretimi verileri 9 Ekim'de duyurulacak

Kurum, 9 Ekim'de ağustos ayı sanayi üretim endeksini açıklayacak. Sanayi üretim endeksi, temmuzda aylık bazda yüzde 1, yıllık bazda yüzde 0,3 azalış göstermişti. TÜİK, aynı gün ağustos ayına ilişkin inşaat maliyet endeksini de paylaşacak.

Merkez Bankası tarafından duyurulan ağustos ayı ödemeler dengesi verileri, 13 Ekim'de belli olacak. Türkiye'nin cari işlemler hesabında temmuz ayında 36 milyon dolarlık fazla verilirken, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında da 4 milyar 972 milyon dolarlık fazla oluşmuştu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, eylül ayı merkezi yönetim bütçe sonuçlarını, 15 Ekim'de kamuoyuna açıklayacak.

TÜİK 16 Ekim'de eylül ayına ilişkin konut ve iş yeri satış istatistiklerini, Merkez Bankası da aynı gün konut fiyat endeksi sonuçlarını duyuracak.

Tüketici güven endeksini 22 Ekim'de kamuoyuna açıklayacak olan Kurum, aynı gün ikinci çeyrek hanehalkı yurt içi turizm verilerini de paylaşacak.

TÜİK, 27 Ekim'de de eylül ayı iş gücü istatiklerini de kamuoyuna duyuracak.

Mecliste bütçe maratonu başlayacak

Türkiye'nin, 2027 yılı bütçesine ilişkin hazırlıklar da sürüyor. 2027 yılına ilişkin Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi, 17 Ekim'de TBMM'ye sunulacak. Böylece, Türkiye'nin 2027 yılı bütçe büyüklükleri ile bakanlık ve kurum ödenekleri belli olacak.

TBMM'deki bütçe maratonu da Plan ve Bütçe Komisyonuna yapılacak sunumla başlayacak, Genel Kurul görüşmeleriyle sürecek. TBMM'nin bütçe mesaisinin yıl sonuna kadar devam etmesi bekleniyor.

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nın, ekim ayı içerisinde açıklanması planlanıyor.

Piyasaların gözü faiz kararında olacak

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısı da 22 Ekim'de gerçekleşecek. Piyasalar, bu toplantıdan çıkacak kararı yakından takip edecek.

Kurul, eylül ayı toplantısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tutmuş, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir." açıklamasında bulunmuştu.

Ekonomik güven endeksi eylülde arttı

Ekonomik güven endeksi, eylülde aylık bazda yüzde 0,7 artışla 101,3 değerini alarak son 39 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayına ilişkin ekonomik güven endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, ağustosta 100,6 olan endeks eylülde yüzde 0,7 yükselerek 101,3 değerine çıktı. Böylece endeks, Haziran 2023'ten sonraki en yüksek seviyesine ulaşmış oldu.

Tüketici güven endeksi, eylülde aylık bazda yüzde 1,3 artarak 91,9'a yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 0,1 artışla 102,5 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi ise değişim göstermeyerek 111,9 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 1,1 artışla 111,3, inşaat sektörü güven endeksi ise yüzde 0,2 azalarak 83 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde son 5 yılın aylık verileri şöyle: