Küresel piyasalar yön arayışına girdi

Küresel piyasalarda, ABD Merkez Bankasının (Fed) fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yıl sonuna kadar agresif bir sıkılaşma sürecine yönelebileceğine ilişkin endişelerin neden olduğu satış baskısının hafiflemesiyle yön arayışı öne çıkıyor.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomiler üzerindeki belirginleşen etkileri, merkez bankalarını beklenenden daha sıkı para politikası duruşu benimsemeye yönlendiriyor.

Savaşın özellikle enerji fiyatları üzerinden yarattığı maliyet baskılarının geçici olmayabileceğine işaret eden sinyaller makroekonomik verilerde keskinleşirken, bu hafta ABD'de açıklanacak Fed'in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile ilk çeyreğe ilişkin nihai büyüme verileri piyasalar açısından kritik önem taşıyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamalarının Fed'e ilişkin öngörülerin şekillenmesinde etkili olabileceğini kaydetti.

Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki kontrollü normalleşme çabaları petrol arzına yönelik endişeleri törpüledi. Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 1,4 düşüşle 76,6 dolara geriledi. Brent petrolün varili yeni günde de kayıplarını sürdürerek yüzde 0,5 azalışla 76,3 dolara indi ve 2 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Orta Doğu'ya ilişkin gelişmeler de yakından takip edilirken, ABD Senatosu, İran'a karşı askeri harekatı engellemeyi amaçlayan savaş yetkileri tasarısını onayladı. Senatonun eylemi, Başkan Donald Trump'ın İran konusunda kendi başına aldığı savaş kararına tepki olarak değerlendiriliyor. Söz konusu gelişmenin bölgedeki gerilimi azaltabileceği beklentisi piyasalarda satış baskısının hafiflemesini destekledi.

Bu gelişmelere ek olarak ABD Başkanı Trump ise İran tarafının nükleer programına yapılacak üst düzey denetlemelere "tam ve eksiksiz razı olduğunu" vurguladı. İran tarafının buna razı olmadığı bir senaryoda müzakerelerin bitmiş olacağını belirten Trump, "İran'ın verdiği bu ve diğer önemli tavizlere dayanarak Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasına ve deniz ablukasının artık uygulanmamasına izin vermeyi kabul ettim." ifadelerini kullandı.

Makroekonomik veri tarafında da ABD'de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) haziranda 55,7 ile 49 ayın en yüksek seviyesine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Hizmet sektörü PMI haziranda 51,3 ile 4 ayın, imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da 52,2 ile 5 ayın en yüksek seviyesini kaydetti.

Öte yandan kurumsal tarafta, çip üreticisi Micron'un bugün açıklayacağı finansal sonuçlar yatırımcılarca yakından izleniyor. Şirketin finansal sonuçlarının, yapay zeka ve teknoloji yatırımlarının gelir tarafına ne ölçüde yansıdığına ilişkin soru işaretlerine ışık tutması bekleniyor.

Altının onsu son 7 ayın en düşük seviyelerine yaklaştı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,49'da yatay seyrederken, dolar endeksi güçlü duruşunu sürdürerek 101,5 seviyesine çıktı ve böylece 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti.

Fed'e yönelik faiz artırımı öngörülerinin artması, doların güçlenmesi ve yapay zeka hisselerindeki düşüşlerin teminat ihtiyacı oluşturması altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Altının onsu yüzde 1,1 değer kaybıyla 4 bin 66 dolara inerek son 7 ayın en düşük seviyelerine yaklaştı.

Öte yandan SpaceX'in önceki gün ilk teminatsız kıdemli tahvil satışını duyurması da yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde borçlanma ve nakit ihtiyacı baskısının oluşabileceğine yönelik soru işaretlerini artırdı. Önceki gün yüzde 16 azalışla en kötü günlük performansını kaydeden şirketin hisseleri, dün ise yüzde 1 yükseldi.

Alphabet'in hisseleri yüzde 1, Nvidia'nın hisseleri yüzde 4, Advanced Micro Devices ile Intel'in hisseleri yüzde 6, Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 9 ve Micron Technology'nin hisseleri yüzde 13 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,44, Nasdaq endeksi yüzde 2,22 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,09 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa'da resesyon riskleri belirginleşiyor

Avrupa borsaları mevcut gelişmelerin yanı sıra ekonomik aktivitede yavaşlama sinyalleriyle oluşan resesyon endişeleri nedeniyle negatif seyretti.

S&P Global tarafından açıklanan öncü verilere göre, Almanya'da imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 0,8 puan azalarak 48 puana düştü. Aralık 2024'ten bu yana en düşük seviyesine gerileyen ve büyüme eşiği olan 50 puanın altında kalan veri, Alman ekonomisindeki daralmanın sürdüğüne işaret etti.

Avro Bölgesi'nin haziran ayına ilişkin PMI verileri de benzer bir tablo sundu. Bölgede mayıs ayında 51,6 olan imalat sanayi PMI, haziranda 51,3 seviyesine indi. Böylece imalat sanayi PMI son 4 ayın en düşük seviyesine geriledi. Mayısta 48,5 olan Avro Bölgesi bileşik PMI ise haziranda 49,5'e çıktı ve son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Öte yandan bölgede jeopolitik gelişmeler de izleniyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna ile müzakereleri kaldıkları yerden sürdürmeye hazır olduklarını belirterek, "Meselenin siyasi diplomatik araçlarla çözülmesini tercih ediyoruz." dedi.

Bu gelişme bölgede jeopolitik tansiyonun bir nebze azalabileceğine yönelik iyimserlik oluşturdu.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,09, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,98, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,46 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

BoJ'un toplantı tutanakları açıklandı

ABD ve Avrupa tarafındaki satış baskısının yeni günde Asya tarafında yatıştığı görülürken, Güney Kore'de Kospi endeksindeki toparlanma dikkati çekti.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinin kademeli olarak normale döndüğüne dair işaretler bölge piyasalarındaki risk iştahının toparlanmasına katkı verdi.

Öte yandan Japonya Merkez Bankasının (BoJ) son para politikası toplantısının tutanakları yayımlandı. Tutanaklarda üyelerin bir kısmının merkez bankasının daha fazla faiz artırımı yapılması yönünde görüş bildirdiği ortaya konuldu.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 düşerken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yatay seyretti. Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 3,1 yükseldi.

Yurt içinde veri gündemi sakin

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 1,29 değer kaybederek 14.539,61 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.

Dolar/TL dünü 46,4700'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,4930'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.300 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Kentsel dönüşüme 196 bin başvuru alındı

İstanbul'da kentsel dönüşüm kredisine 77 günde 196 bin 324 bağımsız bölüm için ön başvuru alındı

İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) kapsamında İstanbul'da riskli yapıların dönüşümü için sağlanan uygun koşullu finansman desteğine vatandaşların başvuruları arttı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) kapsamında İstanbul'da riskli yapıların dönüşümü için sağlanan uygun koşullu finansman desteğine vatandaşların ilgisi arttı.

Dünya Bankası işbirliğiyle yürütülen proje doğrultusunda dönüşüm sürecine dahil olmak isteyen hak sahiplerine 3 milyon liraya kadar kredi desteği, ilk 12 ay geri ödemesiz dönem, 180 aya varan vade ve aylık yüzde 0,69 faiz oranıyla finansman imkanı sunuluyor.

İstanbul'un projeye dahil edilmesiyle başvuru süreçlerinde yoğunluk yaşandı.

Proje kapsamında kentte çalışmaların başladığı 6 Nisan'dan 22 Haziran'a kadar 14 bin 32 hak sahibiyle görüşme yapıldı.

Bu görüşmeler sonucunda riskli yapıların dönüşümü için 196 bin 324 konut ve iş yerine ilişkin ön başvuru alındı.

Başvurular değerlendirme sürecinde bulunurken, uygunluk kontrollerinin tamamlanmasının ardından kesin başvurular netleştirilecek.

Yetkililer, ön başvurulardaki artışın vatandaşların kentsel dönüşümde sürdürülebilir finansman modellerine olan ihtiyacını ve güvenini gösterdiğini belirtiyor.

En çok ön başvuru alınan 15 ilçe

Proje kapsamında İstanbul'da en fazla ön başvuru alınan ilçeler arasında Bahçelievler ilk sırada yer aldı.

Bahçelievler'de 1506, Kadıköy'de 1461, Bakırköy'de 1409, Kartal'da 1062, Gaziosmanpaşa'da 813, Üsküdar'da 736, Ümraniye'de 634, Küçükçekmece'de 614, Maltepe ve Avcılar'da 500'er, Pendik'te 473, Güngören'de 450, Bağcılar'da 428, Şişli'de 418 ve Fatih'te ise 415 ön başvuru alındı.

Bu 15 ilçede toplam 11 bin 419 ön başvuru yapıldı.

Proje kapsamında sağlanan finansman desteğinin riskli yapıların yenilenmesi ve afetlere daha dayanıklı şehirlerin oluşturulmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Söz konusu finansman desteği sağlanan proje, İstanbul'un yanı sıra İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ'da da uygulanıyor.

Proje hakkında detaylar

1 Ekim 2020 tarihinden itibaren yıkım sürecine geçmiş ve riskli yapı olarak tanımlanan binalar hedef gruplar arasında yer alıyor. Bu kapsamda desteklerden yararlanılabilmesi için bina sakinleri (daire sahipleri) ile müteahhit arasında anlaşmanın sağlanmış olması gerekiyor.

Süreçte müteahhitler, e-Devlet üzerinden ARAAD (AFDİS) platformunu kullanarak binanın yıkım ve yeniden yapım süreçlerine ilişkin bilgi ve belgeleri sisteme yüklüyor. Teknik incelemelerin tamamlanmasının ardından hak sahiplerinin (daire sahiplerinin) banka süreçlerini başlatması bekleniyor.

Finansman tutarı, inşaat sürecindeki hak edişlere paralel olarak blokeli hesaplarda tutuluyor ve yapım aşamalarının ilerlemesine bağlı şekilde müteahhitlere aktarılıyor.

Dijital pazarlara yönelik rekabet sorunlar ele alınacak

Rekabet Kurumu tarafından organize edilen Dijital Çağda Rekabet Politikaları Çalıştayı'nda, dijital pazarlarda değişen rekabet dinamikleri ve yapay zeka alanında atılan düzenleyici adımlar ele alınacak.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın katılımıyla 26 Haziran Cuma günü Ankara'da gerçekleştirilecek.

Çalıştayda, dijital pazarlarda değişen rekabet dinamikleri, yeni nesil rekabet sorunları ve yapay zeka çağında politika seçenekleri, sektör temsilcileri, akademisyenler ve paydaşların katılımıyla masaya yatırılacak.

Çalıştayın, Kurumun yürüttüğü "dijital çağda rekabet politikaları" çalışması kapsamında dijital pazarlarda ortaya çıkan güncel rekabet sorunlarının çok boyutlu biçimde ele alınmasına, uluslararası düzenleme eğilimlerinin değerlendirilmesine ve Türkiye'ye özgü politika seçeneklerinin tartışılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

"Politika geliştirme süreçlerine katkı sunulmasını amaçlıyoruz"

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, yaptığı değerlendirmede, dijital pazarlara ilişkin yürüttükleri sektör incelemeleri, soruşturmalar ve kararlar aracılığıyla bu alandaki gelişmeleri yakından takip ettiklerini söyledi.

Edindikleri bilgi birikimi ve tecrübenin, dijital pazarlarda ortaya çıkan rekabet sorunlarının daha iyi anlaşılması ve etkili politika araçlarının geliştirilmesi bakımından önemli zemin oluşturduğuna dikkati çeken Küle, "Bu alandaki çalışmamızla, dijital pazarlarda mevcut ve muhtemel rekabet sorunlarının tespit edilmesi, müdahale araçlarının değerlendirilmesi ve politika geliştirme süreçlerine katkı sunulması amaçlanıyor." dedi.

Küle, dijital pazarların, çeşitli özellikleri nedeniyle rekabet otoritelerinin öncelikli inceleme alanları arasında yer aldığını belirterek, "Bu özellikler, teşebbüslerin kısa süre içinde önemli ölçüde piyasa gücü elde edebilmesine imkan tanırken, aynı zamanda pazara giriş koşullarını zorlaştırabiliyor ve rekabet baskısını zayıflatabiliyor. Veri, teknoloji ve ekosistem kontrolü, dijital çağda rekabet gücünün temel belirleyicileri haline geliyor. Bu unsurlara erken erişen teşebbüsler, avantajlarını hızla pekiştirerek pazardaki konumlarını güçlendirebiliyor." diye konuştu.

Birçok ülkede, dijital pazarların hızlı ve dinamik yapısı karşısında yalnızca ihlal konusu davranış gerçekleştikten sonra devreye giren müdahale araçlarının (ex-post) her durumda yeterli olmayabileceğinin tartışıldığını ifade eden Küle, buna karşılık öncül düzenleme yaklaşımlarının (ex-ante), belirli teşebbüsler veya piyasa yapıları bakımından rekabetçi riskler ortaya çıkmadan önce çerçeve kurallar getirmeyi amaçladığını anlattı.

Küle, çalıştayın ilk oturumunda "Dijital Piyasalarda Düzenlemelerin Geleceği: Ex-Ante Müdahaleler ve Ex-Post Yaklaşımlar" başlığının ele alınacağını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Bu kapsamda, dijital pazarlara yönelik öncül düzenlemeler ile ardıl müdahaleler çeşitli yönleriyle kıyaslanacak ve her iki aracın güçlü ve zayıf yönleri ülke uygulamaları ile birlikte değerlendirilecek. Aynı zamanda dijital piyasalarda tek tip düzenleme modelinin mümkün olup olmadığı ve ülkelerin kendi ekonomik, kurumsal ve hukuki yapılarına uygun çözümler geliştirme ihtiyacı üzerinde durulacak."

"Super App yapılarının rekabet üzerindeki etkileri tartışılacak"

Küle, çalıştayın ikinci oturumunda "Yeni Rekabet Sorunları ve Düzenleyici Yaklaşımların Sınırları" başlığı altında dijital pazarlarda son dönemde öne çıkan yeni nesil rekabet sorunlarının tartışılacağını belirtti.

Oturumda, özellikle algoritmik fiyatlama uygulamalarının yaygınlaşmasıyla gündeme gelen örtülü işbirliği risklerinin değerlendirileceğini ifade eden Küle, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bunun yanı sıra veri temelli rekabet endişeleri ve çoklu hizmetleri tek bir ekosistem altında toplayan 'Super App' yapılarının rekabet üzerindeki etkileri tartışılacak. Oturumun bir diğer odak noktası, mevcut rekabet hukuku araçlarının ve düzenleyici yaklaşımların bu yeni nesil sorunlarla başa çıkma konusundaki yeterliliği olacak."

Yapay zekanın dijital ekonomiye etkileri masaya yatırılacak

Küle, yapay zekanın, üretken yapay zeka uygulamaları ve temel model ekosistemleri üzerinden dijital ekonominin rekabet dinamiklerini yeniden şekillendirdiğine işaret ederek, "Çalıştayın üçüncü oturumu 'Yapay Zeka Pazarında Rekabet Dinamikleri' başlığıyla gerçekleştirilecek. Bu oturumda, dünyada yapay zeka alanında atılan düzenleyici adımlar ve yürütülen incelemeler çerçevesinde küresel eğilimler ele alınacak."

Çalıştayın çıktılarının, Kurumun "Dijital Dönüşümün Rekabet Hukukuna Yansımaları" çalışmasının güncellenmesine ve Dijital Çağda Rekabet Politikaları Raporu'nun hazırlanmasına katkı sağlamasını beklediklerini bildiren Küle, şunları kaydetti:

"Yapay zeka oturumunda yapılacak değerlendirmelerin, yürüttüğümüz Yapay Zeka Sektör İncelemesi'nin ön bulgularına hizmet etmesini bekliyoruz. Dijitalleşmenin piyasa yapıları üzerindeki etkisinin her geçen gün arttığı dönemde düzenlenecek çalıştay, kamu otoritesi, akademi, teknoloji teşebbüsleri ve sektör temsilcileri arasında kapsamlı bir istişare zemini oluşturacak. Dijital çağda rekabetin korunması, yenilikçiliğin desteklenmesi ve tüketici refahının güçlendirilmesi yönünde atılacak adımların, daha katılımcı, esnek ve bulgulara dayalı bir yaklaşımla şekillendirilmesini amaçlıyoruz."

Kuyumculara yeni düzenleme

Ticaret Bakanlığınca yapılan düzenlemeyle, tüketicinin yanıltılmasını önlemek amacıyla laboratuvarda üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taşlar, vitrinlerde ve internet satışlarında doğal taşlardan ayrı bölümlerde sergilenecek.

Ticaret Bakanlığı, olası mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla laboratuvar ortamında üretilen kıymetli taşların kuyumcularda satışına ilişkin yeni kurallar getirdi.

Bakanlık tarafından hazırlanan "Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, kuyum işletmeleri, laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş ürünlerini "sentetik", "laboratuvar üretimi", "yapay üretim" veya Bakanlıkça uygun görülen benzer ibarelerden en az birine etiket, ürün sertifikası, fatura, internet sayfası, reklam ve tanıtım materyallerinde tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde açıkça yer vermeden satışa sunamayacak.

Bu ürünler ile doğal kıymetli taşlar, tüketiciyi yanıltmayacak şekilde vitrinlerde ve satış alanlarında ayrı bölümlerde, internet ortamında ayrı kategorilerde satılacak.

Sentetik taşları "doğal" gibi satan kuyumculara 858 bin 620 liraya kadar ceza uygulanabilecek

Açıklamada, kuyumculuk sektöründe tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini sağlamak, ticarette şeffaflığı artırmak ve güven esaslı piyasa yapısını güçlendirmek amacıyla çalışmaların kararlılıkla sürdürüldüğü aktarıldı.

Teknolojik gelişmelerle birlikte pırlanta ve elmas gibi taşların laboratuvar ortamında üretilmesinin yaygınlaştığına dikkat çekilen açıklamada, bu ürünlerin doğal taşlarla karıştırılmasının tüketici mağduriyetine yol açtığı belirtildi.

Açıklamada, doğal kıymetli taşlar ile laboratuvar ortamında üretilen sentetik kıymetli taşların birbirinden açık ve anlaşılır şekilde ayrılması, tüketicilerin eksiksiz bilgilendirilmesi ve sektörde güven ortamının güçlendirilmesi amacıyla Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'te değişiklik yapılması için hazırlanan yönetmeliğin, Cumhurbaşkanlığı kararıyla Resmi Gazete'de yayımlandığı belirtilerek, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Kuyum işletmelerinin satışa sundukları sentetik kıymetli taş içeren ürünlerin etiketlerinde, ürün sertifikalarında, faturalarında, internet sitelerinde, reklam ve tanıtım materyallerinde 'sentetik', 'laboratuvar üretimi', 'yapay üretim' veya Bakanlığımızca uygun görülecek benzer ibarelerden en az birine tüketicilerin kolaylıkla görebileceği şekilde açıkça yer vermesi zorunlu hale getirilmektedir. Ayrıca sentetik kıymetli taş içeren ürünlerin, doğal kıymetli taşlardan fiziki satış noktalarında ayrı vitrin veya bölümlerde, elektronik ticaret ortamında ise ayrı kategori ve bölümlerde satışa sunulması zorunlu tutulmaktadır.”

İdari para cezası

Düzenlemeyle, tüketicilerin ürünlerin niteliği konusunda yanıltılmasının önüne geçilmesi, bilinçli tercihte bulunmasının sağlanması ve sektörde adil rekabet koşullarının güçlendirilmesinin hedeflendiğine işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Söz konusu yükümlülüklere aykırı hareket eden işletmeler hakkında, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında 2026 yılı için 28 bin 620 liradan 858 bin 620 liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek. Bakanlık olarak ticarette şeffaflığın artırılması, tüketicilerin korunması ve güvenilir piyasa yapısının güçlendirilmesi amacıyla gerekli tüm tedbirleri almaya ve denetim faaliyetlerimizi kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz."

Yetkili servis şikayetleri yüzde 109 arttı

Elektronik ürün yetkili servislerine yönelik şikayetlerin son bir yılda yüzde 109, beyaz eşya yetkili servislerine yönelik şikayetlerin ise yüzde 59 arttığını açıkladı. En çok şikayet edilen konular ise; uzun onarım süreleri, garanti anlaşmazlıkları ve yedek parça sorunları olarak kaydedildi.

ekonomim

Çözüm platformu Şikayetvar verilerine göre elektronik ürün yetkili servislerine ilişkin şikayet sayısı geçen yılın aynı dönemindeki 694 seviyesinden bin 452'ye yükselerek yüzde 109 arttı. Beyaz eşya yetkili servislerinde ise şikayet sayısı 2 bin 812'den 4 bin 467'ye çıkarak yüzde 59 artış gösterdi. Beyaz eşya ve yedek parça sitelerine yönelik şikayetler de yüzde 96 yükselerek 304'e ulaştı.

Platform tarafından yapılan açıklamada şu bilgilere yer verildi:

“Elektronik ürünlerde yaşanan arızaların ardından servis desteğine başvuran tüketiciler, en çok uzun onarım süreleri, yedek parça bekleme süreçleri ve aynı arızanın tekrar etmesinden şikayet ediyor. Özellikle akıllı telefon, televizyon ve bilgisayar gibi yüksek maliyetli ürünlerde kullanıcılar, yeni ürün satın almak yerine mevcut cihazlarını kullanmaya devam etmeye çalışırken servis süreçlerinde yaşanan aksaklıklar mağduriyet yaratıyor. Servis süreçlerinin uzaması, garanti kapsamına ilişkin anlaşmazlıklar ve onarım sonrasında aynı arızanın tekrar etmesi öne çıkan sorunlar arasında yer alıyor.

Beyaz eşya yetkili servislerine yönelik şikayet sayısı 4 bin 467'ye ulaştı. Özellikle klima, buzdolabı ve derin dondurucu gibi günlük yaşamın vazgeçilmez ürünlerinde servis randevularının gecikmesi, arızaların giderilememesi ve garanti kapsamına ilişkin anlaşmazlıklar öne çıkıyor. Tüketiciler, servis sürecinin haftalarca uzaması nedeniyle günlük yaşamlarının aksadığını belirtirken, bazı şikayetlerde aynı arıza nedeniyle birden fazla servis kaydı açıldığı görülüyor. Yaz aylarında artan klima kullanımıyla birlikte servis yoğunluğunun da şikayetlere yansıdığı dikkat çekiyor.

Yedek parça sitelerine yönelik şikayetlerdeki yüzde 96'lık artış da dikkat çekiyor. Veriler, tüketicilerin yalnızca tamir hizmetlerine değil, ürünlerini daha uzun süre kullanabilmek için yedek parçaya da daha fazla ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Tüketiciler; sipariş edilen parçaların gönderilmemesi, yanlış ürün teslim edilmesi, stokta görünen ürünlerin temin edilememesi ve iade süreçlerinde yaşanan gecikmeler nedeniyle çözüm arıyor. Artan ürün fiyatları nedeniyle cihazlarını yenilemek yerine onarmayı tercih eden kullanıcılar için yedek parçaya erişim daha kritik hale geliyor.”

Şikayetvar verilerine göre yetkili servis ve yedek parça kategorilerinde öne çıkan şikayet konuları şöyle:

• Garanti kapsamı ve garanti süresine ilişkin anlaşmazlıklar
• Uzayan onarım süreçleri
• Servis randevularına uyulmaması
• Yedek parça temininde yaşanan gecikmeler
• Aynı arızanın tekrar etmesi
• Ürün değişim ve iade taleplerinin karşılanmaması
• Kurulum ve montaj sırasında yaşanan sorunlar
• Müşteri hizmetlerine ulaşamama
• Yüksek servis ve yedek parça ücretleri

Konuyla ilgili platforma ulaşan bazı şikayetler ise şöyle sıralandı:

“Derin dondurucu satın aldım ancak aradan 15 gün geçmesine rağmen kurulum için servis gelmedi. Defalarca ulaşmaya çalışmamıza rağmen ne telefonlara yanıt alabildik ne de kurulum tarihi konusunda bilgi verildi. Ürün evde kutusunda bekliyor ve kullanamıyorum. Mağduriyetimin giderilmesi için bir an önce servis yönlendirilmesini talep ediyorum.”

“Yaklaşık 3 yıldır kullandığım buzdolabım arızalandı. Yetkili servis tarafından yapılan incelemede cihazın tamir edilemeyeceği belirtilerek garanti kapsamında değişim kararı verildi. Ancak bir süre sonra ürünün stokta bulunmadığı gerekçesiyle değişim yerine para iadesi teklif edildi. Önerilen bedelin güncel piyasa koşullarında aynı segmentte bir ürün almak için yetersiz olduğunu belirttim. Talebim para iadesi değil, değişim kararı verilen ürünün eşdeğer veya daha üst özelliklere sahip bir modelle değiştirilmesi yönünde."

“Satın aldığım beyaz eşya için ücretini ödeyerek ek garanti yaptırdım. Ancak ürünle ilgili sorun yaşadığımda, yetkili serviste ek garantinin sistemde tanımlı olmadığı bilgisi verildi. Müşteri hizmetleriyle yaptığım görüşmede ise ek garanti kapsamında yetkili servis yerine farklı bir servis süreci işletildiği ve arıza için ek ücret talep edildiği belirtildi. Ek garanti ücretini, ürünümün garanti kapsamının genişletilmesi ve olası arızalarda ek maliyetle karşılaşmamak için ödemiştim. Buna rağmen hem garanti kapsamına ilişkin belirsizlik yaşadım hem de ek ücret talebiyle karşılaştım.”

“Satın aldığım bulaşık makinesi için ücretini ödeyerek ek garanti yaptırdım. Ancak ürünle ilgili sorun yaşadığımda, yetkili servis tarafından ek garantinin sistemde görünmediği bilgisi verildi. Müşteri hizmetleriyle yaptığım görüşmede ise ek garanti kapsamında yetkili servis yerine farklı bir servis yönlendirmesi yapıldığı ve arıza için yaklaşık 5 bin TL ücret talep edildiği belirtildi. Ek garanti ücretini, ürünümün garanti kapsamının genişletilmesi ve olası arızalarda ek maliyetle karşılaşmamak için ödemiştim. Buna rağmen hem garanti kaydının görünmemesi hem de ek ücret talebiyle karşılaşmam mağduriyet yarattı.”

“Satın aldığım mini buzdolabı bir süre sonra soğutmamaya başladı ve kullanılamaz hale geldi. Arıza kaydı oluşturmama rağmen yaklaşık 40 gündür ne servis geldi ne de tarafıma herhangi bir dönüş yapıldı. Bu süreçte defalarca müşteri hizmetleriyle görüşmeme rağmen her seferinde servis yönlendirileceği bilgisi verildi ancak herhangi bir işlem yapılmadı. Ürünü uzun süredir kullanamıyor olmama rağmen sorunun çözümü için somut bir adım atılmadı.”

“Klimamda aynı arıza nedeniyle garanti süresi boyunca defalarca servis işlemi yapılmasına rağmen sorun giderilemedi. Daha sonra arızanın, önceki servis müdahalelerindeki hatalı işlemlerden kaynaklandığını öğrendim. Sorunun devam etmesi nedeniyle garanti sonrasında 5.700 TL ücret ödemek zorunda kaldım. Hatalı servis işlemleri nedeniyle tahsil edilen bu bedelin iadesini talep ediyorum.”

“Satın aldığımız çamaşır makinesi ve buzdolabında kurulumdan itibaren ciddi sorunlar yaşadık. Çamaşır makinesi ilk kullanımda arızalanarak su baskınına neden oldu, buzdolabı ise hasarlı teslim edildi ve soğutma problemi yaşadı. Her iki ürün de servis tarafından incelenmek üzere alındı. Defalarca yaptığımız başvuruya rağmen değişim talebimiz reddedildi ve ürünlerin sorunsuz olduğu belirtildi. Ancak yaşadığımız arızalar ve servis tespitleri bunun aksini göstermektedir. Arızalı ürünler için öncelikle ücret iadesi, bu mümkün değilse sıfır ve sorunsuz ürünlerle değişim talep ediyoruz.”

Türkiye’nin Yeni Büyüme Hikâyesi

 Biyoçözümler 2035’e Kadar 10,8 Milyar Avroyu Aşan Ekonomik Değer ve 75 Binden Fazla İstihdam Potansiyeli Sunuyor

rapor- ekonomim

Biyoçözümlerin Değeri Türkiye Raporu, Türkiye’de halihazırda tahmini 4 milyar avro üretim değeri yaratan biyoçözümler sektörünün hacminin, doğru politika desteğiyle iki katından fazlasına çıkabileceğini gösteriyor. 

Amsterdam Data Collective (ADC) iş birliğiyle hazırlanan “Biyoçözümlerin Değeri: 2035’e Kadar Büyüme ve Refah – Türkiye Raporu”, JW Marriott Hotel Ankara’da; kamu, sanayi, akademi ve daha geniş iş dünyası ekosisteminden temsilcilerin katılımıyla resmi olarak açıklandı.

Yeni açıklanan rapor, Türkiye’de biyoçözümlerin artan ekonomik önemini ve sürdürülebilir büyüme, inovasyon ve dayanıklılık açısından önemli bir itici güce dönüşme potansiyelini ortaya koyuyor. Biyoçözümlerin Türkiye özelindeki ekonomik ayak izini inceleyen ilk çalışma niteliğindeki rapor, küresel analizi; Türkiye’nin sanayi, tarım, enerji ve sürdürülebilir kalkınma alanlarındaki dönüşüm potansiyeline yönelik ayrıntılı bir değerlendirmeyle bir araya getiriyor.

Rapordaki bulgular, Türkiye’de biyoçözümler sektörünün bugün yaklaşık 4 milyar avro tutarında üretim çıktısı yarattığını ve 28 binden fazla kişiye istihdam sağladığını gösteriyor. Doğru hedeflenmiş politikaların hayata geçirilmesiyle bu ekonomik ayak izinin 2035 yılına kadar 10,8 milyar avronun üzerine çıkabileceği ve sektör ile değer zincirleri genelinde 75 binden fazla istihdamı destekleyebileceği öngörülüyor. Rapor ayrıca sektörün güçlü çarpan etkisine dikkat çekiyor; biyoçözümler alanında yaratılan her bir doğrudan istihdamın yaklaşık 1,6 ek dolaylı istihdamyarattığı belirtiliyor. Bu etki, sektörün ihracata dayalı büyümeye, yüksek nitelikli istihdama ve uzun vadeli ekonomik dayanıklılığa katkı sunma potansiyelini vurguluyor.

Biyoçözümler; endüstriyel verimliliğin artırılmasına, biyolojik bazlı girdilerin kullanımına, yerli değer zincirlerinin güçlendirilmesine, daha düşük karbonlu üretimin desteklenmesine ve birçok sektörde kaynak verimliliğinin artırılmasına katkı sağlayabiliyor.

Rapor ayrıca biyoçözümlerin şu alanlara katkı sunabileceğinin altını çiziyor:

• Türkiye’nin ihracat rekabetçiliğinin güçlendirilmesi, 
• Enerji dayanıklılığının desteklenmesi, 
• Tarımsal verimliliğin artırılması, 
• Sanayi dönüşümünün hızlandırılması, 
• Daha kaynak verimli büyümenin mümkün kılınması.

“Türkiye için stratejik bir büyüme alanı”

Raporu değerlendiren Novonesis Türkiye Ülke Müdürü Pınar Tunçkol, şunları söyledi:

“Biyoçözümler artık yalnızca sürdürülebilirlik gündeminin bir parçası değil; rekabetçilik, sanayi dönüşümü ve ekonomik dayanıklılık açısından giderek daha fazla stratejik bir büyüme itici gücüne dönüşüyor. Güçlü sanayi tabanı, üretim kabiliyeti, tarımsal potansiyeli ve stratejik bölgesel konumuyla Türkiye, bu dönüşümden fayda sağlamak için çok güçlü bir konumda bulunuyor. Bu rapor, doğru politika ve iş birliği çerçeveleriyle desteklenen biyoçözümlerin Türkiye’de büyümeye, yüksek nitelikli istihdama, ihracat rekabetçiliğine ve sürdürülebilir kalkınmaya nasıl katkı sağlayabileceğini ortaya koyuyor.”

Büyümeyi destekleyecek politika önerileri

Rapor, Türkiye’de biyoçözümlerin tam potansiyelini ortaya çıkarmaya yardımcı olacak çeşitli politika önerileri de sunuyor. Bu öneriler arasında şunlar yer alıyor:

• Kamu-özel sektör iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi, 
• Biyoekonomi için uzun vadeli ve öngörülebilir politika çerçevelerinin oluşturulması, 
• Ar-Ge, inovasyon ve pilot projelerin desteklenmesi, 
• Sanayi, enerji, tarım ve iklim politikaları arasında koordinasyonun artırılması, 
• Yerli üretimin ve değer zincirlerinin desteklenmesi. 

Bugün biyoçözümler, gıda ve tarımdan enerjiye, endüstriyel üretimden biyoyakıtlara kadar dünya genelinde 30’dan fazla sektörde kullanılıyor ve sürdürülebilir, rekabetçi ekonomik dönüşümün önemli bir itici gücü olarak giderek daha fazla kabul görüyor.

Finansal Hizmetler İstatistikleri haziranda 152,9 oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haziran ayına ilişkin Finansal Hizmetler İstatistikleri ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi'ni açıkladı.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi (FHGE), haziranda 1,2 puan azalarak 152,9 seviyesine indi.

Finansal sektörde faaliyet gösteren 150 kuruluşun yanıtlarının ağırlıklandırılıp toplulaştırılmasıyla elde edilen anket sonuçlarına göre, FHGE haziranda geçen aya göre 1,2 puan azalarak 152,9'a geriledi.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, son üç aydaki iş durumu ile hizmetlere olan talep FHGE'yi azalış yönünde, gelecek üç aydaki hizmetlere olan talep beklentisi ise FHGE'yi artış yönünde etkiledi.

İş durumu ve hizmetlere olan talebe ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda iş durumunda iyileşme olduğu yönündeki değerlendirmeler bir önceki aya kıyasla zayıfladı.

Son üç ayda hizmetlere olan talepte artış olduğu yönündeki değerlendirmelerin zayıfladığı, gelecek üç ayda hizmetlere olan talepte artış olacağı yönündeki beklentilerin ise güçlendiği görüldü.

İstihdama ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda istihdamda artış olduğunu bildirenler lehine olan seyrin bir miktar güçlendiği, gelecek üç ayda istihdamda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyrin ise zayıfladığı gözlendi.

Haziranda, NACE Rev.2 sektör sınıflamasına göre "Finans ve Sigorta Faaliyetleri" sektöründe güven endeksleri alt sektörler itibarıyla değerlendirildiğinde, bir önceki aya göre "64-Finansal Hizmet Faaliyetleri (sigorta ve emeklilik fonları hariç)", "65-Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Fonları (zorunlu sosyal güvenlik hizmetleri hariç)" ve "66-Finansal Hizmetler ile Sigorta Faaliyetleri için Yardımcı Faaliyetler" sektörlerinde sırasıyla 0,1, 11,9 ve 10,9 puan azalış olduğu gözlendi.

Makine sektöründen 11,4 milyar dolarlık ihracat

Makine sektörünün ihracatı ocak-mayıs döneminde yıllık bazda yüzde 0,7 düşüşle 11,4 milyar dolara geriledi.

Makine İhracatçıları Birliğinden (MAİB) yapılan açıklamaya göre, serbest bölgeler de dahil edildiğinde makine imalat sanayisinin konsolide ihracatı, yılın beş ayında 11,4 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bu dönemde makine ihracatı miktar bazında yüzde 10,7 gerilerken kilogram başına ortalama ihracat fiyatının yüzde 11'lik artışla 8,6 dolara yükselmesi nedeniyle değer bazındaki düşüş çok sınırlı seviyede kaldı.

En fazla makine ihracatı yapılan ülke yüzde 8,6 artış ve 1,4 milyar dolarla Almanya olurken onu yüzde 30,3 yükseliş ve 949 milyon dolarla ABD izledi. İtalya'ya 531 milyon dolar, Birleşik Krallık'a 448 milyon dolarlık makine ihracatı yapılan bu dönemde, Irak ve Rusya en fazla düşüş yaşanan ülkeler oldu.

"Avrupalı müşterilerimize otomasyon kabiliyeti yüksek çözümler sunmaya odaklanacağız"

Açıklamada konuya ilişkin değerlendirmeleri yer alan Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, ana ihracat pazarlarından Avrupa'da yaşanan daralmaya değinerek, sanayinin dönüşümü ekseninde kurgulanan beklentilerin, kıtanın iç dinamiklerinden kaynaklanan derin ekonomik sorunları aşamadığını bildirdi.

Almanya'daki istihdam kaybından, Avrupa Merkez Bankası'nın faiz artırımına gitmesinden, yatırım iştahındaki gerilemeden ve Avro Bölgesi'nde makine siparişlerinin azalmasından bahseden Yılmaz, "Daha ne kadar süreceği belirsiz bu süreçte ihracatçılarımız Avrupalı müşterilerine teknoloji sınıfı ve otomasyon kabiliyeti yüksek çözümler sunmaya odaklanacak. Ana pazarımızda sanayi hacmi daralırken, makineciler kıtada oluşacak tüm tedarikçi boşluklarını hızla dolduracak agresif bir yaklaşımla hareket etmek zorundadır." ifadelerini kullandı.

"İhracatçıda temkinli duruş sürecek"

Sevda Kayhan Yılmaz, küresel jeopolitik gelişmelerin lojistik ve enerji maliyetleri üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar ve enerji fiyatlarındaki yükselişin bazı sektörlerde maliyetleri satış fiyatlarının üzerine taşıdığını belirtti.

Şirketlerin artık yoğun veri akışı içinden doğru analiz yaparak üretim, yatırım ve finansman kararlarını şekillendirmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, ABD ile İran arasında ortaya çıkan uzlaşma sinyallerinin olumlu olmakla birlikte etkilerinin reel sektöre zaman içinde yansıyacağını bildirdi.

Yılmaz, "Makine sektörü bu geçiş sürecinde tedarik zincirlerini çok daha dinamik yönetmek, işletme sermayesini ve nakit akışını koruyacak finansal tedbirleri devreye almak zorundadır. Jeopolitik yumuşamanın maliyetlere yansıyacağı güne kadar, ihracatçılar için karlılık yerine pazarda tutunma odaklı temkinli tutumun süreceğini düşünüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

"Rekabet gücü için finansman kanallarının açılması gerekiyor"

MAİB Başkanı Yılmaz, küresel piyasalardaki dalgalanmaların ve beklenen iyileşmelerin gecikmesinin ihracatçı üzerindeki mali yükü artırdığını belirterek, sanayinin rekabet gücünü koruyabilmesi için finansman imkanlarının geliştirilmesi, teknoloji yatırımlarının desteklenmesi ve kredi kanallarının etkin çalıştırılması gerektiğini vurguladı.

Yılmaz, "İmalat sanayimizin rekabet gücünü korumak ve firmalarımızın üzerindeki mali yükleri hafifletmek adına finansman piyasalarındaki tıkanıklıkların çözülmesi ve sınırlı kaynağın teknoloji odaklı alanlara yönlendirilmesi gerekir." ifadelerini kullandı.

Küresel piyasalar karışık seyrediyor

Küresel piyasalarda, ABD-İran hattındaki olumlu gelişmelere karşın, Fed'in şahin para politikası duruşunu gelecek yıl da sürdüreceği beklentilerinin güçlenmesi ve teknoloji şirketlerinin nakit ihtiyacına ilişkin endişeler fiyatlamaları zorlaştırıyor.

Küresel piyasalarda, ABD-İran hattındaki olumlu diplomatik gelişmelere karşın, ABD Merkez Bankasının (Fed) şahin para politikası duruşunu gelecek yıl da sürdüreceğine ilişkin beklentilerin güçlenmesi ve teknoloji şirketlerinin artan nakit ihtiyacına ilişkin endişeler fiyatlamaları zorlaştırıyor.

Orta Doğu'da kalıcı barış sağlanması için ABD ile İran arasındaki görüşmeler sürüyor. Taraflar arasındaki diplomatik temaslarda ilerleme sağlanırken, Katar ile Pakistan, ABD ve İranlı yetkililerin 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmayı hedefleyen bir yol haritası üzerinde mutabık kaldıklarını açıkladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayımlandığını duyurdu.

Savaşın enflasyon ve büyüme beklentilerini değiştirmesiyle ileriye dönük şahinleşen para politikalarına yönelik öngörülerin kuvvetlenmesi piyasalarda risk algısının yükselmesine neden oldu.

Analistler, bu hafta açıklanacak ABD'nin ilk çeyrek nihai büyüme verileriyle Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verilerinin yatırımcıların odağında bulunduğunu belirtti.

Fed'in geçen haftaki "şahin" toplantısının ardından, faiz artırımı beklentilerinin güçlendiğine işaret eden analistler, söz konusu verilerde bankanın gelecek dönemde atacağı para politikası adımlarına dair daha fazla ipucu aranacağını söyledi.

Bu gelişmelerin yanı sıra bugün dünya genelinde açıklanacak sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin de ekonomilerin gidişatına ilişkin bilgi sağlaması bekleniyor.

Öte yandan yakın zamanda Nasdaq'ta işlem görmeye başlayan SpaceX, şirketin ilk teminatsız kıdemli tahvil satışına başlayacağını ve satıştan elde edilecek gelirin mevcut köprü kredisi borçlarının kapatılması için kullanılacağını duyurdu.

Söz konusu gelişme yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde borçlanma ve nakit ihtiyacı baskısının oluşabileceğine yönelik soru işaretlerini artırdı.

Dolar endeksi yükselişini 4. işlem gününe taşıdı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde yaklaşık 5 baz puan yükselişle yüzde 4,51'e çıkarkeni yeni işlem gününde ise yüzde 4,50'de dengelendi.

Fed'e yönelik faiz artırımı ihtimallerin artmasıyla dolar endeksi kritik 100 seviyesinin üzerinde kalmayı sürdürüyor. Endeks, dün yüzde 0,2 artışla 101 seviyesine çıkarak yükselişini 4. işlem gününe taşıdı. Dolar endeksi yeni günde ise yatay seyreidiyor.

Yükselen tahvil faizi ve güçlenen dolar altın fiyatlarında geri çekilmeyi hızlandırdı. Altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 1,7 düşüşle 4 bin 120 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 0,5 azalışla 77,3 dolarda seyrediyor.

Kurumsal tarafta yapay zeka sektöründe "yetenek savaşları" da fiyatlamalarda etkili oluyor. Son günlerde iki önemli araştırmacısının rakiplere geçmek üzere şirketten ayrılması üzerine Alphabet'in hisseleri de yüzde 5 düşüş gösterdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin mühimmat stoklarının durumunu görüşmek üzere ana yüklenicileri ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerini Beyaz Saray'a çağırdığına dair haber sonrasında bazı savunma şirketlerinin hisseleri düştü.

Lockheed Martin hisseleri yüzde 3,4, L3Harris Technologies hisseleri yüzde 3, Northrop Grumman hisseleri yüzde 2,7, RTX Corp. yüzde 2 ve General Dynamics yüzde 1,9 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,37, Nasdaq endeksi yüzde 1,33 düşerken Dow Jones endeksi yüzde 0,29 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsaları ABD-İran müzakerelerindeki gelişmelere ve İngiltere'deki siyasi belirsizliklere ilişkin haberlerle karışık bir seyir izledi. Bölgede Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması yakından takip edildi.

Enflasyonun orta vadeli yüzde 2 hedefiyle istikrara kavuşmasını sağlamak için, haziran toplantısında üç ana ECB faiz oranını 25 baz puan artırma kararını aldıklarını anımsatan Lagarde, "Bu kararla, savaşa bağlı belirsizliği yönetmek için iyi bir konumda kalmaya devam ediyoruz." dedi.

Öte yandan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, partisinin kendisini gelecek seçimde lider olarak görmek istemediğini belirterek görevinden istifa ettiğini açıkladı.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,72, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,62 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,25 gerilerken İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

ABD ve Avrupa tarafındaki risk algısının yeni günde Asya'ya taşınmasıyla bölge piyasaları negatif seyrediyor. Yapay zeka ve teknoloji odaklı Güney Kore'de Kospi endeksinin yüzde 7,4 düşmesi dikkati çekti.

Analistler, yapay zeka şirketlerine yönelik mevcut soru işaretlerinin yeniden belirmesinin yanı sıra yatırımcıların kar alma güdülerinin de devreye girmesini Kospi endeksindeki sert düşüşün nedenleri arasında gösterdi.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da haziran ayı imalat sanayi PMI 54,9 ile beklentileri aştı. Ülkede hizmet sektörü PMI 51,8 ve bileşik PMI 52,5 ile önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Bunun yanı sıra dolar/yen paritesi 161,9'a çıkarak 3 Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine yükseldi.

Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile küresel finans piyasalarını görüşmek üzere çevrimiçi bir toplantı gerçekleştirdi. Katayama yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve bu faktörlerin potansiyel etkileri de dahil olmak üzere küresel finans piyasalarını çevreleyen durumu görüştük" dedi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,6 düştü.

Borsa günü yatay seyirle tamamladı

Dün, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, yatay seyirle 14.729,65 puandan günü tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,11 geriledi.

Dolar/TL dünü 46,4670'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,4760'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ve finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerinin, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.900 ve 15.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Dijital ticarette yeni dönem 

TDT üyeleri arasında dijital ekonomi alanındaki ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin giderilerek bu faaliyetlerin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, "Türk Devletleri Teşkilatına (TDT) üye Devletlerin Hükümetleri Arasında Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması'nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun"un Resmi Gazete'de yayımlandığı belirtildi.

Böylelikle Türkiye'nin, Azerbaycan ve Özbekistan'dan sonra anlaşmaya ilişkin iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olduğuna işaret edilen açıklamada, Kırgızistan ve Kazakistan'ın da iç onaylarını gerçekleştirmesinin ardından anlaşmanın yürürlüğe gireceği bildirildi.

Açıklamada, anlaşmanın detayına ilişkin bilgi verilerek, "Anlaşma ile TDT üyeleri arasında e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin giderilerek bu faaliyetlerin kolaylaştırılması ve ortak kuralların benimsenmesi, böylelikle dijital ekonomide entegre ve öngörülebilir bir işbirliği zemini oluşturulması sağlanacak." ifadeleri kullanıldı.

Anlaşmada birçok detaylı hüküm ele alındı

Aynı zamanda Türk dünyasında ticari ve teknolojik entegrasyonun güçlendirilerek işletmelerin dijital pazarlara erişimini kolaylaştıracak yenilikçi teknolojilerin kullanımının teşvik edilmesinin ve bölgesel rekabet gücünün artırılmasının sağlanacağına dikkati çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Anlaşmada, 'ödeme ve para transferlerine engel getirilmemesi, kağıtsız ticaret, elektronik işlem çerçevesinin kurulması, lojistik, elektronik faturalandırma, hızlı teslimat hizmetleri, elektronik ödemeler, milli tedarikçi veri tabanı, elektronik imza, ticari elektronik mesajlar, çevrim içi tüketicinin korunması, kişisel verilerin korunması, küçük ve orta ölçekli işletmeler alanında işbirliği, mali ve teknolojik alanlarda işbirliği, siber güvenlik işbirliği ve rekabet politikası alanında işbirliği' konularında detaylı hükümler ele alınmış bulunuyor. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifleriyle, 6 Kasım 2024'te Bişkek'te gerçekleştirilen TDT'nin 11. Zirvesi'nde imzalanan anlaşmayla Türk devletlerinin birbirlerine daha fazla yakınlaşmaları ve ortak değerleri çerçevesinde dijital ticaret kuralları konusunda küresel arayışlara örnek olarak katkı sağlamaları da mümkün kılınmıştır. Türk dünyasına hayırlı olması dileğiyle."

COP31’de Türkiye’nin Yeşil Dönüşümünü Seçiliyor

SKD Türkiye tarafından hayata geçirilen COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri, iş dünyasının iklim, doğa ve sosyal kalkınma alanlarında ölçülebilir etki yaratan projelerini değerlendiriyor.

Öne çıkan projeler SKD Türkiye’nin COP31 etkinliklerinde ve panellerinde görünürlük kazanırken, WBCSD Action Bank aracılığıyla küresel iyi uygulama havuzuna dahil edilecek. Başvurular 30 Haziran’a kadar devam ediyor.

Türkiye’de iş dünyasının sürdürülebilirlik alanındaki uygulamalarını öne çıkaran COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri için başvuru süreci devam ediyor. İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye) tarafından hayata geçirilen COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri, şirketlerin iklim, doğa ve sosyal kalkınma alanlarında hayata geçirilmiş ölçülebilir ve ölçeklenebilir projelerini, COP31 sürecine dahil ederek uluslararası paydaşların erişimine açmayı hedefliyor.

SKD Türkiye’nin çatı örgütü WBCSD’nin küresel çerçevesi ve desteğiyle şekillenen program, Türkiye iş dünyasının farklı sektörlerde geliştirdiği iyi uygulamaları ortak bir zeminde buluşturuyor. Özel jürinin değerlendirmesi sonucunda seçilecek projeler, SKD Türkiye’nin COP31 döneminde düzenleyeceği etkinliklerde, panellerde ve uluslararası paydaş buluşmalarında yer alma fırsatı elde edecek. Seçilen uygulamalar ayrıca WBCSD Action Bank aracılığıyla küresel paydaşların erişimine açılarak uluslararası iyi uygulama havuzuna dahil edilecek.

COP31’de Türkiye’nin güçlü bir hikayesi olacak

SKD Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Ediz Günsel, COP31’in Türkiye iş dünyası için önemli bir görünürlük fırsatı sunacağını belirterek, “Türkiye iş dünyasında enerji verimliliğinden yenilenebilir enerji yatırımlarına, döngüsel ekonomi uygulamalarından sürdürülebilir tedarik zincirlerine, doğa pozitif yaklaşımlardan adil dönüşüm programlarına kadar çok değerli uygulamalar hayata geçiriliyor. Biz de SKD Türkiye COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri ile bu uygulamaların Türkiye’nin güçlü hikayesinde öne çıkmasını hedefliyoruz. Böylece üyelerimizin iyi uygulamalarını uluslararası platformlara taşıyarak hem Türkiye’nin uygulama kapasitesini görünür kılmaya hem de küresel ölçekte ilham verecek örnekler oluşturmaya katkı sağlayacağız” diye konuştu.

İş dünyasının iyi uygulamaları COP31 sahnesine taşınacak 

COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri, şirketlerin iklim, doğa ve sosyal kalkınma alanlarında hayata geçirdiği güçlü uygulamaları uluslararası görünürlükle buluşturmak üzere tasarlandı. Program, başarılı projeleri ödüllendirmenin yanı sıra Türkiye iş dünyasının sahadaki dönüşüm kapasitesini, ölçülebilir sonuçlar ve somut iyi uygulamalar üzerinden küresel paydaşlara aktarmayı amaçlıyor. Bu kapsamda öne çıkan projeler, COP31 döneminde SKD Türkiye’nin gerçekleştireceği etkinliklerde, panellerde ve uluslararası paydaş buluşmalarında yer alma fırsatı elde edecek. COP31 kapsamındaki SKD Türkiye etkinliklerinde konuşmacı, iyi uygulama sahibi ya da kurumsal temsilci olarak görünürlük kazanacak şirketler, Türkiye özel sektörünün sürdürülebilir dönüşüm hikâyesinin önemli bir parçası olacak.

Seçilen uygulamalar aynı zamanda WBCSD Action Bank aracılığıyla küresel iyi uygulama havuzuna dahil edilecek. Böylece Türkiye’den çıkan uygulanmış, ölçülebilir ve ölçeklenebilir projeler, COP31 sürecinde uluslararası sürdürülebilirlik ekosisteminin erişimine açılacak.

 Altı dönüşüm alanında başvurular değerlendirilecek

COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri, COP31’in küresel eylem gündemi ve WBCSD’nin dönüşüm çerçevesiyle uyumlu altı tematik alan etrafında yapılandırıldı. Bu kapsamda enerji, sanayi ve ulaşım; ormanlar, okyanuslar ve biyoçeşitlilik; tarım ve gıda; şehirler, altyapı ve su; insan ve sosyal kalkınma ile finansman ve teknoloji dönüşümü başlıklarında başvurular kabul edilecek. Yalnızca SKD Türkiye üyesi olan ve son iki yıl içinde sürdürülebilirlik raporu, entegre rapor veya entegre faaliyet raporu yayımlamış kurumların başvurularına açık olan programa başvurular 30 Haziran 2026 tarihine kadar devam ediyor.

 Ölçülebilir etki, şeffaflık ve ölçeklenebilirlik öncelikli olacak

Başvurular; etki ve ölçeklenebilirlik, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’yla uyum, uygulanabilirlik ve kurumsal sahiplenme, şeffaflık ve ölçümleme ile paydaş katılımı gibi kriterler doğrultusunda değerlendirilecek.

Değerlendirme sürecinde yalnızca iletişim gücü yüksek projeler değil; veriye dayalı sonuçlar üreten, uygulanmış, kurumsal yapıya entegre edilmiş ve farklı sektörler ya da coğrafyalar için yaygınlaştırılma potansiyeli taşıyan uygulamalar önceliklendirilecek.

SBTi kapsamında hedefi bulunan; CDP, TNFD ve ISSB gibi uluslararası raporlama çerçeveleriyle uyumlu; bağımsız doğrulama veya dış güvence unsurlarına sahip projeler değerlendirme sürecinde ayrıca avantaj elde edecek.

İş, finans, akademi ve sivil toplum dünyası değerlendirme sürecinde buluşuyor 

Programın jüri yapısı; iş dünyası, finans, akademi, sivil toplum, doğa koruma ve sürdürülebilirlik alanlarında uzman isimleri bir araya getiriyor. Çok paydaşlı bu değerlendirme yaklaşımıyla, Türkiye iş dünyasının sürdürülebilir dönüşüm uygulamalarının farklı uzmanlık perspektifleriyle ele alınması hedefleniyor.

Ön değerlendirme sürecinin ardından finalist projeler jüriye sunum yapacak. Çok boyutlu değerlendirme sonucunda öne çıkan projeler, COP31 döneminde SKD Türkiye’nin etkinlik, panel ve uluslararası paydaş buluşmalarında görünürlük kazanacak.

Türkiye’den COP31’e uzanan iyi uygulama portföyü

COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri, Türkiye iş dünyasının sürdürülebilirlik alanındaki uygulama gücünü görünür kılmak için tasarlandı. Program kapsamında öne çıkan projeler, SKD Türkiye’nin COP31 kapsamındaki ulusal ve uluslararası etkinliklerinde, panellerinde ve WBCSD ağı üzerinden Türkiye’nin dönüşüm hikâyesini temsil edecek.

Böylece Türkiye’den çıkan iyi uygulamalar, COP31 sahnesinde küresel sürdürülebilirlik ekosisteminin parçası haline gelecek.

Savaş, enflasyon ve yüksek maliyet turizmini etkiliyor

Dünyada yaşanan ekonomik belirsizlikler, yüksek enflasyon, jeopolitik gelişmeler ve farklı bölgelerde devam eden savaşlar turizm sektörünü doğrudan etkiliyor. Artan maliyetler ve değişen seyahat alışkanlıkları, sektörün tüm paydaşlarını yeni bir döneme hazırlıyor.

ekonomim

POYD Bodrum Temsilcisi ve Doria Hotel Bodrum Genel Müdürü Yiğit Girgin, küresel ölçekte yaşanan gelişmelerin Türkiye turizmine de yansıdığını belirterek, turizmciler olarak tüm zorluklara rağmen hizmet kalitesinden ödün vermeden çalışmalarını sürdürdüklerini söyledi.

Türkiye'de yüksek enflasyon ve döviz kurundaki dengenin sektör üzerinde ciddi bir maliyet baskısı oluşturduğunu kaydeden Girgin, İran-İsrail geriliminin petrol ve yakıt fiyatlarına yansımasının da uluslararası turist hareketliliğini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Yiğit Girgin, sözlerine şöyle devam etti:  "Bugün yalnızca Türkiye değil, Avrupa dahil dünyanın birçok turizm destinasyonu benzer ekonomik baskılarla karşı karşıya. Bu süreç maliyetleri artırırken kârlılığı da azaltıyor. Son araştırmalar turistlerin artık kendilerine daha yakın destinasyonları tercih ettiğini gösteriyor. Özellikle Avrupa içi seyahatlerde bu eğilim belirgin şekilde artıyor. Bu durum Türkiye gibi uzak destinasyonları da etkiliyor" 

İç turizmin önemine de dikkat çeken Girgin, “Yerli turist sektör açısından vazgeçilmez. Zaman zaman otellerin yerli turisti istemediği yönünde yanlış bir algı oluşturuluyor. Oysa Bodrum, Türk tatilcilerin en çok tercih ettiği destinasyonlardan biri. Kurban Bayramı döneminde bunun en güzel örneklerinden birini yaşadık. Yerli turistin ilgisiyle oteller yüksek doluluk oranlarına ulaştı" diye konuştu.

OKULLARIN GEÇ KAPANMASI İÇ TURİZMİ YAVAŞLATIYOR

Okulların haziran ayının sonuna kadar devam etmesinin iç pazardaki hareketliliği geciktirdiğini anlatan Yiğit Girgin, şunları söyledi: "Bayram tatiliyle birlikte önemli bir hareketlilik yaşandı. Ancak okulların açık olması ve sınav döneminin devam etmesi ailelerin tatil planlarını ertelemelerine neden oluyor. İç turizmin daha erken canlanabilmesi için eğitim takviminin de sektör dinamikleri dikkate alınarak planlanmasının faydalı olacağını düşünüyoruz. Bu yalnızca oteller için değil; restoranlardan esnafa, ulaşımdan perakendeye kadar tüm yerel ekonomiye katkı sağlayacaktır"

ORTA SEGMENTTE DARALMA BEKLENİYOR

Küresel ekonomik gelişmelerin turizm talebinde segment bazlı farklılaşmalara neden olduğunu vurgulayan Girgin, üst gelir grubuna hitap eden lüks tesislerde talebin güçlü seyrettiğini, buna karşın orta ve ekonomik segmentte daralma sinyallerinin görüldüğünü söyledi.

Yiğit Girgin sözlerini şöyle sürdürdü: "Bodrum her gelir grubuna hitap eden tesis çeşitliliğine sahip. Ancak maliyetler hızla artarken aynı kaliteyi sunabilmek giderek daha fazla yatırım gerektiriyor. Hizmet kalitemizden ödün vermiyoruz; fakat artan maliyetler uluslararası rekabet gücümüzü zorluyor. Buna rağmen Türkiye, bulunduğu coğrafya ve dünya turizminde hizmet kalitesiyle öne çıkan en güçlü destinasyonlardan biri olmayı sürdürüyor"

El Örgü İpliğinde Gözler Yeni Pazarlarda

 Yaklaşık 500 milyon dolarlık ihracat hacmine ulaşan Türkiye el örgü ipliği sektörü, Avrupa pazarındaki konumunu güçlendirirken sektör yeni pazarlara, sürdürülebilir üretime ve katma değerli ürünlere odaklanıyor.

Etrofil İle El Örgü İpliğinde Türk İmzası Dünyaya Yayılıyor 

El örgü iplik sektörünün köklü markalarından Etrofil El Örgü İplikleri, 2026 yılının ilk yarısında ihracat, ürün geliştirme ve dijitalleşme alanlarında yaptığı çalışmalarla dikkat çekti. Yılın ilk altı ayında planladıkları hedeflerin önemli bir bölümüne ulaştıklarını belirten Yönetim Kurulu Başkanı Toygun Batallı, “İç pazarda talep daha kontrollü bir seyir izlerken, ihracat tarafında daha güçlü bir performans ortaya koyduk. Avrupa ve Amerika, öncelikli pazarlarımız olmaya devam ediyor. Bununla birlikte Güney Amerika, Balkanlar ve çeşitli Avrupa ülkelerinde yeni iş birliklerine yönelik görüşmelerimizi sürdürüyoruz. 2026 yılının ikinci yarısında ise özellikle yeni sezon siparişlerinin etkisiyle daha hareketli ve güçlü bir dönem geçirmeyi öngörüyoruz” dedi.

Küresel ekonomideki belirsizlikler, maliyet baskıları ve değişen tüketici alışkanlıklarına rağmen el örgü iplik sektörü, ihracat performansı ve yenilikçi ürün yatırımlarıyla büyümesini sürdürüyor.

İkinci Yarıda Gözler Yeni Sezon Siparişlerinde

Yılın ilk altı ayını değerlendiren Etrofil El Örgü İplikleri Yönetim Kurulu Başkanı Toygun Batallı, “2026 yılının ilk altı ayı bizim açımızdan temkinli ancak verimli geçen bir dönem oldu. Yıl başında belirlediğimiz hedeflerin önemli bir bölümüne ulaştık. Özellikle ihracat, ürün geliştirme ve mevcut müşteri ilişkilerini güçlendirme alanlarında planladığımız adımları büyük ölçüde hayata geçirdik. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla satışlarımızda dengeli bir büyüme yakaladık. İç pazarda talep daha kontrollü bir seyir izlerken, ihracat tarafında daha güçlü bir performans sergiledik. Avrupa, Amerika ve mevcut distribütörlük pazarlarımızda Etrofil markasına olan ilginin devam ettiğini görmekten memnuniyet duyuyoruz. Yılın ilk yarısında yeni ürün geliştirme, numune yönetimi, planlama ve müşteri iletişimi süreçlerinde teknolojiyi daha etkin kullanmaya başladık. Dijital dönüşüm yatırımlarımızı yılın ikinci yarısında da sürdürmeyi planlıyoruz. Yeni sezon siparişleriyle birlikte sektörün daha hareketli bir döneme gireceğini öngörüyoruz. Yılın geri kalanında doğal içerikler, sürdürülebilir üretim anlayışı, hafif ve yumuşak tuşeli iplikler, premium ambalaj tasarımları ve güçlü renk hikâyelerine sahip koleksiyonların öne çıkacağını düşünüyoruz. Bu doğrultuda yenilikçi, katma değeri yüksek ve global pazarlarda rekabet gücümüzü artıracak ürünler geliştirmeye devam edeceğiz” dedi.

Türkiye'nin Güçlü Tekstil Altyapısı İhracatı Destekliyor

Türkiye'nin el örgü ipliği alanında Avrupa'nın en güçlü üreticileri arasında yer aldığını belirten Batallı, “İplik sektörüne baktığımızda Türkiye’nin yıllık ihracatının yaklaşık 12 milyar dolar seviyesinde olduğunu görüyoruz. El örgü iplikleri ise bu büyük yapının daha niş ancak katma değeri yüksek segmentlerinden birini oluşturuyor. Türkiye’nin el örgü iplikleri ihracatı bugün yaklaşık 450-500 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Etrofil El Örgü İplikleri olarak biz de bu güçlü ekosistemin önemli bir parçasıyız. Kalite, sürdürülebilirlik ve tasarım odaklı yaklaşımımız sayesinde Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda rekabet gücümüzü her geçen gün artırıyoruz” dedi.

Doğal İçerikli ve Premium Ürünlere Talep Artıyor

Küresel tüketici eğilimlerinin iplik sektörünü doğrudan etkilediğini belirten Batallı, “Özellikle doğal içerikli ve sürdürülebilir ürünlere yönelik talep oldukça yükseldi. Organik pamuk, merino yün, alpaka karışımları ve özel efektli ipliklerin yılın ilk yarısında öne çıkan ürün grupları arasında yer alıyor. Tüketiciler artık yalnızca ürünün teknik özelliklerine değil, üretim hikâyesine, sürdürülebilirlik yaklaşımına ve koleksiyon bütünlüğüne de önem veriyor” açıklamasında bulundu.

Kadının Ev İçi Emeği Ekonomik Değere Dönüşüyor

Batallı, “Büyüyen sektörle birlikte ev içi üretim, dijitalleşmenin de etkisiyle kayıt dışı bir uğraş olmaktan çıkarak önemli bir ekonomik girişimcilik alanına dönüşüyor. Bugün birçok kadın kendi markasını oluşturuyor, sosyal medya üzerinden müşteri kitlesi edinerek evden yönettiği küçük işletmesini sürdürülebilir bir gelir modeline dönüştürüyor. El örgüsü ekonomisi yalnızca üreticilere değil; iplik, aksesuar, ambalaj, kargo ve dijital pazarlama gibi pek çok yan sektöre de katkı sağlayarak geniş bir ekonomik ekosistemi harekete geçiriyor” diyerek sözlerini noktaladı.

Ekonomik gelişimde öncelikler değişiyor!

Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün raporuna göre yüksek bilişsel beceri kapasitesine sahip ülkeler ekonomik performansta öne çıkarken, yapay zekâ çağında analitik düşünme, problem çözme ve sosyal beceriler her geçen gün daha fazla önem kazanıyor.

ekonomim

Ankara merkezli düşünce kuruluşu Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından hazırlanan eğitim ve insan sermayesi raporunda, ülkelerin uzun vadeli ekonomik performansında yalnızca ortalama eğitim süresinin değil, eğitim yoluyla kazandırılan bilişsel, sosyal ve duygusal becerilerin belirleyici olduğu belirtildi.

Raporda, dünya genelinde kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasılanın 1970 yılında 816 dolar seviyesinde olduğu, 2024 yılında ise 13 bin 631 dolara yükseldiği belirtilirken, buna karşın küresel refah artışının ülkeler arasında eşit gerçekleşmediği, yüksek gelir grubundaki ülkelerin zaman içerisinde diğer ülkelerle aralarındaki farkı artırdığı ifade edildi.

Yüksek gelirli ekonomiler hangi alanlarda yoğunlaşıyor?

Rapora göre ekonomik kalkınma sadece gelir artışından ibaret değil; üretim yapısındaki dönüşüm de kalkınmanın temel göstergeleri arasında yer alıyor.

2023 verilerine göre yüksek gelir grubundaki ülkelerde hizmet sektörünün GSYH içindeki payı yüzde 69,1 olurken, bu oran düşük gelir grubundaki ülkelerde %35,4. Tarımın payı yüksek gelir grubundaki ülkelerde %1,4 gibi bir oranda kalırken bu oran düşük gelir grubundaki ülkelerde yüzde 26,3 seviyesinde gerçekleşti.

PISA başarısı ile ekonomik performans arasındaki ilişki

OECD’nin PISA verileri üzerinden yapılan analizlerde Çin, Singapur, Güney Kore, Polonya ve İrlanda gibi son dönemde yüksek ekonomik büyüme performansı gösteren ülkelerin aynı zamanda ortalamanın üzerinde PISA sonuçlarına sahip olduğu belirtildi.

Raporda ayrıca Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından geliştirilen Bilişsel İşgücü Endeksi’ne yer verildi. PISA üst düzey başarı oranı, genel PISA skoru, ortalama eğitim süresi ve beklenen yaşam süresi göstergelerinden oluşan endeks değeriyle ülkelerin refah düzeyleri arasındaki ilişki dikkat çekti. Yapılan çalışmaya göre yüksek endeks puanına sahip ülkelerin kişi başına düşen gelir seviyelerinde de üst sıralarda yer aldığı ifade edildi.

Yapay zekâ iş gücünde talep edilen becerileri değiştiriyor

Raporda dijitalleşme, otomasyon ve yapay zekâ teknolojilerinin iş gücü piyasalarında önemli bir dönüşüm yarattığı belirtildi.

Dünya Ekonomik Forumu’nun Future of Jobs raporuna göre işverenlerin yüzde 44’ü önümüzdeki beş yıl içinde çalışanların temel becerilerinin önemli ölçüde değişeceğini öngörürken, şirketlerin yaklaşık yüzde 60’ı çalışanları için yeniden beceri kazandırma ve beceri geliştirme programlarına ihtiyaç duyuyor.

Veri analistleri, yapay zekâ uzmanları, siber güvenlik uzmanları ve yazılım geliştiriciler gibi teknoloji yoğun mesleklerin büyümesi beklenirken, veri girişi ve rutin idari görevler gibi alanlarda istihdam kaybı yaşanabileceği kaydedildi.

Sosyal ve duygusal beceriler akademik başarıyla bağlantılı

Raporda öz denetim, sorumluluk, iş birliği, merak ve yaratıcılık gibi sosyal ve duygusal becerilerin akademik başarı ve yaşam sonuçlarıyla ilişkili olduğuna dikkat çekildi.

OECD verilerine göre başarı motivasyonu, sebat, merak, sorumluluk ve öz denetim gibi sosyal ve duygusal becerilerle akademik başarı arasında kuvvetli bir ilişki var. Sosyal ve duygusal becerileri gelişmiş olan çocukların yapılan çalışmalara göre akademik hayatta başarılı olma olasılığı artıyor. 

Ancak raporda dikkat çekildiği üzere, OECD verileri gösteriyor ki sosyoekonomik açıdan dezavantajlı öğrenciler bütün sosyal ve duygusal beceri alanlarında daha düşük performans gösteriyor. Rapor, Türkiye’de gelecek nesillerin başarısı ve refahı için sosyal ve duygusal becerilerin artan önemine dikkat çekerken öğrencilerin sosyal ve duygusal becerilerinin geliştirilmesinde sosyoekonomik koşulların oynadığı kritik role işaret ediyor. 

Tarım Arazilerinde Yeni Dönem 

20 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7584 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, tarım arazilerinin korunması, izinsiz yapılaşmanın önlenmesi ve kooperatif modeliyle yapılan hobi bahçesi benzeri uygulamalara yönelik önemli düzenlemeler getirdi.

Düzenlemenin tarım arazilerinin amacı dışında kullanımını önlemeyi hedeflediğini değerlendiren Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, son yıllarda özellikle büyükşehirlerin çevresinde tarım arazilerinin kooperatif, üyelik veya kullanım hakkı modeliyle küçük parçalara ayrılarak pazarlandığını belitti. Özelmacıklı “Bu alanlarda tarla vasfındaki taşınmazlar, fiilen hobi bahçesi, tiny house alanı, bağ evi veya hafta sonu yaşam alanı gibi sunuldu. Ancak tapu niteliği, imar durumu, tarım dışı kullanım izni, yapı ruhsatı ve aboneliklerin hukuki dayanağı kontrol edilmeden yapılan işlemler ciddi mağduriyetlere yol açtı. Yeni düzenleme bu noktada hem tarım alanlarının korunmasını hem de tüketicilerin yanıltıcı pazarlama modellerinden korunmasını amaçlıyor” dedi.

Kooperatiflerin Tarım Arazisi Edinimine Sınırlama

Özelmacıklı “Yeni düzenlemeyle, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na tabi kooperatiflerin; 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında “tarımsal niteliği korunacak alan” olarak belirlenen yerlerde ve plan dışı olup 5403 sayılı Kanun kapsamındaki tarım arazilerinde mülkiyet veya sınırlı ayni hak edinmesine sınırlama getirildi. Tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatiflerin ise bu tür taşınmazlarda mülkiyet veya sınırlı ayni hak edinimi Tarım ve Orman Bakanlığı iznine tabi hale geldi. Bu düzenleme ile özellikle tarım dışı amaçla kurulan kooperatiflerin tarım arazileri üzerinde mülkiyet edinerek bu alanları fiilen hobi bahçesi modeline dönüştürmesini engellenmiş olacak” dedi.

İzinsiz Yapılara Elektrik, Su Ve Doğal Gaz Aboneliği Verilemeyecek

Kanunun en dikkat çeken başlıklarından birinin de izinsiz yapı ve tesislere altyapı aboneliği verilmesinin engellenmesi olduğunu belirten Özelmacıklı, “5403 sayılı Kanun uyarınca izin alınmadan yapılmış her türlü yapı ve tesise elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı ve aboneliği tesis edilemeyecek. Bu hükme aykırı davranan idare, kurum ve kuruluşlara her abone başına 100 bin TL idari para cezası uygulanabilecek. Cezanın tebliğinden itibaren aboneliğin 30 gün içinde iptal edilmemesi halinde, aboneliğin devam ettiği her ay için ayrıca 100 bin TL ceza gündeme gelebilecek. Ayrıca tarım arazilerindeki aykırı kullanımlar ve izinsiz uygulamalara ilişkin metrekare bazlı idari para cezalarının da ağırlaştırıldi” ifadelerini kullandı.

Tüketiciler nelere dikkat etmeli?

Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, tarla, bağ, bahçe, zeytinlik, hobi bahçesi, tiny house alanı veya kooperatif üyeliğiyle sunulan projelerde tüketicilerin resmi belge kontrolü yapmadan karar vermemesi gerektiğini belirtti.

Özelmacıklı, “Bu tür taşınmazlarda tapu niteliği, imar durumu, tarım dışı kullanım izni, yapı ruhsatı, aboneliklerin hukuki dayanağı ve kullanım hakkının niteliği mutlaka araştırılmalı. Kooperatif üyeliği, kullanım sözleşmesi veya hisse devri, her zaman doğrudan tapu mülkiyeti anlamına gelmez. Elektrik, su ya da doğal gaz aboneliğinin bulunması da tek başına taşınmazın mevzuata uygun olduğunu göstermez” dedi. “İmar gelecek”, “ev yapılabilir”, “ruhsata gerek yok”, “tiny house konulabilir”, “abonelik alınır” gibi ifadelerin resmi belgelerle doğrulanması gerektiğini vurgulayan Özelmacıklı, fiili parselasyon, tel çit, yol açma, beton dökme ve izinsiz yapılaşma gibi uygulamaların önemli riskler barındırabileceğini söyledi.

Gayrimenkul Profesyonelleri Belgeye Dayalı İşlem Yapmalı
Özelmacıklı, gayrimenkul profesyonellerinin de portföy kabulünde yalnızca satıcı beyanıyla hareket etmemesi gerektiğini belirterek, “Tarım arazilerinde pazarlama dili çok dikkatli kurulmalı. Belgeye dayanmayan hiçbir vaat tüketiciye sunulmamalı. Vatandaşlarımız bu tür yatırımlarda acele karar vermemeli, mutlaka yetki belgeli emlak işletmeleriyle çalışmalı ve resmi belgeler üzerinden işlem yapmalıdır” ifadelerini kullandı.

ALTIN EMLAK GLOBAL HAKKINDA
1998 yılından bu yana gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteren Altın Emlak Global; 150’ye yakın temsilciliği ile Türkiye ve Avrupa genelinde sektörel uzmanlığıyla konut, ticari gayrimenkul, arsa ve yatırım danışmanlığı alanlarında hizmetler sunmaktadır.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali tamamlandı

Türkiye'nin ilk nükleer enerji santrali Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) 1'inci güç ünitesindeki inşaat çalışmalarının tamamlandığı bildirildi.

Akkuyu Nükleer AŞ'den yapılan açıklamaya göre, santralin 1'inci ünitesinde tüm inşaat çalışmaları tamamlanırken, ünitenin reaktör tesisinde işletmeye alma sürecinin bir sonraki aşaması olan soğuk ve sıcak testlere hazırlıklar aktif olarak sürdürülüyor.

Temsili yakıtın yüklenmesinin ardından koruyucu boru bloğu ile reaktör üst bloğunun montajını bitiren uzmanlar, reaktör tesisinin soğuk ve sıcak testlere hazırlık sürecindeki en kritik aşamalardan birini başarıyla tamamlamış oldu.

Açıklamaya göre, Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Likhachev'in başkanlığındaki heyet Rosatom'un inşa ettiği Akkuyu NGS sahasını ziyaret etti. Likhachev, ziyaret kapsamında 1'inci güç ünitesinde yürütülen işletmeye alma çalışmalarını inceledi. Akkuyu NGS'nin 1'inci güç ünitesinin reaktör binası merkez salonunu da ziyaret eden Likhachev'e reaktöre temsili yakıt demetlerinin yüklenmesi işleminin ve reaktör montajının başarıyla tamamlandığına ilişkin raporlar sunuldu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Likhachev, inşaat çalışmalarının tamamlandığını ifade ederek, şunları kaydetti:

"İnşaat çalışmalarının tamamlandığını resmen teyit ediyoruz. Bugün gece saatlerinde reaktörde soğuk hidrostatik testler başladı ve bu çalışmaların önümüzdeki birkaç hafta içinde tamamlanması planlanıyor. Ardından işletmeye alma operasyonlarının başlamasına yalnızca birkaç hafta kalacak. Gerçekleştirilen tüm çalışmaların sonuçlarına göre kapsamlı bir değerlendirme yapılacak ve son aşamaya ilişkin gerekli düzenlemeler hayata geçirilecek. Bu süreç, 42 kilometrelik bir maratonun son 100 metresine benziyor. Artık son düzlüğe girilmiş durumda. Bu aşamada tüm imkanların seferber edilmesi gerekiyor. Son hazırlık sürecinin en önemli unsurlarından biri de işletme personelinin göreve başlamasıdır. 1'inci güç ünitesinde görev yapacak personel sayısı 1930 kişidir. Bu uzmanların yüzde 40'tan fazlasını Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları oluşturuyor. Bu durumdan büyük gurur duyuyoruz. Söz konusu uzmanların önemli bir bölümü üniversitelerimizden mezun olmuş, şu anda Rusya'daki simülatörlerde ve nükleer güç santrallerinde eğitim ve uygulamalı staj programlarına devam ediyorlar."

Ticaretteki belirsizlik 202 milyar dolarlık kayba yol açtı

Uluslararası Ticaret Odası (ICC) Genel Sekreteri John Denton, "Eğer dalgalanmalar artarsa bu (küresel işletme yatırımlarındaki) kayıplar 2026 yılında yaklaşık 380 milyar dolara kadar çıkabilir." dedi.

Denton, ticaretteki belirsizliğin 2025 yılında küresel işletme yatırımlarında 202 milyar dolara eş değer bir kayba yol açtığını belirterek, "Eğer dalgalanmalar artarsa bu kayıplar 2026 yılında yaklaşık 380 milyar dolara kadar çıkabilir." dedi.

Denton, küresel ticaretin yapısal dönüşümüne tanık olunan bir dönemden geçildiğini dile getirdi.

Ekonomik politika belirsizliğine dikkati çeken Denton, bunun Kovid-19 salgını ve 2008 küresel finans krizindeki seviyelerinin de üzerinde olduğunu vurguladı.

Denton, "ICC'nin Oxford Economics'e yaptırdığı araştırmaya göre, ticaretteki belirsizlik yalnızca 2025 yılında küresel işletme yatırımlarında 202 milyar dolara eş değer bir kayba yol açtı ve yatırım büyümesini yüzde 0,4 seviyesine düşürmüştür. Eğer dalgalanmalar artarsa bu kayıplar 2026 yılında yaklaşık 380 milyar dolara kadar çıkabilir. İş dünyası açısından temel sorun öngörülemezlik." ifadelerini kullandı.

Tarifelerin uygulanıp kaldırıldığı, geri ödendiği ve farklı hukuki yetkilere dayanılarak yeniden oluşturulduğu "dur kalk" döngüsü yaşandığına işaret eden Denton, şunları kaydetti:

"Tarifelerin ötesinde, daha önemli değişim jeoekonomik hedeflerin ön plana çıkmasıdır. Hükümetler artık yalnızca ticaret akışlarını düzenlemekle kalmıyor, aynı zamanda tedarik bağımlılıklarını da aktif şekilde şekillendiriyor. Hürmüz Boğazı gibi fiziksel koridorlar jeoekonomik baskı araçlarına dönüşmüş durumda. Burada yaşananlar yalnızca bir enerji şoku değil, aynı anda yakıtları, sanayi girdilerini ve gıda güvenliğini etkileyen hem fiyat hem de arz şokudur."

Denton, en kırılgan ekonomiler açısından risklerin son derece ciddi olduğunu vurgulayarak, ICC araştırmalarına göre, çok taraflı sistemin çökmesinin gelişmekte olan ülkelerin mal ticaretinde yüzde 33'lük bir düşüşe ve düşük gelirli ülkelerde ihracat kayıplarının yüzde 43'e ulaşmasına yol açabileceğini söyledi.

"Özel sektörün sesini doğrudan küresel politika tartışmalarına taşıyoruz"

ICC'nin reel ekonominin kurumsal sesi olduğunu belirten Denton, "Dünya genelinde 170'ten fazla ülkede faaliyet gösteren işletmeleri ve meslek örgütlerini temsil ediyoruz. Bu sayede özel sektörün sesini doğrudan küresel politika tartışmalarına taşıyoruz." diye konuştu.

ICC Genel Sekreteri Denton, ICC'nin küresel ağı genelinde yürütülen kapsamlı istişareler sonucunda hazırlanan ticaret, büyüme ve istihdam için ICC mutabakatı olduğunu bildirdi.

Denton, bu mutabakatın mevcut ticaret sorunlarının çözümü ve küresel ticaret potansiyelinin ortaya çıkarılması amacıyla hükümetlerin ve işletmelerin hayata geçirebileceği, kısa vadede uygulanabilecek adımlardan daha kapsamlı uzun vadeli reformlara kadar uzanan somut öneriler sunduğunu anlattı.

Ayrıca kritik ticaret akışlarının sürdürülmesi, pratik araçların sağlanması ve tedarik zinciri dayanıklılığının artırılması için sahada da çalıştıklarını aktaran Denton, "Dijital ticaret koridorlarından KOBİ'lerin finansmana erişiminin geliştirilmesine kadar birçok alanda faaliyet yürütüyoruz." dedi.

"İhtiyaç duyulan şey, yapısal reformlarla birlikte pragmatik işbirliğidir"

Denton, "Çok taraflı ticaret sistemi ciddi bir baskı altındadır ve kademeli, sınırlı düzenlemeler artık yeterli olmayacaktır. İhtiyaç duyulan şey, yapısal reformlarla birlikte pragmatik işbirliğidir." şeklinde konuştu.

Bu kapsamda Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) için belirli bir takvime bağlı reform sürecinin ilerletilmesi gerektiğini dile getiren Denton, şöyle devam etti:

"İlk aşamada ilerlemenin, istekli ülkelerden oluşan koalisyonlar aracılığıyla sağlanabileceğini kabul etmek gerekir. Biz bunu, ülkelerin uygun olduğu alanlarda daha hızlı ve daha ileri adımlar atabilmesine olanak tanırken diğer ülkelerin de zaman içinde sürece katılmasına imkan veren bir değişken geometri yaklaşımı olarak tanımlıyoruz. Bu yaklaşım çok taraflı sistemin yerine geçmek değil, onu tamamlamak amacı taşımaktadır. Aynı zamanda kurumların reel ekonominin karşı karşıya olduğu baskılara daha doğrudan yanıt vermesi gerekir."

Denton, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların bunun somut bir örneği olduğunu kaydederek, "Bizim önceliğimiz, seyrüsefer özgürlüğünün korunması, gemilerin ve mürettebatın güvenliğinin sağlanması ve nihayetinde özellikle gübre ve gübre ham maddesi sevkiyatları yoluyla gıda güvenliğinin korunmasına yönelik diplomatik çözümlerdir." şeklinde konuştu.

Çok taraflılığa duyulan ihtiyacın her zamankinden daha güçlü olduğunu kaydeden Denton, sözlerini şöyle tamamladı:

"Açık, öngörülebilir ve kurallara dayalı ticaret sistemi, ekonomik güvenlik, dayanıklılık ve ticaretin büyüme ile istihdamın temel motorlarından biri olduğuna dair güvenin yeniden tesis edilmesi açısından vazgeçilmezdir. Bugün karşı karşıya olduğumuz görev, küresel ticaret kurumlarını çok daha karmaşık ve çekişmeli bir ortamda bu vaatleri yerine getirebilecek şekilde modernize etmektir. ICC, bu çözümleri hayata geçirme konusunda kararlı olan dünya genelindeki hükümetler ve işletmelerle çalışmaya hazırdır."

Avustralya, Kanada ile ihracatı anlaşmasını imzaladı

Avustralya, Kanada'ya 2,5 milyar Avustralya doları değerindeki ufuk ötesi radar sistemi satışıyla tarihinin en büyük savunma ihracatına imza attı.

Avustralya basınında yer alan habere göre Savunma Bakanı Richard Marles, Kanada'ya ufuk ötesi radar sistemi sattıklarını açıkladı.

Marles, ülke tarihindeki en büyük savunma ihracatı olarak kayıtlara geçen 2,5 milyar Avustralya doları değerindeki anlaşmanın, Avustralya'da yaklaşık 1000 doğrudan ve dolaylı istihdamı destekleyeceğini ifade etti.

Anlaşmanın yalnızca ekonomik açıdan değil iki ülke arasındaki stratejik işbirliği bakımından da önemli olduğunu belirten Marles, "Bu anlaşma, Canberra ile Ottawa'yı savunma sanayisi alanında daha güçlü ortaklar haline getiriyor." dedi.

Söz konusu anlaşma, Avustralya'nın radar teknolojisinin yurt dışına ilk ihracatı olacak. Radar sisteminin, Kanada'nın Arktik bölgesindeki gözetleme faaliyetlerinde kullanılması planlanıyor.

Avustralya'da geliştirilen radar teknolojisinin, ülke sınırlarından 3 bin kilometreye kadar gözetleme kapasitesi bulunuyor.

İngiltere ekonomisinin 10 yıllık bilançosu belli oldu

Analizlere göre, İngiltere, 23 Haziran 2016'da yapılan referandumla en büyük ticaret ortağı AB'den ayrılma kararı almasının üzerinden geçen 10 yılda, bir trilyon sterlini aşan potansiyel fırsat kaybı yaşadı.

İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılma kararını aldığı referandumun üzerinden geçen 10 yılda Brexit'in 3 trilyon sterlin (4 trilyon dolar) büyüklüğündeki ülke ekonomisine etkileri tartışılırken uzmanlar, bu etkilerin "kademeli ve birikimli bir baskı şeklinde" ortaya çıktığını ifade ediyor.

İngiltere, 23 Haziran 2016'da yapılan referandumda AB'den ayrılma yönünde oy kullandı. "Britanya'nın çıkışı" anlamına gelen Brexit, 10 yıl önce seçmenlerin yüzde 52'sine karşılık gelen 17 milyon kişinin AB'den ayrılmak için oy vermesiyle gerçeğe dönüştü ancak ayrılığın resmi süreci yaklaşık 5 yıl sürdü.

Brexit'i destekleyen seçmenler, İngiltere ekonomisinin AB dışında daha iyi büyüyebileceği yönünde görüş ortaya koydu.

Üzerinden geçen 10 yılda Brexit'in İngiltere ekonomisine etkileri önemli bir tartışma konusu olmaya ve sorgulanmaya devam ediyor. Araştırma şirketi Ipsos'un son anketlerine göre, İngiltere'nin yüzde 52'si AB'ye yeniden katılmak isterken yüzde 33'ü buna karşı çıkıyor. Halkın yüzde 48'i ise Brexit'in "beklediklerinden daha kötü gittiğini" ve yüzde 9'u "beklenenden daha iyi gittiğini" düşünüyor.

İngiltere'de AB üyeliği konusunda yeni bir referandum yapılması halinde halkın yüzde 48'inin bunu destekleyeceği, yüzde 27'sinin buna karşı çıkacağı tahmin ediliyor.

İngiltere'nin en büyük ticari ortağı AB

İngiltere'nin en büyük ticaret ortağı AB'den ayrılması sonrası İngiliz malları AB'ye girerken gümrük vergisine tabi tutulmuyor ancak ihracatçılar gümrük evrakları, sınır sertifikasyonları ve bazı vize kısıtlamaları gibi çok sayıda tarife dışı engelden şikayet ediyor.

Ayrıca İngiltere, AB'nin bir parçasıyken diğer ülkelerle bulunan ticaret anlaşmalarını Brexit sonrasında yeniden görüşmeye başladı ve bir dizi ticaret anlaşması için müzakereler devam ediyor.

İngiltere'nin Nisan 2025-Nisan 2026 arasındaki ihracat ve ithalat toplamı 1,9 trilyon sterlin seviyesinde bulunuyor. Bunun, 941 milyar sterlinini ülkenin ihracatı ve yaklaşık 989 milyar sterlinini de ithalatı oluşturuyor. Bu dönemde İngiltere'nin ihracatı yıllık bazda yüzde 3 ve ithalatı yüzde 5,4 artış gösterdi.

Söz konusu ihracat-ithalat hacminin yaklaşık 860 milyar sterlinini İngiltere-AB ticareti oluşturuyor. İngiltere'nin AB'ye ihracatı 385,4 milyar sterlin ve AB'den ithalatı da 474,1 milyar sterlin seviyesinde bulunuyor.

"10 yıllık dönemde bir trilyon sterlini aşan kayıp fırsatlar"

İngiltere'nin Bütçe Planlama Ofisi (OBR) dahil farklı kuruluşların yaptığı hesaplamalara göre, Brexit ülke ekonomisini yüzde 4 ile yüzde 8 arasında daha küçük hale getirirken bu durum İngiltere'de büyüme hızının zayıf kalmasına, yaşam maliyetlerinin artmasına ve verimlilik kaybına yol açtı.

Stanford Üniversitesi Ekonomi Politikası Araştırmaları Enstitüsünün analizinde, Brexit'in 2025 itibarıyla İngiltere'nin gayrisafi yurt içi hasılasını yüzde 6 ila yüzde 8 azalttığı ve bu etkinin zaman içinde kademeli olarak biriktiği tespit edildi.

Ayrıca, yatırımların yüzde 12 ila yüzde 18, istihdamın yüzde 3 ila yüzde 4 ve verimliliğin de bu seviyede azaldığı tahmin edilirken bu olumsuz etkilerin uzun süren Brexit sürecinin yarattığı belirsizlik, azalan talep ve kaynak tahsisindeki sorunlar gibi farklı unsurların birleşiminden kaynaklandığı ifade ediliyor.

Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD/İsrail-İran Savaşı'nın da son yıllarda ülke ekonomisine olumsuz yansımaları olmasına rağmen uzmanlar büyümenin zayıf kalmasındaki sorumluluğun önemli bir bölümünü Brexit'e yüklüyor.

Düşünce kuruluşu Institute for Government Kıdemli Araştırmacısı Giles Wilkes, Brexit'in 10 yıllık etkilerine ilişkin analizinde, Brexit nedeniyle İngiltere'de yatırımların ulaşabileceği seviyenin yüzde 10 altında kaldığının hesaplandığını ifade etti.

Brexit'in "ani bir iflas" gibi etki etmediğini belirten Wilkes, "Brexit kadar geniş kapsamlı ve uzun ömürlü ekonomik hatalar, sayısız ve görünüşte birbiriyle ilgisiz hayal kırıklıklarının yavaş yavaş birikmesiyle kendini gösterir. Bazı tahminler vazgeçilen büyümenin yüzde 8'e ulaştığını gösteriyor. Bunun yarısı olan OBR'nin resmi tahmini bile 10 yıllık dönemde bir trilyon sterlini aşan kayıp fırsatlar anlamına gelir." değerlendirmesinde bulundu.

"Brexit etkisi ani bir çöküş değil, kademeli baskı şeklinde ortaya çıktı"

King's College London Üniversitesi Siyasi Ekonomi Bölümü Ekonomi ve Kamu Politikası Profesörü Jonathan Portes, düşünce kuruluşu UK in a Changing Europe için hazırladığı analizinde, Brexit'i bir "ekonomik takas" ve göç, düzenleme ve ticaret politikası üzerinde daha fazla ulusal kontrol için AB ile derin entegrasyondan uzaklaşma kararı olarak nitelendirdi.

Brexit ile ilgili asıl sorunun maliyet yaratıp yaratmayacağından ziyade maliyetin büyüklüğü, ortaya çıkış hızı ve karşılığındaki kazanımlar olduğunu kaydeden Portes, "Referandumun üzerinden geçen 10 yılda bu soruların yanıtı artık daha net. Brexit, İngiltere ekonomisini aksi durumda olacağından daha küçük hale getirdi. Etkisi ani bir çöküş şeklinde değil, ticaret, yatırım ve verimlilik üzerinde kademeli ve birikimli bir baskı şeklinde ortaya çıktı." ifadelerini kullandı.

Portes, Brexit sonrası AB'ye ticarette yaşanan gümrük kontrolleri, menşe kuralları gereklilikleri, düzenleyici evrak yükü gibi değişikliklerin İngiltere'nin en büyük ticaret ortağıyla iş yapmasının maliyetini artırdığına dikkati çekti.

Brexit'in İngiltere'nin mevcut ekonomik sorunlarını çözmesini de zorlaştırdığını savunan Portes, "Ülke zaten zayıf verimlilik artışı, düşük yatırım, baskı altındaki kamu maliyesi ve büyük bölgesel eşitsizliklerle karşı karşıyaydı. Ticaret yoğunluğunu azaltmak ve yatırımı zayıflatmak bu sorunları daha da ağırlaştırıyor." değerlendirmesinde bulundu.

1 Temmuz'da e-Fatura zorunluluğu başlıyor

TÜRMOB Genel Başkanı İrfan Hüseyin Yıldız, "2025 yılı cirosu 3 milyon lira ve üzeri olan mükelleflerin, en geç 1 Temmuz'a kadar e-Fatura ve e-Arşiv sistemine geçiş zorunluluğu bulunuyor." dedi.

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) Genel Başkanı İrfan Hüseyin Yıldız, 2025 yılı cirosu 3 milyon lira ve üzeri olan mükelleflerin en geç 1 Temmuz'a kadar e-Fatura ve e-Arşiv sistemine geçiş zorunluluğu bulunduğunu belirterek, "Zorunluluğu olduğu halde kağıt fatura düzenlenmeye devam edildiğinde, işletmelere Vergi Usul Kanunu'na göre özel usulsüzlük cezaları kesiliyor." dedi.

Yıldız, AA muhabirine, e-Fatura ve e-Arşiv sistemine geçiş zorunluluğuna ilişkin açıklamalarda bulundu.

Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) Vergi Usul Kanunu tebliğleri ile 2021 yılında e-Fatura zorunluluğunun başladığını hatırlatan Yıldız, uygulamanın sektörlere ve ciro limitlerine göre kademeli olarak getirildiğini anlattı.

Yıldız, e-Fatura ve e-Arşiv uygulamasına, iki kategorideki mükelleflerin geçme zorunluluğu bulunduğuna işaret ederek, "2025 yılı cirosu 3 milyon lira ve üzeri olan mükelleflerin, en geç 1 Temmuz'a kadar e-Fatura sistemine geçiş zorunluluğu bulunuyor." ifadesini kullandı.

Uygulamaya geçiş zorunluluğu olan sektörler

Yıldız, cirodan bağımsız olarak bazı kritik sektörlerdeki firmaların da geçiş zorunluluğu bulunduğuna dikkati çekerek, bunların akaryakıt için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) lisans alanlar, sigara, alkol imal ve ithal edenler, internet satış platformları, internet reklam aracıları, kendi veya başkasının internet sitesinde mal ve hizmet satışını yapanlar, ilgili kanunca komisyoncu veya tüccar olarak sebze ve meyve ticaretiyle uğraşan şirketler olduğunu söyledi.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile hizmet sözleşmesi imzalayan hastanelerin, tıp merkezlerinin, gayrimenkul veya motorlu araç alım, satım veya kiralama işlemleri yapanların, Kültür ve Turizm Bakanlığından yatırım veya işletme belgesi alan otellerin, elektrikli araçlara şarj hizmeti verenlerin de bu sektörler arasında yer aldığına değinen Yıldız, Maden Kanunu'na göre ruhsat alanların, Şeker Kanunu'na göre şeker imal edenlerin ve demir-çelik ve demir-çelikten eşya imal edenlerin, gübre takip sistemine kayıtlı mükelleflerin de zorunluluğunun bulunduğunu vurguladı.

"Mükellefler özel entegratör kuruluşlara başvurabilir"

Yıldız, uygulamaya dahil mükelleflerin, müşterilerine ya e-Fatura ya da e-Arşiv fatura düzenlediğinin altını çizerek, "Böylece satıcılar, faturaları tamamen elektronik ortamda ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemleri üzerinden müşteriye iletilirken, e-Arşiv faturalar ise müşterinin talebine göre kağıt çıktısı ya da elektronik ortamda iletimi suretiyle, müşteriye iletimi sağlanır." diye konuştu.

Mükelleflerin GİB tarafından izin verilen özel entegratör kuruluşlara başvurabileceğini kaydeden Yıldız, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mükelleflerin dikkat etmesi gereken hususlar var. Zorunluluğu olduğu halde kağıt fatura düzenlenmeye devam edildiğinde, işletmelere Vergi Usul Kanunu'na göre özel usulsüzlük cezaları kesiliyor. Bu cezaların, yıllık üst sınırı 2026 için 17 milyon lira. Fatura bedelinin yüzde 10 oranında özel usulsüzlük cezası, pek çok mükellef için önemli boyuta ulaşabilmektedir. Bu nedenle, zorunluluk kapsamında olanların mutlaka süresinde uygulamaya dahil olması, ileride cezai işleme maruz kalmamak bakımından önem taşıyor."

Almanya, tank üreticisi KNDS’nin yüzde 40 hissesini satın alıyor

Almanya hükümeti, Fransız-Alman ortaklığı tank üreticisi KNDS'nin yüzde 40'lık hissesini devralacağını duyurdu.

Almanya Başbakanlığından yapılan açıklamada, iki ülke hükümetlerinin KNDS’nin stratejisi ve yönetimi konusunda ortak bir anlaşmaya vardığı belirtildi.

Almanya hükümetinin şirketin yüzde 40'lık hissesini devralacağı aktarılan açıklamada, söz konusu yatırımın, firmanın stratejik önemi doğrultusunda Almanya’nın ulusal çıkarlarını koruma amacı taşıdığı kaydedildi.

Açıklamada, her iki devletin de hissedarlık durumlarını ve bunun olası gelişimini düzenli olarak gözden geçireceği, ayrıca söz konusu anlaşmanın gelecekte KNDS’nin halka arzı için de zemin hazırladığı kaydedildi. Anlaşmanın; küresel ölçekte hızlanan silahlanma ve teknolojik rekabet ortamında, çok daha egemen ve bağımsız bir Avrupa vizyonuna hizmet edeceği de vurgulandı.

Söz konusu anlaşmanın yürürlüğe girmesinin Alman Federal Meclisi (Bundestag) Bütçe Komisyonu'nun onayına tabi olduğu bildirildi.

Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Bu yatırım; Almanya'daki ulusal endüstriyel katma değerin güçlendirilmesini, teknolojik egemenliği, güvenlik çıkarlarının korunmasını ve kilit teknolojilerin güvence altına alınmasını sağlayacaktır." ifadelerini kullandı.

Ekonomi ve Enerji Bakanı Katherina Reiche de "Gelecekte Almanya ve Fransa, Avrupa'nın savunma kapasitesi açısından merkezi öneme sahip bir şirketin gelişimi hakkında eşit şartlarda karar verecek." yorumunu yaptı.

Leopard tankı

KNDS, 11 yıl önce Alman silah üreticisi Krauss-Maffei Wegmann (KMW) ile Fransız devletine ait savunma şirketi Nexter'in birleşmesiyle kurulmuştu.

Şirket, "Leopard" ve "Boxer" gibi muharebe tanklarının üretimiyle tanınıyor.

Mevcut yapıda şirketin yarısı Fransız devletine, diğer yarısı ise Alman Wegmann aile holdingine ait. Ancak aile holdinginin şirketten çekilerek firmayı halka arz etmeyi planladığı biliniyor.

Alman hükümeti, savunma sanayisindeki nüfuzunu ve dengeleri korumak amacıyla aylardır bu hisseleri devralmak için diplomatik ve finansal girişimlerde bulunuyordu.

Yenilenebilir enerjideki büyüme doğal gazın elektrik üretimindeki payını düşürüyor

Küresel elektrik üretiminde doğal gazın payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının artan talebi karşılamadaki rolünün güçlenmesiyle belirgin düşüş gösteriyor. Doğal gazın küresel elektrik üretimindeki payı 2020'de yüzde 23,9 seviyesindeyken 2025'te yüzde 21,8'e geriledi.

Türkiye, 2015-2025 döneminde doğal gazdan elektrik üretimini en fazla düşüren dördüncü ülke oldu.

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'in yayımladığı rapora göre, güneş ve rüzgar enerjisindeki güçlü büyüme, doğal gazın küresel elektrik sistemindeki rolünü azaltırken elektrik talebi son 25 yılda sanayileşme ve elektrifikasyonun etkisiyle iki kattan fazla artarak 2025'te 31 bin 774 teravatsaate ulaştı.

Doğal gazın yeni elektrik talebini karşılama oranı ise tarihi olarak en düşük seviyelere indi. Küresel talep artışında 2001-2005 döneminde yüzde 33 olarak hesaplanan doğal gazın payı, 2021-2025 döneminde yüzde 11'e geriledi.

Türkiye'nin doğal gazdan elektrik üretimi 21 teravatsaat azaldı

Küresel dönüşümün bir parçası olan Türkiye, doğal gazdan elektrik üretimini son 10 yılda 21 teravatsaat azaltarak en belirgin düşüşün yaşandığı ülkeler sıralamasında dördüncü oldu. Bu sıralamada, Türkiye'nin önünde 80 teravatsaat düşüşle Japonya, 29 teravatsaat düşüşle Vietnam ve 25 teravatsaat düşüşle Brezilya yer aldı.

İthal gaza bağımlı ekonomilerde görülen bu eğilimin, fiyat oynaklığı ve enerji güvenliği risklerine karşı geliştirilen yapısal bir dönüşümün yansıması olduğu değerlendirildi.

Doğal gazın küresel elektrik üretimindeki payı ise 2020'de yüzde 23,9 seviyesindeyken 2025'te yüzde 21,8'e düştü.

Aynı dönemde güneş enerjisinden elektrik üretimi 636 teravatsaat (yüzde 30) artış göstererek doğal gazdaki büyümenin 17 katına ulaştı ve küresel elektrik talebindeki artışın yaklaşık yüzde 75'ini tek başına karşıladı.

Doğal gazdan elektrik üreten 124 ekonominin 61'i üretimde zirve seviyesini geride bıraktı. Bu durum, doğal gaz kullanımındaki düşüşün geçici bir dalgalanmadan çok yapısal bir dönüşümden kaynaklandığını ortaya koydu.

Japonya'daki düşüşte nükleer santrallerin yeniden devreye alınması ve güneş enerjisi kapasitesindeki artış etkili olurken Birleşik Krallık, İspanya ve İtalya'da yenilenebilir enerji yatırımlarının güçlenmesi doğal gaz talebini azalttı.

2025 verilerine göre, ABD, Japonya, Almanya, Birleşik Krallık, İtalya, Kanada ve Fransa'dan oluşan G7 grubu genelinde ise yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektrik üretimi 2 bin 544 teravatsaat seviyesine ulaştı ve 2 bin 577 teravatsaat olan doğal gaz üretimini yakalamasına az kaldı.

Jeopolitik riskler dönüşümü hızlandırıyor

Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle başlayan fiyat dalgalanmaları ve enerji güvenliği endişeleri, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandıran temel unsurlar arasında yer aldı.

Rapora göre, 2026'da ABD-İsrail-İran gerilimi gibi jeopolitik aksaklıklar, ithal gaza dayalı sistemlerin risklerini bir kez daha ortaya koyarak bu dönüşümü daha da tetikledi.

Düşen temiz enerji maliyetleri ve enerji güvenliği kaygıları, doğal gazı küresel elektrik sisteminin ana yakıtı olmaktan uzaklaştırıyor.

Hanehalkı Beklenti Anketi'ni yayımladı

Hanehalkının haziran ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi geçen aya göre 3,38 puan azalarak yüzde 46,13'e geriledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 3 bin 274 hanehalkı tarafından yanıtlanan haziran ayına ilişkin "Hanehalkı Beklenti Anketi" verilerini yayımladı.

Buna göre, hanehalkının haziran ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi geçen aya göre 3,38 puan azalarak yüzde 46,13'e geriledi.

Hanehalkının son bir yıl içinde fiyatlarının en çok arttığını değerlendirdiği ve gelecek 12 ayda fiyatlarının en çok artmasını beklediği ürün/hizmet grupları "gıda" ile "yakıt ve enerji" oldu.

Gıdayı, fiyatı en çok artan ürün grupları arasında değerlendiren katılımcıların payı, bir önceki aya göre 1,6 puan azalarak yüzde 39,3 olarak gerçekleşti.

Gelecek 12 ay sonunda konut fiyatlarındaki artış beklentisi bir önceki aya göre 0,13 puan azalarak yüzde 33,82'ye indi.

Ankete göre, 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi bir önceki aya göre 0,14 TL artarak 52,67 lira oldu.

Katılımcıların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, ilk sırada yer alan "altın alırım" diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4 puan azalarak yüzde 44,3'e indi.

İkinci sırada yer alan "ev/dükkan/arsa vb. alırım" diyen katılımcıların oranı ise bir önceki aya göre 3,9 puan artarak yüzde 37,1 oldu.

Sektörel Enflasyon Beklentileri yayınlandı

Yıllık enflasyon beklentileri, haziranda piyasa katılımcıları ve hane halkı için gerilerken reel sektör için değişiklik göstermedi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Haziran 2026'ya ilişkin "Sektörel Enflasyon Beklentileri" verilerini yayımladı.

Buna göre, haziranda 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentileri geçen aya göre, piyasa katılımcıları için 0,01 puan azalarak yüzde 23,81 seviyesine, hane halkı için 3,38 puan düşerek yüzde 46,13 seviyesine gerilerken reel sektör için değişmeyerek yüzde 33,10 seviyesinde kaldı.

Gelecek 12 aylık dönemde enflasyonun düşeceğini bekleyen hanehalkı oranı bir önceki aya göre 0,10 puan artarak yüzde 15,70 seviyesinde gerçekleşti.

Tüketici güven endeksi haziranda arttı

Buna göre TÜİK ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliğiyle yürütülen Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi, mayısta 85,8 iken bu ay yüzde 2,5 yükselerek 87,9 oldu.

Tüketici güven endeksi, haziranda aylık bazda yüzde 2,5 artışla 87,9'a çıktı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin tüketici güven endeksi verilerini açıkladı.

Böylece endeks, Mayıs 2023'ten sonraki en yüksek seviyesini gördü. Endeks o ay 91,1 seviyesindeydi.

Mevcut dönemde hanenin maddi durumu endeksi, haziranda aylık yüzde 4,5 artışla 69,2'den 72,3'e yükseldi.

Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi endeksi, mayısta 87,9 iken yüzde 1,9 artarak haziranda 89,5 olarak belirlendi.

Geçen ay 81,4 olan gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi endeksi, bu ay yüzde 3,1 yükselişle 83,9 olarak hesaplandı.

Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi endeksi de geçen ay 104,5 iken bu ay yüzde 1,4 artarak 105,9'a çıktı.

Yurt dışı ÜFE mayısta arttı

Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,71, yıllık bazda yüzde 34,16 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre, YD-ÜFE, mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,71, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,3, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 34,16 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 31,96 yükseldi.

Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 47,7, imalatta yüzde 33,93 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında ise ara mallarında yüzde 31,5, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 33,73, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 36, enerjide yüzde 104,38, sermaye mallarında yüzde 23,68 yükseliş gerçekleşti.

Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 5,3, imalatta yüzde 1,65 artış olarak kayıtlara geçti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında ara mallarında yüzde 3,48, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 1,49, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 2,2, sermaye mallarında yüzde 1,62 artış olurken, enerjide yüzde 6,23 azalış görüldü.

YD-ÜFE'nin aylık ve yıllık değişim oranları şöyle:

Otomotivde "6 ay-6 bin kilometre" süresi 6 ay uzatıldı

Ticaret Bakanlığı, otomotiv ticaretinde fiyat istikrarını sağlamak ve tüketici menfaatini korumak amacıyla uygulanan "6 ay-6 bin kilometre" ve ilan kısıtlaması düzenlemelerinin 1 Ocak 2027'ye kadar uzatıldığını bildirdi.

Bakanlıktan konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamada, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının tesis edilmesi, spekülatif fiyat oluşumlarının önlenmesi, stokçuluk faaliyetleriyle mücadele edilmesi ve tüketicilerin korunması için çalışmaların sürdürüldüğü belirtildi.

Bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal edenler tarafından motosiklet, otomobil ve arazi taşıtlarının ilk tescil tarihinden itibaren 6 ay ve 6 bin kilometreyi geçmedikçe doğrudan veya dolaylı pazarlanması veya satışının yapılmasını engelleyen düzenlemenin yürürlükte bulunduğu anımsatılan açıklamada, ayrıca ikinci el motorlu kara taşıtlarının üretici veya distribütör tarafından tavsiye edilen güncel satış fiyatının üzerinde bir bedelle ilan yoluyla pazarlanmasını önleyen "ilan kısıtlaması" uygulamasının da devam ettiği aktarıldı.

"İlan kısıtlamasını ihlal edenlere yaklaşık 116 milyon lira ceza kesildi"

Açıklamada, "Bakanlığımız tarafından gerçekleştirilen denetimler neticesinde bugüne kadar 6 ay 6 bin kilometre düzenlemesine aykırı hareket eden otomobil yetkili bayileri ve oto galeri işletmelerine toplam 54 milyon lira, ilan kısıtlamasını ihlal eden kişi ve işletmelere ise yaklaşık 116 milyon lira idari para cezası uygulanmıştır." ifadesi kullanıldı.

Söz konusu düzenlemelerin otomotiv piyasasında fiyat istikrarının sağlanmasına, spekülatif fiyat artışlarının önlenmesine, stokçulukla mücadeleye, haksız ticari kazançların engellenmesine ve tüketici mağduriyetlerinin azaltılmasına önemli katkılar sağladığına işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu doğrultuda, '6 ay 6 bin kilometre' düzenlemesi ile ilan kısıtlaması uygulamalarının süreleri Bakanlığımızca 6 ay daha uzatılarak 1 Ocak 2027'ye kadar yürürlükte kalacaktır. Ayrıca, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesine sahip işletmelerin yanı sıra bir takvim yılı içerisinde yetki belgesi olmaksızın üç ve üzerinde ikinci el motorlu kara taşıtı satışı gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişilerin de düzenlemeye aykırı satışlarının noterlikler tarafından engellenmesine devam edilecektir. Bakanlık olarak otomotiv ticaretinde fiyat istikrarını korumak, adil ve dengeli bir piyasa yapısını güçlendirmek, kayıt dışılıkla mücadele etmek ve tüketicilerimizin hak ve menfaatlerini korumak amacıyla denetim ve düzenleme faaliyetlerimizi titizlikle sürdürmeye devam edeceğiz."

Çin, 46 ABD şirketini kamu ihalelerinden menetti

Aralarında nadir toprak elementleri ve mıknatıs üreticileri USA Rare Earth ve MP Materials'ın da olduğu 10 ABD'li şirkete de ihracat yasağı getirildi.

Çin, aralarında savunma sanayisinde faaliyet gösteren Lockheed Martin, Raytheon ve Boeing'in iştiraklerinin bulunduğu 46 ABD şirketini kamu ihalelerinden menettiğini duyurdu.

Çin Maliye Bakanlığından yapılan açıklamada, 46 ABD şirketinin kamu ihalelerine katılımını kısıtlayan tedbirler alınmasına karar verildiği belirtildi.

Buna göre, Çin kamu ihale otoritelerinin, aralarında Lockheed Martin Corp, Raytheon Missiles & Defense, General Atomics Aeronautical Systems, Boeing Defence, Space & Security, General Dynamics Land Systems ile Lockheed Martin ve Raytheon ortaklığı Javelin Joint Venture'un olduğu 46 savunma sanayisi şirketinden ürün satın alması yasaklandı.

Çin Ticaret Bakanlığı da aralarında nadir toprak elementleri ve mıknatıs üreticileri MP Materials ve USA Rare Earth, motor ve elektronik güç sistemleri üreticisi Aveox, dron ve robot üreticileri Red Cat, Teal Drones, Jaia Robotics, uzay aracı ve savunma sistemleri parçaları üreticisi Ball Aerospace & Technologies şirketleri ile iştiraklerinin bulunduğu 10 ABD şirketine de ihracat yasağı getirildiğini açıkladı.

Açıklamada, Çinli şirketlerin söz konusu firmalara askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünleri satması, başka ülke şahıs ve şirketlerinin aynı nitelikteki Çin menşeli ürünleri bu firmalara transfer etmesi yasaklandı.

İhracat yasağının, Çin'in ulusal güvenliği ile çıkarlarını korumak, silahların yayılmasının önlenmesi ve diğer uluslararası yükümlülükleri yerine getirmek amacıyla alındığı kaydedilen açıklamada, bu tedbirin, ABD hükümetinin, bazı Çinli şirketleri kötü niyetle "askeri şirketler" listesine eklemesine yanıt olarak alındığı vurgulandı.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 9 Haziran'da, Çin ordusuyla bağlantısının bulunduğunu iddia ettiği "askeri şirketler" listesine ülkenin önde gelen teknoloji firması Alibaba ile elektrikli araç üreticisi BYD gibi Çinli şirketleri dahil etmişti.

Darphaneye 124 işçi alınacak

Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne 124 işçi alımı yapılacak.

Kurumun Resmi Gazete'de yayımlanan ilanına göre Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün İstanbul'daki iş yerlerinde istihdam edilmek üzere 14 meslek için 124 kamu işçisi alımı gerçekleştirilecek.

Müdürlüğün işçi kadrolarına yerleşen adaylar, 2 ay deneme süreli olarak yasal asgari ücretle göreve başlatılacak.

İşçiler, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından bildirilen ve talep şartlarına uygun açık iş sayısının noter kurasıyla belirlenen 4 katı kadar asıl aday arasından Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilecek sözlü sınavla belirlenecek.

Başvurular, İŞKUR internet sitesinden 26 Haziran'a kadar yapılabilecek. Çevrim içi başvurular dışında şahsen, posta veya e-posta yoluyla başvurular kabul edilmeyecek.

İŞKUR'a yapılan başvuru sonrasında Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün "https://www.darphane.gov.tr" internet adresinden teslim edilmesi gereken evrak listesine ait duyuru yapılacak.

Kura sonuçları ve diğer her türlü duyuru da bu adresten ilan edilecek. Adaylara yazılı tebligat yapılmayacak.

Noter kura çekimi, 27 Temmuz saat 14.00'te Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde gerçekleştirilecek.

Kura tarihi ve yerinde değişiklik olması durumunda kurumun internet adresinden duyurulacak.

Kurayla seçilen adaylar, tarihi ve saati daha sonra ilan edilecek zamanda sözlü sınava tabi tutulacak.

“Araç Satışında Dijital Devir Başlamalı”

Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu (MASFED) Genel Başkanı Aydın Erkoç, ikinci el araç satış süreçlerinde mevcut sistemin artık çağın hızına ve dijital dönüşüm anlayışına tam anlamıyla karşılık vermediğini belirterek, yetki belgeli motorlu araç satıcılarının güvenli dijital altyapılar üzerinden doğrudan araç devri gerçekleştirebilmesinin önünün açılması gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin e-Devlet, dijital doğrulama ve güvenli ödeme sistemlerinde önemli bir altyapıya ulaştığını ifade eden Erkoç, ikinci el araç satış işlemlerinin de artık yeni nesil dijital ticaret anlayışıyla yeniden ele alınması gerektiğini kaydetti.

Özellikle büyükşehirlerde noter işlemleri nedeniyle ciddi zaman kayıpları yaşandığını belirten Erkoç, mevcut sistemin vatandaş açısından hem maliyet hem operasyon yükü oluşturduğunu söyledi.

“Yetki belgeli işletmeler güvenli satışın merkezinde yer almalı”

İkinci el motorlu araç ticaretinde Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilen işletmelerin zaten belirli standartlara göre faaliyet gösterdiğini vurgulayan Erkoç, şu değerlendirmede bulundu:

“Bugün yetki belgesine sahip işletmeler; devlet denetiminde faaliyet gösteren, kayıtlı çalışan, vergisini ödeyen ve belirli kriterleri yerine getirerek ticaret yapan kurumsal yapılardır. Güvenli ödeme sistemleri, dijital kimlik doğrulama ve elektronik onay altyapıları artık hayatın birçok alanında aktif olarak kullanılıyor. Aynı sistem araç satış süreçlerinde de uygulanabilir.”

“Vatandaş yüksek işlem maliyetleriyle karşı karşıya kalıyor”

Araç satış işlemlerinde vatandaşın yalnızca araç bedeliyle değil, ek işlem maliyetleriyle de karşı karşıya kaldığını belirten Erkoç, dijital satış modelinin ekonomik açıdan da önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.

“Bugün araç alım satım işlemlerinde vatandaş hem zaman kaybı yaşıyor hem de yüksek işlem ücretleriyle karşılaşıyor. Oysa güvenli dijital satış modeliyle süreçler çok daha hızlı, şeffaf ve düşük maliyetli şekilde yürütülebilir. Türkiye’nin dijitalleşme vizyonu içerisinde bu dönüşüm artık ertelenmemelidir.”

“Dünyada dijital satış sistemleri yaygınlaşıyor”

Avrupa’da birçok ülkede araç satış işlemlerinin dijital platformlar üzerinden gerçekleştirildiğine dikkat çeken Erkoç, Türkiye’nin de bu dönüşüme uygun güçlü teknik altyapıya sahip olduğunu söyledi.

“Bugün Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde araç satış süreçleri elektronik doğrulama sistemleri üzerinden yürütülüyor. Türkiye de dijital kamu hizmetlerinde önemli bir noktaya ulaştı. Güvenli ödeme sistemi, elektronik doğrulama ve merkezi veri altyapısıyla ikinci el araç satışlarında yeni bir modele geçilebilir.”

“Amaç güvenli, hızlı ve kayıtlı ticareti güçlendirmek”

Yeni modelin hem vatandaş hem devlet hem de sektör açısından önemli kazanımlar sağlayacağını ifade eden Erkoç, kayıtlı ve kurumsal ticaretin güçlenmesinin sektör açısından kritik önemde olduğunu söyledi.

“Bizim temel yaklaşımımız; güvenli, şeffaf ve denetlenebilir ticaretin güçlendirilmesidir. Yetki belgeli işletmelerin dijital satış süreçlerine dahil edilmesi, hem kayıt dışılığın azalmasına hem de vatandaşın daha güvenli hizmet almasına katkı sağlayacaktır.”

Erkoç açıklamasını şöyle tamamladı:

“Türkiye artık dijital çağın sunduğu imkanları daha etkin kullanmak zorunda. İkinci el araç satışlarında güvenli dijital devir sistemine geçilmesi, hem vatandaşın hayatını kolaylaştıracak hem de sektörün kurumsal dönüşümünü hızlandıracaktır.”

CFO’lar yeni dengeyi tartıştı

DataExpert’in katkıları ve BMI Business School’un organizasyonuyla düzenlenen CFO Summit 2026, iş dünyasından önemli liderleri buluşturdu, Dengeyi yeniden tanımlamaya odaklanan etkinlik kapsamında, En Etkin 50 CFO Ödül Töreni de gerçekleştirildi.

ekonomim

Türkiye’nin finans ve iş dünyasının önde gelen liderlerini bir araya getiren CFO Summit 2026, bu yıl “Redefining Balance” temasıyla gerçekleştirildi. DataExpert’in katkıları ve BMI Business School’un organizasyonuyla düzenlenen zirvede, ekonomik belirsizliklerin arttığı, teknolojik dönüşümün hızlandığı ve küresel rekabetin yeniden şekillendiği bir dönemde liderlerin nasıl yeni bir denge kurması gerektiği masaya yatırıldı. Finans, teknoloji, yatırım, sanayi ve hizmet sektörlerinden üst düzey yöneticilerin katıldığı zirvede; yapay zekâ, sürdürülebilir büyüme, stratejik sektörler, sermaye tahsisi, verimlilik ve liderlik gibi başlıklar öne çıktı.

Türkiye’nin önde gelen CFO’larını, CEO’larını, yönetim kurulu başkanlarını ve ekonomi dünyasının önemli temsilcilerini bir araya getiren zirvede, CFO’ların yalnızca finansal performansın değil; aynı zamanda büyüme, dönüşüm ve kurumsal dayanıklılığın da mimarı haline geldiği vurgulandı.

Altunkaya: “Denge kurabilen kurumlar geleceği şekillendirecek”

Zirveye ilişkin değerlendirmelerde bulunan DataExpert Genel Müdürü Hasan Altunkaya şunları söyledi: “İş dünyası bugün aynı anda birçok dönüşümü yönetmek zorunda. Bir yandan ekonomik belirsizlikler, jeopolitik riskler ve değişen ticaret dinamikleri diğer yandan yapay zekâ, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik gündemi kurumları yeniden şekillendiriyor.

CFO Summit 2026’da gördük ki artık başarı yalnızca büyümek ya da verimliliği artırmakla ölçülmüyor. Asıl mesele; büyüme ile kârlılığı, teknoloji ile insanı, kısa vadeli sonuçlarla uzun vadeli değeri dengeli biçimde yönetebilmek. Bu nedenle bu yıl zirvemizin temasını ‘Redefining Balance’ olarak belirledik. CFO’lar bugün yalnızca finans yöneticisi değil, şirketlerin dönüşümüne yön veren stratejik liderler olarak geleceğin iş dünyasını şekillendiriyor.”

Belirsizlik çağında finansal yönetim yeniden tanımlanıyor

Programın açılışında ekonomist Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, “Yüksek Belirsizlik Ortamında Finansal Yönetim: 2026 ve Sonrası” başlıklı konuşmasında küresel ekonomideki dönüşümün şirketler üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Aslanoğlu, finansal dayanıklılık, risk yönetimi ve uzun vadeli stratejik planlamanın önemine dikkat çekti.

McKinsey & Company Senior Advisor’ı Jan Kemper ise “AI, Decision Velocity and the Future CFO” başlıklı konuşmasında yapay zekânın karar alma süreçlerine etkisini ele aldı. Kemper, CFO’ların veri odaklı karar alma hızını artıran yeni teknolojiler sayesinde işletmelerin dönüşümünde daha merkezi bir rol üstlendiğini vurguladı.

Türkiye’den global güç yaratmanın yolları konuşuldu

PwC Türkiye Ülke Kıdemli Ortağı Cenk Ulu moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Yeni Değer Alanları: Türkiye’den Global Güç Çıkarmak” oturumunda iş dünyasının önde gelen liderleri Türkiye’nin küresel rekabet gücünü değerlendirdi. Dalgakıran Kompresör Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Dalgakıran, ESAS Yönetim Kurulu Başkanı Ali Sabancı, Paloma Hotels Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Ece Tonbul ile TFI Holding/Ata Grubu Kurucu Ortağı Korhan Kurdoğlu; ölçeklenebilir büyüme, girişimcilik, küresel marka yaratma ve uluslararası rekabet başlıklarında görüşlerini paylaştı.

Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Arda Ermut da yaptığı konuşmada Türkiye ekonomisinin uzun vadeli yatırım potansiyeline ve stratejik sektörlerin önemine değindi.

Gökgöz: Teknoloji ve insan birlikte değer yaratıyor

ING Türkiye Genel Müdürü Alper Gökgöz, “Dengenin Yeni Formülü: Teknoloji, İnsan ve Sürdürülebilir Büyüme” başlıklı konuşmasında kurumların sürdürülebilir başarı için teknoloji yatırımlarını insan odaklı yaklaşımlarla desteklemesi gerektiğini ifade etti. Gökgöz, dijital dönüşümün yalnızca teknoloji yatırımlarıyla değil, kurum kültürü ve yetenek dönüşümüyle birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekti.

Stratejik sektörlerin geleceği masaya yatırıldı

Esin Avukatlık Ortaklığı Yönetici Ortak Avukatı Eren Kurşun moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Stratejik Sektörlerde Büyüme ve Trendler” oturumunda IC Holding CEO’su Can Çaka, Şişecam Genel Müdürü Can Yücel, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Altyapı Bölge Başkanı İdil Gürsel ve Alarko Şirketler Topluluğu CEO’su Ümit N. Yıldız bir araya geldi.

Oturumda enerji, altyapı, sanayi ve yatırım alanlarında önümüzdeki dönemin fırsatları değerlendirilirken; sürdürülebilir büyüme, yatırım iştahı, bölgesel rekabet ve uzun vadeli değer yaratma stratejileri ele alındı.

Büyümenin yeni dinamikleri konuşuldu

Bacacı Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Cem Cansu, “Kârlılık, Büyüme ve Amaç Arasındaki Denge” başlıklı konuşmasında, kurumların yalnızca finansal performansa değil, uzun vadeli kurumsal amaca da odaklanması gerektiğini vurguladı.

RePie Portföy Genel Müdürü Altuğ Dayıoğlu moderatörlüğündeki “Büyümenin Yeni Dinamikleri: Deneyim, Çeviklik ve Dönüşüm” oturumunda HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, Uludağ İçecek Türk CEO’su Levent Kömür, İGA İstanbul Havalimanı CEO’su Selahattin Bilgen ve Aon Türkiye Eş-CEO’su Selda Oknas Tanbay görüşlerini paylaştı.

Liderler; müşteri deneyimi, kurumsal çeviklik, değişime uyum ve organizasyonel dönüşümün büyümenin temel unsurları haline geldiğine dikkat çekti.

CFO’nun yeni rolü: Sermaye tahsisi, verimlilik ve strateji

Günün son panelinde CFO’ların dönüşen rolü ele alındı. Hedef Filo Yönetim Kurulu Başkanı Önder Erdem moderatörlüğünde düzenlenen “CFO’nun Yeni Rolü: Sermaye Tahsisi, Verimlilik ve Strateji” oturumunda, Sahibinden.com CFO’su Burcu Batı, Ağaoğlu Şirketler Grubu CFO’su Dr. Derya Deniz Yılmaz, Hayat CFO’su Hüseyin Okur ve Enerjisa Üretim CFO’su Mert Yaycıoğlu değerlendirmelerde bulundu.

Panelde CFO’ların artık yalnızca mali performansı yöneten profesyoneller değil; yatırım kararlarından operasyonel verimliliğe, sürdürülebilir büyümeden şirket stratejisine kadar geniş bir alanda etkin rol üstlenen liderler olduğu vurgulandı.

Zirve “En Etkin 50 CFO Ödül Töreni” ile sona erdi

CFO Summit 2026, Türkiye’nin finans dünyasına yön veren liderlerini onurlandıran “En Etkin 50 CFO Ödül Töreni” ile sona erdi. Ödül töreninin ardından gerçekleştirilen kokteyl ve “Yaza Merhaba Partisi”nde katılımcılar, networking fırsatı bulurken, iş dünyasının geleceğine ilişkin görüş alışverişinde bulundu.

Türkiye Robotik Cerrahi Üssü Oluyor

Bir zamanlar bilim kurguydu; bugüne kadar dünya genelinde 20 milyon hasta robotlarla ameliyat oldu

ekonomim

Dünya tıbbı son yılların en büyük teknolojik dönüşümlerinden birine tanıklık ediyor. Bir zamanlar bilim kurgu filmlerinde görülen robot destekli ameliyatlar bugün milyonlarca hastanın hayatına dokunuyor. Yapay zeka destekli görüntüleme sistemleri, yüksek hassasiyetli robotik kollar ve gelişmiş dijital platformlarla gerçekleştirilen operasyonlar sayesinde cerrahide yeni bir dönem başladı. Cerrahide teknoloji devrimi olarak kabul edilen robotik cerrahi, günümüzde yapay zeka desteği ile şehirler hatta kıtalar arası ameliyatları mümkün kılıyor. 

Da Vinci Robotik Cerrahi Türkiye operasyonlarını yöneten Cordamed Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Uyanık, robotik cerrahinin yalnızca bir teknoloji yatırımı değil, sağlık hizmetlerinde köklü bir dönüşüm anlamına geldiğini belirterek, "Robotik sistemler cerrahın yerini almak için değil, cerrahın daha hassas, daha kontrollü ve daha güvenli operasyonlar yapabilmesi için geliştiriliyor. İşte tam da bu nedenle şimdiye kadar dünya genelinde 20 milyondan fazla hasta robotik cerrahi ile ameliyat edildi. Yapay zeka entegrasyonları ile sürekli güncellenen robotik cerrahi sistemleri, yakın bir gelecekte yaygınlaşarak cerrahide standart olabilecek" dedi. 

BİR ZAMANLAR GELECEKTİ, BUGÜN, GERÇEK OLDU 

Geçmişte robotik cerrahi ilk olarak belirli alanlarda kullanılmaya başlanırken, bugün ürolojiden genel cerrahiye, kalp ve damar cerrahisinden kadın hastalıkları ve onkolojik cerrahiye kadar çok geniş bir alanda uygulanıyor.

Dünya genelinde 12 binden fazla robotik cerrahi sistemi aktif olarak kullanılırken, 200 binden fazla hekim bu alanda eğitim aldı. Sadece 2025 yılında 3,2 milyondan fazla robotik operasyon gerçekleştirildi. Toplam işlem sayısı ise 20,4 milyonu aşarak sağlık teknolojileri tarihinde önemli bir kilometre taşına ulaştı.

Robotik sistemlerin sunduğu üç boyutlu yüksek çözünürlüklü görüntüleme ve insan elinin erişmekte zorlandığı alanlarda hareket kabiliyeti sağlayan robotik kollar, operasyonların hassasiyetini önemli ölçüde artırıyor. Bu sayede hastalar daha küçük kesilerle ameliyat edilirken, daha az kan kaybı, daha düşük komplikasyon riski, daha kısa hastane yatışı ve daha hızlı iyileşme avantajlarından yararlanabiliyor.

Volkan Uyanık; “Robotik cerrahideki son gelişmeler, ameliyat tekniklerini bir adım daha ileri taşıdı. Yeni nesil "single-port" sistemlerde robotun dört kolu yalnızca madeni para büyüklüğündeki tek bir kesiden vücuda girerek operasyon gerçekleştirebiliyor. Bazı girişimlerde ise doğal vücut boşlukları kullanılarak dışarıdan hiçbir kesi yapılmadan cerrahi müdahale mümkün oluyor. Uzmanlara göre bu gelişmeler, cerrahinin geleceğinde izsiz ve çok daha konforlu operasyonların önünü açıyor.”

Yeni nesil robotik platformlar yalnızca mekanik sistemlerden oluşmuyor. Yapay zeka destekli görüntüleme teknolojileri, moleküler görüntüleme sistemleri ve cerraha anlık geri bildirim sağlayan akıllı enstrümanlar da operasyonların bir parçası haline geliyor.Bu teknolojiler sayesinde cerrahlar operasyon sırasında daha fazla veriye ulaşabiliyor, kritik kararları daha güvenli şekilde verebiliyor ve ameliyat sonuçlarında standartlaşma sağlanabiliyor.

TÜRKİYE ROBOTİK CERRAHİDE BÖLGESEL EĞİTİM ÜSSÜ OLUYOR

Robotik cerrahinin yaygınlaşmasıyla birlikte bu alandaki eğitim ihtiyacı da hızla artıyor. Cordamed Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Uyanık, Türkiye'nin son yıllarda robotik cerrahi eğitimlerinde uluslararası ölçekte dikkat çeken bir merkez haline geldiğini belirterek, "Bugün Türkiye'deki eğitim merkezlerinde yalnızca yerli cerrahlara değil, Avrupa, Orta Doğu, Balkanlar, Kuzey Afrika ve Türk Cumhuriyetleri'nden gelen cerrahi ekiplere de eğitim veriliyor. Gelişmiş simülasyon altyapıları, deneyimli eğitmen kadroları ve yüksek vaka hacmi sayesinde Türkiye, robotik cerrahi alanında bölgesel bir referans noktası haline gelmeye başladı" dedi.

Türkiye'nin sağlık teknolojilerindeki deneyimi ve robotik cerrahi alanındaki yatırımlarının uluslararası ilgiyi artırdığını ifade eden Uyanık, "Birçok ülkeden cerrahlar robotik sistemleri daha etkin kullanabilmek için eğitim amacıyla Türkiye'yi tercih ediyor. Artık sadece robotik cerrahi uygulayan bir ülke değil, aynı zamanda bilgi, deneyim ve eğitim ihraç eden bir konuma doğru ilerliyoruz. Önümüzdeki dönemde Türkiye'nin robotik cerrahi eğitiminde bölgesel liderliğini daha da güçlendireceğine inanıyoruz" diye konuştu.

GELECEĞİN AMELİYATLARI KITALARI AŞABİLİR

Robotik cerrahide önümüzdeki dönemin en dikkat çekici başlıklarından birinin uzaktan cerrahi uygulamaları olacağını belirten Volkan Uyanık, teknolojinin bu alanda çok hızlı ilerlediğine dikkat çekti. Uyanık, "Bugün teknik olarak farklı şehirler hatta farklı ülkeler arasında robotik cerrahi operasyon gerçekleştirmek mümkün. Ancak bu uygulamaların yaygınlaşması için güçlü dijital altyapılar, kesintisiz veri iletişimi, siber güvenlik standartları ve uluslararası regülasyonların gelişmesi gerekiyor. Önümüzdeki yıllarda iletişim teknolojilerindeki ilerlemelerle birlikte uzaktan cerrahi uygulamalarının daha sık konuşulacağını düşünüyoruz" dedi.

Robotik cerrahinin geleceğinin yalnızca robotik sistemlerle sınırlı olmadığını vurgulayan Uyanık, "Yapay zekâ destekli görüntüleme teknolojileri, dijital cerrahi platformları, veri analitiği ve akıllı enstrümanlar ameliyathanelerin dönüşümünü hızlandırıyor. Gelecekte cerrahlar operasyon sırasında çok daha fazla veriye anlık olarak ulaşabilecek ve karar süreçlerini daha güçlü teknolojik desteklerle yönetebilecek. Buradaki temel amaç hiçbir zaman cerrahın yerini almak değil; cerrahın bilgi, deneyim ve becerisini teknolojiyle destekleyerek hasta güvenliğini ve ameliyat başarısını daha da artırmak" ifadelerini kullandı.

Uyanık, sağlık teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin robotik cerrahiyi önümüzdeki 10 yıl içerisinde çok daha yaygın bir noktaya taşıyacağını belirterek, "Nasıl ki bugün laparoskopik cerrahi birçok branşta standart uygulama haline geldiyse, robotik cerrahinin de giderek daha fazla ameliyatta tercih edilen yöntemlerden biri olacağını öngörüyoruz. Bu dönüşüm hem hastalar hem de sağlık sistemleri açısından önemli kazanımlar sağlayacak" diye konuştu.

Bitlo ile Ripple arasındaki Ripple USD anlaşması

Türkiye’nin köklü kripto varlık alım satım platformu Bitlo, dünyanın önde gelen kurumsal blokzincir çözümleri sağlayıcısı Ripple ile iş birliği anlaşması imzaladı.

ekonomim

Anlaşma kapsamında Bitlo, Ripple’ın ABD doları destekli stabil kripto varlığı Ripple USD’yi (RLUSD) Türkiye pazarına taşıyacak. Bitlo’da listelenen Türkiye merkezli stabil kripto varlık USD Token (USDOT) da birebir oranda RLUSD’ye dönüştürülecek.

Bitlo kullanıcılarının hesabına RLUSD tanımlanacak

Bitlo’daki USDOT bakiyelerinin uluslararası bir kripto varlık olan RLUSD’ye dönüştürülmesi süreci otomatik olarak gerçekleşecek. USDOT sahibi Bitlo kullanıcılarının hesabına, hiçbir ek işlem yapmalarına gerek kalmadan RLUSD tanımlanacak. USDOT bakiyeleri ise blokzincir üzerinde yakılarak dolaşımdan çıkarılacak.

Böylece, Türkiye’de ihraç edilen bir stabil kripto varlık ilk kez küresel kripto ekosistemine entegre edilecek.

Konuyla ilgili açıklamada bulunan Bitlo CEO’su Mustafa Alpay, “Ripple ile gerçekleştirdiğimiz bu iş birliği, yerel ihtiyaçlara küresel bir vizyonla yaklaşımımızın önemli bir göstergesidir” dedi.

RLUSD, 3 ayrı paritede listeleniyor

Bitlo, Ripple’ın ABD dolarıyla desteklenen stabil kripto varlığı RLUSD’yi alım satım işlemlerine hemen açacak. RLUSD, Bitlo’da Türk lirası, XRP ve USDT paritelerinde listeleyecek. Bitlo kullanıcıları, RLUSD/TRY, RLUSD/XRP ve RLUSD/USDT alım satımı yapabilecek.

Ripple ile kurduğu bu iş birliğiyle birlikte Bitlo, küresel kripto ekosisteminin en başarılı ürünlerini Türk yatırımcılarla buluşturmaya devam ediyor. Bitlo, yakın zamanda, Türkiye’deki en avantajlı oranlarla staking hizmetini de başlatmıştı.

Bitlo, 2018’den beri hizmet veriyor

Bitlo, 2018’den beri Türkiye’nin kripto varlıklar sektöründe faaliyet gösteriyor. Bitcoin’den Ether’e en popüler kripto varlıkları kullanıcılarıyla buluşturan Bitlo, yenilikçi ürün ve özellikleriyle fark yaratıyor.

Bitlo’da bugün 280’den fazla kripto varlık çifti işlem görüyor. Şikayetvar A.C.E. Ödülleri’nde 4 sene üst üste “Kusursuz Müşteri Deneyimi Ödülü” alan ve kullanıcılarına 7/24 canlı destek sunan Bitlo, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) faaliyet izni çerçevesinde hizmet veriyor.

"ilk" ihtisas OSB'si 2027'de üretime geçecek

İlaç, kozmetik ve gıda sanayisinin stratejik ham maddeleri arasında yer alan tıbbi ve aromatik bitkilerde katma değerli üretim hedefiyle kurulan İzmir'deki Kınık Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB) gelecek yıl faaliyete geçecek.

Kınık ilçesinde 1,3 milyon metrekare alana kurulan organize sanayi bölgesinde (OSB) 56 sera parseli, 41 işleme parseli, 8 hizmet ve destek alanı, 2 idari ve sosyal tesis alanı yer alacak.

İstanbul-İzmir Otoyolu, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Aliağa ilçesindeki limanlara yakınlığıyla lojistik açıdan dikkati çeken bölgenin yaklaşık yüzde 48'ini sera parselleri, yüzde 26'sını ise işleme parselleri oluşturuyor.

Tıbbi ve aromatik bitkiler ile tohum ve fide üretiminin yapılacağı seralarda elde edilen ürünler, bölgede kurulacak tesislerde işlenerek uçucu yağ, ekstrakt (organik maddelerin özlerinin ayrıştırılması ve yoğunlaştırılmasıyla elde edilen öz) gibi yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülecek.

Altyapı çalışmaları kapsamında çevre duvarının büyük bölümü tamamlandı. Yol, kanalizasyon, internet ve doğal gaz altyapısına yönelik çalışmalar sürüyor.

Bölgede parsellerin yaklaşık yüzde 20'si tahsis edildi.

Sıfır atık ve endüstriyel simbiyoz modeli uygulanacak

Tıbbi ve aromatik bitkilerin ham madde olarak ihraç edilmesi yerine, işlenerek yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesine katkı sunacak bölgede ilk üretimin gelecek yıl başlaması planlanıyor.

Kınık TDİOSB tam kapasiteye ulaştığında yaklaşık 3 bin kişi istihdam edilecek.

Kınık TDİOSB Yönetim Kurulu Başkanı Enver Olgunsoy, Türkiye'nin üç kıtanın kesişim noktasında bulunması nedeniyle zengin bitki çeşitliliğine sahip olduğunu söyledi.

Bu çeşitliliğin ülkeye önemli bir potansiyel sunduğunu belirten Olgunsoy, organize sanayi bölgesinin bu alanda Türkiye'de ilk, dünyada tek olduğunu ifade etti.

Olgunsoy, Türkiye'deki tıbbi ve aromatik bitkilerinin bazılarının endemik olduğunu dile getirerek, "Gül yağı, kekik, defne, adaçayı gibi birtakım aromatik bitkilerde dünya şampiyonuyuz ve ürünleri dünyaya sunuyoruz. Bu organizeyle tıbbi ve aromatik bitkileri ileri ekstraksiyon ve teknolojik tesislerle işlemeyi daha da ileri aşamaya getirmeyi düşünüyoruz." dedi.

Sera, işleme tesisi ve AR-GE merkezlerinin yanı sıra tıbbi ve aromatik bitkiler alanında eğitim verecek bir meslek yüksekokulunun da kurulmasının amaçlandığını aktaran Olgunsoy, bölgede sıfır atık ve endüstriyel simbiyoz modelinin uygulanacağını, seralarda üretilen ve çevre illerden bitkisel atıkların işlenerek ekonomiye kazandırılacağını anlattı.

Bölgede faaliyet gösterecek yatırımcıların çeşitli hibe ve desteklerden yararlanabileceğini belirten Olgunsoy, "Burada gelecek yıl üretime başlanacak. Şu anda parsel sahipleri bununla ilgili harekete geçmek üzere bekliyorlar. Projelerini hazırlıyorlar. Biz de onlara tahsis yapıyoruz. Süratle de dolacağını düşünüyorum." ifadelerini kullandı.

"60-70 milyon dolarlık ticaret hacmi"

Olgunsoy, bölgenin sektördeki ithalatın azaltılmasına katkı sunacağını, yüksek katma değerli ihracatla gelir kazandıracağını vurguladı.

Bölgeye yurt dışından da ilgi olduğunu, Hollandalı bir firmaya parsel tahsisinin yapıldığını kaydeden Olgunsoy, şöyle devam etti:

"Tamamen dolduğunda, üretimi sürdürebilir hale geldiği zaman yıllık asgari 60-70 milyon dolarlık ticaret hacmi olacak. Yurt dışından ithal getirdiğimiz bazı ürünleri önleyeceği gibi bölgemizden yurt dışına satacağımız da var. Bazı endemik ürünlerimiz de var bizim. Endemikleri de burada yetiştirdiğimizde bütün dünyaya satma şansı olacaktır. Bu, o nedenle çok daha önemli bir organizedir."

Emtia piyasalarında ABD-İran mutabakatı etkili oldu

Brent petrolde tamamlanan haftada, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin yeniden başlaması fiyatları baskıladı.

Emtia piyasalarında tamamlanan haftada, ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni Başkanı Kevin Warsh yönetiminde gerçekleştirilen ilk Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı ile ABD ve İran arasında sağlanan mutabakat fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

ABD ile İran'ın Pakistan'ın arabuluculuğunda yürüttüğü müzakerelerde 14 Haziran'da sağlanan 14 maddelik mutabakat, hafta başından itibaren küresel piyasalarda risk algısının azalmasını sağladı.

Çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını içeren mutabakatın taraflarca imzalanmasının ardından Boğazdaki tanker geçişleri yeniden başladı.

Söz konusu gelişmeler, küresel enerji arzının toparlanabileceğine ilişkin beklentileri güçlendirerek petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primini azalttı. Bununla birlikte geçişlerin savaş öncesindeki seviyelerin altında kalması, gemilerden önceden izin alınmasının talep edilmesi ve bölgedeki güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmaması piyasalardaki iyimserliği sınırladı.

İsviçre'de yapılması planlanan takip görüşmelerinin ertelenmesi de mutabakatın kalıcı bir barış anlaşmasına dönüşmesine ilişkin belirsizliklerin sürdüğünü gösterdi.

Fed ise 17-18 Haziran'da gerçekleştirilen toplantısında politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında oy birliğiyle sabit tuttu.

Bankanın federal fon oranına ilişkin 2026 sonu medyan tahminini mart ayındaki yüzde 3,4'ten yüzde 3,8'e yükseltmesi ve yayımlanan nokta grafiğinde 18 katılımcıdan 9'unun yıl sonuna kadar en az bir faiz artırımı öngörmesi, Fed'in sıkı para politikasını uzun süre koruyabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.

Karar metninin önceki açıklamalara göre belirgin şekilde kısaltılması, ileriye dönük yönlendirme niteliğindeki ifadelerin çıkarılması ve Warsh'un nokta grafiğine kendi faiz tahminini dahil etmemesi de piyasalarda belirsizliğin artmasına yol açtı.

Warsh'un basın toplantısında enflasyonun yüzde 2 hedefinin oldukça üzerinde seyrettiğini belirterek, fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik kararlılığı vurgulaması, Bankanın "şahin" duruşunu destekledi.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı 3 baz puan azalışla yüzde 4,46 seviyesinde tamamladı.

Fed'in sıkı para politikasını sürdürebileceği ve yıl içinde faiz artırımına gidebileceği yönündeki beklentilerin güçlenmesiyle hafta içinde 101,1 seviyesine çıkarak son 13 ayın en yüksek seviyesini gören dolar endeksi, haftayı yüzde 1,1 artışla 100,8'den kapattı.

Değerli metallerde güçlü dolar baskısı

Değerli metallerde hafta içinde Fed'in beklenenden daha "şahin" bir görünüm ortaya koyması ve dolar endeksinin son 13 ayın zirvesine çıkması satış baskısını artırdı.

Dolar endeksinin değer kazanması, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından değerli metallerin maliyetini yükseltirken, faizlerin uzun süre yüksek kalabileceğine ilişkin beklentiler de faiz getirisi bulunmayan metallere talebi azalttı.

Bu gelişmelerle ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 5, platinde yüzde 3,2, paladyumda yüzde 1,9 ve altında yüzde 1,3 geriledi. Spot altının ons fiyatı haftayı 4 bin 169 dolar civarında tamamladı.

Baz metallerde Çin ekonomisine ilişkin endişeler öne çıktı

Baz metallerde ise Fed'in "şahin" duruşunun ardından güçlenen dolar ve Çin ekonomisine ilişkin açıklanan veriler fiyatlamalarda etkili oldu.

Dolar endeksinin yükselmesi, dolar üzerinden fiyatlanan sanayi metallerini diğer para birimlerini kullanan alıcılar açısından daha pahalı hale getirerek satış baskısını artırdı.

Dünyanın en büyük metal tüketicisi konumundaki Çin'de perakende satışların mayısta aylık bazda gerilemesi ve ocak-mayıs dönemindeki sabit varlık yatırımlarının yıllık yüzde 4,1 azalması, sanayi metalleri talebine ilişkin endişeleri güçlendirdi.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar alüminyumda yüzde 4,4, bakırda yüzde 2, nikelde yüzde 1,2, çinkoda yüzde 0,6 ve kurşunda yüzde 0,5 düştü.

Brent petrolde jeopolitik risk primi azaldı

Brent petrolde ise aynı dönemde ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin yeniden başlaması fiyatları baskıladı.

Mutabakat kapsamında geçiş ücretlerinin 60 günlük müzakere sürecinde alınmayacağının açıklanması ve bölgedeki petrol üreticilerinin ihracatı artırmaya başlaması, küresel arzın toparlanabileceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.

Buna karşın gemilerin Boğazdan geçmeden önce izin almak zorunda olması, mayın ve sigorta risklerinin devam etmesi ve sevkiyatların savaş öncesindeki düzeylere henüz ulaşmaması, fiyatlardaki düşüşü sınırladı.

Doğal gaz fiyatları ise mevsimsel soğutma talebinin güçlenebileceğine ve ihracat akışlarının artacağına ilişkin beklentilerle Brent petrole göre pozitif ayrıştı.

Bu gelişmelerle haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 2,5 artarken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6,7 geriledi.

Tahıllarda teknik alımlar ve hava koşulları fiyatları destekledi

Tarım emtialarında ise tamamlanan haftada, ABD'deki hava koşulları, ürün gelişimine ilişkin beklentiler ve önceki hafta açıklanan ABD Tarım Bakanlığı verilerinin etkileri takip edildi.

ABD Tarım Bakanlığının yayımladığı raporda, ülkedeki kışlık buğday üretiminin 1965-1966 sezonundan bu yana en düşük seviyeye gerileyeceğinin öngörülmesi, yeni haftada da arz endişelerinin gündemde kalmasına neden oldu.

ABD'nin Orta Batı bölgesinde etkili olan yağışların tarla çalışmalarını aksatabileceğine ilişkin değerlendirmeler mısır ve soya fasulyesi fiyatlarını desteklerken, Çin'in ABD tarım ürünlerine yönelik talebinin yeniden canlanabileceğine ilişkin beklentiler de soya fasulyesindeki yükselişe katkı sağladı.

Bu gelişmelerle Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 2,9, pirinçte yüzde 1,4, mısırda ve soya fasulyesinde yüzde 0,9 arttı.

Kakao ve kahvede hava koşullarına ilişkin riskler izlendi

Yumuşak emtia piyasasında da Brezilya ile Batı Afrika'daki hava koşulları ve El Nino hava olayının tarımsal üretim üzerindeki olası etkileri fiyatlamalarda öne çıktı.

Kakao fiyatlarında, Batı Afrika'daki üretim bölgelerinde aşırı yağışların hastalık riskini artırabileceğine ilişkin endişeler ve fonların satış pozisyonlarını azaltması sert yükselişi destekledi.

Önceki hafta El Nino koşullarının başladığının açıklanmasının ardından tropikal ürünlerin üretim görünümüne ilişkin risklerin artması da kakao ve kahve fiyatlarındaki yükselişe katkıda bulundu.

Kahvede, Brezilya'nın önemli üretim merkezi Minas Gerais dahil ülkenin güneydoğusundaki üretim bölgelerinde görülen aşırı yağışlar hasadı durdurdu.

Bu gelişmelerle Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 4,9 ve pamukta yüzde 4,4 yükselirken, şekerde yüzde 0,6 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 10 artışla tamamladı.

İşverenler için tecil süresinin 72 aya çıkarıldı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) borcu bulunan işverenler için tecil süresinin 72 aya çıkarıldığını açıkladı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) borcu bulunan işverenler için tecil süresinin 72 aya çıkarıldığını, teminatsız tecil limitinin 10 milyon liraya yükseltildiğini ve 31 Ağustos'a kadar yapılacak başvurularda yıllık tecil faiz oranının yüzde 39'dan yüzde 29'a düşürüldüğünü söyledi.

Çeşitli programlara katılmak üzere kentte bulunan Bakan Işıkhan, Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü Konferans Salonu'nda "Türkiye Yüzyılı'nda Çalışma Hayatı Buluşmaları" kapsamında kentteki iş insanlarıyla bir araya geldi.

Işıkhan, bakanlık olarak sık sık, il ve ilçeleri ziyaret ettiklerini, çalışma hayatının paydaşlarıyla bir araya geldiklerini, işçilerle, işverenlerle, esnafla, ticaret erbabıyla buluşarak, hem şehrin hem de ülkenin kalkınma sürecine katkıda bulunacak istişarelerde bulunduklarını anlattı.

Özellikle şehirlerin çalışma hayatını geliştirecek yeni projeleri hayata geçirirken, mutlaka sahadan gelen ihtiyaç, talep ve önerileri alabilecekleri istişare ortamlarının oluşması için gayret gösterdiklerini dile getiren Işıkhan, bugün medeniyetlerin buluşma noktası, tarım ve turizmin kalbi, ticaret yollarının kavşak noktası serhat şehir Kars'ın, hem geleceğe dair hedeflerini konuşmak, hem de mevcut durumunun değerlendirmesini yapmak üzere buluştuklarını bildirdi.

Kars'ın, "Türkiye Yüzyılı" vizyonunun itici güçlerinden ve kalkınma mücadelesinin merkez üslerinden biri olacağına işaret eden Işıkhan, şöyle devam etti:

"Başta çalışma hayatı olmak üzere, Türkiye'yi içeride ve dışarıda daha güçlü kılacak her mecrada, iş dünyası olarak da durma, duraksama, adımlarımızda tereddüt etme, kabuğumuza çekilme lüksümüzün olmadığını özellikle vurgulamak istiyorum. Herkes faaliyet gösterdiği alanda en iyisi olmak için daha çok çalışmalı ve daha fazla katma değer üretmelidir. Bu hususta Karslı kardeşlerimize güveniyorum. Bizler de, 'Türkiye Yüzyılı' hedefimiz doğrultusunda, Kars başta olmak üzere 81 ilimizin tamamını dünya standartlarının üzerine çıkarmak için var gücümüzle çalışmaya, üretmeye devam edeceğiz."

Bugün Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan illerini kapsayan TRA2 Bölgesi'nde, istihdam oranının yüzde 49,9 seviyesine ulaştığını aktaran Işıkhan, "İşsizlik oranı ise yüzde 6,4 ile ülke ortalamasının altında seyretmektedir. Bölge ekonomisinde tarım, sanayi ve hizmetler sektörleri birbirini tamamlayan güçlü bir yapı oluşturmaktadır. İŞKUR aracılığıyla vatandaşlarımızın iş bulmasına, işverenlerimizin ise ihtiyaç duyduğu iş gücüne ulaşmasına katkı sağlıyoruz. Kars’ta 2002 yılından bugüne kadar 26 binden fazla vatandaşımızın işe yerleşmesine aracılık ettik. Sadece bu yılın ilk beş ayında işverenlerimiz tarafından 543 açık iş talebi İŞKUR’a iletilmiştir. Nitelikli iş gücü oluşturmak amacıyla yürüttüğümüz aktif işgücü programları kapsamında ise bugüne kadar 14 binden fazla vatandaşımız, mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları ve girişimcilik eğitimlerinden faydalandı." diye konuştu.

Işıkhan, özellikle gençlerin iş tecrübesi kazanmasına yönelik programlara büyük önem vererek sürdürdüklerini dile getirerek, "Engelli vatandaşlarımızın ekonomik hayata daha güçlü katılım sağlamaları amacıyla, kendi işini kurmak isteyen kardeşlerimize hibe desteği veriyoruz. İş ve meslek danışmanlarımız da sahada aktif şekilde görev yapıyor. Vatandaşlarımızla birebir görüşmeler gerçekleştiriyor, işyerlerimizi ziyaret ediyor, gençlerimizle okullarda bir araya geliyor ve çalışma hayatına ilişkin her konuda rehberlik hizmeti sunuyoruz. Bunun yanında işsizlik ödeneğinden kısa çalışma ödeneğine, ücret desteğinden çeşitli sosyal koruma mekanizmalarına kadar birçok alanda vatandaşlarımızın yanında olduk. Zor zamanlarda çalışanımızı ve işverenimizi yalnız bırakmadık, bırakmayacağız." ifadelerini kullandı.

Kars'ta faaliyet gösteren iş yerlerinin büyümesini ve yeni yatırımların hayata geçirilmesini desteklemek amacıyla SGK aracılığıyla teşvik mekanizmalarını da etkin şekilde kullandıklarını vurgulayan Işıkhan, şunları kaydetti:

"Bugüne kadar teşviklerden yararlanan iş yeri sayısı 12 bini aşmış, sağlanan destek tutarı ise 1,4 milyar lirayı geçmiştir. Bu desteklerin üretime, istihdama ve bölgesel kalkınmaya önemli katkılar sağladığına inanıyoruz. Bizler, Kars'ın üretim, istihdam ve ihracat kapasitesini daha da güçlendirecek her türlü projeyi desteklemeye devam edeceğiz. Çünkü güçlü bir Kars, güçlü bir bölge, güçlü bir bölge ise güçlü bir Türkiye demektir. Özellikle Kars'ın yerel kalkınmasına ve gelişmesine önemli katkılar sunan yatırımcımız, üreticimiz, işverenlerimiz, esnaflarımız, ticaret erbabımız geleceğin Türkiye’sine giden yolda bizim en değerli yol arkadaşlarımızdır. Sizlerin azmi ve kararlılığı, hem şehrimizin hem de ülkemizin çalışma hayatını daha güçlü kılıyor. Sizler ürettikçe, kalkınmamız ivme kazanıyor."

“Yıllık tecil faiz oranını yüzde 39'dan yüzde 29'a düşürüyoruz”

Üretimin, yatırımın ve istihdamın önündeki engelleri kaldırmayı sosyal kalkınmanın ve toplumsal refahın temel şartı olarak gördüklerini ifade eden Işıkhan, "Bu anlayışla, işverenlerimizin ve işletmelerimizin üzerindeki mali yükleri hafifletecek önemli bir adımı daha dün itibariyle hayata geçirdik." hatırlatmasında bulundu.

Işıkhan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumumuza olan vadesi geçmiş borçların ödenebilmesine yönelik önemli kolaylıklar sağlıyoruz. İşverenlerimizin taleplerini dikkate alarak, daha önce 36 ay olan tecil süresini tam iki katına çıkardık ve 72 aya kadar uzattık. Yine daha önce 250 bin lira olan teminatsız tecil limitini 10 milyon liraya çıkardık. Halihazırda tecil ve taksitlendirme kapsamında bulunan işverenlerimize de yeni imkanlar getiriyoruz. Mevcut tecilli borçların daha uzun vadelerle yeniden yapılandırılabilmesine olanak tanıyoruz. Ayrıca 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yapılacak başvurularda uygulanan yıllık tecil faiz oranını yüzde 39'dan yüzde 29'a düşürüyoruz. Böylece işletmelerimizin finansman maliyetlerini önemli ölçüde azaltıyoruz. Bunun yanında, mevcut tecilli borçların da yüzde 29 faiz oranı üzerinden yeniden düzenlenebilmesinin önünü açıyoruz. Böylece daha önce yapılandırılmış borçlara sahip işverenlerimiz de bu avantajlardan yararlanabilecek."

Bakan Işıkhan, "SGK borcu bulunan işletmelerimizin ve belediyelerin, bu düzenlemeyi bir fırsat olarak görüp hızlı şekilde adım atmalarını tavsiye ediyorum. Bu düzenlemeleri, işletmelerimizin nefes almasını sağlamak, çalışanlarımızın işini korumak ve ekonomimizin çarklarının güçlü şekilde dönmesini temin etmek üzere çıkardık. Bölgemizde ve dünyada yaşanan belirsizlikler ve krizlere rağmen bugün Türkiye olarak gelmiş olduğumuz bu nokta, gelecekte daha iyi seviyelere ulaşacağımızın da açık bir teminatıdır. Biz tüm imkanlarımızla sizlerin yanındayız." şeklinde konuştu.

Türk yatırımcıların 128 ülkede 2 bin 251 yatırımı bulunuyor

Ticaret Bakanlığı verilerinden derlediği bilgiye göre, Bakanlık, Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin 2025 sonu itibarıyla yurt dışındaki yatırımlarının tespitine yönelik "Yurt Dışı Yatırım Anketi" yaptı.

Türk yatırımcıların, 2025 yılı sonu itibarıyla, 128 ülkede 2 bin 251 doğrudan yatırımı yer alıyor.

Ticaret Bakanlığı verilerinden derlediği bilgiye göre, Bakanlık, Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin 2025 sonu itibarıyla yurt dışındaki yatırımlarının tespitine yönelik "Yurt Dışı Yatırım Anketi" yaptı. Bu kapsamda, Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışında gerçekleştirdikleri 2 bin 251 yatırımın sermaye pozisyonu 69,2 milyar dolar olarak tespit edildi. 2024'te yatırımların sermaye pozisyonu 60,1 milyar dolar seviyesindeydi.

Yatırımcı ile yurt dışı yatırım arasındaki borç ilişkisinin de dikkate alındığı net yatırım pozisyonuna göre, Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışı yatırımlarının tutarı 72,1 milyar dolar oldu.

Türkiye kaynaklı yurt dışı yatırımların dağılımı incelendiğinde, 2 bin 251 yatırımın 846'sının Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde, 464'ünün "diğer Avrupa ülkeleri" olarak gruplandırılan Birleşik Krallık, Rusya, Balkanlar, İsviçre, Norveç ve Doğu Avrupa bölgesinde bulunduğu görüldü. Öne çıkan diğer bölgeler ise 256 ile Yakın ve Orta Doğu Asya, 246 ile diğer Asya ülkeleri ve 220 ile Kuzey Amerika ülkeleri oldu.

AB ülkelerinin toplam yatırımlar içindeki payı yüzde 38,3

Buna göre, AB ülkelerinin toplam yatırımlar içindeki payı yüzde 38,3 olurken, diğer Avrupa ülkelerinin payı yüzde 20,8 olarak hesaplandı.

Yurt dışı yatırımların bölgelere göre sermaye pozisyonuna bakıldığında, AB ülkelerinin yüzde 53,1 pay ve 36,7 milyar dolar sermaye pozisyonuyla ilk sırada geldikleri görüldü. AB ülkelerini "diğer Avrupa ülkeleri" yüzde 26,2 pay ve 18,1 milyar dolar ile takip etti. Kuzey Amerika'da yüzde 5,62 ve 3,9 milyar dolar, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Güneydoğu Asya ülkelerinin de yer aldığı "diğer Asya ülkeleri"nde yüzde 5,59 pay ve 3,9 milyar dolar tutarında Türk yatırımı bulunuyor. Gürcistan ve Azerbaycan gibi komşu ülkeler ile Orta Doğu ve Körfez ülkelerini içeren Yakın ve Orta Doğu Asya bölgesi yatırımlar içinde yüzde 4,04 pay ve 2,8 milyar dolar sermaye pozisyonuna sahip oldu.

Türkiye'den söz konusu yatırımlara 2025'te yapılan ihracatın 10,7 milyar dolar, ithalatın ise 8,1 milyar dolar olduğu belirlendi.

İlk sırada Hollanda var

Geçen yıl sonu itibarıyla, toplam 128 ülkede doğrudan Türk yatırımı bulunuyor. İlk sırada, 223 yatırım ve 26 milyar 142 milyon dolarlık sermaye pozisyonuyla Hollanda yer aldı. Bu ülkeyi, 4 yatırım ve 4 milyar 787 milyon dolarlık sermaye pozisyonuyla Jersey bölgesi takip etti. Listede ayrıca Birleşik Krallık (İngiltere, Galler, İskoçya, Kuzey İrlanda) 125 yatırım ve 3 milyar 903 milyon dolarlık, ABD 209 yatırım ve 3 milyar 808 milyon dolarlık yatırım tutarıyla öne çıktı.

Türkiye'de, yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin gerçekleştirdikleri yurt dışı yatırımlarda, finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 62'lik payla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faaliyetlerin en ağırlıklı bölümünü ise holding şirketlerinin faaliyetleri oluşturdu.

Finans ve sigorta faaliyetlerini yüzde 7,8'lik payla madencilik ve taş ocakçılığı, yüzde 5,1 ile toptan ve perakende ticaret, yüzde 4,2 ile ana metal sanayisi, yüzde 3,8 ile ulaştırma ve depolama, yüzde 2,9 ile gıda, içecek ve tütün ürünleri imalatı, yüzde 2,3 ile konaklama ve yiyecek hizmeti ve yüzde 1,6'lık payla inşaat faaliyetleri izledi.

Çiçek satışlarının yüzde 45'i İstanbul'dan geçiyor

Türkiye'nin kesme çiçek ticaretinin en önemli merkezlerinden İstanbul'daki 3 çiçek mezatı, ülke genelindeki satışların yaklaşık yarısına aracılık ediyor.

Flora Çiçekçilik Üretim ve Pazarlama Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Muammer Yazıcı, yaptığı açıklamada, İstanbul'da Sarıyer, Kadıköy ve Alibeyköy'de faaliyet gösteren 3 mezatın Türkiye'deki toplam çiçek satışlarının yaklaşık yüzde 45'ini temsil ettiğini söyledi.

İstanbul'daki mezatların yalnızca kentin değil, Türkiye'nin de önemli çiçek dağıtım merkezleri arasında yer aldığını belirten Yazıcı, üreticilerin Adana, Mersin, Antalya, Yalova, Tokat, Samsun ve İzmir gibi üretim bölgelerinde yetiştirdiği çiçeklerin bu sistem üzerinden yurt içi pazara ulaştırıldığını anlattı.

Yazıcı, üreticiler tarafından barkodlanan çiçeklerin mezatlarda bilgisayar sistemiyle sıraya alındığını ve açık artırma yöntemiyle satışa sunulduğunu ifade ederek, "Üreticiden çıkan bir çiçek yaklaşık 7 saat içinde İstanbul'da satışa sunulabiliyor. Daha uzak noktalarda ise bu süre 12 saate kadar çıkabiliyor." dedi.

İstanbul'un çiçek ticaretinde dağıtım merkezi konumunda bulunduğunu kaydeden Yazıcı, Anadolu'ya gönderilen ürünlerin ise büyük ölçüde Ankara üzerinden sevk edildiğini belirtti.

Yazıcı, şunları kaydetti:

"Son 1 yılda İstanbul çiçek borsasındaki işlem hacmi aslında Türkiye ile aynı oranda. İlk 6 aya yakın süreçte yüzde 30 oranında bir artış var diyebiliriz. Yani yılın ilk 6 ayına yakın süreçte İstanbul'daki 3 çiçek mezatında işlem hacmi yüzde 30 arttı. Yine ilk 6 aya yakın süreçte sektörde Türkiye genelindeki işlem hacmi 1 milyar liranın üzerinde oldu. Bunu tabii ki özel günler çok fazla şekilde artırıyor. Şuan yaz ayları. Biraz düşüş gösterebiliyor. Ancak eylülden sonra trend yükselmeye yine başlar. Yıl sonunda ise Türkiye genelinde sektörde 2,5 milyar liralık bir ciro bekliyoruz. Burada haftanın 2 günü yarım olmak üzere toplamda 5 gün mezat oluyor. İstanbul mezatlarında (3 mezatın) haftalık 4,5-5 milyon dal çiçek satılıyor ve bunun tahmini olarak ortalama 20-25 milyon lira cirosu var."

Sektörde satışı yapılan çiçek türlerinin fiyatlarında zaman zaman değişimler gözlediğini anlatan Yazıcı, "Bu çok enteresan ama örnek olarak mesela 3 hafta önce lilyum (zambak) fiyatları tavan yapmıştı. Çok yüksekti. Şuanda da taban fiyattan gidiyor. Dip yaptı. Çünkü Anneler Günü'ne endeksli çiçekler havanın serin olmasından dolayı sarkma yaptı, sarkma yapınca havalar birden ısındı ve piyasa çiçeğe boğuldu. Boğulunca da borsa düşüyor. Tüketilmeyen çiçekler konuldukları depolardan şimdi piyasaya çıkınca böyle bir durum yaşanabiliyor. Ancak bunun bugün yarın düzelmesini, sürecin oturmasını bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Yazıcı, Türkiye'de kesme çiçek üreticiliğinin diğer ülkelere göre de bazı avantajlarının olduğunu dile getirerek, "Bizim ülkemizde iklim avantajımız var. Özellikle gerberada (Papatyagiller familyasından). Diğer ülkelerde üretilmediği zamanda burada üretilebildiği için Türk çiçeğinin önemi ortaya çıkıyor. Karanfilde de ortaya çıkıyor. Yani özellikle gerbera ve karanfilin yetiştirilmesi iklim yönünden önem arz ettiği için Türk çiçeği biraz daha bu alanda önde geliyor." şeklinde konuştu.

Türkiye'de üretimin ve satışların artması için bilimsel çalışmalar yapılması gerektiğini ifade eden Yazıcı, "Son yıllarda devletin seracılığa verdiği krediler var ve bazı bölgeler hakikaten önem arz ediyor. Örneğin, Erbaa'da geçtiğimiz yılda 500 dönüm gibi bir kapalı seranın yüzde 75 oranında hibe verildi. Farklı illerde çalışan arkadaşlarımız da bundan dolayı kendi illerine dönerek üretime başladılar. Hatırı sayılır bir üretim var. Ama bunun mutlaka artması önem arz ediyor. Artmasının faydasının da ithalatın azalmasına yansıyacaktır diye düşünüyorum." dedi.

Yazıcı, üretim kapasitesinin artırılmasının hem ihracata katkı sağlayacağını hem de ithalat ihtiyacını azaltacağını belirterek üretim bölgelerinin genişletilmesi ve lojistik maliyetlerini düşürecek yatırımların sektörün büyümesini destekleyeceğini sözlerine ekledi.

Tahvil ve Bonolarda stopaj süresi uzatıldı

Devlet tahvili, hazine bonosu ve kamu kira sertifikalarından elde edilen gelirlere uygulanan stopaj süresinin 2026 yılı sonuna kadar uzatılması kararlaştırıldı.

"193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67'nci Maddesinde Yer Alan Tevkifat Oranları Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı", Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, 30 Haziran'da sona erecek devlet tahvilleri, hazine bonoları ve kamu varlık kiralama şirketlerince ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelirler için uygulanan mevcut stopaj oranlarının süresinin, 31 Aralık 2026'ya kadar uzatılmasına karar verildi.

Bu karar, 1 Temmuz'dan sonraki söz konusu menkul kıymetlerin gelir ve kazançları için uygulanacak.

Lisanssız elektrik üretiminde yeni düzenleme

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı bazı lisanssız elektrik üretim tesislerine ilişkin yeni düzenlemeler yaptı.

EPDK'nin konuya ilişkin kurul kararları, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, 10 yıllık lisanssız üretim süresi dolan ve tüketim tesisi ile farklı ölçüm noktasında bulunan lisanssız elektrik üretim tesislerinde bu yıl için üretilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin tamamı satışa konu edilebilecek.

Öte yandan, 12 Haziran tarihli Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız üretim faaliyetine devam eden elektrik üretim tesislerine söz konusu kararın yürürlük tarihinden itibaren veriş yönlü dağıtım bedeli olarak "Lisanssız Üretici-2" tarifesi uygulanacak.

Dolar endeksi son 13 ayın zirvesinde

Dolar endeksi, ABD Merkez Bankasının (Fed) "şahin" mesajları ve Orta Doğu'da sağlanan uzlaşının belirsizlik taşımasıyla birlikte 101,13 seviyesine çıkarak son 13 ayın zirvesini gördü.

Orta Doğu'da oluşturulan barış ikliminin İsrail'in Lübnan'ı hedef alması sonucu İran'ın müzakerelerden çekilmesiyle tehlikeye girmesi ve Fed'in gelecek dönemde "şahin" politikalara dönebileceğinin sinyalini vermesi, doları diğer para birimleri karşısında destekledi.

Fed, önceki gün politika faizini beklentiler doğrultusunda sabit tutarken, kısaltılan politika metninde fiyat istikrarı üzerinde duruldu. Banka, federal fon oranına ilişkin tahminini bu yıl sonu için yüzde 3,4'ten 3,8'e yükseltti.

Fed'in yeni başkanı Kevin Warsh, karar sonrası yaptığı açıklamada, enflasyonun yüzde 2 hedefinin oldukça üzerinde seyrettiğini belirterek, fiyat istikrarını sağlama konusunda kararlı olduklarını ifade etti.

Bu gelişmeler sonrasında para piyasalarında yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapılması ihtimali güçlendi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül toplantısında yüzde 89 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı tahmin ediliyor.

Öte yandan, geçen hafta ABD'de açıklanan enflasyon verileri, fiyat artışlarındaki hızlanmayı gözler önüne serdi. Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) mayısta aylık yüzde 0,5, yıllık yüzde 4,2 arttı. Bu dönemde piyasa beklentisine paralel artan TÜFE, yıllık bazda Nisan 2023'ten bu yana en yüksek artışını kaydetti.

Dolar endeksi, bu gelişmeler, Fed'in "şahin" mesajları ve Orta Doğu'da sağlanan uzlaşının belirsizlik taşımasıyla birlikte 101,13 seviyesine çıkarak son 13 ayın zirvesini gördü. Endeks, 16 Mayıs 2025 tarihinde 101,25 seviyesinde bulunuyordu.

Avro/dolar paritesi yaklaşık 3,5 ayın en düşük seviyesinde

Avrupa Merkez Bankasının yıl genelinde sıkı duruşunu sürdürmesi beklense de bölgede güçlenen enerji arz sıkıntıları kaynaklı maliyet baskılarının gücünü koruması avro/dolar paritesinin aşağı yönlü risklere karşı hassasiyetini artırıyor.

Dolardaki güçlü seyirle avro/dolar paritesi bugün 1,1418 ile 16 Mart'tan bu yana en düşük seviyeyi gördü ve şu sıralarda 1,1460'ta dengelendi.

Sterlin/dolar paritesi de 1,3163 ile 31 Mart'tan beri en düşük seviyeden işlem gördü. Parite, şu sıralarda önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 1,3229 seviyesinde seyrediyor.

Dolar/yen paritesi ise dün 161,81 ile 10 Temmuz 2024'ten bu tarafa en yüksek seviyesini test etmesinin ardından yeni günde yüzde 0,1 düşüşle 161,29'da bulunuyor.

"Güvenli liman talebi ve faiz oranı farkları doları etkiledi"

Rabobank Kıdemli FX Stratejisti Jane Foley, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, doların döngüsel destek bulduğu bir aşamaya girildiğinin söylenebileceğini belirtti.

Dolarda uzun vadeli bir düşüş eğilimi olduğu düşünülse de bunun döngüsel yükselişlere alan açabileceğinin kabul edilebileceğini söyleyen Foley, son 2 ayda güvenli liman talebi ve faiz oranı farkları gibi unsurların doları etkileyen belirgin faktörler olarak öne çıktığını ifade etti.

Foley, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlarında piyasanın çeşitli G10 merkez bankaları için faiz artışlarını fiyatlamaya yöneldiğini ancak Fed'e yönelik faiz artışı beklentilerinin esas olarak mayıs ayında ortaya çıktığını dile getirdi.

Bu beklentilerin, Fed Başkanı Warsh'un sıkı para politikası yanlısı söylemiyle bu hafta daha da güçlendiğini vurgulayan Foley, şunları kaydetti:

"Avro/dolar paritesi, dolar endeksinin önemli bir bileşenidir. Bizim görüşümüze göre Avrupa'daki büyüme zayıflıkları, geçen yılki yükseliş eğilimli avro momentumunun kaybolduğunu göstermektedir. Bu da dolar endeksinde daha fazla yukarı yönlü potansiyel yaratacaktır. Avro/dolar paritesi, 1 aylık hedefimiz olan 1,15 seviyesinin altına gerilemiştir. 3 aylık 1,16 hedefimiz, Warsh'un daha 'güvercin' bir duruş sergilemesini varsayıyordu. Dolar görünümümüzü bu ayın ilerleyen günlerinde yeniden değerlendireceğiz."

"Fed'in 'şahin' mesajları dolarda yukarı yönlü momentumu canlandırdı"

In Touch Capital Markets Kıdemli FX Analisti Piotr Matys de Fed'den gelen daha 'şahin' mesajların, dolarda yukarı yönlü momentumu yeniden canlandırdığını belirtti.

Teknik açıdan endeksin mart zirvesinin üzerine çıkarak yılın başından bu yana yeni bir tepe yapma olasılığını içeren bir senaryonun değerlendirilebileceğini kaydeden Matys, "Dolar için bir diğer destek unsuru ise ABD ile İran arasındaki çatışmayı sonlandırmaya yönelik nihai bir anlaşmaya varılmasının zorlaşması durumunda ortaya çıkabilir." dedi.

"Faiz indirimleri yavaşlayabilir" sinyali

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, enflasyonist risklerin belirgin şekilde arttığını ve bu durumun faiz oranlarının düşürülmesi için kalan alanı sınırlayabileceğini söyledi.

Nabiullina, başkent Moskova'da, Rusya Merkez Bankasının politika faizini 25 baz puan düşürerek yüzde 14,25'e indirme kararının ardından basın mensuplarına değerlendirmelerde bulundu.

Faiz kararında yüzde 14,5 seviyesinin korunması ile faizin yüzde 14,25 veya yüzde 14'e indirilmesi şeklinde üç seçeneği değerlendirdiklerini anlatan Nabiullina, kararın tüm görüşlerin dengeli biçimde ele alınması sonucunda verildiğini ifade etti.

Nabiullina, iş dünyası, kamu kurumları ve uzmanlardan faiz indirimi yönünde çok sayıda çağrı geldiğine işaret ederek, "Bunu baskı olarak değerlendirmiyoruz ve kararlarımızı kendi analizlerimize dayanarak bağımsız şekilde alıyoruz." dedi.

Bütçe politikasının, gelecek 3 yıl boyunca öngörülenden daha "teşvik edici" olacağını vurgulayan Nabiullina, şu ifadeleri kullandı:

“Gelecekteki enflasyonist riskler belirgin şekilde arttı. Son aylarda kredi büyümesi önemli ölçüde hızlandı. Bu durum, faiz oranlarının daha da düşürülmesi için kalan alanı sınırlayabilir. Politika faizi patikası tahmini revize edilirse, bunun aşağı değil, büyük ihtimalle yukarı yönlü gerçekleşmesini bekliyoruz.”

Rusya'daki rafinelere İHA saldırılarının etkisi

Bu ay gerçekleştirilen enflasyon beklentileri anketinde, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin etkisinin yer almadığını söyleyen Nabiullina, bu etkinin temmuz anketinde görülebileceğini kaydetti.

Akaryakıtın, fiyat beklentileri açısından önemli bir gösterge olduğunu dile getiren Nabiullina, fiyat artışının geçici kalıp kalmayacağının ve diğer ürünlerin maliyetlerine ne ölçüde yansıyacağının takip edileceğini belirtti.

Rusya'da akaryakıtın ortalama fiyatı, Ukrayna'nın ülkedeki rafinelere yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarının da etkisiyle yılın başından bu yana yaklaşık yüzde 6,6 arttı.

Rusya Merkez Bankası, bugünkü toplantıda politika faizini yüzde 14,5'ten yüzde 14,25'e indirmişti.

10 Yıllık Santrallere Fazla Elektrikte Tam Satış

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), 10 yıllık işletme süresini tamamlayan lisanssız üretim tesislerinde üretim ve tüketim noktaları farklı olanlar da ihtiyaç fazlası elektriğin tamamının satılabilmesine olanak sağladı.

EPDK'den edindiği bilgiye göre, üretim ve tüketimi aynı noktada olan tesislerin tüm üretimi satışa konu edilebiliyordu. Üretim ve tüketim noktaları farklı olan tesislerde ise satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarının EPDK tarafından belirlenmesi öngörülüyordu.

EPDK, yaptığı değerlendirme sonucunda bu yıl için üretim ve tüketim noktaları farklı lisanssız üretim tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin tamamının satışa konu edilebilmesine karar verdi.

Kararda, üretim tesisi ile ilişkili tüketim tesislerinin tüketim miktarının düşük olması, destek fiyatının belirlenmesinde saatlik piyasa takas fiyatının tavan olarak uygulanması, üretimin yüksek olduğu öğle saatlerinde piyasa takas fiyatlarının düşük seyretmesi ve veriş yönlü sistem kullanım bedeli ödenmesi gibi hususlar dikkate alındı.

Dağıtım bedelinde maliyet avantajı

Kurul, ihtiyaç fazlası elektriğin satışına ilişkin değerlendirmeleri kapsamında veriş yönlü dağıtım bedeline yönelik de düzenleme yaptı.

Bu kapsamda, 10 yıllık işletme süresini tamamlayan tesislerde on yıllık süre içerisinde uygulanan bedel yerine yeni lisanssız üretim tesislerine uygulanan dağıtım bedelinin esas alınması kararlaştırıldı.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle, haziran ayı itibarıyla 10 yılını dolduran lisanssız üretim tesisleri için uygulanan veriş yönlü dağıtım bedeli, kurul kararı öncesinde kilovatsaat başına 208,1065 kuruş iken, karar sonrasında 65,6008 kuruşa düşecek.

Söz konusu adımla, santrallerin operasyonel yükü hafifletilerek yatırımın sürdürülebilirliği güvence altına alındı.

Lisans sürecine ilişkin çalışmalar sürüyor

Öte yandan, EPDK 10 yılını dolduran lisanssız tesis sahiplerinin lisans alabilmesine olanak tanıyan kanun hükmü kapsamında, söz konusu tesislerin lisans alabilmesi, başvuru belgeleri, lisans alma bedelleri ve diğer kurallara ilişkin mevzuat çalışmalarını sürdürüyor.

Söz konusu taslak metnin kısa süre içerisinde sektörün görüşüne açılması planlanıyor.

Böylece güneşten elektrik üreten tesis sahiplerinin lisans alma veya lisanssız üretime devam etme yönündeki kararlarını sağlıklı şekilde verebilmeleri, bu süreçte karşılaşacakları kuralları net olarak görebilmeleri ve üretimlerine devam edebilmelerine imkan sağlayacak bir çerçevenin oluşturulması amaçlanıyor.

Düzenlemeyle aynı zamanda özellikle yaz aylarında klima kullanımına bağlı elektrik talebinin arttığı dönemlerde güneş enerjisi santrallerinin enerji arzına katkısını sürdürerek arz güvenliğini desteklemesi hedefleniyor.

Tarımsal girdi fiyat endeksi arttı

Tarımsal girdi fiyat endeksi (Tarım-GFE), nisanda yıllık bazda yüzde 38,97, aylık bazda yüzde 5,61 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, nisan ayına ilişkin Tarım-GFE verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 5,61, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,49, Nisan 2025'e göre yüzde 38,97 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 33,79 yükseldi.

Ana gruplarda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 6,19, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,95 artış kaydedildi.

Geçen yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 41,21, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 25,8 yükseliş görüldü.

Alt gruplar

Yıllık Tarım-GFE'ye göre 9 alt grup daha düşük, 2 alt grup daha yüksek değişim gösterdi.

Nisanda yıllık bazda artışın az olduğu alt gruplar, yüzde 21,64 ile tarımsal ilaçlar, yüzde 24,04 ile makine bakım masrafları oldu. Yıllık artışın yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 62,77 ile gübre ve toprak geliştiriciler, yüzde 48,44 ile enerji ve yağlayıcılar olarak kayıtlara geçti.

Aylık Tarım-GFE'ye göre 9 alt grup daha düşük ve 2 alt grup daha yüksek değişim sergiledi.

Nisanda bir önceki aya göre en az artış gösteren alt grup yüzde 1,08 ile veteriner harcamaları, yüzde 1,62 diğer mal ve hizmetler olarak kayıtlara geçti.

Buna karşılık, aylık artışın yüksek olduğu alt gruplar, yüzde 12,54 ile enerji ve yağlayıcılar, yüzde 11,51 gübre ve toprak geliştiriciler olarak hesaplandı.

Rosneft, Üretimde dünyada 2. sırada

Rus petrol şirketi Rosneft'in Üst Yöneticisi (CEO) İgor Seçin, halka açık şirketler arasında hidrokarbon üretiminde dünyada 2. sıradaki yerlerini koruduklarını söyledi.

Seçin, şirketin yıllık genel kurul toplantısında yaptığı açıklamada, Rosneft'in, Rusya'nın en büyük petrol şirketi olma konumunu sürdürdüğünü belirtti.

Hidrokarbon üretimini petrol eş değeri olarak 247 milyon tona, günlük bazda ise 5 milyon varilin üzerine çıkardıklarını bildiren Seçin, Rosneft'in, Rusya'daki petrol üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını gerçekleştirdiğini kaydetti.

Hindistan'da büyük petrol rafinerisi komplekslerine sahip olduklarını ve Avrupa'daki bazı rafinerilerde hissedarlığı sürdürdüklerini dile getiren Seçin, "Rosneft, 2025 yılı sonuçlarına göre, halka açık şirketler arasında üretim açısından dünya ikinciliğini korudu." dedi.

Rosneft'in bireysel hissedar sayısının son 5 yılda 8 kattan fazla artarak yaklaşık 1,7 milyona ulaştığını anlatan Seçin, bu artışın, Rusya borsasında piyasa değeri en yüksek şirketler arasında rekor seviyede gerçekleştiğini söyledi.

Şirketin 2000'den bu yana kesintisiz temettü ödediğini bildiren Seçin, mevcut temettü politikasının sürdürüleceğini belirtti.

Rosneft, petrol ve doğal gaz arama, üretim, rafinaj ve satış alanlarında faaliyet gösteren Rusya'nın en büyük enerji şirketleri arasında yer alıyor.

KARDEMİR'den Çek Cumhuriyeti'ne demir yolu tekeri ihracatı

Karabük Demir ve Çelik Fabrikaları (KARDEMİR), Çek Cumhuriyeti'ne demir yolu tekeri ihraç edecek.

KARDEMİR'den yapılan açıklamada, Türkiye'nin entegre demir çelik üreticilerinden KARDEMİR'in, katma değeri yüksek ürün gruplarında ihracat odaklı büyüme stratejisini kararlılıkla sürdürdüğü belirtildi.

Fabrikanın demir yolu sanayisindeki üretim gücünü uluslararası pazarlara taşımayı sürdürdüğü belirtilen açıklamada, şunlar ifade edildi:

“Bu kapsamda şirketimiz ile Çek Cumhuriyeti'nde faaliyet gösteren müşterimiz arasında yaklaşık 2,25 milyon dolar değerinde demir yolu tekeri tedarik sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşme kapsamında yer alan demir yolu tekerleri, KARDEMİR tarafından ilk kez üretilen ve uluslararası pazarlara sevk edilen ürünler olma özelliğini taşımaktadır. Bu yönüyle söz konusu anlaşma, şirketimizin ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi ve ihracat pazarlarındaki etkinliğinin artırılması açısından önemli kilometre taşı niteliğindedir. Sözleşme kapsamındaki ilk sevkiyat ise dün başarıyla gerçekleştirilmiştir.”

KARDEMİR'in 2019'da devreye aldığı Demiryolu Tekeri Üretim Tesisi ile Türkiye'nin ilk ve tek demir yolu tekeri üreticisi olarak faaliyet gösterdiğine işaret edilen açıklamada, "Yıllık 200 bin adet üretim kapasitesine sahip tesis, yük ve yolcu vagonları, lokomotifler, yüksek hızlı trenler ve hafif raylı sistemlerde kullanılan farklı tiplerde demir yolu tekerlerinin uluslararası standartlarda üretimine imkan sağlamaktadır. Türkiye'nin uzun yıllar ithalat yoluyla karşıladığı demir yolu tekeri ihtiyacının yerli ve milli imkanlarla karşılanmasında öncü rol üstlenen şirketimiz, sahip olduğu üretim kapasitesi ve teknik kabiliyetleri sayesinde yurt içi talebin karşılanmasına katkı sunarken, yüksek katma değerli ürünlerde ihracat faaliyetlerini de istikrarlı şekilde artırmaktadır." ifadesi kullanıldı. 

Açıklamada, fabrikanın Avrupa başta olmak üzere farklı coğrafyalarda müşteri portföyünü genişletmeye devam ettiği belirtilerek, şirketin demir yolu tekeri üretimindeki bilgi birikimi, kalite anlayışı ve sürdürülebilir üretim yaklaşımıyla uluslararası pazarlardaki varlığını güçlendirdiği, demir yolu tekeri, teker seti ve demir yolu rayı üretimindeki yetkinlikleriyle ülkenin demir yolu sanayisinin gelişimine katkı sunmayı, stratejik ürün gruplarında ihracatını artırmayı ve Türkiye ekonomisine değer üretmeyi sürdüreceği kaydedildi.

Reel Kesim Güven Endeksi haziranda 102'ye yükseldi

Mevsimsellikten arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE), haziranda 1 puan artarak 102 seviyesine yükseldi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haziran ayına ilişkin İktisadi Yönelim İstatistikleri ve RKGE verilerini açıkladı.

Buna göre, İktisadi Yönelim Anketi sonuçları, imalat sanayisinde faaliyet gösteren 1975 iş yerinin yanıtlarının ağırlıklandırılıp toplulaştırılmasıyla elde edildi.

Mevsimsellikten arındırılmış RKGE, haziranda 1 puan artarak 102 seviyesine yükseldi.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, gelecek üç aydaki üretim hacmi, sabit sermaye yatırım harcaması, son üç aydaki toplam sipariş miktarı, mevcut toplam sipariş miktarı ve genel gidişata ilişkin değerlendirmeler endeksi artış yönünde etkilerken, mevcut mamul mal stoku, gelecek üç aydaki toplam istihdam ve gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi azalış yönünde etkiledi.

Mevsimsellikten arındırılmamış RKGE ise haziranda bir önceki aya göre 0,2 puan artarak 103,5 seviyesinde gerçekleşti.

Son üç aya yönelik değerlendirmelerde, üretim hacminde artış bildirenler lehine olan seyrin bir önceki aya göre zayıfladığı, iç piyasa sipariş miktarında azalış bildirenler lehine olan seyrin güçlendiği, ihracat sipariş miktarında artış bildirenler lehine olan seyrin güçlendiği görüldü.

Mevcut toplam siparişlerin mevsim normallerinin altında olduğu yönündeki değerlendirmelerin bir önceki aya göre zayıfladığı, mevcut mamul mal stokları seviyesinin mevsim normallerinin üstünde olduğunu bildirenler lehine olan seyrin bir önceki aya göre güçlendiği gözlendi.

ÜFE beklentisi yüzde 31,5'e geriledi

Gelecek üç aya yönelik değerlendirmelerde, üretim hacmi ve iç piyasa sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyir bir önceki aya göre güçlenirken, ihracat sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyir ise zayıfladı.

Diğer taraftan gelecek üç aydaki istihdama ilişkin artış yönlü beklentilerin bir önceki aya göre zayıfladığı, gelecek on iki aydaki sabit sermaye yatırım harcamasına ilişkin artış yönlü beklentilerin ise bir önceki aya göre güçlendiği gözlendi.

Ortalama birim maliyetlerde, son üç ayda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyir ve gelecek üç aydaki satış fiyatına ilişkin artış yönlü beklentiler zayıfladı. Gelecek on iki aylık dönem sonu itibarıyla yıllık ÜFE beklentisi bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak yüzde 31,5 seviyesinde gerçekleşti.

İçinde bulunduğu sanayi dalındaki genel gidişat konusunda, bir önceki aya kıyasla daha kötümser olduğunu belirtenler lehine olan seyrin zayıfladığı görüldü.

Alüminyumun zirveden dönüşü otomotivde maliyet baskısını hafifletebilir

Orta Doğu'da jeopolitik tansiyonun yatışması alüminyum fiyatlarının geri çekilmesini sağlarken, bu düşüşün otomotiv sektöründeki maliyetlere olumlu yansımasının zamana yayılması bekleniyor.

ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın ardından Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin azalması, alüminyum fiyatlarında geri çekilmeyi beraberinde getirdi.

Orta Doğu'daki çatışma kaynaklı risklerin oluşturduğu arz endişeleriyle 2 Haziran'da Londra Metal Borsasında 3 bin 734 dolara kadar çıkarak 4 yılın en yüksek seviyesini gören alüminyumun ton başına fiyatı, bölgede gerilimlerin azalmasıyla geri çekildi.

Alüminyumun ton başına fiyatı 2 Haziran'da gördüğü seviyeden yüzde 9,3 düşüşle 3 bin 386 dolara kadar indi.

Taraflar arasında mutabakat zaptı imzalanmasına karşın, İran'ın müzakereleri iptal ettiğine yönelik haber akışı bölgede gerilimlerin yeniden tetiklenebileceğine yönelik soru işaretleri oluşturdu.

Öte yandan savaş kaynaklı risklerin küresel ekonomide oluşturduğu tahribatın hemen giderilemeyeceği değerlendirilirken, özellikle endüstriyel kullanımı yoğun emtialardaki fiyat artışlarının üretim maliyetlerini yukarı çekebileceği düşünülüyor.

Otomotiv sanayisinin en önemli girdileri arasında yer alan alüminyumda fiyat düşüşlerinin, otomotiv sektörünün maliyetleri üzerindeki olumlu etkisinin zamana yayılabileceği değerlendiriliyor.

Bunun yanı sıra son günlerde arz endişelerinin azalmasıyla gerileyen alüminyum fiyatlarının, küresel talep dinamiklerine bağlı olarak ilerleyen dönemde yeniden yükseliş eğilimine girebileceği öngörülüyor.

"Faiz artırımları gündeme gelirse alüminyum fiyatları üzerindeki baskı sürebilir"

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, Orta Doğu kaynaklı arz endişelerinin azalmasının alüminyum fiyatlarında son dönemde görülen geri çekilmede etkili olduğunu belirterek, bunun kalıcı bir düşüş trendine dönüştüğünü söylemenin zor olduğunu bildirdi.

Körfez bölgesinin dünya alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 8'ini gerçekleştirdiğine dikkati çeken Ergezen, bölgedeki jeopolitik risklerin azalmasıyla arz kesintilerine yönelik kaygıların hafiflediğini ve bunun fiyatlar üzerinde aşağı yönlü etki yarattığını ifade etti.

Ergezen, alüminyum fiyatlarındaki düşüşün kalıcı bir trend değişiminden ziyade düzeltme hareketi olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, orta ve uzun vadede fiyatların tarihsel ortalamaların üzerinde kalmayı sürdürebileceğini söyledi.

Çin'de üretim kapasitesine yönelik sınırlamaların arz artışını kısıtladığını, Avrupa'da yüksek enerji maliyetlerinin üretim maliyetlerini artırdığını söyleyen Ergezen, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji yatırımları ve altyapı harcamalarının da alüminyuma yönelik talebi desteklediğini kaydetti.

Ergezen, özellikle Çin'de elektrikli araç sektöründeki büyümenin alüminyum talebini güçlü tuttuğunu ifade ederek, gayrimenkul sektörüne yönelik teşviklerin de talebi destekleyen unsurlar arasında yer aldığını dile getirdi.

Bu nedenlerle aslında fiyatların geçmiş yıllara göre yüksek kalmasının normal karşılanabileceğini belirten Ergezen şunları kaydetti:

"Normalde baktığımız zaman, eski zamanlarda böyle faizlerin yüksek kaldığı dönemlerde veya ekonomilerde yavaşlamanın olduğu dönemde alüminyum fiyatları düşük kalırdı. Fakat günümüzde biraz daha farklı. Çünkü yenilenebilir araçlar ciddi bir atak yapmış durumda. Geleneksel otomobillerde satış tarafında bu baskıyı görsek bile özellikle Çin tarafındaki üreticilerde otomotiv sektörünün yükselişi elektrikli araçlarda burada talebin güçlü kalmasına yol açıyor. Bütün bunlar da alüminyumun talebinin yukarı yönüne devam etmesine yol açıyor. 2027 yılında faiz indirimleri yeniden gündeme gelecektir muhtemelen. Bu da alüminyum fiyatının önümüzdeki dönemde yükseliş eğiliminin devam etmesine yol açacaktır."

Ergezen, alüminyum fiyatlarının faiz artırımlarının konuşulduğu bu dönemde bir süre yatay seyredebileceğinin altını çizdi. Ancak genel trendin yukarı olacağını düşündüğünü belirten Ergezen, son dönemde yaşanan geri çekilmenin Orta Doğu kaynaklı arz endişelerinin ve risk primlerinin azalması ile enerji maliyetlerinin düşmesinin alüminyum üretim maliyetlerini de aşağıya çekmesinden kaynaklandığını söyledi.

Diğer taraftan otomotiv sektörü başta olmak üzere talebin devam ettiğini ifade eden Ergezen, "(Otomotiv sektörü başta olmak üzere talebin sürmesi) Bu da yukarı yönlü hareketlerin gelecek dönemde devam edebileceğini gösteriyor. Buradaki en büyük risk primi ekonomilerdeki yavaşlama. Özellikle faiz artırımları gündeme gelirse burada alüminyum fiyatları üzerindeki baskının devam ettiğini görebiliriz. Yatay bandın bir süre daha uzun olacağını söyleyebiliriz ama genel trendin yukarı yönlü olduğunu söylemek mümkün." yorumunu yaptı.

"Alüminyum fiyatlarının gerilemesi maliyetleri hemen düşürmez"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman da ABD ile İran arasında sağlanan anlaşma sonrasında akaryakıt fiyatlarındaki düşüşün dinamikleri yeniden değiştirdiğini ancak petrol arzının 2027'nin ortalarına kadar baskılanmaya devam etmesinin beklendiği için petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere hemen ulaşacağını söylemenin pek mümkün olmadığına vurgu yaptı.

Luman, mevcut durumun sadece bir başlangıç noktası olduğuna işaret ederek, "Yine de akaryakıt istasyonlarındaki fiyatların düşmesi ve konunun üzerindeki ilginin azalması, tüketicilerin içten yanmalı motorlu araçlara ve hibritlere yönelik arayışını yeniden canlandırabilir. Çünkü birçok (orta sınıf) insan elektrikli araç kullanımı konusunda hala bazı kısıtlamalar görüyor." diye konuştu.

"Bulunacak her türlü çözüm güvenin desteklenmesine yardımcı olacak"

Anlaşmanın otomobil üreticileri için olumlu bir haber niteliğinde olduğunu kaydeden Luman, bölgedeki krizi ve bu krizin petrol piyasaları üzerindeki etkisinin tüketici ve iş dünyası güvenini ciddi şekilde sarstığını bildirdi.

Luman, "Bulunacak her türlü çözüm güvenin desteklenmesine yardımcı olacaktır, bu da yeni kurumsal ve bireysel araç satışları için oldukça önemlidir." dedi.

Petrol fiyatlarının son dönemdeki yüksek seviyelerinden gerilediğini ve bu durumun araç kullanımını doğrudan daha az maliyetli hale getirdiğini belirten Luman, ayrıca düşük enflasyonun bileşenler (alüminyum, plastik ve kauçuk gibi) için de daha düşük girdi fiyatları anlamına geleceğini ifade etti.

Luman Avrupa otomotiv endüstrisinin dünya genelinde içten yanmalı motorlar alanında hala güçlü ve rekabetçi bir konuma sahip olduğunu kaydederek, "Elektrikli araçların konumu, elektrik fiyatlarına kıyasla daha yüksek olan akaryakıt fiyatlarından bugüne kadar önemli ölçüde faydalanmıştı. Avrupa endüstrisi hala en büyük karı içten yanmalı motorlu araçlardan elde ediyor. Dolayısıyla kısa vadede bu araçların daha iyi bir rekabetçi konuma gelmesinden fayda sağlayacaklardır ve bu durum kısa vadeli karlar için önem arz etmektedir." şeklinde konuştu.

Alüminyumdaki fiyat artışına da değinen Luman, otomobil üreticilerinin emtialar için genellikle vadeli sözleşmelerle çalıştığına dikkati çekti.

Luman, "Bugün alüminyum fiyatlarının gerilemesi maliyetleri hemen düşürmez ancak bu etki gecikmeli olarak yansır. Yine de bu durum üreticiler için faydalı olacaktır." açıklamasında bulundu.

Orta Doğu'nun son yıllarda büyüyen bir otomobil pazarı konumunda olduğunu dile getiren Luman, kalıcı bir barışın bu bölgelerdeki araç satışlarında bir toparlanmanın başlamasını sağlayabileceğini sözlerine ekledi.

Kartlı ödemelerin tutarı yükseldi

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mayısta yapılan toplam ödeme tutarı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 32 artarak 2 trilyon 633,6 milyar liraya ulaştı.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM), mayıs ayına ilişkin verileri yayımladı.

Buna göre, mayıs ayı itibarıyla Türkiye'de kredi kartı sayısı 149 milyon, banka kartı 216,6 milyon, ön ödemeli kart sayısı 99,1 milyon oldu. Geçen yılın aynı dönemine göre kredi kartı sayısında yüzde 11, banka kartlarında yüzde 2 artış yaşanırken, ön ödemeli kart sayısı yüzde 3 geriledi. Toplam kart sayısı ise yüzde 3 artarak 464,7 milyona ulaştı.

Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla mayısta yapılan toplam ödeme tutarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32 artarak 2 trilyon 633,6 milyar lira oldu. Bu ödemelerin 2 trilyon 212,9 milyar lirası kredi kartları, 412,8 milyar lirası banka kartları, 7,9 milyar lirası ise ön ödemeli kartlarla yapıldı.

Aynı dönemde ödeme tutarı ise kredi kartlarında yüzde 30, banka kartlarında yüzde 50 artarken, ön ödemeli kartlarda yüzde 59 geriledi.

Kartlarla yapılan ödeme sayısı yüzde 7 artarak 1,9 milyara yükseldi. Bunun 1 milyar 114,3 milyonunu kredi kartları, 775,5 milyonunu banka kartları, 34,5 milyonunu ise ön ödemeli kartlar oluşturdu.

Ödeme adetlerinde büyüme oranı geçen yılın aynı dönemine göre kredi kartlarında yüzde 9, banka kartlarında yüzde 12 artarken, ön ödemeli kartlarla yapılan ödeme adetleri ise yüzde 55 düştü.

İnternetten kartlı ödemeler 740,4 milyar liraya ulaştı

Geçen ay internetten yapılan kartlı ödeme tutarı yıllık bazda yüzde 19 artarak 740,4 milyar liraya ulaştı. İnternetten yapılan kartlı ödemelerin toplam içindeki payı yüzde 28 oldu.

Aynı dönemde internetten kartlı ödeme adedi ise yüzde 2 artarak 254,6 milyona yükseldi. İnternetten yapılan kartlı ödemelerin toplam içindeki payı yüzde 14 olarak gerçekleşti.

Kartlarla yapılan temassız ödeme sayısı yüzde 8 artarak 1 milyar 298,1 milyon oldu. Temassız ödeme tutarı ise aynı dönemde yüzde 50 artarak 961,8 milyar liraya yükseldi. Mayıs ayında mağaza içi yapılan her 5 kartlı ödemeden 4'ü temassız gerçekleşti.

Petrolde 70 dolar seviyeleri yeniden gündemde

ABD ile İran arasındaki mutabakatın ardından savaş riskinin azalmasıyla petrol fiyatları 70 dolar seviyesine yönelirken, uzmanlar jeopolitik risk priminin tamamen ortadan kalkmadığı uyarısında bulunuyor.

ABD ile İran arasında elektronik olarak imzalanan mutabakat zaptının küresel piyasalarda oluşturduğu beklentiyle Brent petrolün vadeli varil fiyatı 76,54 dolara, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 72,83 dolara kadar gerileyerek savaş döneminin en düşük seviyelerini gördü. 80 dolar eşiğini kaybeden petrol fiyatları, savaş öncesi dönemdeki seviyelerine doğru baskılanıyor.

Pakistan arabuluculuğunda yürütülen süreç kapsamında, ABD ve İran'ın 14 Haziran'da savaşın sona erdirilmesi ve sorunların diplomatik yollarla çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıkları duyurulmuştu. Henüz yayımlanmayan ancak uluslararası basında yer alan haberlere göre mutabakat, savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın geçişlere açılması ve ABD'nin deniz ablukasının kaldırılmasını içeriyor. Taraflar, imzaların atılmasıyla başlayan 60 günlük süreçte nihai anlaşmaya varmaya hedefliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın yol açtığı ve tarihteki en büyük petrol arz kesintisi olarak değerlendirilen, haftalarca devam eden sürecin ardından gelen anlaşma, küresel piyasalarda ani bir petrol şoku ihtimalini düşürse de jeopolitik belirsizliğin devam edeceği yeni süreci başlatmış durumda.

Bu döneme ilişkin 4 temel senaryo üzerinde duran Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energy'e göre, 60 günlük sürede dar kapsamlı bir anlaşma ihtimali yüzde 55 olasılıkla en muhtemel sonuç olarak görülüyor. Bu senaryoda Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün ocak ayına kadar günlük 10 milyon varile ulaşması beklenirken, varil başına 5-10 dolarlık bir jeopolitik risk priminin piyasada kalmaya devam edeceği öngörülüyor.

Yüzde 25 olasılık verilen, kapsamlı anlaşmanın imzalanmadığı ancak ateşkesin devam ettiği senaryoda da Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışının günlük 5 milyon varille sınırlı kalabileceği, bu belirsizliğin ise fiyatlara 10 dolarlık risk primi ekleyeceği değerlendiriliyor.

Müzakerelerin başarısız olması ve çatışmaların yeniden başlaması durumunda fiyatlarda risk priminin 15-20 dolara kadar çıkabileceği uyarısı yapılan senaryonun gerçekleşme ihtimali yüzde 10 olarak ifade ediliyor. Tam kapsamlı bir nükleer anlaşmayla Hürmüz Boğazı'nda petrol akışının günlük 14 milyon varile çıkması beklenen, risk priminin büyük oranda ortadan kalktığı senaryo ise yüzde 10 ile düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor.

Petrol "rahatlamayı" fiyatlıyor

Avrupa merkezli Montel Analytics Jeopolitik Enerji Analisti Andres Cala, AA muhabirine, ortada nihai bir anlaşma değil, yalnızca 60 gün ateşkesi uzatma isteği bulunduğunu, tarafların farklı açıklamalarla "zafer" ilan etmesinin ise sürecin belirsizliğini ortaya koyduğunu söyledi.

Cala, piyasalarda kısa vadede "rahatlama" fiyatlamasının öne çıktığını belirterek, "Petrol ve doğal gaz, Hürmüz'ün kademeli olarak yeniden açılacağı ve akışların nihayetinde normalleşeceği varsayımıyla savaş priminin bir kısmını çıkararak, rahatlamayı fiyatlara yansıtıyor. Bana göre bu iyimserlik abartılı olabilir. Bildiğimiz kadarıyla bu, kalıcı bir anlaşmaya dair hiçbir garanti içermeyen 60 günlük bir düzenleme." diye konuştu.

İran'ın nükleer kapasite, Hürmüz Boğazı ve füze gibi bölgesel caydırıcılık unsurlarını elinde tutmak isteyeceğini, Trump'ın ise Tahran'ın bunları elinde tutarken kalıcı bir anlaşmayı kabul etmesinin olası olmadığını kaydeden Cala, Washington ve Tahran'ın ekonomik sıkıntılar nedeniyle zaman kazanmaya çalıştığını dile getirdi.

Cala, "Sonuç olarak, fiyatlar kısa vadede düşebilir ancak geri dönüşü olmayan anlaşmalar sağlanana kadar petrol ve doğal gaz fiyatlarının orta ve uzun vadede yapısal olarak yüksek seviyelerde kalması muhtemel. Dahası, İsrail'in Lübnan üzerinden ya da başka yollarla süreci istikrarsızlaştırma kapasitesi devam ediyor ve Washington'ın bu riski tamamen sınırlayabildiğine dair bir kanıt bulunmuyor." dedi.

75-85 dolar seviyesinde hareket

Viyana Enerji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Fereydoun Barkeshli, ABD ile İran'ın anlaşma metnine ne ölçüde bağlı kalacağının belirleyici olacağını belirterek, "Önümüzdeki iki ay kritik olacak." ifadesini kullandı.

Barkeshli, uluslararası petrol piyasalarının son birkaç ayda yüksek direnç gösterdiğine dikkati çekerek, "İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması halinde petrol fiyatlarının kontrolden çıkmasını beklemeyen neredeyse hiçbir petrol analistiyle karşılaşmadım. Ancak piyasalar, Brent petrolün üç haneli seviyelerde tutunmakta zorlanmasıyla neredeyse herkesi şaşırttı. Burada vadeli işlemler piyasasından söz ediyorum. Fiziki piyasalar ise ciddi baskı altındaydı." diye konuştu.

Piyasanın başlıca aktörlerinin petrolün bulunabilirliği konusunda kendilerine güvendiklerini kaydeden Barkeshli, "Onları asıl tedirgin eden unsur petrolün hareketi. Piyasada yaklaşık 1 milyar varillik bir petrol açığı var. Bu arada, bölgedeki petrol tesislerinde meydana gelen hasarın boyutundan henüz emin değiliz. Bu değişken netleştiğinde piyasa fiyatı daha doğru şekilde belirleyebilecek konuma gelir." dedi.

Barkeshli, Brent petrolün varil fiyatının 75-85 dolar seviyelerinde seyretmesinin beklendiğini dile getirdi.

Piyasaların önünde birçok bilinmeyen faktörün bulunduğunu vurgulayan Barkeshli, "Jeopolitik risk primi, tüm toz duman dağılsa bile tamamen ortadan kalkmayacak. Nakliye ve sigorta şirketleri Hürmüz faktörünü uzun süre fiyatlamaya devam edecek. Alternatif güzergahlar maliyetli ve zaman unsuru devreye giriyor." tespitlerini yaptı.

Barkeshli, varil başına ortalama 70 dolarlık petrol fiyatının ABD'de galon başına 2 ila 2,5 dolar benzin fiyatına karşılık geldiğini belirterek, "ABD'li kaya petrolü üreticileri, projelerini ve üretimlerini desteklemek için petrol fiyatlarının varil başına 70 doların üzerinde olmasını talep etmeye devam ediyor. Bu arada, bölgedeki savaş bölge ülkelerinin daha yüksek petrol fiyatlarına ihtiyaç duymasına yol açtı. Nitekim Suudi Arabistan, geçen yıl 2026 mali yılı için varil başına 90 dolar petrol fiyatına ihtiyaç duyduğunu belirtmişti. OPEC+ üretimi kısmak için devreye girmek zorunda kalabilir." değerlendirmesinde bulundu.

SpaceX'in hisseleri yükseldi

ABD'li iş insanı Elon Musk'ın üst yöneticisi olduğu SpaceX'in Nasdaq borsasındaki ilk haftası, halka arz büyüklüğü ve piyasa değerindeki tırmanışla dikkati çekerken şirketin hisseleri bu dönemde toplam yüzde 37 değer kazandı.

Mayıs sonunda ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) halka arz başvurusu yapan SpaceX, bu ay başında da halka arz kapsamında yatırımcılara 555,6 milyon A Sınıfı adi hisse sunulacağını açıkladı.

SpaceX, hisse başına 135 dolar olarak belirlenen halka arz fiyatı üzerinden 75 milyar dolar brüt gelir elde ederken, tüm zamanların en büyük halka arzına imza attı.

Şirket, toplam halka arz büyüklüğüyle 2019'da 29,4 milyar dolar toplayan Suudi petrol devi Saudi Aramco ve 25 milyar dolar toplayan Çinli e-ticaret grubu Alibaba'yı geride bıraktı.

Halka arz fiyatına göre SpaceX'in piyasa değeri de 1,77 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Nasdaq borsasında 12 Haziran'da "SPCX" koduyla işlem görmeye başlayan şirketin hisseleri yüzde 11 primle 150 dolardan açılış yaptı.

Borsadaki ilk gününde hisse fiyatı 176,52 dolara kadar çıkan SpaceX'in hisseleri, işlem gününü yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan tamamladı.

Şirketin piyasa değeri seans sonunda 2,1 trilyon dolara yükselirken, SpaceX dünyanın en değerli halka açık şirketleri arasında yedinci sırada yer buldu.

Halka arzın büyüklüğü 85,7 dolara ulaştı

SpaceX, 15 Haziran'da borsadaki ikinci işlem gününe de yüzde 7'ye yakın artışla başladı. Pazartesi günü şirket ilk halka arz sürecini tamamlarken, aracı kurumlara tanınan ve 83,3 milyon A grubu hisseyi kapsayan ek satış opsiyonunun tamamının kullanılmasıyla halka arzın büyüklüğü 85,7 milyar dolara ulaştı.

Yalnızca 10,7 milyar dolarlık ek satış tutarının bile Uber (8,1 milyar dolar) ve Cerebras (5,6 milyar dolar) gibi dev teknoloji şirketlerinin toplam halka arz büyüklüklerini geride bırakması dikkati çekti.

SpaceX hisseleri ikinci işlem gününde yüzde 19,6 değer kazanarak 192,50 dolara yükseldi.

Şirketin hisse fiyatı salı günü 226 dolara yaklaştı

SpaceX'in hisseleri, 16 Haziran'daki üçüncü işlem gününe de kazançla başladı. Borsa açılışından kısa süre sonra hisselerinin 225,64 dolara kadar tırmanmasıyla şirketin piyasa değeri 2,9 trilyon doları aştı.

Daha önce piyasa değeriyle Tayvanlı çip üreticisi TSMC'yi geride bırakan şirket, hisselerindeki yükselişle e-ticaret devi Amazon'un ve çok kısa süreliğine teknoloji devi Microsoft'un önüne geçti. Böylelikle SpaceX salı günü dünyanın en değerli şirketleri sıralamasında 4'üncü basamağa kadar çıktı.

Piyasaların kapanışında ise yükseliş ivmesini koruyamayan şirketin hisse fiyatı, seansı yüzde 4,8 artışla 201,80 dolardan tamamladı. Gün sonunda piyasa değeri 2,66 trilyon dolar olarak kaydedilen SpaceX, dünyanın en değerli şirketleri sıralamasında yeniden altıncı sıraya geriledi.

60 milyar dolarlık dev satın alma açıklandı

SpaceX, salı günü ayrıca yapay zeka tabanlı kodlama aracı Cursor'ın geliştiricisi Anysphere'i bünyesine katmak için anlaşmaya vardığını duyurdu.

Anlaşma kapsamında SpaceX'in yan kuruluşu X67'nin Anysphere ile birleşeceği, satın alma işleminin ardından Cursor'ın tamamen SpaceX'e ait bir yan kuruluş olarak faaliyet göstereceği aktarıldı.

Cursor'a 60 milyar dolarlık öz sermaye değeri biçilirken, birleşmenin bu yılın üçüncü çeyreğinde tamamlanmasının beklendiği kaydedildi. SpaceX, yakın dönemde Elon Musk'ın bir diğer yapay zeka şirketi olan xAI ile birleşmişti.

Dördüncü günde hisseler düşüş trendine girdi

SpaceX, borsadaki dördüncü işlem gününe de yaklaşık yüzde 4 kazançla başladı. Gün içinde yükselişi yüzde 6'ya yaklaşan şirketin hisseleri seans sonunda ise kazançlarını geri verdi.

Çarşamba gününü yüzde 4,9 azalışla 191,82 dolardan tamamlayan şirketin hisseleri ilk kez günlük kayıp yaşadı. Makroekonomik beklentiler ve faiz artışı endişeleriyle piyasa genelinde de satış dalgası hakim oldu.

Perşembe günü piyasalardaki ilk işlem haftasını tamamlayan SpaceX'in hisseleri seans sonunda yüzde 3,6 azalışla 185 dolar oldu. Böylelikle SpaceX hisseleri son iki gündeki değer kaybına rağmen bir haftada yüzde 37 kazanç elde etti.

Finansal veri şirketi Vanda Research'e göre, SpaceX geçen hafta cuma gününden bu yana bireysel yatırımcılar tarafından en çok satın alınan hisse senedi oldu.

Mali göstergeler piyasa değerinden farklı tablo ortaya koyuyor

Şirket Nasdaq'taki ilk haftasının sonunda 2,4 trilyon dolarlık güncel piyasa değeriyle, Nvidia (5,1 trilyon dolar), Alphabet (4,5 trilyon dolar), Apple (4,4 trilyon dolar), Microsoft (2,8 trilyon dolar) ve Amazon'un (2,6 trilyon dolar) ardından 6'ncı sırada yer aldı.

Musk'ın CEO'su olduğu elektrikli otomobil şirketi Tesla ise 1,5 trilyon dolarlık piyasa değeriyle dünyanın en değerli şirketleri sıralamasında 11. basamakta yer buldu.

Analistler, SpaceX'in temel mali göstergelerinin mevcut piyasa değerinden oldukça farklı bir tablo ortaya koyduğuna işaret etti.

Geçen yıl Amazon'un SpaceX'ten 37 kat daha fazla gelir elde ettiğine değinen analistler, perakende devinin yalnızca bir haftada SpaceX'in yıllık gelirine yakın satış gerçekleştirdiğini vurguladı.

Analistler, Amazon'un geçen yılı yaklaşık 78 milyar dolar net karla kapatmasına rağmen SpaceX'in yıllık milyarlarca dolar zarar açıklamaya devam ettiğine dikkati çekerek şirketin hisselerindeki artışın yüksek bir "Musk primi" içerdiği yorumunu yaptı.

SEC'e sunulan belgelere göre, SpaceX 2025'te 4,9 milyar dolar, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 4,28 milyar dolar zarar açıkladı.

Musk "dünyanın ilk trilyoneri" oldu

SpaceX'in halka arzı, CEO Elon Musk'ı resmi olarak dünyanın ilk trilyoneri yaptı.

Halka arzın ardından yapılan hesaplamalara göre, Musk'ın diğer varlıkları da dikkate alındığında toplam serveti 1 trilyon doları aştı.

Forbes verilerine göre Musk, en yakın takipçileri olan Google kurucuları Larry Page ve Sergey Brin'in yaklaşık 300'er milyar dolarlık servetini dörde katladı.

Musk'ın bu hızlı servet artışı ABD'de siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi. Vermont Senatörü Bernie Sanders, Massachusetts Senatörü Elizabeth Warren ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, söz konusu serveti ülkede yükselen enflasyon ve gelir adaletsizliğinin bir sembolü olarak nitelendirdi.

Türk Boğazları'ndan geçiş ücretli olacak

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türk Boğazları'ndan geçiş ücretlerinin ülke ekonomisine katkı sağlayacak şekilde yeniden düzenleneceğini belirtti.

Uraloğlu, Türk Boğazları'ndan herhangi bir limana uğramadan geçecek gemilerden alınacak ve 'altın frank' üzerinden belirlenen geçiş bedellerinin revize edileceğini söyledi.

Türk Boğazları'ndan geçiş ücretlerinin her yıl olduğu gibi bu yıl da ülke ekonomisine katkı sağlayacak şekilde yeniden düzenleneceğini belirten Uraloğlu, bu ücretlerin her yıl 1 Temmuz'da güncellendiğini hatırlattı.

Uraloğlu, 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne göre alınan ücretlerin hesaplanmasında birim olarak "altın frank"ın ve gemilerin net tonajının (NRT) esas alındığını dile getirerek şöyle konuştu:

"1983 yılından 7 Ekim 2022 yılına kadar boğazlardan geçen uluslararası gemilerden net ton başına 0,80 dolar alınıyordu. 39 yılın ardından 2022'de Cumhurbaşkanı Kararı ile güncelleme yaparak gemilerden net ton başına alınan ücreti 4,08 dolara çıkardık. Bu ücreti 1 Temmuz 2023'ten itibaren 4,42 dolar, 1 Temmuz 2024'te 5,07 dolar, 1 Temmuz 2025'te 5,83 dolar yapmıştık. Bu yıl da düzenlemeye gidiyoruz ve 1 Temmuz 2026'da boğazlardan geçen uluslararası gemilerden alınacak geçiş ücretini 6,70 dolar olarak yeniden güncelliyoruz."

Boğaz geçişlerinde gemilerden 3 kalemde ücret alınıyor

Türk Boğazları'ndan geçen uluslararası gemilerin ücretlerinin güncellenen tarifeler üzerinden alınacağını belirten Uraloğlu, gerçekleştirilecek son düzenlemeler sayesinde devlet hazinesine sağlanan döviz gelirlerinin artırılacağını dile getirdi.

Uraloğlu, gemilerden Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne göre 3 kalem üzerinden ücret alındığı bilgisini verdi.

Bu kapsamda uğraksız geçen gemilerden sağlık denetimi, fener ve tahlisiye hizmetleri için ödeme talep edildiğini belirten Uraloğlu, ücretlerin yıllar itibarıyla ülke ekonomisine katkı sağladığını söyledi.

Bakan Uraloğlu, şunları ifade etti:

"Yıllar itibarıyla gemi geçişlerinden alınan ücretlerin ülkemiz ekonomisine katkısı 1 Temmuz 2021-30 Haziran 2022'deki geçişlerde 38 milyon dolar, 1 Temmuz 2024-30 Haziran 2025'teki gemi geçişlerinde 223 milyon dolar oldu. 1 Temmuz 2025 ile 30 Haziran 2026 arasında ise Türk Boğazları'ndan geçen gemilerden elde edeceğimiz gelirin 254 milyon dolar olmasını bekliyoruz. Ülkemize önemli miktarda döviz kazandıracak bu gelir artışı ve yapılan fiyat güncellemeleri, ekonomiye sağlayacağı katkıyı gözler önüne seriyor. Böylece ülkemize sağlanan döviz girdisinin güçlenmesi ve devlet gelirlerinin artırılması hedefleniyor."

Bankacılık sektörünün mevduatı geçen hafta arttı

Bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 12 Haziran ile biten haftada bir önceki haftaya göre 57 milyar 513 milyon 113 bin lira artışla 31 trilyon 29 milyar 699 milyon 511 bin liraya yükseldi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 12 Haziran ile biten haftada yüzde 0,19 ve 57 milyar 513 milyon 113 bin lira artışla 30 trilyon 972 milyar 186 milyon 399 bin liradan 31 trilyon 29 milyar 699 milyon 511 bin liraya yükseldi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 0,95 artarak 16 trilyon 937 milyar 289 milyon 74 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 1,50 azalarak 10 trilyon 211 milyar 615 milyon 882 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 262 milyar 88 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken bu tutarın 222 milyar 7 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 12 Haziran itibarıyla 266 milyon dolarlık artış görüldü.

Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri arttı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 1,41 artışla 6 trilyon 529 milyar 259 milyon 645 bin liraya çıktı.

Söz konusu kredilerin 792 milyar 667 milyon 222 bin lirası konut, 43 milyar 215 milyon 654 bin lirası taşıt, 2 trilyon 486 milyar 271 milyon 540 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 207 milyar 105 milyon 229 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 12 Haziran ile biten haftada 187 milyar 960 milyon 833 bin lira artarak 25 trilyon 385 milyar 673 milyon 644 bin liradan 25 trilyon 573 milyar 634 milyon 477 bin liraya yükseldi.

OPEC, küresel enerji tüketiminin artmasını bekliyor 

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), küresel enerji tüketiminin 2050'de yaklaşık 383 milyon varil petrol eş değeri seviyesine yükselerek 2025'e kıyasla yaklaşık yüzde 23 artacağını öngörüyor.

OPEC'in Dünya Petrol Görünümü (WOO) 2026 raporundan derlediği bilgilere göre, nüfus artışı ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin gelecekte enerji talebinin temel itici gücü olmayı sürdüreceği değerlendiriliyor.

Dünya nüfusunun 2050'ye kadar 9,7 milyara yaklaşacağı, küresel ekonominin ise satın alma gücü paritesine göre 359 trilyon dolara ulaşarak iki kattan fazla büyüyeceği tahmin ediliyor.

Küresel enerji tüketiminin ise 2025'teki günlük yaklaşık 312 milyon varil petrol eş değerinden 2050'de yaklaşık 383 milyon varil petrol eş değeri seviyesine yükselerek yaklaşık yüzde 23 yükselmesi bekleniyor.

Petrolün 2050'ye kadar küresel enerji görünümünde en büyük paya sahip olma konumunu koruyarak toplam talebin yüzde 30'una yakınını oluşturacağı, petrol ve doğal gazın toplam payının ise yaklaşık yüzde 54 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

Küresel elektrik üretiminin de 2025'teki yaklaşık 32 bin teravatsaatten 2050'de 59 bin 500 teravatsaate çıkarak yüzde 85'ten fazla artması bekleniyor. Bu büyümenin yaklaşık dörtte üçünün, özellikle Asya başta olmak üzere gelişmekte olan ekonomilerden kaynaklanacağı düşünülüyor.

Küresel petrol talebi 2050'de günlük 124,1 milyon varile ulaşacak

OPEC, küresel petrol talebinin gelecek yıllarda artışını sürdürerek 2030'da günlük 113,3 milyon varile, 2050'de ise günlük 124,1 milyon varile ulaşacağını öngörüyor. Böylece petrol talebi, 2025 seviyelerine kıyasla yaklaşık 19 milyon varil artmış olacak.

Talep artışının neredeyse tamamının OECD dışı ülkelerden gelmesi beklenirken, büyümeye en büyük katkının Hindistan, diğer Asya, Orta Doğu, Afrika ve Latin Amerika'dan geleceği tahmin ediliyor.

Hindistan'ın 2025-2050 döneminde günlük 8,1 milyon varillik ek taleple uzun vadeli petrol talebi artışına en büyük katkıyı sağlayacağı öngörülüyor. Aynı dönemde diğer Asya, Orta Doğu ve Afrika'da da talebin güçlü şekilde artması beklenirken, Çin'deki büyümenin daha sınırlı kalacağı tahmin ediliyor.

Sektörel açıdan bakıldığında ise kara yolu taşımacılığı, petrokimya ve havacılık sektörlerinin 2050'ye kadar petrol tüketimindeki artışın başlıca kaynakları olması bekleniyor.

2030 sonrasında OPEC+ pazar payını artıracak

Arz tarafında, OPEC üyeleri ile Rusya başta olmak üzere bazı OPEC dışı üreticilerden oluşan OPEC+ grubuna dahil olmayan üreticilerin 2030'a kadar küresel sıvı yakıt arzındaki artışın yaklaşık yarısını karşılaması bekleniyor. Bu büyümeye Brezilya, Katar, ABD, Arjantin ve Kanada'nın öncülük edeceği değerlendiriliyor.

Bununla birlikte OPEC, ABD kaya petrolü üretiminin 2025'te günlük 9 milyon varilin biraz üzerinde zirve yapmış olabileceğini ve bundan sonraki dönemde büyümenin daha sınırlı kalacağını öngörüyor.

OPEC+ dışı arzın 2030'lu yıllarda yatay seyretmesiyle birlikte OPEC+ ülkelerinin küresel piyasadaki payının artması bekleniyor. Grubun sıvı yakıt arzının 2025'teki günlük 50,6 milyon varilden 2050'de 64,5 milyon varile yükseleceği ve pazar payının yüzde 48'den yüzde 52'ye çıkacağı tahmin ediliyor.

Öngörülen petrol talebinin karşılanabilmesi için 2026-2050 döneminde toplam 17,7 trilyon dolarlık yatırım gerektiği hesaplanıyor. Bunun 14,5 trilyon doları arama ve üretim faaliyetlerine, 1,9 trilyon doları rafinaj yatırımlarına ve 1,3 trilyon doları taşıma ve depolama altyapısına ayrılacağı değerlendiriliyor.

Küresel petrol ticareti 2050'ye kadar yüzde 25 artacak

Küresel petrol ticaretinin 2050'ye kadar yaklaşık yüzde 25 artarak günlük 69 milyon varile ulaşması bekleniyor.

Orta Doğu'nun dünyanın en büyük petrol ihracatçısı bölgesi konumunu daha da güçlendireceği, Asya-Pasifik bölgesinin en büyük ithalat merkezi olmayı sürdüreceği tahmin ediliyor.

Raporda yer verilen alternatif senaryolar ise uzun vadeli görünümdeki belirsizliklere işaret ediyor.

İleri enerji teknolojilerinin daha hızlı yaygınlaştığı teknoloji odaklı senaryoda, küresel petrol talebinin 2035 sonrasında zirve yaparak 2050'de günlük 107 milyon varilin altına gerilemesi bekleniyor.

Buna karşılık, gelişmekte olan ülkelerde daha güçlü ekonomik büyümenin yaşandığı eşitlikçi büyüme senaryosunda, petrol talebinin 2050'de günlük 131 milyon varile ulaşacağı ve referans senaryonun yaklaşık 7 milyon varil üzerinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

KKM bakiyesindeki düşüş devam ediyor

Kur korumalı Türk lirası mevduat ve katılma hesapları (KKM), geçen hafta 31 milyon lira azalarak 279,8 milyon liraya geriledi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 12 Haziran itibarıyla 186 milyar 932 milyon lira artarak 26 trilyon 54 milyar 213 milyon liradan 26 trilyon 241 milyar 145 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 377 milyon lira artarak 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liradan 29 trilyon 709 milyar 151 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 330 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 41 milyar 828 milyon lira artarak 3 trilyon 329 milyar 638 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 793 milyar 418 milyon lirası konut, 43 milyar 806 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 492 milyar 413 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 28 milyar 46 milyon lira artarak 4 trilyon 82 milyar 710 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,6 artışla 3 trilyon 207 milyar 352 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 183 milyar 931 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 23 milyar 421 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 12 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 9 milyar 389 milyon lira artışla 747 milyar 913 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 439 milyar 290 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 1 milyar 19 milyon lira artarak 5 trilyon 679 milyar 658 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 31 milyon lira azalarak 279,8 milyon liraya düştü.

Avro Bölgesi'nde inşaat üretimi arttı

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avrupa Birliği (AB) ile Avro Bölgesi'nin nisan ayına ilişkin mevsimsellikten arındırılmış inşaat üretimi verilerini açıkladı.

Avro Bölgesi'nde inşaat üretimi, nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 0,6 yükseldi.

Buna göre, Avro Bölgesi'nde inşaat üretimi nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,6, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,9 artış gösterdi.

AB'de ise inşaat üretimi nisanda aylık bazda yüzde 0,8, yıllık bazda yüzde 1,5 yükseldi.

AB ülkeleri arasında nisanda inşaat üretiminde önceki aya oranla en fazla artış yüzde 10,3 ile Romanya'da, yüzde 6,9 ile Macaristan'da ve yüzde 3,6 ile Slovenya'da ölçüldü.

En fazla düşüş ise yüzde 6,7 ile Slovakya'da, yüzde 2,2 ile Hollanda'da, yüzde 1,6 ile Belçika'da belirlendi.

İnşaat üretimi yıllık bazda Slovenya'da yüzde 31,6, Romanya'da yüzde 23,8 ve Slovakya'da yüzde 14,5 artarken, Belçika'da yüzde 3,8, Hollanda'da yüzde 3,3 ve Fransa'da yüzde 2,9 geriledi.

Yanlış doldurulan akaryakıttan istasyon sorumlu olacak

Kayseri'deki bir istasyonda otomobiline yanlış akaryakıt doldurulması nedeniyle motor aksamında hasar oluşan sürücünün başvurusu üzerine Tüketici Hakem Heyeti, hatalı yakıt, çekici, ikame araç ve hasar tutarlarının iadesine hükmetti.

Merkez Kocasinan ilçesindeki bir istasyondan yakıt alan Ü.A'nın otomobili, kısa süre sonra motor arızası nedeniyle yolda kaldı.

Aracını yol kenarına çekerek durduran sürücü, çekici yardımıyla servise götürdü. Burada yapılan teknik incelemede, araca motorin yerine benzin doldurulduğu belirlendi.

Yaşadığı mağduriyet nedeniyle elindeki belge ve raporlarla Kayseri Tüketici Hakem Heyetine başvuran Ü.A, aracında meydana gelen hasarın giderilmesi için yaptığı masrafların karşılanmasını talep etti.

Başvuruyu değerlendiren heyet, bilirkişi ile diğer bilgi ve belge incelemesinde akaryakıt istasyonunun yanlış yakıt dolumu nedeniyle tüketiciye "ayıplı hizmet" sunduğuna kanaat getirdi.

Bu kapsamda 57 bin 965 lira hasar tutarı, 3 bin 287 lira ikame araç bedeli, 1920 lira çekici ücreti ve hatalı doldurulan 1000 liralık yakıtın tüketiciye ödenmesine hükmetti.

"Tüketici Hakem Heyetine başvurduklarında kaskoları bozulmuyor"

Ü.A'nın avukatı Mevlid Emin Balcıoğlu,  müvekkilinin aracına yanlış türde yakıt konulması nedeniyle yetkili serviste yaptırdıkları onarıma bağlı zararın tazmini için Kayseri Tüketici Hakem Heyetine başvurduklarını söyledi.

Hakem heyetinin başvurularına güzel bir kararla cevap verdiğini ifade eden Balcıoğlu, şunları kaydetti:

"Bu durumda başvurucular hem kasko şirketine hem de Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak haklarını arayabilirler. Tüketici Hakem Heyetine başvurarak haklarını aradıkları durumda kaskoları bozulmamış oluyor. Bu sayede doğrudan zararlarını akaryakıt istasyonlarından karşılamış oluyorlar. Bu durum fosil yakıtla çalışan ve araç sahibi olan bütün tüketicileri yakından ilgilendiriyor. Bu kararın bu bağlamda önemli olduğunu düşünüyoruz. Türkiye'de milyonlarca sürücü ve araç sahibi olduğunu düşünürsek bu karar bütün araç sahiplerini ilgilendiriyor. Böyle bir durum herkesin başına gelebilir. Şu anda bütün akaryakıt istasyonlarındaki cihazların yanlış yakıt uyarısı verdiği söyleniyor. Ancak sistemsel arızadan kaynaklı yanlış türde yakıt konulması durumu ya da personel hatasından kaynaklı böyle bir durumun meydana gelmesi olağan bir durum. Bu konuda biz tüketicilerimizi hem uyarmış oluyoruz hem de böyle bir durum meydana geldiğinde nasıl hareket etmeleri gerektiğinin haritasını çizmiş oluyoruz."

Mayısta 93 bin 333 konut satıldı

Türkiye genelinde mayısta satılan toplam konut sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,2 azalışla 93 bin 333 olarak hesaplandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin konut ve iş yeri satış istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, Türkiye genelinde satılan ilk el konut sayısı, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 27,9 azalarak 30 bin 196'ya geriledi. İkinci el konut sayısı aynı dönemde yüzde 32,7 azalışla 63 bin 137 oldu. Böylece, geçen ay satılan toplam konut sayısı 2025'in aynı ayına göre, yüzde 31,2 düşüle 93 bin 333 olarak gerçekleşti.

Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışlarının payı yüzde 32,4, ikinci el olanların payı yüzde 67,6 oldu.

İpotekli satışlar azaldı

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,8 azalarak 19 bin 754 olarak hesaplandı.

Diğer konut satışları ise mayısta yıllık bazda yüzde 36,2 azalışla 73 bin 579 olarak gerçekleşti. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 21,2, diğer satışların payı yüzde 78,8 oldu.

Takvim etkilerinden arındırılmış serilerde, mayısta 2025'in aynı ayına göre ilk el konut satışları yüzde 3,6, ikinci el konut satışları yüzde 11,3 azaldı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde de bir önceki aya göre ilk el konut satışları yüzde 3,4, ikinci el konut satışları yüzde 0,5 düşüş gösterdi.

Yabancılara 1387 konut satıldı

Yabancılara yapılan konut satışları, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27 azalarak 1387 oldu. Mayısta toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 1,5 olarak gerçekleşti.

Geçen ay ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı 268 ile Rusya, 125 ile İran ve 88 ile Ukrayna vatandaşlarına yapıldı.

Ocak-mayıs dönemi

Bu yılın ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla ilk el konut satış sayısı yüzde 3,4 azalarak 178 bin 81'e geriledi. İkinci el konut satış sayısı aynı dönemde yüzde 7,9 düşüşle 391 bin 456 oldu. Böylece söz konusu dönemde satılan toplam konut sayısı, 2025'in aynı dönemine göre yüzde 6,6 azalışla 569 bin 537 olarak kayıtlara geçti.

İpotekli konut satışı, ocak-mayıs döneminde yüzde 25,8 artışla 116 bin 801'e çıktı. Bu yılın 5 aylık döneminde diğer konut satışları, yüzde 12,4 azalışla 452 bin 736'ya geriledi.

Aynı dönemde yabancılara yapılan konut satışları, geçen yılın ocak-mayıs dönemine göre yüzde 15,1 azalarak 7 bin 68 oldu.

Ülke genelinde satılan iş yeri sayısı 11 bin 434

Türkiye genelinde ilk el iş yeri satış sayısı mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,8 azalarak 3 bin 255 oldu. İkinci el iş yeri satışları ise yıllık bazda yüzde 33,1 azalarak 8 bin 179'a geriledi.

Böylece geçen ay satılan toplam iş yeri sayısı, 2025'in aynı ayına göre yüzde 30,9 azalışla 11 bin 434 olarak hesaplandı.

Ülke genelinde ipotekli iş yeri satışları, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 22,9 artarak 536 olurken diğer iş yeri satışları ise yüzde 32,4 azalarak 10 bin 898 olarak kayıtlara geçti.

Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, mayısta geçen yılın aynı ayına göre ilk el iş yeri satışları yüzde 0,4, ikinci el iş yeri satışları yüzde 12,9 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde ise bir önceki aya göre ilk el iş yeri satışları yüzde 2,8, ikinci el iş yeri satışları yüzde 6,2 azaldı.

Ocak-mayıs dönemi

Türkiye'de ocak-mayıs döneminde ilk el iş yeri satış sayısı yıllık bazda yüzde 6,6 azalarak 18 bin 768, ikinci el iş yeri satışları da yüzde 10,9 gerileyerek 50 bin 195 oldu.

Böylece yılın 5 ayında satılan toplam iş yeri sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,7 azalışla 68 bin 963 olarak hesaplandı.

Ocak-mayıs döneminde ipotekli iş yeri satışı yüzde 62,6 artışla 3 bin 260'a çıktı. Aynı dönemde diğer iş yeri satışları ise yüzde 11,7 azalışla 65 bin 703'e geriledi.

Çimento sektörü 551 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği (ÇCSİB) Başkanı Ender Şahin, çimento sektörünün bu yılın ocak-mayıs döneminde 551 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini bildirdi.

Birlik üyesi firmaların temsilcilerinin katıldığı toplantıda, 2025'te 100 milyon tona yakın üretime ve 1,3 milyar dolar ihracata imza atarak küresel liderliğini koruyan çimento sektörünün güncel sorunları, yeşil dönüşüm stratejileri ve sektörün küresel pazarlardaki rekabet koşulları değerlendirildi.

ÇCSİB Başkanı Ender Şahin, buradaki konuşmasında, jeopolitik krizlere rağmen sektörel istikrarın devam ettiğini belirterek, çimentonun başta inşaat, altyapı, konut ve ağır sanayi olmak üzere girdi sağladığı tüm alanlarda zamanlama hatasını kabul etmeyen, doğrudan proje takvimini ve üretimin sürekliliğini belirleyen stratejik bir ürün olduğunu kaydetti.

Şahin, söz konusu sektörlerin ihtiyaç duyduğu çimentonun zamanında tedarik edilememesinin, devasa yatırımların durması anlamına geldiğine dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

"Bu stratejik gerçek göz önüne alındığında, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması gibi küresel ticareti felç eden majör krizlerin ortasında Türk çimento sektörünün esnek lojistik kabiliyeti ve proaktif rota yönetimiyle taahhütlerini eksiksiz ve zamanında yerine getirebilmesinin değeri daha net anlaşılıyor. Herkes, en zorlu kriz anlarında bile Türkiye'nin ne kadar dayanıklı ve güvenilir bir ortak olduğunu bir kez daha açıkça görmüştür. Tüm dünyada yankı uyandıran bu güvenin ve katma değerli üretim stratejimizin bir sonucu olarak Ocak-Mayıs 2026'da ihracatımız miktar bazında 9 milyon ton, değer bazında ise 551 milyon dolar olarak gerçekleşti. Küresel lojistik daralmalara rağmen, kriz yönetimindeki başarımız sektörümüzün gücünün en somut göstergesi oldu."

İhracatçının finansal alanda göğüslemek zorunda kaldığı zorluklara da değinen Şahin, döviz kurunun serbest piyasa koşullarında dengelenmesinin Türkiye'nin küresel pazar payını koruması adına stratejik bir zorunluluk olduğuna işaret etti.

Türkiye'nin uzak coğrafyalarda da yer aldığı vurgusu

Şahin, sektörün yeni dönemde en büyük vizyonunun karbonsuzlaşma olduğunu belirterek, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) ihracatçı işletmeler için riskler oluşturacağını, yeşil dönüşümün Türkiye'nin ihracat gücünü koruması için bir zorunluluk olduğunu ifade etti.

Türk çimentosunun küresel ölçekteki en büyük gücünün coğrafi sınırları aşması olduğunu kaydeden Şahin, ülkenin çimento ihracatı anlamında sadece yakın coğrafyasına bağımlı olmadığını bildirdi.

Şahin, artan deniz taşımacılığı maliyetlerinin, uzak coğrafyalardaki kalıcılığı doğrudan etkilediğini ifade ederek, "Eximbank kredi ve sigorta limitlerine erişimin kolaylaştırılması ve uygun maliyetli işletme sermayesi finansman imkanlarının artırılmasının, Türkiye'nin en stratejik pazarlardaki bayrak gücünü ve milyarlarca dolarlık ihracat gelirini koruyacak adımlar olduğuna inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin ABD'ye çimento ihracatında ilk sıraya yerleşmesi nedeniyle, bu ülkede yerleşik çimento üreticilerinin son dönemde anti-damping konusunda lobi çalışmalarına başladığını ifade eden Şahin, şunları kaydetti:

"Türkiye, ABD pazarını kazanmak üzere uzun yıllar sürdürülen çalışmalar neticesinde bölgede güven duyulan, önemli bir aktör haline geldi. Arz güvenliği açısından büyük önem taşıyan Türkiye gibi önemli bir tedarikçiye karşı böyle bir anti-damping soruşturması ihtimali, Türkiye açısından ciddi bir prestij kaybına sebep olacaktır. Bu durumdan, ABD'deki çimento ithalatçısı firmalar da rahatsız. Konuyla ilgili Türkiye'nin de lobi çalışmalarını acil ve kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir."

ABD'nin petrol stokları azaldı

ABD'nin ticari ham petrol stokları, geçen hafta önceki haftaya göre yaklaşık 8 milyon 300 bin varil azaldı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 8 milyon 300 bin varil azalışla 418 milyon 200 bin varil seviyesine gerilediğini açıkladı. Bu seviye, yılın bu dönemi için beş yıllık ortalamanın yaklaşık yüzde 6 altında bulunuyor. Piyasa beklentisi ise stokların yaklaşık 3 milyon 600 bin varil azalacağı yönündeydi.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları da 8 milyon 900 bin varil azalarak 340 milyon 300 bin varil seviyesine düştü.

Bu dönemde ABD'nin benzin stokları ise yaklaşık 900 bin varil azalışla 214 milyon 200 bin varil olarak kayıtlara geçti.

Petrol üretimi arttı

ABD'nin günlük ham petrol üretimi 6-12 Haziran haftasında 7 bin varil artarak 13 milyon 806 bin varile yükseldi.

Öte yandan, ülkenin ham petrol ithalatı, geçen hafta önceki haftaya göre günlük 754 bin varil azalışla 5 milyon 134 bin varil, ham petrol ihracatı da günlük 513 bin varil azalışla 4 milyon 327 bin varil oldu.

EIA'nın "Haziran 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 720 bin varil olması bekleniyor.

Gümrüksüz satış mağazalarına ilişkin düzenleme

Gümrüksüz satış mağazaları ile depolarının açılmasına, işleyişine ve buralarda yapılacak eşya satışına ilişkin usul ve esaslarda düzenlemeye gidildi.

Ticaret Bakanlığınca hazırlanan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre ön izin başvurusu uygun bulunan ve mağaza/depo açma izni başvurusunda bulunacak kişilerin, ön izin başvurusu sırasında sundukları dışında vereceği belgelerde düzenlemeye gidildi.

Bu kapsamda, sermaye ve kurumlar vergisi şartının karşılandığını gösteren belgeler ile yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu talep edilecek.

Parfüm ve kozmetik numunelerinin, antrepo stok kayıtlarından ve antrepo beyannamelerinden düşümünün yapılabilmesi için söz konusu numunelerin boş şişelerinin birer aylık dönemler itibarıyla aylık satış listesi gereken süre içinde gümrük müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekecek. Boş şişesi gümrük idaresine ibraz edilmeyen her parfüm numunesi ve kozmetik ürün için gümrük vergileri tahsil edilecek.

Enerji Yatırımlarına 400 Milyon Avroluk Finansman

Dünya Bankası, Türkiye'nin rüzgar ve depolama yatırımlarına yönelik 400 milyon avro ilave finansmanı onayladı

Dünya Bankası, Türkiye'nin yenilenebilir enerji piyasasını büyütmek, rüzgar enerjisi ve ticari ölçekli batarya depolama yatırımlarına desteği genişletmek üzere 400 milyon avro (468,4 milyon dolar) tutarında ilave finansmanı onayladığını bildirdi.

Bankadan yapılan açıklamada, 2024'te onaylanan ve ülkenin alçak gerilimli dağıtık güneş enerjisi piyasasında güçlü bir ivme yaratan ilk fazın başarısı üzerine inşa edilen Dağıtık Enerjiye Geçişin Hızlandırılması Programı'nın kapsamının genişletildiği belirtildi.

Genişleyen finansmanın, Türkiye'nin garantisi altında, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ (TKYB) ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası AŞ'ye (TSKB) sağlanan iki adet 200 milyon avro tutarında IBRD krediden oluştuğuna işaret edilen açıklamada, "Sonuç odaklı finansman modeliyle uygulanan programda, ödemeler önceden belirlenen hedeflere ulaşıldıkça ve bağımsız olarak doğrulandıkça yapılmaktadır. Yeni faz ile programın kapsamı, dağıtık güneş enerjisi yatırımlarının yanı sıra kara tipi rüzgar enerji projelerini ve yeni nesil Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) yatırımlarını da içerecek şekilde genişletilmektedir." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, Türkiye'nin son 10 yılda yenilenebilir enerji hedeflerini önemli ölçüde yükselttiği, en güncel Yenilenebilir Enerji Yol Haritasının, 2035'e kadar toplam rüzgar ve güneş kurulu gücünü 120 bin megavat seviyesine çıkarmayı ve batarya depolama kapasitesinde büyük artış sağlamayı öngördüğüne işaret edilerek, şunlar kaydedildi:

"Güçlü yenilenebilir enerji potansiyeline ve Avrupa Birliği'nin 2026'da yürürlüğe giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (CBAM) yanıt olarak artan ticari ve sanayi talebine rağmen, dağıtık rüzgar ve batarya depolama yatırımları için uzun vadeli finansmana erişim halen sınırlıdır. Yerel ticari bankalar, kısa vadeli yükümlülük yapıları nedeniyle bu yüksek sermaye gerektiren yatırımları finanse etmekte zorluk yaşamaktadır."

Ayrıca açıklamada, genişletilen programın bu sorunlara yönelik vade uyumsuzluğunu gidermek amacıyla kalkınma bankaları aracılığıyla uzun vadeli finansman sağlamak, yeni şebeke teknolojilerine ilişkin riskleri değerlendirebilecek piyasa kapasitesi ve finansal uzmanlık geliştirmek, özel sektör yatırımlarını teşvik ederek ticari finansmanı harekete geçirmek olarak tarif edilen yöntemleri ele aldığı vurgulandı.

Erken dönem piyasa risklerini üstlenmesi ve kredi vadelerini uzatması sayesinde programın yenilenebilir enerji kapasitesinde 1579 megavat artış, 392 megavatsaat batarya depolama kapasitesinin desteklenmesi, 405 milyon dolara kadar özel sektör finansmanının mobilize etmesinin beklendiğinin altı çizilen açıklamada, şu bilgiler paylaşıldı:

"Türkiye'ye yönelik finansman, programın toplam kaynak çerçevesinde önerilen 2,96 milyar dolar tutarındaki artışın bir parçası olup, bölge genelinde yenilenebilir enerji yatırımlarının daha da genişletilmesine imkan tanımaktadır. Bu bölgesel bilgi paylaşımı, Dünya Bankası’nın Avrupa ve Orta Asya Enerji Bilgi Ağı (EKN) aracılığıyla desteklenmektedir. 21 ülkeden 180'den fazla enerji sektörü uzmanını bir araya getiren bu platform, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği alanlarında oluşturulan uygulama toplulukları sayesinde Türkiye gibi ülkelerde geliştirilen başarılı piyasa yaklaşımları, düzenleyici gelişmeler ve teknik çözümlerin bölge genelinde paylaşılmasını sağlamaktadır."

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez, batarya depolama ve dağıtık rüzgar yatırımlarının ölçeklendirilmesinin, Türkiye'nin enerji şebekesini geleceğe hazırlamak açısından bir sonraki kritik adım olduğunu belirterek, "Kamu kalkınma bankaları aracılığıyla ticari finansman açığının kapatılması, yatırımı hazır projelerin finansal kapanışa ulaşmasını sağlayarak Türk sanayisinin rekabet gücünü destekleyecek, ulusal enerji güvenliğini güçlendirecek ve yenilenebilir enerji değer zinciri boyunca yerel istihdam yaratacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya Altyapı Bölge Direktörü Charles Cormier ise "Türkiye, ECARES programı açısından öncü bir rol üstlenmektedir. Çatı ve ticari ölçekli güneş enerjisi, kara tipi rüzgar ve batarya depolama alanlarında elde edilen başarılar sayesinde Türkiye, elektrik şebekelerinin modernizasyonu, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve enerji güvenliğinin güçlendirilmesi açısından bölge genelinde yaygınlaştırılabilecek iyi uygulama örnekleri ve bilgi birikimi oluşturmaktadır." ifadesini kullandı.

Ayakkabı sanayisi Türkiye'yi üst lige taşıdı

Ayakkabı yan sanayisinde AR-GE ve dijitalleşme çalışmaları Türkiye'yi küresel markaların stratejik partneri haline getirirken, sektör ilerleyen dönemde su bazlı ve yeşil dönüşüm malzemeleri ile tasarım odaklı ürün gruplarında büyümeyi hedefliyor.

Ticaret Bakanlığının Kolay İhracat Platformundan yaptığı derlemeye göre, küresel ayakkabı pazarının 2029 yılına kadar yıllık ortalama yüzde 2,21 büyüme yakalaması, pazardaki satış hacminin de 14,7 milyar çiftte ulaşması öngörülüyor.

Türkiye'de ise sektör büyüklüğünün 2028 yılında 3,4 milyar dolar olması beklenirken, özellikle deri, tekstil, plastik, taban sistemleri ve metal aksesuarları gibi geniş bir ürün yelpazesine sahip ayakkabı yan sanayisi, güçlü üretim altyapısı, ihracat kabiliyeti ve küresel tedarik zincirlerine entegrasyonuyla, uluslararası pazarlarda stratejik bir konumda yer alıyor.

"Gümrük duvarlarındaki kırılmalar küresel markaların yönünü Türkiye'ye çeviriyor"

Ayakkabı Yan Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sait Salıcı, sektörün bugün yaklaşık 3 bin 500 firma ve sağladığı 100 bin kişilik istihdam gücüyle sadece ülkenin değil, Avrupa'nın da üretim lideri olduğunu söyledi.

Salıcı, küresel pazarlarda ve gümrük duvarlarında yaşanan kırılmaların, Avrupalı ve ABD'li dev markaların yönünü Türkiye'ye çevirmesine katkı sağladığına işaret etti. Bu büyük talep potansiyeline rağmen içeride yaşanan enerji ve işçilik maliyetlerindeki artışların üreticileri zorladığını dile getiren Salıcı, ertelen finansmanda rahatlama beklentisinin yatırımları sınırladığını ifade etti. Buna karşın sektörün büyüme vizyonunu kaybetmediğini belirten Salıcı, şöyle konuştu:

"Üreticiye gerekli alan açılırsa önümüzdeki 5 yıl Türk ayakkabı yan sanayisinin yeniden yükseliş dönemi olacaktır. Bu süreçte özellikle yüksek teknolojiyle üretilen katma değerli komponentler, su bazlı ve geri dönüştürülmüş yeşil dönüşüm malzemeleri ile tasarım odaklı ürün gruplarında en yüksek büyüme performansını yakalamayı hedefliyoruz."

"​​​​​​Üretime ve istihdama özel finansman paketlerine ihtiyaç var"

Sektördeki teknolojik yetkinlik ve dijitalleşme seviyesinin, Türkiye'yi küresel arenada İtalya gibi devlerle yarışır konuma getirdiğini söyleyen Salıcı, bugün sektörün AR-GE ve inovasyon kabiliyetiyle 36 farklı ayakkabı bileşenini ileri teknolojiyle üretebildiğini belirtti. Özellikle Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde sürdürülebilirliği zorunluluk olarak gördüklerini dile getiren Salıcı, "Geri dönüştürülmüş malzemeler ve su bazlı teknolojilerle, geleceğin ayakkabısını bugünden tasarlıyoruz. AR-GE çalışmaları, bizi sadece ham madde tedarikçisi olmaktan çıkarıp küresel markaların stratejik partneri haline getirdi. Müşteriye esnek üretim, özgün tasarım ve malzeme geliştirme kabiliyetini bir arada sunarak küresel rekabette öne geçiyoruz." dedi.

Salıcı, sektörde faaliyet gösteren firmaların teknoloji ve dijitalleşme yatırımlarını hızlandırmasının önemli olduğunu vurgulayarak, sahip olunan potansiyel ve karşılaşılan fırsatların değerlendirmesi için üretime ve istihdama özel "can suyu" finansman paketlerine ihtiyaç duyduklarını söyledi.

Küresel rakiplerle, fiyat rekabetinin kaybedilmemesi gerektiğine işaret eden Salıcı "Bu noktada enerji maliyetlerinde sanayiciye özel kolaylıklar sağlanması ve üretimi teşvik edecek yaklaşımların sergilenmesi hayati önem taşıyor. İşçilik maliyetleri ile istihdam üzerindeki vergi yüklerinin hafifletilmesi gerekiyor." diye konuştu.

"Türkiye üretim hızıyla yeni dönemin en güçlü alternatifi"

Salıcı, sektörün kalıcı yapısal dönüşümle birlikte 2019 yılındaki güçlü üretim seviyelerine çıkmayı amaçladığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"İhracatta öncelikli hedeflerimizin başında coğrafi avantajımızı ve yeşil dönüşüm uyumumuzu en iyi şekilde kullanabileceğimiz Avrupa pazarı yer alıyor. Bunun yanı sıra her dönem güçlü ticari bağlarımızın olduğu Orta Doğu, Türk Cumhuriyetleri ve Kuzey Afrika pazarları, öncelikli odağımızdadır. Bölgesel işbirliklerini ve yakın coğrafya tedarik modellerini güçlendirerek bu pazarlardaki payımızı kalıcı olarak artırmayı amaçlıyoruz."

Sektörün özellikle ABD ile Çin arasında tırmanan ticaret savaşları ve artan jeopolitik gerilimler nedeniyle Batılı markaların "güvenli liman" arayışında öne çıkma fırsatı bulduğunu dile getiren Salıcı, uzun yıllardır sektörü domine eden "fiyat odaklı" rekabet modelinin yerini jeopolitik risk yönetimi ve tedarik güvenliğinin aldığını söyledi.

Salıcı, Türkiye'nin hem coğrafi yakınlığı hem de üretim hızıyla yeni dönemin en güçlü alternatifi olduğunu kaydetti.

Küresel petrol arzı 13,6 milyon varil altında kaldı

Küresel petrol arzının mayısta önceki aya göre günlük yaklaşık 600 bin varil azalışla 94 milyon 470 bin varile gerilediği ve bu seviyenin ABD/İsrail-İran Savaşı öncesi dönemin günlük yaklaşık 13 milyon 600 bin varil altında kaldığı bildirildi.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA), Petrol Piyasası Raporu'na göre, küresel petrol arzı ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının ülkenin petrol ihracatını kısıtlamasıyla mayısta bir önceki aya kıyasla günlük yaklaşık 600 bin varil azalarak 94 milyon 470 bin varile geriledi.

Söz konusu seviye, ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarından önceki döneme kıyasla günlük yaklaşık 13 milyon 600 bin varil azalışı ifade ediyor.

Mayısta Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretimi bir önceki aya göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 35 milyon 920 bin varile inerken, OPEC+ dışı günlük arz 530 bin varil artışla 58 milyon 540 bin varile yükseldi. Artışta biyoyakıt üretimi ile ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen daha yüksek arz etkili oldu.

Bu yıl küresel arzda günlük 3,9 milyon varil düşüş hesaplanıyor

Rapora göre, küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalarak 102 milyon 379 bin varile gerilemesi bekleniyor.

OPEC+ üretiminin bu yıl önceki yıla göre günlük yaklaşık 4 milyon 700 bin varil azalışla 42 milyon 120 bin varile gerileyeceği, OPEC+ dışı üretimin ise günlük yaklaşık 820 bin varil artışla 60 milyon 250 bin varile yükseleceği tahmin ediliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle kapanan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören ABD-İran geçici anlaşmasının, yaklaşık 4 ay süren kesintilerin ardından arz akışlarında kademeli normalleşmeye ve ihracatın aşamalı olarak yeniden başlamasına zemin hazırlaması bekleniyor.

Körfez üretimindeki toparlanmaya paralel olarak küresel petrol arzının 2027'de güçlü bir artışla günlük yaklaşık 8 milyon varil artışla 110 milyon 350 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.

IEA, söz konusu projeksiyonların ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşmaya dayandığını, ancak Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların yeniden başlatılmasına ilişkin mekanizmalarda hala "kritik ancak tartışmalı" unsurlar bulunduğunu, bu nedenle aşağı yönlü risklerin sürdüğünü belirtiyor.

Petrol talebi artış öngörüsü aşağı yönlü revize edildi

Rapora göre, küresel petrol talebine ilişkin artış beklentisi de aşağı yönlü revize edildi. IEA, bu yıla ilişkin küresel petrol talebindeki artış tahminini önceki öngörüsüne göre günlük yaklaşık 700 bin varil aşağı çekti.

Küresel petrol talebinin nisan ve mayıs aylarında belirgin şekilde gerilediği ifade edilen raporda, yüksek akaryakıt fiyatları ve ürün arzındaki kesintiler nedeniyle yılın ikinci çeyreğinde sevkiyatların geçen yıla göre yüzde 4,8 düşmesinin beklendiği ve bunun 2020'den bu yana ilk çeyreklik küresel daralma olacağı belirtildi.

Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 103 milyon 290 bin varile gerilemesi bekleniyor.

Talebin 2027'de ise Körfez arzındaki normalleşmeyle birlikte yeniden hızlanacağı ve günlük yaklaşık 2 milyon varil artışla 105 milyon 300 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.

Öte yandan raporda, 2027 görünümünün jeopolitik riskler, ateşkesin sürdürülebilirliği ve küresel ekonomide savaş kaynaklı etkiler nedeniyle önemli belirsizlikler içerdiği vurgulandı.

Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu TÜPRAŞ

İstanbul Sanayi Odasının (İSO) hazırladığı "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırmasına göre, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ), üretimden satışlarda 698 milyar 789 milyon lirayla en büyük sanayi kuruluşu olma unvanını korudu.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO'nun "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının sonuçlarını açıkladı.

Araştırmaya göre, TÜPRAŞ üretimden satışlarda 698 milyar 789 milyon lirayla listede ilk sırayı alırken, Ford Otomotiv 538 milyar 268 milyon lirayla yine ikinci sıranın sahibi oldu.

Star Rafineri AŞ 327 milyar 854 milyon lirayla üçüncü olurken, önceki yıl 6'ncı sırada bulunan OYAK-Renault 235,5 milyar lirayla 4'üncülüğe yükseldi. Onu 206,3 milyar liralık üretimden satışla Toyota Otomotiv, 165,7 milyar lirayla Arçelik izledi.

Geçen yılki listede ilk 10'da bulunmayan ve 11. sırada yer alan TUSAŞ'ın 140,9 milyar liralık üretimden satışla 7'nciliğe, 16. basamakta bulunan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 138,8 milyar lirayla 8'inciliğe, 17. sıradaki ASELSAN'ın 130,2 milyar lirayla 9'unculuğa yükselmesi dikkati çekti.

Mercedes-Benz ise 127 milyar liralık üretimden satışla 12'ncilikten 10'unculuğa yükselerek ilk 10'a girdi.

İSO tarafından hazırlanan "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırmasına göre ilk 10 sanayi kuruluşu şu şekilde:

Buna göre, Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2024'e göre yüzde 28 artışla 11 trilyon 118 milyar liraya çıktı. 2025'te yüzde 25,4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alındığında, üretimden satışların reel olarak yüzde 2,1 arttığı görüldü.

Böylece 2022'de yüzde 4,2, 2023'te yüzde 5,2 ve 2024'te yüzde 3,4 olan reel düşüş, 2025 yılında ılımlı bir pozitif büyümeye döndü. Bununla birlikte, bu sınırlı reel artış, satışlardaki zayıf performansın sürdüğüne işaret etti.

Üretimden satışların 50'lik gruplara göre dağılımına bakıldığında İSO 500 içinde ölçek yapısının genel olarak korunduğu görüldü. İlk 10 şirketin İSO 500'deki ağırlığı, önceki yıllara göre hafif bir düşüş gösterse de yüzde 24,4 ile yüzde 25 bandına yakın seyrini sürdürdü.

İlk 50 kuruluşun payı yüzde 48,6, ikinci 50'nin payı yüzde 13,4 oldu. Sıralamada 101-150 arasındaki şirketler üretimden satışlarda yüzde 9,1, 151-200 arasındakiler yüzde 6,8, 201-500 arasındakiler ise yüzde 22,1 pay aldı.

Söz konusu tablo, büyük ölçekli üretimin sanayi içindeki belirleyici ağırlığını gösterdi. Aynı zamanda, İSO 500 kapsamındaki firmalar arasında ölçek farklarının halen belirgin olduğunu ortaya koydu.

İSO 500'den 104,7 milyar dolarlık ihracat

Türkiye'nin 2025 yılında gerçekleştirdiği 273,3 milyar dolarlık ihracatın 104,7 milyar dolarını İSO 500'deki şirketler yaptı. 2025'te Türkiye'nin genel mal ihracatı yüzde 4,4 artarken, İSO 500'ün ihracat artışının yüzde 8,4 olması dikkati çekti.

Dış rekabet koşullarının giderek zorlaştığı bir dönemde, İSO 500 kuruluşlarının ihracatını daha güçlü bir ivmeyle artırması, Türk sanayisinin dış pazarlardaki dayanıklılığını ve rekabet gücünü ortaya koydu.

İSO 500'ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı 1,4 puan artışla yüzde 39,7'ye yükselerek yüzde 40 bandındaki seviyesini sürdürdü.

Faaliyet karı yüzde 57,1 artarak 1 trilyon liraya ulaştı

Araştırmaya göre, 2025 yılında uygulanan dezenflasyon politikaları ve dış pazarlardaki durgunluk, satış gelirleri üzerinde baskı yaratırken yüksek faiz oranları ve artan finansman yükleri, karlılık göstergelerini sınırlamaya devam etti. Buna karşın, şirketlerin maliyet yönetiminde sağladığı göreli başarı, karlılığın ılımlı düzeyde de olsa korunmasında belirleyici oldu.

Sanayi kuruluşlarının karları, 2024 yılındaki sert düşüşlerin ardından 2025'te güçlü nominal iyileşmeler kaydetti. Buna rağmen karlılık göstergeleri tarihsel ortalamaların gerisinde seyretti.

En büyük 500 sanayi şirketinin faaliyet karı geçen yıl 2024'e göre yüzde 57,1 artarak 1 trilyon liraya yükseldi. Buna paralel olarak faaliyet karlılığı oranı da yüzde 6,2'den yüzde 7,7'ye çıktı. Ancak bu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 10,4'ün altında kaldı.

Söz konusu şirketlerin vergi öncesi kar ve zarar toplamı da yüzde 64,7 artışla 441 milyar liraya yükseldi. Vergi öncesi dönem kar ve zarar toplamının net satışlara oranı ise yüzde 2,6'dan yüzde 3,4'e çıktı.

Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar (FAVÖK) toplamı da yüzde 37,5 artarak 1,8 trilyon lira oldu. Bu artış, FAVÖK karlılığı oranını yüzde 12,8'den yüzde 13,9'a çıkardı. Böylece söz konusu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 14'e yakın gerçekleşti.

Geçen yıl İSO 500'de karlılık göstergelerinde nominal toparlanma yaşandı. Ancak yüksek finansman maliyetleri, zayıf talep koşulları nedeniyle tarihsel ortalamaların altında kalan bu göstergeler, sanayi kuruluşlarında karlılığın halen baskı altında olduğunu gösterdi.

Kar ve zarar eden şirket sayısı değişmedi

Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu içerisinde 2025'te 348 şirket kar ederken 152 kuruluş zarar açıkladı. Söz konusu rakamlar bir önceki araştırmaya göre değişmedi.

FAVÖK göstergesinde ise zarar eden firma sayısı 1 adet azalarak 18'e geriledi ve görece düşük bir sayıda kaldı.

Şirketlerin 2024'te 35 milyar lira civarında olan net kambiyo zararı, 2025'te 172 milyar liraya yaklaştı. Böylece bir önceki yıl net satışlara oranla yüzde 0,3 seviyesinde olan kambiyo net zararı, 1 puan artarak yüzde 1,3'e çıktı.

Kambiyo zararı dışındaki üretim faaliyeti dışı gelir ve giderlerden elde edilen net kar ise 2025'te yüzde 43 artarak 484 milyar liraya yükseldi.

AR-GE harcamaları 79,7 milyar liraya yükseldi

İSO 500'de teknoloji yoğunluklarına göre katma değer dağılımı, Türk sanayisinin nitelikli ve teknoloji odaklı dönüşüm ihtiyacını bir kez daha net biçimde ortaya koydu. 2025 yılında yaratılan katma değer içinde en yüksek payın yüzde 33 ile düşük ve orta-düşük teknoloji yoğunluklu sektörlere ait olması, sanayinin üretim gücünü koruduğunu ancak katma değerin artırılması noktasında istenilen başarının yakalanamadığını gösterdi.

Geçen yıl düşük teknolojili sektörlerin payı 1,6 puan azalırken orta-düşük teknolojili sektörlerin payı aynı oranda arttı. Orta-yüksek teknolojili sanayiler grubunun payı 0,3 puan gerileyerek yüzde 26,4'e düştü. Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payının 0,2 puan artışla yüzde 7,6'ya yükselmesi umut verdi.

Orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerde yer alan firmaların yaratılan katma değerden aldığı pay, 2023 yılında yüzde 37,4 ile rekor seviyeye ulaştıktan sonra 2024'te yüzde 34,1'e, 2025'te ise yüzde 34'e geriledi.

İSO 500'de AR-GE harcaması yapan kuruluş sayısı 2025'te 8 adet artarak 273'e yükseldi ve 2018'den sonraki en yüksek seviyesine ulaştı. İSO 500'ün AR-GE harcaması yüzde 31,4 artarak 79,7 milyar liraya yükseldi. AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı da yüzde 0,72 ile bugüne kadar ölçülen en yüksek düzeyine ulaştı.

Çalışan başına ödenen maaş ve ücretlerdeki artış yüzde 42,9'a yükseldi

En büyük 500 sanayi kuruluşunun istihdamı yüzde 2,5 düşüşle 804 bin kişiye geriledi. Tam istihkak olarak ödenen brüt maaş ve ücretlerin yüzde 39,3 ile enflasyonun üzerinde artarak 1,1 trilyon liraya yükseldiği görüldü.

İstihdamdaki yüzde 2,5 düşüşle değerlendirildiğinde, çalışan başına ödenen maaş ve ücretlerdeki artışın yüzde 42,9'a çıktığı gözlendi.

Halka açık şirket sayısı 91 ile rekor kırdı

İSO 500'de halka açık kuruluş sayısında son yıllarda yaşanan dikkati çeken ivme 2025'te de sürdü. 2022'de 73'e, 2023'te 85'e, 2024'te ise 88'e yükselen halka açık şirket sayısı geçen yıl 3 adet daha artarak 91'e çıktı ve İSO 500 tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu gelişme, sanayi şirketlerinin sermaye piyasalarına ilgisinin artması ve finansman yapılarının çeşitlenmesi açısından olumlu bulundu.

Yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı 6 azalışla 118'e geriledi.

Sanayinin bölgesel dağılımında İSO 500'de Anadolu lehine gelişen eğilimin devam ettiği görüldü. 500 büyük şirket arasında başı 129 üye ile İSO çekerken onu 48 kuruluşla Ankara Sanayi Odası, 43 ile Kocaeli Sanayi Odası, 39 ile Ege Bölgesi Sanayi Odası, 29 ile Gaziantep Sanayi Odası, 23 kuruluşla Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, 16 ile Adana Sanayi Odası izledi.

Gözler Fed'in faiz kararına çevrildi

Küresel piyasalar, ABD-İran anlaşmasının cuma günü imzalanacağına ilişkin haber akışına karşın anlaşmanın ayrıntılarının netleşmemesiyle karışık bir seyir izlerken, gözler ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararına çevrildi.

Hürmüz Boğazı'nın normale döneceğine yönelik beklentiler piyasalar için olumlu bir gelişme olsa da bu olumlu gelişmelerin kalıcılığı konusunda soru işaretleri devam ediyor.

ABD ile İran arasında sağlanan anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında imzalanması bekleniyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi de ABD'nin İran'a ait gemilere uyguladığı deniz ablukasını iki ülke arasında 14 Haziran'da varılan mutabakatın imzalanmasından önce kısmen kaldırdığını söyledi.

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasına ve taraflardan olumlu açıklamalar gelmesine karşın Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizliğin devam etmesi piyasaların yön arayışına girmesine neden oluyor.

Analistler, yatırımcıların ABD-İran anlaşmasının uygulanabilirliği konusunda emin olmak istediğini belirtti.

Boğazın yeniden açılmasının zor olabileceği ve petrol sevkiyatlarının artmasının aylar sürebileceği yönündeki endişeler de piyasa fiyatlamalarında etkili oluyor.

Diğer taraftan ABD-İran anlaşmasının İran'ın petrol ve yakıt satışına derhal başlamasına olanak tanıyabileceğine dair haber akışı ise piyasalarda olumlu fiyatlanan gelişmeler arasında yer alıyor.

Öte yandan piyasaların gözü Fed'in bugünkü faiz kararında olacak.

Fed'in yeni Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk toplantıdan çıkacak para politikası kararları piyasaların odağında bulunuyor. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Analistler, para politikası metni ile Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalarına ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, bu sinyaller doğrultusunda piyasalarda oynaklığın artabileceğini ifade etti. 

Bankanın yapacağı projeksiyonlar da takip edilecek. Fed'in büyüme tahminlerinde aşağı yönlü, enflasyon tahminlerinde ise yukarı yönlü revizyona gidebileceği değerlendiriliyor. 

Büyümede aşağı yönlü revizyonlar yapılacağına yönelik öngörüler de piyasalardaki risk iştahının törpülenmesinde etkili oldu.

Öte yandan bugün açıklanacak noktasal grafikte Warsh'ın kendi tahminlerini ekleme ihtimalinin düşük olduğu tahmin ediliyor. Bu durumun Warsh'ın, Jerome Powell, Janet Yellen ve Ben Bernanke dönemlerinde uygulanan gelenekten farklı bir yaklaşım benimseyebileceğine işaret ettiği değerlendiriliyor. 

Analistler, jeopolitik gelişmelerin Fed'in işini zorlaştıran en önemli neden olduğunu belirtti.

Orta Doğu'da kalıcı bir barış anlaşmasına ilişkin umutların güçlenmesiyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 azalışla 78,2 dolara gerileyerek 3 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü. 

Buna karşın petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere hemen dönmesi beklenmiyor. Bunun başlıca nedenleri arasında, barış sağlansa bile tedarikin kısa sürede normale dönmeyeceği ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için ücret talep edebileceğine yönelik beklentiler yer alıyor. 

Ücret talebi olması durumunda petrol trafiğinin, mayınlandığı bildirilen Umman kıyılarına yönlenebileceği tahmin ediliyor. Buradaki güvenli geçişin ise haftalar hatta aylar sürebileceği öngörülüyor.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,44'te, dolar endeksi önceki kapanışın hemen altında 99,5 seviyesinde seyrediyor.

ABD-İran anlaşmasına ilişkin ayrıntıların netleşmemesi nedeniyle altının onsu yüzde 0,1 azalışla 4 bin 325 dolardan işlem görüyor. 

Dünya Altın Konseyi, merkez bankalarının rezervlerinde altının payının artmaya devam etmesinin, doların küresel rezervlerdeki hakimiyetinin ise gelecek 5 yıl içinde zayıflamasının beklendiğini bildirdi.

New York borsası karışık seyretti

New York borsası, teknoloji hisselerindeki satış baskısının etkisiyle dün karışık bir seyir izledi. Teknoloji şirketlerinin aşırı yükseldiğine dair endişeler piyasalardaki fiyatlamalarda etkili oldu.

Öte yandan, tarihi halka arzıyla dikkatleri üzerine çeken Space Exploration Technologies Corp. (SpaceX) hisselerindeki yükseliş üçüncü işlem gününde de sürdü.

Gün içinde yüzde 17'ye kadar yükselen şirket hisseleri, gün içi kazançlarının bir kısmını geri vererek seansı yüzde 4,83 artışla tamamladı.

Hisselerdeki yükseliş, SpaceX'i piyasa değeri açısından gün içinde e-ticaret devi Amazon'un, kısa süreliğine de teknoloji devi Microsoft'un önüne taşıdı.

Gün sonunda piyasa değeri 2,6 trilyon dolar olarak kaydedilen SpaceX, dünyanın en değerli şirketleri sıralamasında altıncı sırada yer aldı.

Şirket ayrıca yapay zeka destekli kod editörü Cursor'un geliştiricisi Anysphere'i 60 milyar dolar değerleme üzerinden satın almak üzere anlaşmaya vardığını duyurdu.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,64 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,57, Nasdaq endeksi yüzde 1,15 değer kaybetti.

Dow Jones endeksi 52.190,29 puanla rekor tazeledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti 

Avrupa borsaları, Hürmüz Boğazı'nın bu hafta açılabileceğine yönelik beklentilerle dün pozitif seyretti. 

Özellikle petrol fiyatlarındaki düşüş Avrupa piyasalarındaki risk iştahını destekledi.

Buna karşın Avrupalı yetkililer ve şirketler Hürmüz Boğazının savaş öncesi durumuna ne kadar hızlı dönebileceğine ilişkin çekinceler yaşıyor.

Taraflar arasında anlaşma sağlanmasına karşın Avrupa'da enflasyonist baskıların sürebileceğine yönelik endişeler devam ediyor. Bu nedenle Avrupa Merkez Bankasının (ECB) bu yıl ikinci bir faiz artırımına gidebileceğine ilişkin beklentiler bulunuyor. 

Öte yandan Avrupa Parlamentosu (AP), Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasındaki ticaret anlaşmasının uygulanmasına yönelik yasal düzenlemeleri kabul etti.

Bu arada Almanya'da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye duyduğu güven, Orta Doğu'dan gelen barış sinyalleriyle birlikte haziran ayında beklentilerin üzerinde iyileşme gösterdi.

Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi'nin haziran ayı sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, mayısta eksi 10,2 olan endeks, haziranda 20,7 puanlık artışla 10,5 değerini aldı. Piyasa beklentisi, endeksin bu dönemde eksi 6 seviyesine yükseleceği yönündeydi. 

Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,61, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,07, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,75 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,15 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

New York borsasındaki karışık seyir yeni günde Asya piyasalarına da taşındı.

Makroekonomik veri tarafında Japonya'nın mayıs ayı ihracatı yıllık bazda çip talebindeki artışla birlikte yüzde 17 ile Kasım 2022’den bu yana en hızlı artışını göstererek tahminleri aştı.

Ülkenin ithalatı ise mayıs ayında yıllık bazda yüzde 12,5 ile Ocak 2025'ten bu yana en hızlı yükselişini kaydetti ve beklentileri aştı.

Öte yandan Çin Merkez Bankası (PBoC) kısa vadeli faiz oranlarının ayarlanmasına yönelik mekanizmayı geliştireceğini ve uygun zamanda gecelik ters repo işlemlerinin kapsamını genişletebileceğini belirtti. Bu kararın Bankayı küresel emsalleriyle daha uyumlu hale getirebileceği öngörülüyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,7 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 geriledi.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,32 değer kazanarak 14.493,09 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışının hemen altında 16.850,00 puandan tamamladı.

Dolar/TL dün günü 46,2950'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,3170'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de Fed'in faiz kararının yanı sıra İngiltere ve Avro Bölgesi'nde enflasyon, ABD'de perakende satışlar başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Lastik üreticilerine rekabet cezası

Rekabet Kurulunca, otomotiv lastik üreticileri ve dağıtıcılarına 3 milyar 633 milyon 935 bin 171 lira para ceza verildi.

Rekabet Kurumunun internet sitesinden yapılan açıklamada, Kurul kararı uyarınca otomotiv sektöründe lastik üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili maddesini ihlal ettikleri iddiasına yönelik yürütülen soruşturmanın tamamlandığı belirtildi.

Soruşturma kapsamında rakipler arasında fiyat hareketlerine yönelik uyumlu eylem, rekabete hassas bilgi değişimi, bayilerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi, bayilere yönelik bölge ve müşteri kısıtlaması, ayrımcılık, rekabet etmeme yükümlülüğü, iş gücü piyasalarına yönelik rekabeti kısıtlayıcı bilgi değişimi ve çalışan ayartmama iddialarının incelendiği ifade edilen açıklamada, soruşturma devam ederken Abdulkadir Özcan Otom. Lastik. San. Tic. AŞ (Petlas), Üstündağ Lastik İthalat ve Ticaret AŞ, Tatko Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ, Prolas Otom. Nak. Hırdavat San. ve Tic. Ltd. Şti, Özcanlar Lastik San. ve Tic. Ltd. Şti, Kardeşler Ulaşım Jant Mot. Araçlar ve Servis Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti ve Abdullah Özdoğan Ticaret Otomotiv Petrol İnşaat Makina Sanayi İthalat ve İhracat Ltd. Şti tarafından uzlaşma başvurusunda bulunulduğu bildirildi.

Söz konusu teşebbüsler hakkında yürütülen uzlaşma süreçleri sonucunda, Petlas, Üstündağ Lastik İthalat ve Ticaret AŞ, Tatko Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ, Prolas Otom. Nak. Hırdavat San. ve Tic. Ltd. Şti, Özcanlar Lastik San. ve Tic. Ltd. Şti, Kardeşler Ulaşım Jant Mot. Araçlar ve Servis Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti ve Abdullah Özdoğan Ticaret Otomotiv Petrol İnşaat Makina Sanayi İthalat ve İhracat Ltd. Şti'ye para cezası uygulanmasına, soruşturmanın bu teşebbüsler yönünden uzlaşma usulü ile sona ermesine karar verildiği ifade edildi.

Soruşturma sonucunda Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret, Otomotiv Lastikleri Tevzi, Goodyear Lastikleri Türk, Hankook Lastikleri, Michelin Lastikleri Ticaret, Pirelli Otomobil Lastikleri, Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler firmalarına ceza uygulanmasının kararlaştırıldığı belirtilen açıklamada, şu bilgiler verildi:

"Aydın Lastik Sat. ve Ser. Hiz. Ltd. Şti, Modül Lastik Otomotiv Ticaret AŞ, Cengizler Oto Lastik Pazarlama İnşaat Turizm Nakliyat Tekstil Emlak İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti ve Gürlas Oto Lastik San. Tic. Ltd. Şti'ne idari para cezası verilmesine, Cengizler Oto Lastik Pazarlama İnşaat Turizm Nakliyat Tekstil Emlak İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti ve Gürlas Oto Lastik San. Tic. Ltd. Şti bakımından tespit edilen ihlalin Kabahatler Kanunu'nun ilgili maddesi çerçevesinde zaman aşımına uğraması nedeniyle ilgili teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına yer olmadığına karar verildi. Böylece soruşturma kapsamında tespit edilen ihlaller sebebiyle teşebbüslere, uzlaşma sonucunda 497 milyon 91 bin 986 lira, soruşturma sonucunda 3 milyar 136 milyon 843 bin 185 lira olmak üzere toplamda 3 milyar 633 milyon 935 bin 171 lira idari para cezası uygulandı."

Açıklamada, Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret ile Hankook Lastikleri hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığının, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ'nin, Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanmasının kararlaştırıldığı belirtildi.

Bayi kanalları üzerinden dolaylı bilgi paylaşımına sınırlama

Fiyat hareketlerine yönelik gerçekleştiği tespit edilen uyumlu eylemin vuku bulmasında etkisi olduğu değerlendirilen bayiler aracılığıyla dolaylı bilgi değişiminin engellenmesi, ilgili ihlalin tekrarının önlenmesi ve ilgili pazarda rekabetin tesis edilmesi bakımından Türkiye'de lastik yenileme pazarında faaliyet gösteren soruşturma tarafı üretici ve sağlayıcı teşebbüslere yönelik taahhütler getirildiğine işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Her bir bayiyi ayırt edecek bir kodlamaya, bayilere yapılacak fiyat listesi ve fiyata ilişkin unsurlara dair her türlü duyuruda ayırt edici, görünür, sayfaya yayılarak birden fazla olacak şekilde filigran yöntemiyle yer verilecek. Bu duyuruları birden fazla bayiye veya tüm bayilere yapılan toplu olarak iletme yöntemine son verilecek. Bunun yerine söz konusu duyurular, her bir bayinin kendi kullanıcı adı ve şifresi ile erişebildiği, üretici ve sağlayıcı teşebbüs ile bayileri arasındaki işlemlerin gerçekleştiği arayüz/portal aracılığıyla birebir şekilde gerçekleştirilecek. İlgili arayüz ve portal haricinde sözlü ya da yazılı herhangi bir yöntem kullanılmayacak. Halihazırda böyle bir arayüz ve portala sahip olunmaması durumunda bu sistem oluşturularak bayilerin erişimine açılacak. Bayilerin ileri tarihli veya uygulama tarihi geleceğe yönelik fiyat ve fiyatı oluşturan unsurlara ilişkin bilgileri ve duyuruları, rakip üreticilere veya bayilerine iletmesinin önüne geçilecek."

Konut fiyatlarındaki düşüş yükseldi

Konut fiyatlarındaki reel düşüş mayıs itibarıyla yıllık bazda yüzde 6,1'e ulaşırken son 28 ayın 27'sinde fiyat azalışı görüldü.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Konut Fiyat Endeksi'ne (KFE) göre, en son Ocak 2024'te yıllık bazda yüzde 1,4 reel artış gösteren konut fiyatları, şubat ayı ile birlikte düşüşe geçmiş, reel olarak yüzde 5,1 azalmıştı.

Konut fiyatlarındaki değişim, aradan geçen 28 aylık sürede sadece Kasım 2025'te (yüzde 0,3) enflasyonun üzerinde gerçekleşirken diğer ayların tamamında reel olarak azaldı.

Geçen yılın aralık ayı ile birlikte reel düşüş oranı artışa geçerken bu yılın mayıs ayı itibarıyla yüzde 6,1'e ulaştı. Reel düşüş oranı nisanda yüzde 4,3, martta 3,4, şubatta 3,9, ocakta 2,3, aralıkta ise yüzde 1,4 şeklindeydi.

"(Geçmişteki) Hızlı yükselişin ardından yaşanan dengeleme süreci"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, son aylarda reel düşüş oranının arttığına işaret ederek, "Son aylarda konut satışları oldukça güçlü seyrediyor. Normal şartlarda satış hacmindeki toparlanmanın fiyatlara daha belirgin yansımasını beklerdik. Ancak buna rağmen reel düşüşün hızlanması beni şaşırttı." dedi.

Bunun birkaç nedeni olduğunu dile getiren Hepşen, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Birincisi, satışlardaki artışın önemli bir bölümü fiyat beklentisinden değil, ertelenmiş talebin devreye girmesinden kaynaklanıyor. Özellikle 2023 ve 2024'te alım kararını erteleyen kesim piyasaya dönüyor. Bu durum işlem hacmini artırıyor ancak fiyatlar üzerinde aynı ölçüde baskı yaratmıyor. İkincisi, yüksek faiz ortamı halen fiyatları sınırlayan en önemli unsur. Konut kredilerinin maliyeti yüksek olduğu için piyasada nakit alıcıların ağırlığı devam ediyor. Bu da fiyatların daha kontrollü hareket etmesine neden oluyor. Üçüncüsü, önceki iki yılda konut fiyatları enflasyonun oldukça üzerinde yükselmişti. Bugün gördüğümüz tablo biraz da bu hızlı yükselişin ardından yaşanan dengeleme süreci. Nominal olarak fiyatlar artıyor ancak genel fiyat düzeyi daha hızlı arttığı için reel tarafta düşüş devam ediyor."

"Faizlerde kalıcı düşüş görülmeden reel fiyat artışlarına dönüş sınırlı kalır"

Prof. Dr. Hepşen, gelecek dönemde faizlerde belirgin bir gerileme görülmediği sürece konut fiyatlarında yeniden yüksek çift haneli reel artışlar beklemediğini kaydederek, yeni üretimin sınırlı kaldığı ve nitelikli konut arzının yetersiz olduğu bölgelerde fiyatların Türkiye ortalamasından daha güçlü seyredebileceğini söyledi.

Reel fiyatlardaki düşüşün ne kadar süreceğinin büyük ölçüde enflasyon ve faiz görünümüne bağlı olduğunu vurgulayan Hepşen, "Mevcut koşullar altında 2026'nın ikinci yarısında da konut fiyatlarının enflasyonun gerisinde kalmaya devam etmesi olası görünüyor. Ancak enflasyondaki düşüşün hızlanması ve konut kredi faizlerinde belirgin bir gerileme yaşanması halinde reel fiyatlardaki kayıp kademeli olarak sona erebilir." ifadelerini kullandı.

Hepşen, reel bazdaki zayıf seyrin en azından 2026 sonuna kadar devam edeceğini öngördüklerini belirterek, "Çünkü bugün konut fiyatlarını yukarı taşıyacak temel unsur olan kredi talebi henüz yeterince güçlü değil. Faizlerde kalıcı bir düşüş görülmeden reel fiyat artışlarına dönüşün sınırlı kalacağını öngörüyoruz." dedi.

"(Reel düşüşün) Önümüzdeki bir yıl boyunca süreceğini düşünüyorum"

Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da konut piyasasında fiyatların yüksek reel faizlerin baskısı altında olduğunu aktararak, "Bu piyasada konut fiyatları ile reel faizler ters orantılıdır. Bir tahterevallinin iki ucu gibidir. Reel faizler yükseldiğinde konut fiyatları enflasyonun altında kalır, reel anlamda geriler." diye konuştu.

Mevcut para politikası ve yüksek faiz politikası devam ettiği sürece konut fiyatlarının bu ivmesini sürdüreceğini dile getiren Büyükduman, "Önümüzdeki bir yıl boyunca da konut fiyatlarındaki artışın enflasyonun altında kalacağını düşünüyorum." ifadesini kullandı.

Altın rezervleri artarken dolar zayıflıyor

Dünya Altın Konseyi, merkez bankalarının rezervlerinde altının payının artmaya devam etmesinin, ABD dolarının küresel rezervlerdeki hakimiyetinin ise gelecek 5 yıl içinde zayıflamasının beklendiğini bildirdi.

Konseyin "2026 Merkez Bankası Altın Rezervleri Anketi"nin sonuçları, son yıllarda hız kazanan küresel "dolarsızlaşma" eğiliminin ve altın biriktirme stratejisinin sürdüğünü ortaya koydu.

Şubat ve mayıs ayları arasında 76 merkez bankasının katılımıyla yapılan araştırma, Orta Doğu'daki jeopolitik çatışmaların ardından rezerv yönetiminde yaşanan stratejik eksen kaymasını gözler önüne serdi.

Altın alımlarında tarihi rekor

Anket sonuçlarına göre, her 10 merkez bankasından 9'u, gelecek 12 ay içinde küresel merkez bankası altın rezervlerinin artmaya devam edeceğini öngörüyor. Altın rezervlerini artırmayı planladığını beyan eden merkez bankalarının oranı ise yüzde 45 ile tarihi bir zirveye ulaştı. Bu oran geçen yıl yüzde 43 seviyesinde gerçekleşmişti. Araştırma, altının rezerv varlık olarak son dönemde ABD tahvillerini geride bırakarak ilk sıraya yerleştiğini gösteriyor.

Altına ilginin aksine ABD dolarına güven keskin biçimde düşüyor. Katılımcıların yüzde 74'ü, gelecek 5 yıl içinde doların küresel rezervler içindeki payının azalmasını bekliyor.

Güvenli liman ve jeopolitik risk koruması

Merkez bankalarının altın tutma gerekçelerinde kriz dönemlerindeki performans, uzun vadeli değer saklama aracı olması ve portföy çeşitlendirmesi öne çıkıyor. Gelişmekte olan piyasalar ve gelişmekte olan ekonomilerin merkez bankalarında ise altının "jeopolitik risklere karşı koruma" rolü yüzde 85 gibi yüksek bir oranla dikkati çekiyor.

Yeni altın alımı planlayan bankaların yarısı bu alımları yerel para birimleriyle yerel alım programları üzerinden fonlayacağını belirtirken, yüzde 38'i mevcut rezerv varlıklarını satarak altına döneceğini ifade ediyor. Jeopolitik ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle merkez bankaları, son 4 yılda yıllık ortalama 1000 ton altın biriktirdi. Bu miktar, önceki 10 yıl ortalama 500 tondu. 

Katılımcıların yüzde 83'ü, 5 yıl sonra altının toplam rezervler içindeki payının çok daha yüksek olacağını tahmin ediyor.

İsviçre düşüşte

Anket, merkez bankalarının altınlarını nerede saklayacaklarına dair de yeni eğilimi ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 9'u son 12 ayda yurt içi depolama kapasitelerini artırdığını, yüzde 10'u ise yurt dışındaki depolama konumlarını çeşitlendirdiğini bildirdi.

İngiltere Merkez Bankası yüzde 57'lik tercih oranıyla en popüler kasa yeri olmayı sürdürürken, İsviçre Ulusal Bankasına yönelimin yüzde 12'den yüzde 6'ya gerilediği dikkati çekti.

Güneşten elektrik üretiminde yılın rekoru kırıldı

Türkiye'de güneş enerjisi santrallerinden elektrik üretimi dün günlük bazda yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Türkiye Elektrik İletim AŞ verilerinden derlediği bilgiye göre, Türkiye'de dün günlük bazda 972 bin 52 megavatsaat elektrik üretildi.

Üretimde ilk sırada yüzde 25,7 payla barajlı hidroelektrik santralleri yer aldı. Bunu yüzde 19 ile güneş santralleri ve yüzde 11,5 ile ithal kömür santralleri izledi.

Böylece, Türkiye'de güneş enerjisinden günlük bazda üretilen elektrik, dün 184 bin 466 megavatsaatle yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Günlük bazda tüketim ise 966 bin 812 megavatsaat oldu. En yüksek elektrik tüketimi 46 bin 919 megavatsaatle 15.00'te, en düşük tüketim ise 30 bin 427 megavatsaatle 06.00'da gerçekleşti.

Türkiye dün 8 bin 159 megavatsaat elektrik ihracatı, 2 bin 785 megavatsaat elektrik ithalatı yaptı.

ASELSAN ile SSB arasında sözleşme imzalandı

ASELSAN ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) arasında hava savunma sistemlerinin tedarikine yönelik 780 milyon avroluk sözleşme imzalandı.

ASELSAN tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan açıklamada, yeni iş anlaşması duyuruldu.

Açıklamada, "ASELSAN ile SSB arasında hava savunma sistemlerinin tedarikine yönelik toplam tutarı 780 milyon avro olan sözleşme imzalanmıştır. Söz konusu sözleşme kapsamında teslimatlar 2028 ve 2032 yılları arasında gerçekleştirilecektir." ifadelerine yer verildi.

Beyaz et fiyatlarından dolayı marketlere 10,1 milyon lira ceza uygulandı

Ticaret Bakanlığı, beyaz et fiyatlarına yönelik yapılan inceleme kapsamında, fahiş fiyat artışı yaptığı tespit edilen ve İstanbul'da faaliyet gösteren marketlere 10 milyon 114 bin 595 lira ceza uygulandığını bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, vatandaşların ekonomik menfaatlerinin korunması, iç piyasada adil ve rekabetçi bir ticaret ortamının sürdürülmesi, fahiş fiyat uygulamalarının önlenmesi amacıyla denetimlerin kararlılıkla sürdürüldüğü belirtildi.

Bu kapsamda geçmiş yıllarda beyaz et sektörüne yönelik Bakanlık müfettişlerince gerçekleştirilen inceleme ve denetimlerde çok sayıda işletme hakkında Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından idari yaptırımlar uygulandığı vurgulanan açıklamada, "Yaz mevsiminin gelmesiyle beyaz ete yönelik tüketici talebinde meydana gelen artışı fırsata çevirmeye yönelik uygulamaların önüne geçilmesi amacıyla sektör genelinde yeniden kapsamlı inceleme ve denetim çalışmaları başlatılmıştır." bilgisi verildi.

Açıklamada, Bakanlığın İstanbul İl Müdürlüğü denetim ekiplerince sahada incelemeler yapıldığı, elde edilen tespitlerin Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunun 49. toplantısında değerlendirildiği ifade edildi.

Toplantı sonucunda alınan karara dikkati çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Fahiş fiyat artışı yaptığı tespit edilen ulusal ve yerel ölçekte, İstanbul'da faaliyet gösteren market işletmelerine toplam 10 milyon 114 bin 595 lira idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Bakanlık olarak vatandaşlarımızın temel gıda ürünlerine makul fiyatlarla erişiminin temin edilmesi amacıyla üretimden tüketime uzanan tedarik zincirinin tüm aşamalarında, olağan dışı fiyat hareketlerini yakından takip etmeye ve gerekli idari tedbirleri kararlılıkla uygulamaya devam edeceğiz."

Küresel piyasalarda gözler ABD-İran anlaşmasında

Küresel piyasalar, ABD-İran anlaşmasına ilişkin ayrıntıların henüz netleşmemesi nedeniyle karışık bir seyir izliyor.

Dün üst düzey ABD'li bir yetkili, İran'la mutabakat zaptının ABD adına Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını açıkladı.

ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la sağlanan mutabakat kapsamında Tahran yönetiminin "Asla bir nükleer silah sahibi olmayacağına dair anlaşmaya vardığını" belirtti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Washington ve Tahran yönetimleri arasında sağlanan mutabakatın "Yalnızca geniş bir çerçeve sağladığını ve önemli ayrıntıların sonraki müzakerelerde belirleneceğini" söyledi.

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanması ve taraflar arasında mutabakat zaptının imzalanmasıyla küresel piyasalarda dün ralli havası görülürken anlaşmanın detaylarının net olmaması nedeniyle yeni günde yatırımcıların temkinli davrandığı görülüyor.

Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişe yeniden başlanmasına ilişkin güven ortamının tesis edilmesinin haftalar sürebileceğine yönelik tahminler, piyasalarda temkinli görünümün sürmesine neden oluyor.

Anlaşma, piyasalarda ilk etapta rahatlama yaratsa da bu durumun ABD ile İsrail'i karşı karşıya getirebileceğine yönelik haber akışı sürecin ne kadar kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor.

Analistler, iki tarafın anlaşmaya varması ve mutabakat zaptının imzalanmasının piyasalardaki önemli bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabilecek diplomatik bir atılım olduğunu, ancak anlaşmanın kalıcılığına ilişkin endişelerin sürdüğünü belirtti.

Piyasaların odağını yarınki Fed toplantısına çevirmesi de risk iştahının azalmasına neden oldu.

Dış politika gündeminde ise Fransa'da düzenlenecek G7 Zirvesi de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu'daki savaşın üzerinden üç aydan fazla zaman geçmesine rağmen küresel ekonominin dayanıklılığını koruduğunu belirterek, emtia fiyatları, enflasyon ve enflasyon beklentileri ile finansal koşulların etkilendiğini ancak henüz küresel bir yavaşlamaya işaret etmediğini bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında ABD Merkez Bankası (Fed) New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, haziranda 5,7 değerine inerek beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede sanayi üretimi de mayısta aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,48'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,80 seviyesinde seyrediyor.

Altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 322 dolardan işlem görüyor.

Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,7 azalışla 82,4 seviyesinde seyrediyor.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, ABD ile İran arasında varılan mutabakat ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle pozitif seyretti.

ABD'li iş insanı Elon Musk'ın üst yöneticisi (CEO) olduğu uzay, havacılık ve yapay zeka şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), ilk halka arz sürecinin tamamlandığını ve ek hisse alım opsiyonunun kullanılmasıyla yaklaşık 85,7 milyar dolar brüt gelir elde edildiğini duyurdu. SpaceX hisseleri, şirketin 2 trilyon doların üzerinde değerlemeyle gerçekleştirdiği halka arzın ardından ikinci işlem gününde yüzde 19,6 yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki gerileme, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluştururken enerji maliyetlerindeki düşüşten fayda sağlayan hava yolu şirketlerinin hisselerini destekledi.

ABD'li enerji şirketlerinden Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 4,14 ve Chevron'un hisseleri yüzde 3,64 düştü.

Hava yolu şirketlerinden United Airlines'ın hisseleri yüzde 3,85, American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,2 ve Delta Air Lines'ın hisseleri yüzde 1,22 değer kazandı.

Fox hisseleri ise şirketin Roku'yu 22 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alacağını duyurmasının ardından yüzde 15,2 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,92, S&P 500 endeksi yüzde 1,65 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,07 değer kazandı.

Dow Jones endeksi 51.945,89 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları İngiltere hariç yükseldi

Avrupa borsaları, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın etkisiyle haftanın ilk işlem gününü İngiltere hariç yükselişle tamamladı. İngiltere borsasındaki gerilemede enerji şirketlerinin hisselerindeki düşüşler etkili oldu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı tedbir mesajı verdi.

Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir şekilde görmeye başladık. Özellikle ücret artışı riskleri gibi ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak tedbir almak zorundayız. Bu noktada özellikle çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu'daki gerilimin azalması durumunda dahi Avrupa Merkez Bankasının (ECB) enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,1, geçen yılın aynı ayına göre de yüzde 0,3 artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,05, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 değer kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,39 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

BoJ politika faizini 1995'ten bu yana ilk kez yüzde 1'e çıkardı

Asya borsaları Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı ve Çin'den gelen zayıf makroekonomik veriler sonrasında karışık bir seyir izleniyor.

BoJ, politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'e çıkardı. Banka böylece politika faizini 1995’ten bu yana ilk defa yüzde 1’e yükseltmiş oldu.

Kararın 7'ye karşı 1 oyla alındığı, kurul üyesi Toichiro Asada'nın ise faiz oranının yüzde 0,75'te tutulması yönünde karşı oy kullandığı bildirildi. BoJ Başkanı Kazuo Ueda ise toplantıya sağlık sorunları nedeniyle katılamadı.

Banka açıklamasında, "Temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2'ye yaklaştığı ve finansal koşulların elverişli olduğu göz önüne alındığında, Banka, ekonomik faaliyet ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal koşullara yanıt olarak politika faiz oranını yükseltmeye ve para politikasındaki genişlemeci duruşun derecesini ayarlamaya devam edecektir." ifadelerine yer verildi.

Bu bağlamda, Orta Doğu’daki durumun gelecekteki seyrinin Japonya’nın ekonomik faaliyeti ve fiyatları üzerindeki etkisinin yakından takip edileceği belirtilen açıklamada, ekonomik faaliyet ve fiyatlara ilişkin görünümün temel senaryosunun gerçekleşme olasılığını ve bu görünüme yönelik riskleri değerlendirerek, para politikasındaki ayarlamanın zamanlaması ve hızının değerlendirileceği aktarıldı.

Banka açıklamasında, BoJ'un 2027'nin ocak-mart dönemine kadar Japon devlet tahvillerine yönelik aylık alım tutarını her çeyrekte yaklaşık 200 milyar yen azaltmasının planlandığı belirtildi.

Enflasyonist baskılar ve yendeki zayıflama faiz artırımına neden olan önemli sebepler arasında yer aldı.

Zayıf yen, Japonya'nın ihracatının rekabet gücünü artırmasına rağmen, ithalattan kaynaklı enflasyona sebep oluyor ve kamu maliyesini baskı altına alıyor.

Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022'den bu yana ilk kez düşüş göstererek bir önceki yıla göre yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ilişkin kentsel sabit varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat sektörlerinin de etkisiyle yüzde 4,1 azalış kaydetti.

Ülkede mayıs ayında yeni konut fiyatları yüzde 0,2, ikinci el konut fiyatları yüzde 0,3 azalırken, işsizlik oranı yüzde 5,2'den yüzde 5,1'e indi.

Çin'de mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi ise yüzde 4,5 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Ülkede güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizlik ciddi boyutunu koruyor.

İran savaşının enerji akışında yarattığı aksamanın emtia fiyatlarını yükseltmesi, Çin ekonomisini yıllardır etkileyen deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da söz konusu fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması ekonomideki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.

Öte yandan Avustralya Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4,35'te sabit bıraktı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,9 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksinde yatay bir seyir izleniyor. Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 geriledi.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,64 değer kazanarak 14.446,42 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükselişle 16.759,00 puandan tamamladı.

Dolar/TL dün günü 46,2900'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,3030'dan işlem görüyor.

Orta Doğu'da barış ikliminin tesis edileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemenin etkisiyle Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 218,98 baz puana gerileyerek 19 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde ZEW ekonomik güven endeksi, ABD'de konut başlangıçları ve inşaat izinlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Vergi borçlarına 72 aya kadar taksit imkanı

Vergi dairelerine borcu olanlara 72 aya kadar taksitle ödeme imkanı getiren düzenlemeye ilişkin esaslar tespit edildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Tahsilat Genel Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Mecliste yasalaşan vergilere ilişkin kanun kapsamında hazırlanan tebliğle, vergi dairesine borçlu olanlara, yapacakları başvuru üzerine, cari tecil faiz oranından daha düşük faizle borçlarını 72 aya kadar taksitle ödeme imkanı getirildi.

Buna göre vergi dairesince takip edilen ve vadesi 5 Haziran 2026 tarihi ve öncesi olan tüm alacaklar taksitlendirilebilecek. Gelir, kurumlar, katma değer vergileri, harçlar, trafik idari para cezası, ecrimisil, adli para cezası ve öğrenim kredileri gibi alacaklar kapsamda yer alıyor.

Ancak özel tüketim vergisi ve geçici vergi ile bunlarla bağlantılı alacaklar, taksitlendirme dışında tutuldu.

Yapılacak taksitlendirmelerde uygulanacak tecil faizi oranı yıllık yüzde 29 olarak belirlendi. Böylece söz konusu oran, yıllık yüzde 39 olan cari tecil faizi oranına göre 10 puan düşük tutuldu.

Vergi dairesine borçlu olanlara 36 taksitte borçların ödenmesi imkanı veriliyor. Borçlunun zor durumda olması halinde taksit sayısı 48'e, çok zor durumda olması halinde 72'ye çıkarılabilecek. Ancak, katma değer ile banka ve sigorta muameleleri vergisi borçlarının 12 taksitte ödenmesi gerekiyor.

İl özel idareleri, belediyeler, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ile bunlara bağlı kamu tüzel kişiler veya bunların sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları tüzel kişilerin tüm borçları 72 taksitle ödenebilecek.

Borçlular, daha kısa sürede borçlarını ödemeyi de tercih edebilecek.

Teminatsız taksitlendirme imkanı

Resmi Gazete'nin 13 Haziran tarihli sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile teminatsız tecil uygulamasına konu tutar 10 milyon lira olarak belirlenirken vergi dairesine borcu bulunanların yüzde 99'u teminatsız taksitlendirme imkanına kavuşmuş oldu. Ancak borcun 10 milyon liranın üzerinde olması halinde, bu tutarı aşan kısmın yarısı değerinde teminat gösterilmesi gerekecek.

Taksitlendirme düzenlemesinden yararlanmak için 31 Ağustos'a kadar (bu tarih dahil) müracaat edilmesi önem taşıyor.

Başvurular, Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresi (www.gib.gov.tr), Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr), e-Devlet (www.turkiye.gov.tr) üzerinden elektronik ortamda ya da vergi dairelerine doğrudan veya posta yoluyla yapılabilecek.

Borçlular, ödemeleri devam eden ya da başvurusu yapılmış olmakla birlikte değerlendirme aşamasında bulunan mevcut taksitlendirmeler için de tebliğden yararlanabilecek.

İlk taksit eylülde ödenecek

Taksitlendirilen borçlara ilişkin birinci taksit eylülde, izleyen taksitler de aylık olarak bu ayı takip edecek şekilde yatırılacak.

Ödemelerin süresinde ve tam yapılmaması durumunda taksitlendirme ihlali olacak. Ödenmeyen taksitin ertesi taksit süresinde verilmesi şartıyla bir takvim yılında en fazla iki kez süresinde ödememe veya eksik ödeme ihlal sebebi sayılmayacak. Bir takvim yılında ikiden fazla taksidin süresinde ödenmemesi halinde ise taksitlendirme ihlal olacak.

Motorlu taşıtların devri için borçların ödenmiş olması gerekecek

Taksitlendirilen borçların en az yüzde 10'unun ödenmiş olması halinde, bunlara borç durumunu gösterir belgede yer verilmeyecek.

Motorlu taşıtlara ilişkin taksitlendirilmiş borçlar, taksitlendirme ihlali olmadığı sürece bu araçların muayenesinde borç olarak dikkate alınmayacak.

Ancak motorlu taşıtların satış ve devrinin yapılabilmesi için taksitlendirilen borçların tamamının ödenmiş olması gerekecek.

ABD'li Fox, Roku'yu 22 milyar dolara satın alıyor

ABD'li medya devi Fox Corporation, yayın cihazı üreticisi Roku'yu yaklaşık 22 milyar dolar işletme değeriyle satın almak üzere şirketle anlaşma yaptığını duyurdu.

Fox'tan yapılan açıklamada, Roku'nun hisse başına 160 dolar değerinde nakit ve hisse senedi işlemiyle satın alınacağı aktarıldı. Bu kapsamda her bir A ve B sınıfı Roku hissesi için 96 dolar nakit ve 0,9693 adet A sınıfı Fox adi hisse senedi ödeneceği bildirildi.

Açıklamada, satın alma işleminin tamamlanmasının ardından mevcut Fox hissedarlarının birleşik şirketin yaklaşık yüzde 73'üne, Roku hissedarlarının ise yaklaşık yüzde 27'sine sahip olmasının beklendiği kaydedildi.

Roku'ya yaklaşık 22 milyar dolar işletme değeri biçen işlemin her iki şirketin yönetim kurulu tarafından oy birliğiyle onaylandığına işaret edilen açıklamada, Fox'un işlem bedelinin nakit kısmını yeni borç ve eldeki nakit kombinasyonu ile finanse etmeyi planladığı belirtildi.

Açıklamada, Fox'un bu kapsamda 12 milyar dolarlık kredi sağladığı ifade edilerek, satın alma işleminin 2027'nin ilk yarısında tamamlanmasının beklendiği bildirildi.

Fox Corporation Üst Yöneticisi (CEO) Lachlan Murdoch, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bu birleşme, şirketimizin kapsamını yüksek büyümeli alanlara taşıyacak ve genel büyüme profilimizde bir sıçrama yaratacaktır." ifadesini kullandı.

Roku CEO'su Anthony Wood da geçen 20 yılda Roku'yu dünya çapında 100 milyondan fazla haneye ulaştırdıklarına işaret ederek, "Fox ile birleşmek, vizyonumuzu hızlandırmak, daha hızlı ölçeklenmek ve izleyiciler, iş ortakları ve reklamverenler için daha agresif bir şekilde yenilik yapmak adına olağanüstü bir fırsat." değerlendirmesini yaptı.

AB, Rusya'ya yaptırım listesini genişletiyor

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırıları, hibrit eylemleri ve insan hakları ihlalleri nedeniyle 34 kişi ile 47 kuruluşu daha yaptırım listesine ekledi.

AB Konseyi'nden yapılan açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları, hibrit eylemleri ve uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerine karşı yeni kısıtlayıcı tedbirlerin kabul edildiği bildirildi.

Açıklamada, "Yeni AB yaptırımları Rusya'nın enerji gelirlerini, askeri-sanayi kompleksini, propaganda ağını ve insan hakları ihlallerini hedef alıyor." ifadesine yer verildi.

Yeni paket kapsamında 34 kişi ve 47 kuruluşun daha yaptırım listesine alındığına dikkati çekilen açıklamada, "Bu önlemler Rus askeri-sanayi kompleksini daha da kısıtlayacak, gölge filo ağını hedef alarak Rusya'nın enerji gelirlerini azaltacak, hibrit tehditleri ve saldırgan savaşını meşrulaştıran Rus devlet propagandasının yayılmasını engelleyecek." değerlendirmesi yapıldı.

Açıklamada, Rusya'nın askeri ve sanayi altyapısını destekleyen 7 kişi ile 21 kuruluşun yaptırım listesine eklendiği, bunlar arasında Rus ordusuna Ukrayna'daki savaşta kullanılmak üzere insansız hava araçları ve diğer askeri teçhizat sağlayan şirketlerin de bulunduğu kaydedildi.

Enerji gelirlerinin Rus ekonomisi için önemli bir kaynak olmaya devam ettiğine işaret edilen açıklamada, yaptırım paketi kapsamında Rusya'dan ham petrol ve petrol ürünlerinin taşınması ve ihracatıyla bağlantılı 2 kişi ile 24 kuruluşun da yaptırım listesine alındığı bildirildi.

Açıklamada, söz konusu kişi ve kuruluşlar arasında, AB yaptırımlarını aşmak amacıyla kullanılan ve deniz güvenliği ile çevre açısından risk oluşturduğu belirtilen Rusya'nın "gölge filo" ağıyla bağlantılı şirketlerin de yer aldığı ifade edildi.

Rusya'nın AB ve üçüncü ülkelere yönelik hibrit faaliyetleri kapsamında 10 kişi ile bir kuruluşun daha yaptırım listesine eklendiği kaydedilen açıklamada, bunlar arasında Rus devlet medyasıyla bağlantılı gazeteciler, yorumcular ve sosyal medya fenomenlerinin bulunduğu belirtildi.

Rus muhalif lider Aleksey Navalnıy'nın zehirlenmesi ve ölümüyle bağlantılı olarak da yeni yaptırım kararı alındığı ifade edilen açıklamada, bu kapsamda hakimler, savcılar, güvenlik görevlileri, sağlık personeli ve Federal Güvenlik Servisi (FSB) mensuplarının da aralarında bulunduğu 15 kişi ile bir kuruluşun yaptırım listesine dahil edildiği bildirildi.

Açıklamada, Rusya'nın Kırım ve Sivastopol'ü yasa dışı ilhakı nedeniyle uygulanan mevcut yaptırımların süresinin 23 Haziran 2027'ye kadar uzatılmasına karar verildiğinin altı çizildi.

AB, şimdiye kadar savaş nedeniyle Rusya'ya yönelik 20 yaptırım paketini hayata geçirdi. 21'inci yaptırım paketi çalışmaları da devam ediyor.

Bu çerçevede Rusya'ya, ticaret, finans, petrol ve kömür de dahil enerji, sanayi, teknoloji, ulaşım, çift kullanımlı ve lüks ürünler ile altın ve elması kapsayan geniş bir yelpazede kısıtlamalar uygulanıyor.

Deniz yoluyla taşınan ham petrol ile bazı petrol ürünlerinin Rusya'dan AB'ye gönderilmesine yönelik yasak, bazı Rus bankalarının uluslararası ödeme sistemi SWIFT'ten çıkarılması ve çok sayıda yayın kuruluşunun faaliyetlerinin askıya alınması da yaptırımlar arasında.

AB'nin yaptırım listesinde 2 bin 500'den fazla kişi ve kuruluş yer alıyor.

İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmayacağına işaret etti

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmayacağına işaret etti

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın ardından İran'a yönelik yaptırımların halihazırda kaldırılmayacağına işaret etti.

Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Fransa'da düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında basın toplantısı düzenledi.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, küresel ekonomik dengesizlikler, Orta Doğu, Ukrayna, yapay zeka ve çocukların çevrim içi güvenliği konularının gündemin ana başlıkları olacağını söyledi.

AB'nin İran'a yönelik yaptırımlarının iki temel unsuru bulunduğunu kaydeden von der Leyen, bunun birinin insan hakları ihlalleri, diğerinin ise kitle imha silahları olduğunu söyledi.

Ursula von der Leyen, "Yaptırımların temel ilkesi, kaldırılmalarını değerlendirebilmemiz için sahada gerçek bir değişimin olması gerektiğidir. Yaptırımlar, davranış değişikliği sağlamak için uygulanır. Dolayısıyla, eğer davranış güvenilir ve doğrulanabilir biçimde değişiyorsa yaptırımlar kaldırılabilir." dedi.

Bunun tersinin de geçerli olduğuna dikkati çeken von der Leyen, "Davranışta bir değişiklik olmadığı sürece, insan hakları ihlalleri ve kitle imha silahları nedeniyle yaptırımlar kaldırılamaz." ifadelerini kullandı.

Von der Leyen, ABD ile İran arasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını yineleyerek temel önceliğin mutabakatın uygulanması olduğunu söyledi.

Mutabakatın daha geniş kapsamlı müzakerelerin önünü açması ve İran’ın nükleer ve balistik programlarının sona ermesine yol açması gerektiğini kaydeden von der Leyen, "Ayrıca şunu da vurgulamak isterim ki, Lübnan yanarken kalıcı bir barış mümkün değildir. Gerçek bir ateşkes çağrısında bulunuyoruz ve Lübnan’ın egemenliğine tam saygı gösterilmesini talep ediyoruz." mesajını verdi.

Von der Leyen ayrıca AB'nin Fransa'yla "Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE)" ortak savunma finansman programı kapsamında 15 milyar avroluk savunma kredisi imzalayacağını bildirdi.

Çin ile ticaret açığı 360 milyar avroya ulaştı

AB açısından 2025 yılının Çin ile ticarette bir dönüm noktası olduğunu belirten von der Leyen, ilk kez bütün AB üyesi ülkelerin Çin'e karşı ticaret açığı verdiğine dikkati çekti.

Von der Leyen, "AB'nin Çin ile ticaret açığı 360 milyar avro ile şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Bunun sürdürülebilir olmadığı açıktır." değerlendirmesini yaptı.

Stratejilerinin ayrışmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyleyen von der Leyen, kendi üretim kapasitelerini hızla artırmak, dünya genelindeki serbest ticaret anlaşmaları ağlarını genişletmek ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek istediklerini söyledi.

Von der Leyen, iç pazarı haksız uygulamalardan korumaları gerektiğine dikkati çekerek bu kapsamda son yıllarda koruma önlemlerinden sübvansiyon karşıtı tedbirlere kadar çeşitli mekanizmalar geliştirdiklerini anımsattı.

Kritik minerallerde Çin bağımlılığı uyarısı

G7 ülkeleri arasında birlik ve koordinasyonun hayati önem taşıdığını vurgulayan von der Leyen, "Hepimiz ekonomilerimizde benzer eğilimlerle karşı karşıyayız. Örneğin kritik hammaddeler konusu. Bu alanda yeterli ölçeğe ulaşabilmek için birlikte hareket etmemiz gerekiyor. Bu nedenle G7 ve diğer ortak ülkelerle kritik ham maddeler anlaşması üzerinde çalışıyoruz." yorumunda bulundu.

Von der Leyen, kritik minerallerin Çin'de yoğunlaştığını, bunun kritik minerallere erişim ve bunların işlenme kapasitesinin büyük ölçüde Çin'de toplandığı anlamına geldiğini aktararak, geçen yıl kritik mineral ihracatına getirilen kısıtlamaların birkaç hafta boyunca Avrupa ekonomisini etkilediğine işaret etti.

Kritik minerallerde tek bir tedarikçiye aşırı bağımlı olunmaması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, "AB'nin kendi kritik mineral potansiyelini geliştirmesi gerekiyor. Avrupa'da kayda değer bir potansiyel bulunuyor ancak bunun hayata geçirilmesi zaman alacaktır." dedi.

Von der Leyen, Orta Doğu'daki krizin önemli bir ders niteliği de taşıdığına dikkati çekerek "Enerji bağımlılığımızın bir kez daha bir silah olarak kullanılabildiğini gördük. Bu nedenle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan taşımacılığa olan bağımlılığımızı nasıl azaltabileceğimizi de görüşeceğiz. Daha dayanıklı alternatif ihracat güzergahları oluşturuldu ve yenileri de inşa edilecek." ifadelerini kullandı.

Yapay zeka

Yapay zeka konusunun da gündemde olacağını anlatan von der Leyen, şöyle devam etti:

"Öncü (frontier) yapay zeka modellerinde etkileyici ilerlemeler görüyoruz. Bunlar bilim ve teknolojide büyük ilerlemeler sağlayacak. Ancak aynı zamanda riskleri de artırıyor. Bugünün temel sorusu, yeni modelleri güvenli biçimde nasıl devreye alacağımızdır."

Von der Leyen, bu modellerin hizmete girmeden önce test edilmesi konusunda G7 ülkeleri arasındaki işbirliğinin büyük önem taşıdığını belirtti.

Çocukların çevrim içi ortamda korunması konusuna da değinen von der Leyen, "Dijital dünyanın sunduğu fırsatlar açık olduğu kadar riskleri de açıktır. Tartışma, gençlerin sosyal medyaya erişip erişmemesi değil, sosyal medyanın çocuklarımıza ve gençlerimize ne zaman ve ne ölçüde erişebileceğidir. Bu riskler nedeniyle sosyal medyaya erişimin geciktirilmesi yönündeki argüman giderek güçlenmektedir." diye konuştu.

Çocukların hem çevrim içi hem de çevrim dışı ortamda bağımsız hareket edebilme becerilerini geliştirebilmeleri için onlara koruma, zaman ve gerekli imkanları sağlamaları gerektiğine işaret eden von der Leyen, "Teknoloji şirketlerinin de büyük sorumluluğu bulunmaktadır. Avrupa'da platformlar, tasarım gereği güvenli olduklarını kanıtlamak zorundadır. Bu ilke özellikle çocuklarımız ve gençlerimiz açısından büyük önem taşımaktadır." dedi.

"AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeveye katkı sunmaya hazır"

AB Konseyi Başkanı Costa ise G7 Zirvesinin "belirleyici" bir anda gerçekleştiğini vurgulayarak, "Burada alacağımız kararlar harekete geçme, işbirliği yapma ve küresel istikrarın temelini oluşturan ilkelere bağlılığımız konusunda açık bir mesaj verecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Hiçbir ülkenin mevcut zorluklarla tek başına baş edemeyeceğinin altını çizen Costa, uluslararası istikrar için barışın varoluşsal bir öncelik olduğunu söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin de zirveye katılacağını kaydeden Costa, "Bu çatışma artık Birinci Dünya Savaşı’nı bile geride bırakacak kadar uzun sürmüştür. Bu, büyük bir meydan okumadır ve çatışmaların giderek yoğunlaştığını biliyoruz. G7, kalıcı bir barışa yönelik bir anlaşmaya ulaşılmasına katkı sağlayabilir." görüşünü savundu.

Costa, bugün ayrıca Ukrayna’nın AB'nin entegrasyonu yönünde tarihi bir adım atacaklarını aktararak resmi müzakerelerin başlayacağını anımsattı.

Rusya'nın zamanın kendi lehine işlemediğini anlaması gerektiğini belirten Costa, zaman kazanma çabasının fayda sağlamayacağını kaydetti.

Costa, İran ve Orta Doğu’daki durumu da Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi bölgesel liderlerin katılımıyla ele alacaklarını belirterek "AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeve oluşturulmasına katkı sunmaya hazırdır. Bu gelişme umut açsa da Gazze’deki trajik insani durumu ve Batı Şeria’daki yasa dışı işgal konusundaki ciddi endişeleri unutturmamalıdır. Bölgede adil ve kalıcı bir barış için tek mümkün yol olan iki devletli çözüm doğrultusunda ilerlemek gerekmektedir." ifadelerini kullandı.

ABD'de sanayi üretimi beklentilerin altında arttı

ABD'de sanayi üretimi, mayısta aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artış gösterdi.

ABD Merkez Bankası (Fed), mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi ve kapasite kullanım verilerini açıkladı.

Buna göre, ülkede sanayi üretimi mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 yükseldi.

Sanayi üretiminin, bu dönemde yüzde 0,3 artması öngörülüyordu.

Mayısta beklentilerin altında artan sanayi üretimi, nisanda yüzde 0,9 artış kaydetmişti.

Sanayi üretimi mayısta yıllık bazda da yüzde 1,7 arttı.

İmalat sanayi üretimi ise mayısta değişim göstermedi.

Piyasa beklentileri bu dönemde yüzde 0,2 artması yönünde olan imalat sanayi üretimi, nisanda yüzde 0,7 yükselmişti.

Kapasite kullanım oranı arttı

Ülkede kapasite kullanım oranı da mayısta 0,1 puan artışla yüzde 76,2'ye ulaştı.

Söz konusu dönemde piyasa beklentilerine paralel gerçekleşen kapasite kullanım oranı, nisanda yüzde 76,1 olarak kaydedilmişti.

Kapasite kullanım oranı, uzun dönem (1972-2025) ortalamasının 3,2 puan altında kaldı.

İtalya, Hürmüz Boğazı için katkı vermeye hazır

İtalya Başbakanı Meloni, ABD ile İran arasında varılan mutabakat sonrasında, parlamentodan onay almak kaydıyla, diğer ortaklarıyla Hürmüz'ün açılmasına eşlik edecek uluslararası bir deniz varlığına katkıda bulunmaya hazır olduklarını bildirdi.

Giorgia Meloni, yazılı açıklamasında, Fransa, Almanya, İngiltere ve İtalya olarak, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptını güçlü şekilde takdir ettiklerini belirterek, bunu mümkün kılan Katar ve Pakistan başta olmak üzere tüm arabuluculara teşekkürlerini ilettiğini kaydetti.

İtalya olarak, geçmişte olduğu gibi, kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılmasını amaçlayan diplomatik süreci desteklemeye hazır olduklarını vurgulayan Meloni, "İlkeler açıktır. İran nükleer silaha sahip olmamalıdır ve seyrüsefer özgürlüğü güvence altına alınmalıdır. Parlamento onayının gerekli olduğu hususunu belirterek, diğer ortaklarla, Hürmüz Boğazı'nın tam anlamıyla yeniden açılmasına eşlik edecek uluslararası bir deniz varlığına katkıda bulunmaya hazırız." ifadelerini kullandı.

Başbakan Meloni, Lübnan'a da değinerek, "Son olarak, Lübnan'da da düşmanlıkların sona ermesi gerekmektedir. İtalya, Lübnan'ın egemenliğini desteklemek için çalışmaya devam edecektir." değerlendirmesinde bulundu.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 15 Haziran'ın ilk saatlerinde, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Şimşek, sanayi üretim verilerini değerlendirdi

Bakan Şimşek, küresel ekonomideki belirsizliklere rağmen sanayi üretiminin artmasına ilişkin "Yüksek katma değerli yatırım ve üretimi teşvik eden politikalarımızla Türkiye'yi küresel üretim merkezi haline getirme çalışmalarımıza devam ediyoruz. dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, NSosyal medya hesabından, nisan ayı sanayi üretim verilerine ilişkin paylaşım yaptı.

Küresel ekonomide artan belirsizliklere ve zorlu dış koşullara rağmen, takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretiminin nisanda yıllık yüzde 6 arttığına dikkati çeken Şimşek, böylece ocak-nisan dönemindeki yıllık artışın yüzde 1,3 olarak gerçekleştiğini vurguladı.

Şimşek, bu dönemde sermaye malı üretiminin yıllık yüzde 8,2 artarken, orta-yüksek teknolojili ve yüksek teknolojili üretimdeki artışın sırasıyla yüzde 7,1 ve yüzde 14,6 olduğunun altını çizerek, "Yüksek katma değerli yatırım ve üretimi teşvik eden politikalarımızla, Türkiye'yi küresel bir üretim merkezi haline getirmek için çalışmalarımıza devam ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Bolat: Bugüne kadar sağlık turizmi için toplam 7,5 milyar lira sağlık turizmi desteği verdik

Ticaret Bakanı Bolat, geçen yıl 2,3 milyar lira sağlık turizmi için hibe destekleri verdiklerini belirterek," Bugüne kadar sağlık turizmi için toplam 7,5 milyar lira sağlık turizmi desteği verdik." dedi.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Hayat Şifa Hastanesi 30. Kuruluş Yıl Dönümü ve Yeni Birimlerin Açılış Töreni"nde yaptığı konuşmada, yılda 100 bin vatandaşın hizmet alacağı Hayat Şifa Hastanesinin Pendikliler için şifa dağıtacağını söyledi.

Hayat Şifa Hastanesinin 52 hasta yatağı ve 6 bin cerrahi operasyon yapma kapasitesi olduğunu kaydeden Bolat, hastanenin uluslararası sağlık turizminde iddialı bir müessese olduğunu bildirdi.

Bolat, Bakanlık olarak uluslararası sağlık turizmini bütün kaynaklarıyla desteklediklerini işaret ederek, özellikle Türkiye'ye döviz kazancı anlamında sağlık turizmini geliştirmeyi çok önemsediklerini anlattı.

Türkiye'nin sağlık alanındaki gelişim sürecine değinen Bakan Bolat, şöyle devam etti:

"Türkiye'miz, Cumhuriyet'imizin kuruluşundan beri, ondan önce Osmanlı dönemindeki şifahaneler ve Cumhuriyet dönemindeki sağlık hizmetleri ile bugünlere ulaştı ama özellikle Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki son 23 yılda Türkiye sağlıkta adeta bir devrim yaptı ve altın çağını yaşıyor. Özellikle bütçe kaynaklarımızın, devlet bütçesi kaynaklarımızın tam yüzde 15'ini sağlık harcamalarına ayırıyoruz. İnsanımızın, vatandaşımızın birinci sınıf, yüksek kaliteli sağlık hizmeti alması konusunda gerek kamu hastaneleri ve sağlık tesisleri gerekse de özel sektörümüz vasıtasıyla Türkiye bugün dünya çapında bir şöhrete sahip. Dünyanın neresine gidersek gidelim, karşılaştığımız kişiler arasında Türkiye'de sağlık hizmeti almış kişilere rastlıyoruz. Bugün Allah'a şükürler olsun ki Türk ürünleri kaliteli, teknolojisi başarılı, yüksek ürünler olarak anılıyor."

"Son 23 yılda nitelikli hasta yatak sayısı tam 10 katı artışla 250 bine ulaştırıldı"

Ticaret Bakanı Bolat, Türkiye'nin hizmetler sektöründe başarılı bir ülke olduğunun altını çizerek, lojistik, sağlık ve eğitim hizmetleri, turizm, bilişim, yazılım, dizi ve filmler, fuarcılık ve danışmanlık hizmetleri gibi alanlarda Türkiye'nin rekabetçi ve güçlü bir ekonomiye sahip olduğunu dile getirdi.

Bolat, Türkiye'de son 23 yılda artan hastane kapasitesine değinerek, şunları kaydetti:

"Nitelikli hasta yatak sayısı tam 10 katı artışla 250 bine ulaştırıldı ve hastanelerimiz 5 yıldızlı otel konforunda modernize edildi. Eskiden koğuş düzeninde yatılan hastanelerdeki düzenden, bir-iki kişilik, içinde tuvaleti, banyosu, lavabosu olan güzel modern hizmetlere kavuştuk. Bu anlamda aile hekimliği müessesesi ve acil tıp hekimliği müessesesi kuruldu. İş yeri sağlığı ve iş güvenliği müessesesi kuruldu ve olmayan bir durum, şehir hastaneleri kavramıyla bugün 30'dan fazla şehir hastanelerimiz halkımıza çok üstün nitelikli, kaliteli hizmetler veriyor. Hatta kamudaki hastanelerin adeta özel sektörle yarışırcasına kalitelerini yükselttiğine şahitlik ettik."

Bu yılki devlet bütçesinden 1 trilyon 600 milyar liranın direkt sağlık harcamalarına ayrıldığı bilgisini paylaşan Bolat, buna üniversite hastaneleri ve Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlık harcamalarının da ilave edildiğinde 3 trilyon 307 milyar liranın sağlığa ayrıldığını söyledi.

Bolat, sağlık çalışanı sayısının da büyük bir artış kaydettiğine dikkati çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"2002'de 257 bin olan sağlık çalışanı sayımız, Sağlık Bakanlığı'ndan bahsediyorum, özel sektörden bahsetmiyorum, tam 877 bin kişiye yükseldi. Toplam doktor sayımız 92 binden 230 bine yükseldi ve böylece Türkiye'miz hamdolsun sağlık alanında öncü, dünyada kalitenin, itibarın ve şifanın adresi haline geldi. Tabii şifanın, sağlığın adresi haline gelince yurt dışından da çok sayıda hastaların doğudan, batıdan, Avrupa'sından Orta Doğu'suna, Afrika'sından Asya'sına varıncaya kadar, Balkanlar, Kafkaslar, kuzey bölgesi Rusya-Ukrayna gibi Türkiye'ye sağlık hizmetleri almaya gelenlerin sayısı yıllık olarak 1,5 milyona ulaştı ve bunların bıraktığı ülkemize döviz geliri de yaklaşık 3 milyar dolar civarında hesaplanıyor. İşte sağlıkta devrimin sonucunda vatandaşımız için kaliteli sağlık hizmeti ve dünya vatandaşları için de bedeli karşılığında önemli sağlık hizmetleriyle Türkiye'miz sağlıkta bir çığır açtı."

"Bugüne kadar sağlık turizmi için toplam 7,5 milyar lira sağlık turizmi destekleri verdik"

Bolat, Bakanlığın 2012'de uluslararası sağlık turizmini desteklemek için hibe programları hazırladığını anımsattı.

2012'de 16 firmanın bunlardan faydalanırken, 2025'te 2 bin 56 firmanın sağlık turizmi desteklerinden faydalandığını bildiren Bolat, "Geçen yıl 2,3 milyar lira sağlık turizmi için hibe destekleri verdik ve bugüne kadar sağlık turizmi için toplam 7,5 milyar lira sağlık turizmi desteği verdik." dedi.

Bolat, sıranın artık sağlıkta ilaç, ekipman ve makine cihazlarının yapımında olduğunu vurgulayarak, şu anda çok ciddi sayıda yerli ve uluslararası yabancı ilaç firmalarının Türkiye'de üretim ve ihracat yaptığını belirtti.

Türkiye'nin yıllık ilaç ihracatının 2,5 milyar dolar, ithalatının da yaklaşık 4,5 milyar dolar olduğunu kaydeden Bolat, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Çok pahalı kanser ilaçları da tabii bunun içinde ciddi bir yekün tutuyor ama her alanda Ar-Ge çalışmalarıyla ilaçta da patentli, yerli ilaçların sayısı artmakta. Araç, ekipman, sarf malzemeleri anlamında da ciddi gelişmelerimiz var. Sağlık Bakanlığı, özellikle TÜBİTAK'la da işbirliği yaparak, Türkiye'de bundan 15-20 sene önce başlayıp da bugün dünyada 10'uncu sıraya yükseldiğimiz savunma sanayisindeki başarımızı, sağlık ekipmanları ve teknolojilerinde de göstermek için büyük bir çaba sarf ediliyor, ciddi teşvik destek programları uygulanıyor. Bunda da inşallah başarılı olacağız ve işte hastanelerimizde kullanılan sağlık cihazları, ekipmanlarının çok büyük bölümünü de önümüzdeki orta vadede yerli kaynaklardan tedarik etmeyi başaracağız ve bunda da büyük bir döviz tasarrufumuz olacak."

Nord Stream 2, AB'ye dava açtı

Kuzey Akım 2 doğal gaz boru hattının işletmecisi Nord Stream 2 AG'nin, Avrupa Birliği’nin (AB) Rus doğal gazı ithalatını yasaklayan düzenlemesinin iptali için AB mahkemesine dava açtığı bildirildi.

AB Adalet Divanı kayıtlarına göre, Nord Stream 2 AG, Rus gazının hem sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) hem de boru hattı yoluyla ithalatının aşamalı olarak sonlandırılmasını öngören düzenlemeyi onaylayan Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyine karşı dava açtı.

Buna göre şirket, düzenlemenin iptalini ve boru hattı sevkiyatlarının yasaklanmasına ilişkin maddelerin kaldırılmasını talep ederken, düzenlemenin yanlış hukuki dayanakla kabul edildiğini, yaptırımlara benzer nitelik taşıdığını ve orantılılık ilkesini ihlal ettiğini savundu.

Diğer piyasa katılımcılarına, özellikle de diğer boru hattı işletmecilerine kıyasla kendisine adil olmayan ve farklı muamele yapıldığını öne süren Nord Stream 2 AG, AB kurumlarının yaptırım hukukuna ilişkin gereklilikleri aştığını ve yetkisini kötüye kullandığını bildirdi.

Rus gazını Baltık Denizi üzerinden Almanya'ya taşıması öngörülen Kuzey Akım 2 boru hattı, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle devreye alınmamıştı. AB, Rusya'ya enerji bağımlılığını azaltma hedefi kapsamında Rus gazı ithalatını aşamalı bir şekilde tamamen sonlandırmayı planlıyor.

ABD ile İran mutabakatı Rus piyasalarını baskılıyor

ABD ve İran arasında mutabakata varılmasının enerji piyasalarında risk primini azaltması ve emtia fiyatlarında düşüşe yol açması nedeniyle Rus piyasalarında satış baskısı arttı.

Moskova Borsası (MOEX) yüzde 0,29 değer kaybederek 2.515 puana gerilerken, dolar bazlı RTS endeksi de yüzde 0,38 kayıpla 1.101 puana indi.

Rus rublesi dolar karşısında yüzde 0,56 düşerken, dolar/ruble paritesi 72,68 seviyesine yükseldi.

Rusya'nın önde gelen enerji şirketlerinden Rosneft'in hisseleri yüzde 1,06 düşerken, Gazprom’un hisseleri yüzde 1,18 ve Sber'in hisseleri yüzde 1,12 değer kazandı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 15 Haziran'ın ilk saatlerinde, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Gelişmenin ardından enerji piyasalarında risk primi kısmen azalırken, Brent petrolün varil fiyatı geçen hafta kapanışa göre yüzde 4,9 düştü.

Rus ekonomisi, ülkenin ana ihracat kalemi petrol ve çeşitli emtialardaki fiyat değişimlerine duyarlılığıyla ön plana çıkıyor.

Sanayi üretim endeksi yüzde 6 arttı

Sanayi üretim endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 3,7, yıllık bazda yüzde 6 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin sanayi üretim endeksi verilerini açıkladı. 

Buna göre, söz konusu ayda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6 yükseldi.

Böylece, endeks yıllık bazda son 8 ayın en yüksek artışını sergiledi. Endeks, son olarak Ağustos 2025'te yüzde 7,1 artmıştı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, nisanda madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,8 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 6,8, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 1,8 artış gösterdi.

Arındırılmamış sanayi üretim endeksinde de yıllık bazda yüzde 9,7 artış hesaplandı.

Sanayi üretiminde aylık veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, söz konusu ayda bir önceki aya kıyasla yüzde 3,7 arttı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, nisan ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 0,8, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 4,4 yükselirken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 2,8 geriledi.

TÜİK, bazı ayların verilerinde revizyona gitti.

Buna göre sanayi üretim endekslerinin takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim oranları şöyle:

Bundesbank, enflasyona karşı ihtiyatlı hareket edecek

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Nagel, Orta Doğu'daki gerilimin azalması durumunda dahi Avrupa Merkez Bankasının (ECB) enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.

Frankfurt Avro Finans Zirvesi'nin açılışında konuşan Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu'daki krizin ekonomik boyutuna dikkati çekti.

Orta Doğu savaşının ekonomik yansımalarının çok daha ciddi olduğunu hatırlatan Nagel, "Hürmüz Boğazı'nın ablukaya alınması, küresel enerji ticareti açısından hayati bir damarı aylardır büyük ölçüde kesmiş ve tüm dünya ekonomisini etkileyen sonuçlar doğurmuştur. Başta ham petrol olmak üzere enerji fiyatları aniden fırlamış ve bu durum genel enflasyon oranlarına yansımıştır." ifadelerini kullandı.

ABD ile İran arasında sağlanan barış mutabakatı ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılması yönündeki olumlu gelişmelere değinen Nagel, küresel enerji arzındaki toparlanmanın zaman alacağını vurguladı.

Nagel, "Hürmüz Boğazı yakın zamanda yeniden tamamen gemi trafiğine açılsa bile petrol arzının normale dönmesi aylar alacaktır." uyarısında bulundu.

"Enflasyon baskısı sürebilir"

Bölgedeki bazı üretim tesislerinin hasar gördüğünü veya devre dışı kaldığını, mevcut rezervlerin ise azaldığını belirten Nagel, enerji fiyatlarını düşürmeye yönelik mali destek tedbirlerinin sona ermesiyle fiyat baskılarının daha da artabileceğine dikkati çekti.

Mayıs ayında Avro Bölgesi'nde yüzde 3,2'ye ulaşan enflasyona işaret eden Bundesbank Başkanı, "Para politikasını, enflasyonun orta vadede yüzde 2'lik hedefimizde istikrara kavuşmasını sağlayacak şekilde yönlendirmekte kararlıyız." ifadesini kullandı.

Nagel, ECB Yönetim Konseyi'nin temmuz ayındaki faiz toplantısı için tüm seçenekleri masada tuttuğunu da belirtti.

ECB, 11 Haziran'da mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,0'den yüzde 2,25'e yükseltmişti. Böylece ECB, petrol fiyatlarındaki sert yükselişe para politikasını sıkılaştırarak tepki veren ilk büyük merkez bankası olmuştu.

Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerine çıkması ve çekirdek enflasyonun yüzde 2'lik hedefi belirgin şekilde aşması bu kararda etkili oldu.

Brent petrol varil fiyatını 87,33 dolardan tamamladı

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.26 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,42 azalarak 83,47 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 5,05 düşüşle 80,59 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatmaya yönelik mutabakat etkili oldu.

Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları askıya aldığını ve kapsamlı bir barış anlaşmasının imzalanabileceğini açıklamasının ardından petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerilemişti.

Fiyatlardaki düşüş, anlaşmanın sağlandığının duyurulmasıyla derinleşti. Brent petrolün varil fiyatı, sabahın erken saatlerinde cuma günkü kapanışa göre yüzde 4,9 düşüşle 83,05 dolara kadar inerken, WTI petrolün varil fiyatı da yüzde 5,7 azalışla 80,01 dolara kadar geriledi.

Böylece Brent petrol 6 Mart'tan, WTI ise 10 Mart'tan bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "yoğun görüşmelerin ardından" ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Şerif, her iki tarafın da "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini" belirterek, anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceğini bildirdi.

Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak" açılarak ABD Donanması'nın ablukasının derhal kaldırılacağını açıkladı. Trump, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte boğazın açılacağını, mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti. Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

Öte yandan, mutabakata dair New York Times'a konuşan Trump, İran ile anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nda "kalıcı olarak ücretsiz geçiş" sağlayacağını savunarak, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ise Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti.

Brent petrolde teknik olarak 85,28 doların direnç, 82,46 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Otomotiv veriler açıklandı

Buna göre, yılın ilk 5 ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 10 azalarak 538 bin 718 olarak kaydedildi.

Otomotiv Sanayii Derneği, bu yılın ocak-mayıs dönemine ait üretim ve ihracat adetleri ile pazar verilerini açıkladı.

Otomobil üretimi de yüzde 20 gerileyerek 301 bin 367 oldu. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim ise 547 bin 115'i buldu.

Ocak-mayıs döneminde ticari araç grubunda üretim geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6, ağır ticari araç grubunda yüzde 8 ve hafif ticari araç grubunda ise yüzde 6 arttı.

Bu dönemde, otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 61 oldu. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları hafif araçlarda (otomobil + hafif ticari araç) yüzde 62, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktörde yüzde 27 seviyesinde gerçekleşti.

Yılın ilk 5 ayında 373 bin 825 adetlik otomotiv ihracatı

Mayıs ayında iş günü sayısının geçen yılın aynı ayına göre daha düşük olması otomotiv sanayisinin üretim ve ihracat rakamlarına yansıdı.

Otomotiv ihracatı ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla adet bazında yüzde 15 gerileyerek 373 bin 825 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde otomobil ihracatı ise yüzde 29 gerilerken, ticari araç ihracatı yüzde 5 arttı. Aynı dönemde traktör ihracatı da yüzde 20 artarak 5 bin 149 olarak gerçekleşti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, toplam otomotiv sanayi ihracatı ilk 5 aylık dönemde toplam ihracattan aldığı yüzde 18 pay ile sektörel ihracat sıralamasında ilk sıradaki yerini korudu. Bu dönemde toplam otomotiv ihracatı, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2 artarak 16,6 milyar dolar oldu.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçı Birliği (OİB) verilerine göre, aynı dönemde otomobil ihracatı yüzde 8 azalarak 4,4 milyar dolar oldu. Bu dönemde dolar bazında ana sanayi ihracatı ise yüzde 1, tedarik sanayi ihracatı da yüzde 3 arttı.

Otomobilde yerli payı yüzde 35 oldu

Yılın ilk 5 ayında toplam pazar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8 daralarak 468 bin 507 düzeyinde gerçekleşti.

Bu dönemde otomobil pazarı da yüzde 10 düşüşle 356 bin 256 olarak kayıtlara geçti.

Ticari araç pazarına bakıldığında ise yılın ilk 5 ayı geçen yılın aynı dönemine paralel seyrederken, hafif ticari araç pazarında yüzde 2 büyüme, ağır ticari araç pazarında ise yüzde 11 gerileme görüldü.

Söz konusu dönemde otomobil satışlarındaki yerli araç payı yüzde 35, hafif ticari araç pazarında ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.

ECB'den enflasyonun etkilerine karşı tedbir

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı tedbir mesajı verdi.

France Culture radyosuna mülakat veren Lagarde, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, bu adımın küresel enerji sevkiyatı için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına katkı sağlayacağını bildirdi.

Lagarde, “Bu gelişme önümüzdeki günlerdeki adımlarla ve iyi niyet muhtırasının imzalanmasıyla teyit edilirse son derece olumlu bir haber olacaktır. Bunu yalnızca memnuniyetle karşılayabiliriz, özellikle de Hürmüz Boğazı'nın mayınlardan temizlenerek yeniden açılması anlamına geliyorsa." ifadelerini kullandı.

Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir şekilde görmeye başladık. Özellikle ücret artışı riskleri gibi ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak tedbir almak zorundayız. Bu noktada özellikle çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.

ECB, 11 Haziran'da mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,0'den yüzde 2,25'e yükseltmişti. Böylece ECB, petrol fiyatlarındaki sert yükselişe para politikasını sıkılaştırarak tepki veren ilk büyük merkez bankası olmuştu.

Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerine çıkması ve çekirdek enflasyonun yüzde 2'lik hedefi belirgin şekilde aşması bu kararda etkili oldu.

Yenilenebilir kapasite artışları rüzgar enerjisinden oluşacak

Avrupa'da 2030'a kadar yenilenebilir kapasite artışlarının çoğu karasal rüzgar enerjisinden oluşacak

Avrupa'da 2030'a kadar planlanan kapasite artışlarının yüzde 77'lik kısmının karasal rüzgar (onshore) projelerinden oluşacağı tahmin ediliyor.

15 Haziran Dünya Rüzgar Günü kapsamında Avrupa rüzgar enerjisi sektörünün çatı kuruluşu WindEurope verilerinden yaptığı derlemeye göre, Avrupa'da yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin 2030'a kadar yüzde 60 artması öngörülüyor.

Son yıllarda rüzgar enerjisi, iklim değişikliğiyle mücadelede en etkili yenilenebilir enerji kaynaklarından biri haline geldi.

Karasal rüzgar enerjisi, yenilenebilir enerji teknolojileri arasında en olgun, ekonomik ve yaygın uygulama alanına sahip çözümlerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu enerji kaynağı, temiz enerji üretme kapasitesi, düşük karbon ayak izi ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltma potansiyeli sayesinde iklim değişikliğiyle mücadelede önemli avantajlar sunuyor.

Avrupa'nın 2026-2030 döneminde 151 gigavat yeni rüzgar enerjisi kapasitesi kurması bekleniyor. Avrupa genelinde 2026-2030 döneminde yaklaşık 117 gigavatlık karasal rüzgar kapasitesinin kurulumu öngörülüyor.

Böylelikle Avrupa'da 2030'a kadar planlanan kapasite artışlarının yüzde 77'lik kısmının karasal rüzgar (onshore) projelerinden geleceği tahmin ediliyor.

AB'de yıllık ortalama artış 22 gigavat

İleriye dönük olarak, Avrupa genelinde 2026-2030 yıllarında yılda ortalama 30 gigavat yeni rüzgar enerjisi kapasitesi kurulacağı öngörülüyor.

Öte yandan, aynı dönemde ilave edilmesi hesaplanan 151 gigavat kapasitenin 112 gigavatlık kısmının 27 Avrupa Birliği (AB) ülkesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Yıllık ortalama artışın ise AB'de 22 gigavat olacağı hesaplanıyor.

Bu durum, toplam kurulu rüzgar enerjisi kapasitesini 2030'da 439 gigavata çıkaracak, bunun 366 gigavatı karasal, 73 gigavatı ise deniz üstü (offshore) rüzgar santrallerinden oluşacak.

Öte yandan, Avrupa'da rüzgar enerjisi sektörü şu anda doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 443 bin kişiye istihdam sağlıyor. Bu sayının 2030'a kadar 607 bine ulaşacağı hesaplanıyor.

Eski rüzgar santralleri devreden çıkıyor

Öte yandan, WindEurope'a göre, 2026-2030 döneminde yaklaşık 16 gigavat kapasitenin devreden çıkarılması bekleniyor.

Bunun 8 gigavatının yenilenmesi (repowering) planlanıyor. Bu süreç sonunda toplam yenilenmiş kapasitenin 17 gigavata ulaşacağı öngörülüyor. Kalan 8 gigavatlık kapasite ise tamamen kapatılarak sistemden çıkarılacak.

Ortalama olarak, bir rüzgar santralinin yenilenmesi elektrik üretimini 3 katına çıkarırken türbin sayısını yaklaşık üçte bir oranında azaltıyor.

Yeni kurulan türbinlerin ortalama güç kapasitesi, karasal rüzgar santrallerinde 5,2 megavat, deniz üstü rüzgar santrallerinde ise 10,7 megavat olarak gerçekleşti. İlerleyen yıllarda, gelişen rüzgar enerjisi teknolojisiyle ortalamanın yükselmesi ve elektrik üretiminde verimin artması öngörülüyor.

Çocukluk çağı lösemisinde yapay zeka desteği

Çocukluk çağında en sık görülen kanser türlerinden Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) için Türkiye'de geliştirilen yapay zeka tabanlı karar destek sistemi, tedavi süreçlerinde yeni dönemin kapısını aralıyor.

Süleyman Demirel Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Utku Köse'nin yürütücülüğünü yaptığı "STING: Dijital İkiz Yönelimli Derin Öğrenme ile Çocukluk Çağı Akut Lösemisi için İlaç Yeniden Konumlandırma Karar Destek Sistemi Geliştirilmesi" projesi, "TÜBİTAK 1001" programı kapsamında desteklendi.

Çalışmalara ilişkin açıklamada bulunan Prof. Dr. Köse, fiziksel hastaya ihtiyaç duymadan oluşturulan sistemle, yapay hasta modelleri (sentetik hastalar) üzerinden farklı tedavi senaryolarının değerlendirilebildiğini anlattı.

Yapay zeka ve dijital ikiz teknolojilerini bir araya getiren sistemin, tedavi süreçlerinin olası sonuçlarını önceden simüle ederek önemli veriler sunduğunu belirten Köse, sistemin aktif, araştırmacıların kullanımına açık olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Köse, sentetik hastalar üzerinden elde edilen bulguların gelecekteki tedavi yaklaşımlarına yön verebileceğine işaret ederek, "Fiziksel hastalar olmadan, çocukluk çağı akut lösemisi gibi günümüzün en önemli, en kritik kanser türlerinden biri olan kanser araştırmaları odağında tedavi nasıl şekillenebilir? Çok farklı profillerde nasıl başarı veya riskler vardır? Sentetik hastalarda elde ettiğimiz bulgular yardımıyla geleceğin tedavi süreçlerini şekillendirecek bir sistem elde etmiş olduk." diye konuştu.

Çalışma kapsamında, yaklaşık 1000 sentetik hasta üzerinden analizler gerçekleştirildiğini ifade eden Köse, derin öğrenme modelleri sayesinde ALL tedavisinin olası birçok farklı hasta profilindeki yansımasına dair bulgular elde ettiklerini ve kullanılma potansiyeli taşıyan iki ilacın tespit edildiğini söyledi.

Köse, bunların farklı hastalıkların tedavisinde kullanılan ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış ilaçlar olduğunu belirterek, yapılan simülasyonlarda söz konusu ilaçların mevcut tedavilere eklendiğinde olumlu sonuçlar verildiğinin görüldüğünü kaydetti.

Sistemin, hekimlerin yerine karar veren yapı olmadığını vurgulayan Köse, "Hekimler, uzmanlar, bu sistemden aldıkları bulgularla verimli bir şekilde, zamandan kazanarak yeni araştırmaları tetikleyecek bulguları da kullanarak tedavi süreçlerini daha da iyileştirmiş olacak. İnsan-yapay zeka iş birliğini çok daha üst düzeye ulaştıran, geleceğin sağlık uygulamalarına da göz kırpan bir sistem." dedi.

Beş katmanlı yapay zeka mimarisi

STING'in temelinde birbiriyle bağlantılı beş yapay zeka katmanı bulunuyor. İlk aşamada, 314 binden fazla ilaç-protein verisi üzerinde eğitilmiş derin öğrenme modeli, mevcut ilaçlar arasından ALL tedavisinde yeniden kullanılabilecek adayları tespit ediyor.

Sistem tarafından öne çıkarılan bileşikler, moleküler düzeyde güçlü bağlanma özellikleri göstermeleri nedeniyle umut vadeden adaylar arasında değerlendiriliyor.

Araştırmacılara, uluslararası standart tedavi protokolleri ve tamamen özgün tedavi protokolleri tasarlama imkanı sunan STING, farklı tedavi fazları üzerinden ilaç seçenekleri ve uygulama takvimlerinin belirlenmesine imkan sunuyor.

Hastaya özel doz hesaplaması

Sistem, oluşturulan tedavi planlarını hastanın yaşı, kilosu, genetik özellikleri, D vitamini düzeyi ve yaşam tarzı verileriyle birleştirerek "farmakokinetik (FK) simülasyon"lardan geçiriyor.

Ardından devreye giren genetik algoritma, her hasta için en uygun ilaç dozlarını hesaplayarak, kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına katkı sağlıyor.

Yapılan hesaplamalarla uygun tedavi süreçlerini öğrenen ve sentetik hasta modelleri oluşturabilen derin öğrenme modelleri, sistemin son aşamasında dijital ikiz tabanlı sentetik hastaların üretilmesini sağlıyor.

Türkiye ile Suudi Arabistan vize muafiyeti

"Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti Arasında Diplomatik ve Hususi Pasaport Hamillerinin Vize Yükümlülüğünden Karşılıklı Olarak Muaf Tutulmasına İlişkin Anlaşma"nın onaylanması kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan karara göre, söz konusu pasaport sahipleri her 180 günlük süre içinde 90 günü aşmayan bir süre için diğer tarafın ülkesine girmek, ülkesinden transit geçmek, ülkesinden çıkmak ve ülkesinde geçici olarak kalmak için vizeden muaf tutulacak.

SPK, açığa satış yasağını 26 Haziran'a kadar uzattı

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbir ve uygulamalara 26 Haziran seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı.

SPK, konuya ilişkin detayların yer aldığı duyuru yayımladı.

Buna göre, açığa satış işlemlerine ilişkin yasağın yanı sıra kredili sermaye piyasası işlemleri süresince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına yönelik tedbirlerin 26 Haziran'a kadar devam edeceği bildirildi.

İhracat hacmimiz 62 milyar doların üzerine çıktı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, kadın yönetici ve girişimcilerin ihracata katkısının her geçen yıl arttığını bildirdi.

Bolat, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Uluslararası Sanayici ve İş Kadınları Derneği (USİKAD) tarafından düzenlenen İş Dünyası İstişare Toplantısı'nda, kadın girişimciliğinin, üretimin, ihracatın ve Türkiye ekonomisinin geleceğini değerlendirdiklerini ifade etti.

Kadınların üretimde, ticarette ve ihracatta üstlendikleri güçlü rolün, Türkiye'nin kalkınma yolculuğunun en önemli dinamiklerinden olmayı sürdürdüğünü belirten Bolat, şunları kaydetti:

"Bugün kadın girişimcilerimiz ve iş insanlarımızın katkısıyla gerçekleşen ihracat hacmi 62 milyar doların üzerine çıkarken kadın yönetici ve girişimcilerimizin ihracata sağladığı katkı her geçen yıl daha da güçlenmektedir. Ticaret Bakanlığı olarak kadın girişimcilerimizi desteklemeye, ihracatta daha güçlü şekilde yer almalarını sağlamaya ve iş dünyasında fırsat eşitliğini geliştirmeye kararlılıkla devam ediyoruz. Finansmandan ihracat desteklerine, eğitimden dijitalleşmeye, kooperatifçilikten e-ihracata kadar geniş bir alanda kadınlarımızın ekonomik hayattaki varlığını güçlendirecek politikalarımızı sürdürüyoruz."

Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ortaya konulan Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda, üretim, yatırım, istihdam ve ihracat odaklı büyüme hedeflerine kadınlarla birlikte yürümeyi sürdüreceklerini bildirdi.

Güçlü Türkiye hedefine ulaşırken kadın girişimcilerin azmi, emeği ve başarısının en önemli dinamiklerden olacağını vurgulayan Bolat, toplantının Türkiye, iş dünyası ve kadın girişimciler için hayırlı olmasını diledi.

Küresel elektrik altyapısında 16 trilyon dolarlık yatırım ihtiyacı

Küresel elektrik altyapısının 2040’a kadar ciddi biçimde genişletilmesi gerektiğini belirten Igor Sechin, “Dünya genelinde yaklaşık 80 milyon kilometrelik elektrik şebekesinin modernize edilmesi ve genişletilmesi gerekebilir

ekonomim

“Rus Davos’u” olarak anılan SPIEF (St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu) 2026 3-6 Haziran tarihlerinde düzenlendi. Ekonomi ve iş dünyası temsilcilerini bir araya getiren forum kapsamındaki enerji panelinde konuşan Rosneft Petrol Şirketi İcra Kurulu Başkanı Igor Sechin, Çin’in enerji güvenliği, altyapı yatırımları ve uzun vadeli planlama yaklaşımını, küresel enerji arzı riskleri ve Hürmüz krizi bağlamında değerlendirdi.

“Başlangıcın sonu mu, sonun başlangıcı mı: Pandora’nın kutusunun dibinde ne kaldı?” başlıklı bir konuşma yapan Igor Sechin, küresel enerji sektöründeki uzun vadeli değişimleri, artan elektrik talebini ve büyük ekonomilerin dış kaynaklı kesintilere karşı dayanıklılıklarını artırmak için attığı adımları ele aldı.

16 trilyon dolarlık yatırıma ihtiyaç var

Küresel elektrik altyapısının 2040’a kadar ciddi biçimde genişletilmesi gerektiğini belirten Igor Sechin, “Dünya genelinde yaklaşık 80 milyon kilometrelik elektrik şebekesinin modernize edilmesi ve genişletilmesi gerekebilir. Bu da yaklaşık 16 trilyon dolarlık bir yatırıma karşılık geliyor” dedi.

Enerji güvenliğine kapsamlı bir yaklaşım izleyen ülkelere örnek olarak Çin’i gösteren Igor Sechin, ülkenin kentsel ve şehirlerarası elektrikli ulaşım ağlarına büyük yatırımlar yaptığını, nispeten düşük elektrik tarifelerini koruduğunu ve fazla üretim kapasitesine sahip bölgelere veri merkezlerinin stratejik olarak yerleştirilmesi yoluyla enerji maliyetlerini yönetmek için adımlar attığını söyledi. Çin’in kapsamlı yaklaşımının, uzun vadeli elektrik tedarik anlaşmalarını da kapsadığına dikkat çekti.

Güneş ve rüzgar enerjisine 2,2 trilyon dolar

SPIEF 2026’daki konuşmasında Igor Sechin, “Çin, yaklaşık 4.000 GW kurulu gücüyle dünyanın en büyük elektrik sistemini işletiyor. Ülke, 2025’te 540 GW’tan fazla yeni üretim kapasitesini devreye aldı. Son on yılda Çin'de güneş ve rüzgar enerjisi üretimi on kat artarak 2.300 TWh'ye ulaşırken, sektördeki yatırım 2,2 trilyon dolara yaklaştı. Çin, geleneksel enerji kaynaklarını da genişletmeye devam ediyor. Geçtiğimiz yıl kömürle çalışan üretim kapasitesi 78 GW artırılırken, 161 GW'lık kömür santralı projesi de geliştirme aşamasında” ifadelerini kullandı.

Çin'in enerji depolama, nükleer enerji ve şebeke altyapısındaki rolüne de değinen Igor Sechin’in açıklamalarına göre, Çin her yıl küresel olarak devreye alınan tüm yeni batarya depolama kapasitesinin yaklaşık yarısını oluşturuyor. Ülke şu anda 61 nükleer reaktör işletiyor ve 39 tane daha inşa ediyor. Bu da dünya çapında yapım aşamasında olan tüm nükleer enerji ünitelerinin yarısından fazlasını temsil ediyor. Çin'in elektrik şebekesi altyapısına yıllık yatırımının yaklaşık 100 milyar dolar olduğu tahmin edilirken, ülkenin iletim ağı yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzunluğunda.

Hindistan'ın küresel enerji pazarındaki rolü artıyor

Çin'in enerji güvenliği çabalarının, dış tedariklerde potansiyel büyük ölçekli aksamalara karşı direnci güçlendirmeyi ve uzun vadeli ekonomik ve teknolojik kalkınmayı desteklemeyi amaçlayan daha geniş bir stratejinin parçası olduğunu anlatan Rosneft Petrol Şirketi İcra Kurulu Başkanı Igor Sechin, Hindistan'ın küresel enerji pazarındaki artan rolüne dair de şunları söyledi:

“Hindistan'ın önümüzdeki 10 yılda küresel elektrik talebi artışının yaklaşık %15'ini ve küresel petrol talebi artışının yaklaşık yarısını karşılaması bekleniyor. Bu da Hindistan’ı gelecekteki enerji tüketimi artışına önemli katkılarda bulunacak ülkelerden biri haline getiriyor.”

Küresel piyasalar merkez bankaları haftasına giriyor

Piyasalarda geçen hafta, Orta Doğu'daki gerilimler, ABD'nin enflasyon verileri ile uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp'un (SpaceX) halka arzı öne çıkarken, gelecek hafta gözler merkez bankalarının faiz kararlarına çevrildi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda zaman zaman tırmanan gerilim, küresel piyasalarda fiyatlamaların merkezinde kalmayı sürdürdü.

Orta Doğu'da yeniden alevlenen çatışmaların gölgesinde başlayan haftada, perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma sağlandığını hatta bunun düzenlenecek törenle imzalanacağını duyurması, piyasalarda barış beklentilerinin güçlenmesini ve risk iştahının artmasını sağladı.

Ancak önceki deneyimlerden ötürü net sonuç görmek isteyen yatırımcıların bir kısmı temkinli iyimserlik tarafında kaldı.

Öte yandan savaşın makroekonomik görünüme olumsuz yansımaları ABD verilerinde izlenmeye devam etti. Ülkede yıllık enflasyon yüzde 4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Güçlü istihdam verileri ve yükselen enflasyon nedeniyle Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına kesin gözüyle bakılırken, Trump'ın Orta Doğu'da barışın yakın olabileceğine yönelik açıklamaları bu ihtimalleri bir miktar zayıflattı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Gelecek hafta piyasaların gözü, Orta Doğu'daki gelişmeler ve yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk toplantıdan çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Analistler, para politikası metni ve Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalara ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, alınacak sinyallerle birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini bildirdi.

Öte yandan hisse başına 135 dolardan halka arz edilen Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in hisseleri, Nasdaq borsasında 150 dolardan işlem görmeye başladı. Gün içinde 176,52 dolara kadar tırmanan şirketin hisseleri yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan günü tamamladı.

Analistler, SpaceX'in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini belirtti.

Öte yandan yarı iletken ve teknoloji hisselerine ilgi devam etse de yapay zeka tarafında son kullanıcıların bu hizmetleri pahalı bulduğuna ilişkin analizler şirket değerlemelerine yönelik endişeleri yeniden öne çıkardı.

Analistler, bu durumun yatırımcıları bir miktar temkinli kalmaya yönelten bir unsur olduğunu ifade ederek, yapay zeka alanında fiyat-maliyet tartışmalarının bir süre daha gündemdeki yerini koruyabileceğini aktardı.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 5 baz puan azalışla yüzde 4,49'da, dolar endeksi de haftalık bazda yüzde 0,3 düşüşle 99,7 seviyesinde kapandı.

ABD'de enflasyonla birlikte istihdamdaki güçlü seyrin faiz indirimlerini ötelemesiyle altının onsu haftalık bazda yüzde 2,6 değer kaybıyla 4 bin 217 dolara indi. Brent petrolün varil fiyatı da gerilimlerin sonlanacağı beklentileriyle yüzde 6,5 azalışla 86,1 dolara geriledi.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında geçen hafta pozitif bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,65, Nasdaq endeksi yüzde 2,34 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,66 yükseldi.

Makroekonomik veri tarafından ABD'de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 4,8'den yüzde 4,6'ya gerilese de İran savaşının başlamasından önce görülen seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

ABD'nin dış ticaret açığı nisanda aylık yüzde 1,2 azalışla 55,9 milyar dolara gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Gelecek hafta pazartesi sanayi üretimi, New York Fed sanayi endeksi, kapasite kullanımı, salı konut başlangıçları, inşaat izinleri, çarşamba Fed faiz kararı, Fed Başkanı Warsh'ın açıklamaları, perşembe haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Philadelphia Fed imalat endeksi takip edilecek.

Cuma günü ABD'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

Avrupa'da BoE'nin para politikası kararları odakta

Avrupa borsalarında geçen hafta Almanya hariç alıcılı bir seyir izledi. Gelecek hafta İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamaları yakından takip edilecek.

Geçen hafta ECB, 21 toplantı sonra ilk kez faiz artışına gitti. Banka, 3 temel faiz oranını 25 baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Toplantı sonrası açıklamalarda bulunan Lagarde, Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirterek, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Bölgede "stagflasyon" sesleri giderek yükselirken, bu doğrultuda gelecek hafta açıklanacak sanayi üretimi ve mayıs ayı nihai enflasyon verileri de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da fabrika siparişleri, Orta Doğu'da tırmanan çatışmaların oluşturduğu küresel belirsizlik ve talep daralması nedeniyle nisan ayında beklentilerin neredeyse iki katı hızla geriledi.

Söz konusu veri Almanya ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminleri öne çıkarıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda yer alıyor.

Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi ise haziranla birlikte art arda ikinci ayda da yükselişini sürdürdü.

Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,61, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 3,22 yükselirken Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,55 düştü.

Gelecek hafta pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesinde sanayi üretimi, salı Almanya'da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi ile İngiltere'de enflasyon, perşembe BoE faiz kararı, ILO işsizlik oranı, cuma Almanya'da üretici fiyat endeksi (ÜFE) verileri karşılanacak.

Asya borsaları Çin hariç negatif seyretti

Asya tarafında da geçen hafta Çin hariç satıcılı bir seyir öne çıkarken, gelecek hafta Japonya Merkez Bankasının (BoJ) 1995'ten bu yana ilk kez politika faizini yüzde 1'e yükseltmesi bekleniyor.

Bölgede teknoloji odaklı hisselerde çift taraflı oynaklıklar görüldü.

Öte yandan, Japonya ve Çin'de açıklanan enflasyon verileri fiyatlamalar üzerinde etkili oldu. Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre ülkede yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 1,2, çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 1,1 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede üretici enflasyonu yüzde 3,9 ile öngörülere paralel gerçekleşirken, önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Japonya'da üretici fiyatları ise beklentilerin üzerinde artış göstermeye devam etti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek tahminleri aştı.

Analistler, Asya'nın en büyük iki ekonomisinde enflasyon ve deflasyon risklerinin sürdüğünü belirterek, Japonya'da enflasyonun beklentileri aşmasının, yıl sonuna kadar toplam iki faiz artışı beklenen BoJ'u daha fazla sıkılaşma adımı atmaya zorlayabileceğini aktardı.

Çin'de deflasyon risklerinin, Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen enerji maliyetleri nedeniyle teknik olarak azaldığını belirten analistler, buna karşın ülkedeki fiyat artışlarının güçlü talep kaynaklı olmamasının sağlıklı bir görünüme işaret etmediğini söyledi.

Ülkede açıklanan makroekonomik verilere göre mayıs ayında ihracat yüzde 19,4, ithalat ise yüzde 27,4 artarken, dış ticaret dengesi 105,4 milyar dolar fazla verdi.

Dış ticaret verilerinin iyi gelmesinde Çin'in ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlaması sonrasında alternatif pazarlar bulmasının etkili olduğu değerlendiriliyor. Buna karşın ülkede iç talep zayıf kalmaya devam etti.

Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,09 artarken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,45, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,98 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,85 düştü.

Gelecek hafta salı Japonya'da BoJ'un faiz kararı, Çin'de sanayi üretimi, perakende satışlar, çarşamba Japonya'da dış ticaret dengesi, cuma Japonya'da enflasyon verileri takip edilecek.

Cuma günü Çin'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

TCMB politika faizini değiştirmedi

Yurt içinde geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 1,78 artışla 13.938,48 puandan kapandı.

Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu. Duyuruda "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir." ifadesine yer verildi.

Bunun yanı sıra Türkiye'nin cari işlemler hesabı nisan ayında 5 milyar 695 milyon dolar açık kaydederken, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 319 milyon dolar fazla verdi.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 819 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37 milyar dolara geriledi.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 46,2690'dan tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi sanayi üretimi, bütçe dengesi, salı konut fiyat endeksi, perşembe konut satışları, cuma reel kesim güven endeksi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

İhracat artışında Ukrayna başı çekti

Türkiye'nin mayısta ihracatını en fazla artırdığı ülke 339,6 milyon dolarla Ukrayna olurken, geçen ay bu ülkeye ihracat 600 milyon doları aştı.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın devam etmesine karşın, Türkiye ve Ukrayna arasındaki ekonomik ilişkiler hızlı ivme kaydediyor. Ukrayna'nın Türkiye'nin sanayi ve teknoloji ürünlerine ilgisinin artması, bu ülkeye dış satımın hızlanmasında etkili oluyor.

Savaş nedeniyle Ukrayna'nın enerji ve altyapı sistemlerinde oluşan hasar, özellikle enerji ekipmanı ve sanayi makinelerine yönelik talebi artırdı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin mayısta ihracatını değer bazında en fazla artırdığı ülke Ukrayna oldu.

Türkiye'nin geçen ay bu ülkeye ihracatı 339,6 milyon dolar arttı. İhracat artışında Ukrayna'yı, 120,8 milyon dolarla Slovakya, 98,2 milyon dolarla Fas, 71,9 milyon dolarla Norveç, 46,5 milyon dolarla Nijerya takip etti.

Mayısta Ukrayna'ya 656,6 milyon dolarlık, Slovakya'ya 248,1 milyon dolarlık, Fas'a 440,6 milyon dolarlık, Norveç'e 171,4 milyon dolarlık, Nijerya'ya 90,4 milyon dolarlık dış satım gerçekleşti.

Geçen ay Türkiye'nin en fazla dış satım yaptığı ülkeler 1,5 milyar dolarla Almanya, 1,2 milyar dolarla ABD, 1,1 milyar dolarla İtalya ve Birleşik Krallık, 994,8 milyon dolarla İspanya olarak sıralandı.

Ukrayna'ya ihracatta kimya sektörü lider

Ukrayna'ya mayısta en fazla ihracatı, 89,1 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü yaptı.

Bu sektörü, 64,3 milyon dolarla elektrik ve elektronik, 52,4 milyon dolarla çelik, 18,1 milyon dolarla otomotiv endüstrisi, 12,1 milyon dolarla makine ve aksamları takip etti.

Sektörler arasında Ukrayna'ya en fazla ihracat artışını, 19,7 milyon dolarla elektrik ve elektronik sektörü gerçekleştirdi. İhracat artışında bunu, 11,4 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 1,8 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller, 808,4 bin dolarla iklimlendirme sanayisi, 536,9 bin dolarla halı sektörü izledi.

Ukrayna'ya demir ve demir dışı metaller sektörü 10,5 milyon dolarlık, iklimlendirme sanayisi 6 milyon dolarlık, halı sektörü 1,3 milyon dolarlık ihracat yaptı.

Ülkeye, Ankara'dan 398,2 milyon dolarlık, İstanbul'dan 152,2 milyon dolarlık, Kocaeli'nden 19,4 milyon dolarlık, Hatay'dan 17,4 milyon dolarlık, Mersin'den 8,6 milyon dolarlık ihracat yapıldı.

Türkiye'nin mayısta ihracatını değer bazında en fazla artırdığı ülkeler şöyle:

Kuş gribi Avrupa'nın yumurta talebini Türkiye'ye taşıdı

Avrupa'nın en büyük yumurta üreticilerinden Polonya'da kuş gribi nedeniyle yaşanan üretim kayıpları, bölgedeki arzı daraltırken Türkiye'nin ihracatını hızlandırdı. Türkiye'nin İtalya'ya yumurta ihracatı yılın ilk 5 ayında 10 katı aştı.

Ege İhracatçı Birlikleri verilerinden derlediği bilgiye göre, Türkiye ocak-mayıs döneminde 92 bin 494 ton yumurta ihraç ederek 240 milyon 79 bin dolar gelir elde etti.

Sektörün en büyük pazarı 47 milyon 577 bin dolarlık ihracatla Irak olurken, yılın ilk 5 ayında en dikkat çekici artış Avrupa pazarında yaşandı.

Geçen yılın ocak-mayıs döneminde 2 milyon 204 bin dolar olan İtalya'ya yumurta ihracatı, bu yılın aynı döneminde 24 milyon 773 bin dolara yükseldi. İtalya'ya gönderilen yumurta miktarı 1,2 bin tondan 13,2 bin tona çıktı. Böylece İtalya'ya yapılan ihracat, değerde yüzde 1024, miktarda ise yüzde 1000 arttı.

Avrupa'nın yumurta üssü Türkiye'ye yöneldi

Avrupa'nın önde gelen yumurta üreticilerinden Polonya'da kuş gribi kaynaklı üretim kayıpları, ülkenin dış alımını artırdı.

Geçen yılın ilk 5 ayında Türkiye'den 109 bin dolarlık yumurta alan Polonya'nın ithalatı, bu yılın aynı döneminde 19 milyon 681 bin dolara yükseldi. Ülkeye gönderilen yumurta miktarı 15 tondan 11 bin tona çıktı.

İzmir Yumurta Üreticileri Birliği Başkanı Neriman Dere Çatmadaş, Türkiye'nin yıllık 20 milyar civarında yumurta ürettiğini söyledi.

Türkiye'nin üretimde ilk 10 ülke arasında bulunduğunu ve üretiminin yüzde 25'ine yakınını ihraç ettiğini ifade eden Çatmadaş, burada üretilen yumurtanın kaliteli olduğunu vurguladı.

"Tarım ve Orman Bakanlığının sıkı denetimleri başarı getirdi"

Çatmadaş, Türk üreticilerin son yıllarda yem ve üretimde ciddi tecrübe kazandığını, sektörün ham madde kalitesi ve hayvan sağlığı açısından önemli ilerleme kaydettiğini dile getirdi.

Geçen yıl bazı ülkelerde kuş gribi nedeniyle üretimde aksamalar yaşandığını anlatan Çatmadaş, şöyle konuştu:

"Polonya tavuk yumurtası üretimi konusunda Avrupa'da zirvede. Çok önemli bir oyuncu. Ama geçtiğimiz yıllarda yaşamış olduğu kuş gribi vakaları onları ciddi anlamda zor duruma düşürdü. Yaklaşık olarak 4 milyondan fazla hayvanı itlaf ettiler. Bu hem üretim anlamında ülkeyi sıkıntıya soktu hem de ihracatta ciddi aksaklıklar yaşattı. Kuş gribinde en büyük sıkıntılardan biri, kontrol altına alınmasının zor olması ama bu anlamda biyogüvenlik devreye giriyor. Ülkemizde Tarım ve Orman Bakanlığımız biyogüvenlik anlamında yeni tebliğler, genelgeler yayımladı. Türkiye olarak başarılı yol haritamız var. Bakanlığımızın işletmelere yaptığı gerekli denetimler, işin sıkı tutulması Türkiye'yi bu durumdan uzaklaştırdı."

"Tercih edilebilir olmak güzel bir sonuç"

Çatmadaş, Polonya ve diğer ülkelerde kuş gribi nedeniyle üretimde yaşanan sorunlar ve kayıpların kısa vadede toparlanmasının zor göründüğünü belirtti.

Fotoğraf : Fırat Özdemir/AA

Türkiye'nin üretimde dünyada 9, Avrupa'da ise 2. sırada yer aldığına, üretim kayıpları yaşayan ülkelerin de Türkiye'ye yöneldiğine dikkati çeken Çatmadaş, şunları kaydetti:

"İtalya yumurta üretiminde kendi kendine yetebilen bir ülke. Ama sanayide kullandığı ürünü tedarik etmek açısından Türkiye'ye yöneldi. Polonya da bu şekilde. Farklı ülkelerden de ürün talep ediyorlar ve alıyorlar. ABD'ye, Polonya'ya ve İtalya'ya bu süreç öncesinde ihracat yapılamazken talepleri var ve bunun doğrultusunda da ihracat gerçekleştiriliyor. Polonya'da yaşanan sıkıntılar Avrupa ülkelerini ülkemize yönlendirdi. Ürünlerimizin kalitesi, biyogüvenlik anlamında aldığımız sıkı tedbirler, bizi tercih edilebilir kıldı. Bu durum ihracat rakamlarının artışına destek sağladı. Tercih edilebilir olmak güzel bir sonuç. Ülkemize bu sebeple sektör olarak döviz girdisi sağlıyoruz. Bizim için bir gurur. Aynı zamanda kalitemizin, ülkemizin, işletmelerimizin tercih edilmesi gurur kaynağı. Biz de bu süreçte yol aldığımız için mutluyuz."

TSE 5 bin 800 ürünün girişini engelledi

Türk Standardları Enstitüsü (TSE), son bir yılda ithalat ürün güvenliği denetimleri kapsamında incelediği 243 bin üründen, teknik mevzuata ve standartlara uygun bulunmayan 5 bin 800'ünün Türkiye'ye girişine izin vermedi.

Denetimlerde ürünlerin insan sağlığı, can ve mal güvenliği açısından ilgili teknik standartlara uygunluğu kontrol edilirken, riskli ürünlerin piyasaya girişinin önlenmesi hedefleniyor.

Ürün güvenliği kapsamında yürütülen bu çalışmalar, hem üreticiler hem de tüketiciler açısından güvenli ürün dolaşımının sağlanmasında kritik rol oynuyor.

Denetimlerin amacı standartlara uygun ürünlerin ülkeye girişini sağlamak

TSE, ithal edilen ürünlerin piyasaya giriş aşamasında teknik mevzuata ve standartlara uygunluğunu kontrol ediyor. 

Denetimler, Ticaret Bakanlığı tarafından işletilen Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) kapsamında risk analizine göre TSE'ye yönlendirilen ürünler üzerinde gerçekleştiriliyor. 

Ürünler, belge incelemeleri, laboratuvar testleri ve teknik değerlendirmelerden geçirilerek güvenlik açısından denetleniyor. Bu denetimler, insan sağlığını korumak, olası riskleri azaltmak ve piyasaya yalnızca güvenli ve standartlara uygun ürünlerin girişini sağlamak amacıyla yürütülüyor.

Bu kapsamda TSE, son 1 yıl içinde yürütülen ithalat ürün güvenliği denetimleri kapsamında 243 bin ürünü denetledi, uygun bulunmayan 5 bin 800 ürünün ülkeye girişine izin vermedi.

TSE ürün güvenliği denetimleri, ürünlerin piyasaya sunulmadan önce ilgili standartlara uygunluğunun test edilmesi ve değerlendirilmesini kapsıyor. Bu kapsamda teknik ve güvenlik kriterleri açısından incelenen ürünlerin uygunluğu kontrol ediliyor.

CE ve TSE uygunluk belgelerinin önemi

CE ve TSE uygunluk işaretleri, ürünün güvenlik ve kalite kriterlerini karşıladığını gösteren temel göstergeler arasında yer alıyor.

Bu belgeler, ürünün gerekli testlerden geçtiğini ve ilgili standartlara uygun üretildiğini ortaya koyuyor. Ayrıca risklerin azaltılmasına katkı sağlarken üreticilerin yasal sorumluluklarını yerine getirdiğini gösteriyor. Tüketiciler açısından ise güvenli ürün seçimini kolaylaştırarak, tercihlerde önemli bir referans niteliği taşıyor.

Hafif ticari araç pazarı "elektrikleniyor"

Bu yılın ocak-mayıs döneminde yüzde 1,9 büyüyen hafif ticari araç pazarında elektrikli modellerin satışları yaklaşık 2,5 katına çıktı.

Otomotiv sektörü elektrifikasyon eksenindeki dönüşümünü sürdürürken elektrikli araçlara yönelik ilgi tüm segmentlere yayılıyor.

Şehir içi emisyon düzenlemeleri, işletmelerin maliyetleri düşürme çabaları, daha düşük enerji giderleri ve çevresel sürdürülebilirlik hedefleri, elektrikli araçların hem bireysel hem de ticari kullanımdaki cazibesini artırıyor.

Binek otomobillerde ivme kazanan elektrikli dönüşüm, artık hafif ticari araç segmentine de taşınarak sektörde yeni bir dönüşüm dalgası oluşturuyor. Sıfır otomobil satışlarında günden güne artan elektrikli araç payı hafif ticari araçlarda da kendini göstermeye başladı.

Hafif ticaride elektrikliye geçiş hız kazandı

AA muhabirinin Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'de otomobil ve hafif ticari araç satışları ocak-mayıs döneminde yıllık bazda yüzde 7,4 azalarak 453 bin 138'e geriledi.

Bu dönemde otomobil satışları yüzde 9,65 düşüşle 356 bin 256'ya inerken hafif ticari araç pazarı yüzde 1,94 artışla 96 bin 882'ye yükseldi. Hafif ticari araç pazarında van gövde tipi araçlar yüzde 76,7 pay ve 74 bin 355 adetlik satışla ilk sırada yer alırken kamyonetler yüzde 8,8 pay ve 8 bin 505 adetle ikinci sırada yer aldı.

Söz konusu dönemde satılan elektrikli hafif ticari araç sayısı önceki döneme göre yüzde 146,1 artışla 1174 olarak gerçekleşerek 2,5 katına yaklaştı. Geçen yılın aynı döneminde 477 sıfır elektrikli hafif ticari araç satışı yapılmıştı. Bu dönemde elektrikli hafif ticari araçların toplam hafif ticari araç satışlarındaki payı yüzde 1,2 oldu.

Verilere göre hafif ticari araç pazarında elektrikli modellerin payı hala düşük seviyede kalırken, sektörde gözlenen hızlı tercih değişimi ilerleyen dönemde daha güçlü artışların yaşanabileceğine işaret etti.

Bahsedilen dönemde model bazında pickup gövde tipindeki KG Mobility Musso EV 605 satışla elektrikli kategorisinde ilk sırada yer aldı. Onu 223 satışla Ford Custom, 108 satışla Opel Combo ve 107 satışla Ford Transit izledi.

ODMD verilerine göre, 2026'nın ocak-mayıs döneminde en çok satılan elektrikli hafif ticari araçlar şöyle:

Ayran, kefir ve yoğurt üretiminde rekor

Türkiye'de ayran ve kefir üretimi ocak-nisan döneminde 338 bin 512 ton, yoğurt üretimi de 470 bin 828 tonla rekor seviyeye ulaştı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden yaptığı derlemeye göre, yılın ilk 4 ayında ayran ve kefir üretimindeki artış dikkati çekti.

2022'nin ocak-nisan döneminde 227 bin 760 ton ayran ve kefir üretilirken 2023'te miktar 240 bin 421 tona ulaştı.

Üretim 2024'ün aynı döneminde artış göstererek 289 bin 423 ton oldu. 2025'te 4 aylık üretimin 304 bin 803 tona, bu yıl ise 338 bin 512 tona yükseldiği görüldü.

Böylece yılın ilk 4 aylık dönemlerinde üretilen ayran ve kefir miktarı 5 yılda yaklaşık yüzde 49 artış göstererek rekor seviyeye çıktı.

Yoğurt üretiminde de rekor

Söz konusu dönemde yoğurt üretiminde de artış görüldü. 2022'nin ocak-nisan döneminde 361 bin 469 ton yoğurt üretimi gerçekleştirildi. 2023'ün aynı döneminde üretim miktarı 361 bin 89 ton oldu. Yoğurt üretimi 2024'ün ilk 4 ayında 411 bin 151 tona yükselirken geçen yıl ocak-nisan döneminde 423 bin 787 tona çıktı.

Yoğurt üretimi bu yılın 4 ayında 470 bin 828 tona yükselerek rekor seviyeyi gördü. Böylece yoğurt üretiminde 5 yıllık dönemde artış oranı yüzde 30,2 oldu.

Ayran ve kefir üretim miktarı (ton)

Yoğurt üretim miktarı (ton)

BTK Laboratuvarı'nın geliri 58,4 milyon lirayı buldu

Haberleşme cihazlarına yıkıcı tahribat testi yapılmasını sağlayarak, dayanıklılıklarının ve standartlara uygunluklarının ölçümüne imkan veren BTK Piyasa Gözetim Laboratuvarı'nın geliri geçen yıl 58,4 milyon liraya ulaştı.

Cepte dayanıklılığı ölçen BTK Piyasa Gözetim Laboratuvarı'nın geliri 2025'te 58,4 milyon lirayı buldu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) 2025 Yılı Faaliyet Raporu'ndan derlediği bilgiye göre, TÜRKAK tarafından akredite edilen laboratuvar, yaklaşık 5 milyon avro maliyetle kuruldu.

Laboratuvarda, numune cihazlara temel gereklilikler konusunda uygunluk testleri yapılıyor.

Testlerde, cihazlarda yıkıcı tahribata neden olabilecek düşürme, yakma, elektrostatik deşarj, gerilim değişimi, elektriksel hızlı geçişler ve gerilim dalgalanması uygulanıyor.

TÜRKSAT 6A'dan 5G testlerine kadar çalışmalar yapıldı

Rasat ve Göktürk-2 uyduları BTK'nin bu laboratuvarında bazı testlere tabi tutulmuştu. Türkiye'nin ilk yerli uydusu TÜRKSAT 6A'nın bazı modüllerinin testleri de burada yapıldı.

Laboratuvarda, AR-GE faaliyetlerine yönelik testlerin ücretlerinde yüzde 75'e kadar indirim uygulanıyor. Bu kapsamda başta ASELSAN olmak üzere AR-GE faaliyeti yürüten birçok firma ve üreticiye laboratuvar altyapısı kiralanarak ürünlerini test etme imkanı sağlanıyor.

Tüketicilerin satın aldıkları cihazları güvenle kullanmaları için imalatçı ve ithalatçı firmaların sürekli denetlenmesi gerekiyor. Kurum tarafından yayımlanan teknik mevzuata uyumluluğu da bu şekilde denetleniyor.

Türkiye'nin 1 Nisan itibarıyla resmen kullanımına başlanan 5G teknolojisinin üretim testleri de burada yapıldı.

200'e yakın test ekipmanı

Laboratuvarda, teknoloji ve altyapı anlamında yarı yansımasız, tam yansımasız ve yalıtımlı test odaları bulunuyor. Elektromanyetik dalgaların içeri girmesini ya da dışarı çıkmasını engelleyen test ortamlarında, ithalat veya yerli üretim yoluyla piyasaya arz edilen elektronik haberleşme cihazlarının uluslararası standartlara uyumu ve insan sağlığına uygun olmasına yönelik testler uygulanıyor. 200'e yakın test ekipmanının bulunduğu laboratuvarda, cihazın elektromanyetik uyumluluk içinde çalışıp çalışmadığı tespit ediliyor.

SAR Odası'nda cihazların çeşitli frekanslarda yaydığı elektromanyetik alanın beyin üzerindeki soğrulma oranı robot yardımıyla belirleniyor. Elektromanyetik dalganın Avrupa standardı limiti olan 2 vat/kilogram altında olup olmadığı burada ölçülüyor.

Robotlar vasıtasıyla insan beyninin simüle edildiği laboratuvarda, çeşitli kimyasallar birleştirilerek insan beynine en yakın sıvı oluşturulup, insan kulağına telefon yaklaştırdıktan sonra robot vasıtasıyla elektromanyetik alan değerleri ölçülüyor. Cihazın haberleşme esnasında nasıl bir elektromanyetik alan oluşturduğu tespit ediliyor. Özellikle uzun görüşmelerde telefonun başa yakın tutulması yerine kulaklıkla kullanılmasının önemi buradaki testlerde de ortaya çıkıyor. Telefon konuşmalarının kulaklıkla yapılması durumunda sıfıra yakın SAR değeri oluşuyor.

Aramalarda telefona bağlantı kurulma anı, elektromanyetik dalga açısından en yüksek değere ulaşıldığı an olarak belirleniyor. Karşıdan "Alo" sesi alındıktan sonra telefonun kulağa götürülmesi durumunda daha az elektromanyetik alana maruz kalınıyor. Burada yapılan deneyle insan vücudunun çeşitli kısımlarının maruz kaldığı elektromanyetik değer ölçülüyor.

Dayanım testinde cep telefonuna 4 bin voltluk elektrik veriliyor

Vatandaşların, aldıkları elektronik cihazların kullanım kılavuzunda ayrıntılı şekilde verilen SAR değerlerine bakmaları önem taşıyor. Laboratuvar yetkilileri, ölçümleri yapılan cihazların hiçbirinde 2 vat/kilogram görülmediğini, piyasada söz konusu SAR değerinin üzerinde henüz denetime takılan bir cihaz bulunmadığını belirtiyor. SAR değeri 2 vat/kilogramın üzerindeki cihazlarla ilgili idari para cezasının yanı sıra cihazların piyasadan toplatılmasına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanıyor.

Piyasa Gözetim Laboratuvarı'nda cihazlarda yıkıcı tahribata da neden olabilecek düşürme testleri, yakma testleri, elektrostatik deşarj, gerilim değişimi, elektriksel hızlı geçişler ve gerilim dalgalanması gibi bazı ilave testler de yapılıyor.

Elektriksel dayanım testi için 4 bin volt değerinde elektrik cep telefonuna uygulanıyor, bunun herhangi güvenlik ihlaline yol açıp açmadığı, drop testiyle yere düşen telefonun çalışıp çalışmadığı kontrol ediliyor.

Laboratuvarın faaliyetleri kapsamında geçen yıl üçüncü şahıs test ve deneylerinden 164 bin 327 lira, ithalat işlemleri kapsamındaki testlerden 57 milyon 470 bin 28 lira, altyapı kiralamadan 290 bin 378 lira, kalan numune cihaz tekrar testlerinden 157 bin lira, eğitim ve danışmanlıktan 279 bin 784 lira olmak üzere toplam 58 milyon 361 bin 517 lira gelir elde edildi.

Paramount'un Warner Bros. Discovery'yi satın almasına yeşil ışık

ABD Adalet Bakanlığı Antitröst Birimi, Paramount Skydance'in Warner Bros. Discovery'yi (WBD) satın alma planının pazarda rekabeti bozmayacağına karar verdi.

ABD Adalet Bakanlığından yapılan açıklamada, söz konusu satın almaya ilişkin soruşturmanın kapatılmasına karar verildiği bildirildi.

Açıklamada, 8 ay süren kapsamlı soruşturmanın ardından Paramount ve Warner Bros. birleşmesinin pazardaki rekabete veya tüketicilere zarar vermeyeceği sonucuna varıldığı belirtilerek, "Birim tarafından incelenen geniş kapsamlı soruşturma kayıtları, işlemin etkisinin medya ve eğlence ekosistemi genelinde rekabeti artırmak yönünde olacağını, Amerikalı tüketiciler ile çalışanlara fayda sağlayacağını göstermektedir." ifadeleri kullanıldı.

Netflix'in WBD'yi satın almak üzere şirketle anlaştığı ve ardından Paramount'un tamamı nakit olan rakip bir teklif sunduğu hatırlatılan açıklamada, iki dev şirketin WBD'yi satın alma mücadelesinin ABD Adalet Bakanlığına medya sektörünün geleceğine dair farklı stratejileri ve pazar dinamiklerini kıyaslama fırsatı verdiği vurgulandı.

Açıklamada, ayrıca Bakanlığın şikayetçiler tarafından dile getirilen çok sayıda potansiyel zarar teorisini analiz ettiği ve elde edilen bulgular sonucunda bunları reddettiği kaydedildi.

Anlaşma aylarca süren mücadelenin ardından gelmişti

Paramount, 8 Aralık 2025'te WBD'nin tamamını hisse başına 30 dolar nakit karşılığında satın almak üzere, toplam 108,4 milyar dolarlık işletme değerine denk gelen bir teklif sunduğunu duyurmuştu.

Paramount'un söz konusu teklifi, Netflix'in WBD ile anlaşmaya vardığını açıklamasının ardından gelmişti.

Netflix, 5 Aralık 2025'te Warner Bros.'un film ve televizyon stüdyoları ile HBO Max ve HBO'yu da kapsayacak şekilde, 72 milyar dolarlık öz sermaye değeri ve 82,7 milyar dolarlık toplam işletme değeri üzerinden satın alma için WBD ile anlaşmaya vardığını açıklamıştı.

WBD Yönetim Kurulu'nun başlangıçta Netflix ile yapılan anlaşmayı desteklemesine karşın, Paramount teklifini şubat ayında hisse başına 31 dolara yükselterek revize etmişti.

WBD yönetiminin bu hamleyi "üstün teklif" olarak kabul etmesi üzerine Netflix, fiyat artırımına gitmeyerek çekilme kararı almıştı.

Süreç, 27 Şubat'ta Netflix ile olan anlaşmanın feshedilmesi, Paramount Skydance'in 2,8 milyar dolarlık fesih bedelini ödemesi ve WBD ile kesin bir birleşme anlaşmasına varıldığının duyurulmasıyla nihai aşamaya taşınmıştı.

IMF'den Ukrayna'ya 690 milyon dolarlık ödeme

Uluslararası Para Fonu (IMF), Ukrayna'ya yönelik kredi programının ilk gözden geçirmesini tamamlayarak yaklaşık 690 milyon dolarlık ödeme için personel düzeyinde anlaşmaya vardı.

Fondan yapılan açıklamada, IMF ile Ukraynalı yetkililerin 8,1 milyar dolarlık 4 yıllık Genişletilmiş Fon Kolaylığı (EFF) programının ilk gözden geçirmesine ilişkin personel düzeyinde anlaştığı belirtildi.

Açıklamada, IMF İcra Kurulu'nun onayına bağlı olarak ülkenin yaklaşık 690 milyon dolar tutarında finansmana erişebileceği kaydedildi.

IMF'nin açıklamasında, söz konusu ödemenin onaylanması halinde program kapsamında Ukrayna'ya yapılan toplam ödemelerin 2,2 milyar dolara ulaşacağı aktarıldı.

Tüm niceliksel performans kriterleri ve gösterge hedeflerinin yerine getirildiği belirtilen açıklamada, ilk çeyrek için belirlenen yapısal ölçütlerden ikisinin gecikmeli olarak uygulandığı ve birinin gerçekleştirilemediği ifade edildi.

Açıklamada, programın rayında kalmasını sağlamak amacıyla mutabık kalınan reformlar için revize edilmiş bir takvim, sapmaları gidermeye yönelik düzeltici adımlar ve ek politika taahhütleri üzerinde anlaşmaya varıldığı aktarıldı.

Savaşın nüfus ve ekonomi üzerinde ağır bir yük oluşturmaya devam etmesi nedeniyle görünümün belirsizliğini koruduğuna işaret edilen açıklamada, zorlu koşullara rağmen programın devam eden büyük ölçekli dış destek sayesinde tamamen finanse edilmiş durumda olduğu kaydedildi.

SpaceX hisseleri Nasdaq'ta işlem görmeye başladı

ABD'li iş insanı Elon Musk'ın Üst Yöneticisi (CEO) olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp'un (SpaceX) hisseleri Nasdaq borsasında işlem görmeye başladı.

"SPCX" koduyla işlem görmeye başlayan SpaceX hisseleri, 150 dolardan açılış yaptı.

Böylece şirketin piyasa değeri 2 trilyon doları aşarak Musk'ın 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip elektrikli otomobil şirketi Tesla'yı geride bıraktı.

SpaceX, piyasa değeriyle dünyanın en değerli halka açık şirketleri arasında yedinci sırada yer aldı.

Şirketin hisselerinin işlem görmeye başlaması dolayısıyla Nasdaq borsasında açılış zilini SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell ve Mali İşler Direktörü Bret Johnsen çaldı.

Musk ise açılış törenine Texas'taki Starbase'den video konferans aracılığıyla katıldı.

Açılış zili öncesi yaptığı konuşmada Musk, El Segundo'daki bir depoda küçük bir şirket olarak yola çıkan SpaceX'in bugün halka arz edilmesine inanmanın zor olduğunu ifade etti.

Musk, "SpaceX'in başarılı olma ihtimaline yüzde 10'dan bile az şans veriyordum." ifadesini kullandı.

Tarihin en büyük halka arzına imza attı

SpaceX, halka arz kapsamında 555,6 milyon A sınıfı hissesini hisse başına 135 dolardan satarak yaklaşık 75 milyar dolar kaynak sağladı.

Bu büyüklük, 2019 yılında Suudi petrol şirketi Aramco'nun gerçekleştirdiği 29,4 milyar dolarlık halka arzı geride bırakarak tarihin en büyük halka arzı olarak kayıtlara geçti.

SpaceX'in halka arzına yatırımcı ilgisi yüksek seviyede gerçekleşirken, arzın yaklaşık dört kat fazla talep gördüğü kaydedildi.

SpaceX'in halka arzı Musk'ı dünyanın ilk trilyoneri yaptı

Halka arzın ardından yapılan hesaplamalara göre, Musk'ın Tesla'daki hisseleri ve diğer varlıkları da dikkate alındığında toplam serveti 1 trilyon doları aştı.

Şirket, 20 Mayıs'ta halka arz sürecini başlatmak amacıyla ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) başvuruda bulunmuştu.

SEC'e sunulan belgelere göre Musk, halka arzın tamamlanmasının ardından oy haklarının yaklaşık yüzde 82,4'ünü elinde bulunduracak.

Musk, sahip olduğu yüksek oy hakkı sayesinde hissedar onayı gerektiren önemli şirket kararlarında belirleyici konumda olacak.

Uzay ve yapay zeka yatırımlarına kaynak sağlayacak

SpaceX, halka arzdan elde edilecek geliri uzay taşımacılığı, uydu internet hizmetleri, yapay zeka altyapısı ve veri merkezi yatırımları başta olmak üzere büyüme planlarının finansmanında kullanmayı hedefliyor.

Şirket, bu yıl yapay zeka girişimi xAI ile birleşerek faaliyet alanını uzay teknolojilerinin ötesine taşımıştı.

SEC'e sunulan belgelere göre, SpaceX 2025'te 4,9 milyar dolar, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 4,28 milyar dolar zarar açıkladı.

Musk tarafından 2002 yılında kurulan SpaceX, yeniden kullanılabilir roket teknolojileri geliştirme ve insanlığın uzayda kalıcı varlık göstermesini sağlama hedefiyle çalışmalarını sürdürüyor.

Bu hafta yatırım araçlarının performansı

Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetleri haftalık bazda ortalama yüzde 1,78, dolar/TL ile avro/TL yüzde 0,39 değer kazanırken altının gram fiyatı yüzde 3,66 değer kaybetti.

BIST 100 endeksi, en düşük 13.567,35 puanı ve en yüksek 14.125,84 puanı gördükten sonra haftayı, önceki hafta kapanışının yüzde 1,78 üzerinde 13.938,48 puandan tamamladı.

Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 3,66 azalışla 6 bin 232 lira, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,64 düşüşle 42 bin 6 lira oldu.

Geçen hafta sonu 10 bin 836 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 3,66 azalışla 10 bin 439 liraya geriledi.

Bu hafta ABD doları yüzde 0,39 artarak 46,2650 liradan, avro yüzde 0,39 yükselişle 53,5740 liradan tamamladı.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 1,13, emeklilik fonları yüzde 1,20 değer kaybetti.

Kategorilerine göre bakıldığında, yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 0,77 ile "Para Piyasası Fonları" oldu.

Türkiye, bölgenin güvenli limanı haline gelmiştir

Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan, küresel ekonominin jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirindeki değişimlerle büyük bir dönüşümden geçtiğini belirterek "Türkiye, bölgenin en güvenli limanı haline gelmiştir." dedi.

Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) tarafından Almanya’nın Kuzey Ren-Vestfelya eyaletinde düzenlenen "Avrupa ve Balkanlar Genişletilmiş İstişare Kurulu" toplantıları kapsamında, “Türkiye’ye Yatırımda Yeni Dönem: Türk Şirketleri İçin Yeni Vergi ve Yapılanma Fırsatları” başlıklı bir panel gerçekleştirildi.

Panele katılarak iş dünyası temsilcilerine hitap eden Ticaret Bakan Yardımcısı Gürcan ile MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir, Türkiye'nin küresel vizyonu ve yeni yatırım imkanlarına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

"Almanya en büyük ihracat pazarımız"

Almanya'nın Türkiye için taşıdığı stratejik öneme değinen Mahmut Gürcan, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2002 yılında 13 milyar dolar seviyesindeyken 52 milyar doların üzerine çıktığını söyledi.

Gürcan, Almanya'nın, 22 milyar doları aşan payıyla Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı konumunda bulunduğunu belirterek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından hedef gösterilen 60 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaşmak için var güçleriyle çalıştıklarını kaydetti.

Karşılıklı yatırımların da çok güçlü olduğunu ifade eden Gürcan, Almanya'nın Türkiye'deki yatırım stokunun 26 milyar doları aştığını, Türkiye'de faaliyet gösteren 8 bin 600'den fazla Alman şirketinin ise yatırım ortamına duyulan güvenin somut bir göstergesi olduğunu dile getirdi.

"Türkiye küresel ekonomide güvenli bir liman"

Küresel ekonominin jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirindeki değişimlerle büyük bir dönüşümden geçtiğini belirten Bakan Yardımcısı Gürcan, "Türkiye, son yıllarda karşı karşıya kaldığı tüm küresel ve bölgesel zorluklara rağmen adeta bölgenin en güvenli limanı haline gelmiştir." diye konuştu.

Gürcan, küresel risklere rağmen Türkiye ekonomisinin büyümesini sürdürdüğünü vurgulayarak şu verileri paylaştı:

"Türkiye, 1,6 trilyon dolarlık milli geliri ve yüzde 3,6'lık büyüme oranıyla dünyanın en büyük 16'ncı ekonomisi konumundadır. Son 20 yılda ülkemize gelen uluslararası doğrudan yatırım miktarı 290 milyar dolara ulaşmış olup sadece geçtiğimiz yıl ülkemize yönelen doğrudan yatırım tutarı 13 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. İhracatımızın yaklaşık yüzde 43'ünü Avrupa Birliği ülkelerine yapıyoruz. Balkan ülkeleriyle olan ticaret hacmimiz de 37 milyar doları aşmış durumdadır."

İmalat sanayisinin katma değerinin son 21 yılda 41 milyar dolardan 240 milyar dolara çıktığını aktaran Gürcan, HİT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ile 2030 yılına kadar yüksek teknoloji yatırımlarına 30 milyar dolarlık destek sağlanmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.

"Cumhurbaşkanımızın elinden anlamlı bir ödül aldık"

MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir de derneğin küresel vizyonu, finansal açılımları ve gelecek projelerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

MÜSİAD’ın insani yardım ve dayanışma faaliyetlerinin takdir edildiğini belirten Özdemir, "Geçtiğimiz günlerde MÜSİAD ailemiz için çok kıymetli özel bir ödülü Sayın Cumhurbaşkanımızın elinden aldık. Bu ödül, MÜSİAD'ın Türk Kızılay aracılığıyla gerek mazlum coğrafyalara ulaştırdığı yardımların gerekse Kahramanmaraş merkezli depremlerde sergilediği güçlü dayanışmanın bir nişanesidir. Sayın Cumhurbaşkanımız da bu vesileyle, tüm MÜSİAD üyelerine özel selam ve teşekkürlerini iletti." ifadelerini kullandı.

Toplantının geniş bir katılımla yapıldığına dikkati çeken Özdemir, "Bugün burada Avrupa’nın 34 farklı ülkesinden temsil ediliyoruz ve 30 şube başkanımız aramızda bulunuyor. Yeni yatırım teşvikleri ve vergi avantajlarına yönelik bu paneli son derece önemsiyoruz." diye konuştu.

Küresel finans merkezleriyle iş birliği ve kredi müjdesi

MÜSİAD'ın finans alanındaki açılımlarını ve yurt dışındaki üyelerine yönelik projelerini aktaran Özdemir, şunları kaydetti:

"Nisan ayında Hazine ve Maliye Bakanımız Sayın Mehmet Şimşek ile birlikte New York’ta, JP Morgan genel merkezinde çok verimli bir program gerçekleştirdik. Savunma sanayisi, tersane ve kimya sektörlerinde faaliyet gösteren halka açık 15 lider şirketimizi ABD'li yatırımcılarla buluşturduk ve somut ortaklık adımları atıldı. 28-29 Kasım tarihlerinde Avrupa Genel İdare Kurulu toplantımızı Londra’da gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Benzer bir finans programını Riyad’da Kamu Yatırım Fonu (PIF) ve HSBC iş birliğiyle yapmayı, ardından Hong Kong veya Singapur hattında yeni adımlar atmayı hedefliyoruz."

Özdemir, Ziraat Katılım ve KGF iş birliğiyle yurt içinde sunulan 15 milyar TL’lik finansman paketinin ardından, yurt dışındaki MÜSİAD üyelerine de müjde vererek "Yurt dışındaki üyelerimizin Türkiye’den yapacakları alımları desteklemek amacıyla Türk Eximbank ile imtiyazlı bir kredi limiti ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler (DVS) benzeri bir sistem üzerinde çalışıyoruz. Bu adım, yurt dışı şubelerimize ihtiyaç duydukları finansman desteğini sağlama noktasında tarihi bir dönüm noktası olacaktır." dedi.

Dijital yayın platformları soruşturması taahhütle sonuçlandı

Rekabet Kurumu, abonelik temelli isteğe bağlı dijital yayın platformları Netflix, BluTV, Disney+, Amazon Prime, Exxen ve GAIN hakkında yürütülen soruşturmanın, sunulan taahhütlerin kabul edilmesiyle sonuçlandığını bildirdi.

Bazı dijital yayın platformları hakkındaki rekabet soruşturması taahhütle sonuçlandı

Kurumun internet sitesinden yapılan açıklamada, konuya ilişkin bilgi verildi.

Soruşturma kapsamında yürütülen çalışmalara işaret edilen açıklamada, "Netflix ekonomik bütünlüğünün Netflix platformunda yayımlanacak orijinal Türk içeriklerinin ürettirilmesinde çalıştığı bağımsız yapımcıların seçim sürecinde ayrımcı davranıp davranmadığı, Türk yapımcılarla akdettiği sözleşmelerde haksız sözleşme şartlarının yer alıp yer almadığı incelendi. Ayrıca, Netflix, BluTV, Disney+, Amazon Prime, Exxen ve GAIN'in faaliyetlerini yerine getirirken yapımcı, dağıtıcı gibi içerik sahipleri ve hak sahipleri ile sanatsal katkı sağlayan oyuncu, senarist gibi yetenek kadrosuyla akdettikleri sözleşmelerde yer alan münhasırlık hükümleri incelenmiştir." ifadesi kullanıldı.

Tarafların sunduğu taahhütlerin Rekabet Kurulu kararıyla kabul edilerek bağlayıcı hale getirildiği ve soruşturmanın taahhütle sonlandırıldığı bildirilen açıklamada, platformların artık oyuncu, senarist, yönetmen ve yapımcılara "Sadece benimle çalışacaksın" şartı getiremeyeceği belirtildi.

Platformların, Türkiye'de yayımlanacak yerli yapımlar için yetenek kadrosuyla doğrudan veya dolaylı olarak münhasır sözleşmeler yapamayacağına dikkatin çekildiği açıklamada, böylece oyuncular, senaristler ve yönetmenlerin tek bir dijital platforma bağlı kalmadan farklı projelerde özgürce yer alabileceği ifade edildi.

Platformlar, bağımsız yapımcıların oyunculara fiilen gizli kısıtlamalar dayatmaması için gerekli özeni gösterecek

Açıklamada, platformların bir yapımcının ürettiği tüm içerikleri kendilerine bağlayan ya da başka mecralarda çalışmasını engelleyen anlaşmalardan kaçınacağı belirtilerek şunlar kaydedildi:

"Türkiye'deki yapım şirketleri ve dağıtıcılarla rekabet etmeme yükümlülüğü içeren sözleşmeler de platformlarca yapılamayacak. Ayrıca platformlar, bağımsız yapımcıların oyunculara fiilen gizli kısıtlamalar dayatmaması için gerekli özeni gösterecek. Netflix, BluTV, Disney+, Amazon Prime, Exxen ve GAIN tarafından yayımlanan markalı ve markasız içeriklerin yalnızca kendi platformlarında yer almasını öngören münhasırlık süreleri sınırlandırılacak. Yerli dizi, film ve içerikler uzun süre tek bir dijital platforma ait olmayacak. Üstelik belirli koşullarda, gelir paylaşımı yapılması ve maliyetin bir kısmının geri ödenmesi karşılığında münhasırlık sürelerinin daha da kısaltılması mümkün olacak. Bu düzenlemelerle oyuncu seçimi, yapım süreçleri ve içerik üretiminde çok daha özgür ve dengeli bir yapı hedefleniyor."

Satılık taşınmaz ilan sayısı azaldı

Emlak sektöründe şeffaflığın sağlanması ve spekülatif fiyat artışlarının önlenmesi amacıyla devreye alınan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi'nin (EİDS) ardından satılık taşınmaz ilan sayısı yüzde 26 azaldı.

Ticaret Bakanlığınca emlak sektöründe tüketici mağduriyetinin önlenmesi ve kayıt dışılıkla mücadele amacıyla hayata geçirilen EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025'te uygulanmaya başladı. Sistemin ikinci aşamasına 15 Şubat'ta geçilerek, satılık taşınmaz ilanları için de doğrulama zorunlu hale getirildi.

Sistem kapsamında taşınmaz sahibi, kendisi veya yetki vereceği birinci derece yakını aracılığıyla mülkünü ilana koyabiliyor. Ayrıca e-Devlet üzerinden kendisine ait taşınmazı seçerek satış ilanı vermesi için emlak işletmelerini yetkilendirebiliyor.

Doğrulama yapılarak yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını gösteren logo veya ibareye yer veriliyor. Taşınmaz sahibi tarafından en fazla 3 aylığına verilen yetkinin süresi daha sonra uzatılabiliyor.

Yetkisiz kişilerce açılan satış ilanları, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonları ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önüne geçmeyi amaçlayan uygulama, ilan piyasasında etkisini göstermeye başladı.

İlan sayısındaki düşüş 415 bin 618 oldu

Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi alanında faaliyet gösteren Endeksa verilerine göre, EİDS'in satılık ilanlar için zorunlu hale geldiği 15 Şubat'tan 9 Haziran'a kadar geçen sürede Türkiye'deki tüm platformlarda yer alan satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi.

Böylece ilan sayısı 415 bin 618 azalırken, düşüş oranı yüzde 26 olarak gerçekleşti. Son bir yıllık dönemde ise satılık taşınmaz ilan sayısının yüzde 25,4 azaldığı görüldü.

"Mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi"

Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

"EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi. Şubatta EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor."

Öğüt, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareket başladığını belirterek, "Yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansıması normal." dedi.

"Sosyal medya hesaplarından fiyat belirtmeden paylaşılıyor"

Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu söyledi.

Düşüşte, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de etkili olduğunu belirten Büyükduman, şu değerlendirmede bulundu:

"Hem satıcılar hem de alıcılar zaman zaman daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması gibi yeni yöntemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışmak gibi eski yöntemlere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu problemin de aşılabileceğini düşünüyorum."

AB'den çiftçilere 540 milyon avroluk gübre desteği

Avrupa Birliği (AB), artan gübre fiyatları nedeniyle çiftçilere destek sağlamak amacıyla 540 milyon avroluk mali destek paketi hazırladı.

AB Komisyonu, jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirlerindeki aksaklıklar nedeniyle yükselen gübre maliyetlerinin çiftçiler üzerindeki baskısını hafifletmek ve gıda güvenliğini korumak amacıyla aldığı yeni tedbirlere ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, AB Komisyonu'nun çiftçilerin hasatlarını garanti altına almak için gübre satın alımlarına yönelik 540 milyon avroluk kaynak sağlayacağı, buna ilave olarak AB üyesi ülkelerin ulusal fonlarından yüzde 200'e kadar ek katkı sunabileceği ve toplam desteğin 1,5 milyar avroya kadar çıkabileceği belirtildi.

AB Komisyonu'nun, Ortak Tarım Politikası'nda (CAP) hedefli değişiklikler yapılmasını önererek üye ülke çiftçilerine daha hızlı ve esnek destek verme imkanı sunmayı amaçladığı ifade edilen açıklamada, kırsal kalkınma fonları kapsamında kriz desteği için yeni bir likidite mekanizmasının oluşturulması, doğrudan tarım desteklerinin çiftçilere daha erken ödenebilmesi ve üye ülkelerin 2027 yılı doğrudan ödeme bütçelerinde düzenleme yapabilmesinin öneriler arasında yer aldığı bilgisi verildi.

Açıklamada, üye ülkelerin, çiftçilere yapılacak doğrudan ödemelerin avanslarını normal tarih olan 16 Ekim'den önce ve daha yüksek oranlarda verebileceği ifade edildi.

Söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi'nin onayı gerekiyor.

Orta Doğu'daki çatışmalar, Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlikler, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve Rusya ile Belarus'tan gübre ithalatına getirilen kısıtlamalar, Avrupa'da gübre maliyetlerini önemli ölçüde artırdı.

AB, gübrede dışa bağımlı durumda. Birlik, azotlu gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 30'unu, fosfat bazlı gübre ihtiyacının ise yaklaşık yüzde 70'ini ithalat yoluyla karşılıyor. Bu durum, kriz dönemlerinde Avrupa'yı dış kaynaklı şoklara karşı daha kırılgan hale getiriyor.

151,3 milyon dolarlık hububat ve bakliyat ihraç edildi

Akdeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Memiş, mayıs ayında 151,3 milyon dolarlık dış satım yaptıklarını ifade etti.

Akdeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Memiş, yaptığı yazılı açıklamada, Birliğin ihracatının mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4 arttığını bildirdi.

Mayıs ayında 151,3 milyon dolarlık ihracat yaptıklarını ifade eden Memiş, dış satımda bakliyat grubunun 31,6 milyon dolarla ilk sırada yer aldığını belirtti.

Memiş, şunları kaydetti:

"En büyük pazarımız, 14 milyon dolarlık ihracatla Irak oldu. Irak'ı 13,6 milyon dolarla Umman, 12,1 milyon dolarla İran takip etti. Körfez bölgesinde Türk gıda ürünlerine yönelik talebin artması, firmalarımızın pazardaki etkinliğinin güçlenmesi ve ticari ilişkilerimizin gelişmesi bu başarıda önemli rol oynadı. Orta Doğu pazarlarının yanı sıra Afrika ülkelerinde de dikkat çekici sonuçlar elde ettik. Filistin'e ihracatımız yüzde 378 artışla 7,6 milyon dolara, Libya'ya yüzde 541 artışla 5,8 milyon dolara, Sudan'a ise yüzde 55 artışla 6,4 milyon dolara ulaştı. Kenya, Tanzanya ve Somali gibi ülkelerde kaydedilen yüksek artış oranları, Afrika kıtasının sektörümüz açısından giderek daha stratejik bir konuma geldiğini ortaya koyuyor. Avrupa pazarında da varlığımızı korumayı sürdürüyoruz."

Yatırımların en isabetli adresi olmayı sürdüreceğiz

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "Türkiye'ye güvenenler, Türkiye'ye yatırım yapanlar hem kendileri kazanır hem Türkiye'ye kazandırır." dedi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "Türkiye, yerli ve yabancı hiçbir firmanın ayrımcılığa tabi tutulmadığı, kuralların herkes için adil şekilde uygulandığı, değer oluşturacak her yatırımın desteklendiği bir ülkedir. Türkiye'ye güvenenler, Türkiye'ye yatırım yapanlar hem kendileri kazanır hem Türkiye'ye kazandırır." dedi.

Kacır, Oyak Renault Otomobil Fabrikaları'nda düzenlenen Renault Boreal Banttan İnme Töreni'nde, ülke sanayisinin kalbi Bursa'da hayata geçirilen yatırımın, sektöre, şehre, ülkeye ve millete hayırlı olmasını temenni etti.

Dünyanın çok katmanlı bir değişim ve dönüşüm sürecinden geçtiğini belirten Kacır, liberal ticaretin temel kurallarının terk edildiğini, yerinde üretimi, yakından ve dostlardan tedariki esas alan korumacı ticaret politikalarının öne çıktığını anlattı.

Kacır, teknolojinin farklı sahalarında yaşanan gelişmelerin küresel üretim haritasını yeniden şekillendirdiğine dikkati çekerek, "Yenilikçi teknolojiler, ülkelerin kalkınma yolculuğuna yön veriyor. Pek çok ülkenin yeni yeni idrak edebildiği bu kritik eşiği, daha en başından müşahede ederek başarıyla aşmış bir ülkeyiz." diye konuştu.

Türkiye'nin 23 yılda AR-GE ve katma değerli üretimde dünyanın sayılı ülkeleri arasına taşındığını dile getiren Kacır, şöyle devam etti:

"İmalat sanayimizin öncülüğünde, ihracatımızı 23 yılda 36 milyar dolardan 276 milyar dolara ulaştırdık. Türkiye bugün, Çin'den sonra Orta Avrupa'ya kadar uzanan geniş kuşakta ürün ve ihracat pazarlarının çeşitliliği açısından en önde gelen ihracatçıdır. Üretim gücüyle küresel tedarik zincirlerinin güvenilir ve dayanıklı oyuncusudur. Ana sanayide 60 bine yakın, tedarik sanayi ile birlikte 250 bini aşkın nitelikli istihdam sağlayan otomotiv sanayimiz, yatırım, istihdam, üretim, icat ve ihracat odaklı kalkınma yolculuğumuzun öncü sektörü. Geçen 23 yıl içinde, sektör paydaşlarımızın gayreti, alın ve akıl teriyle otomotiv üretimimiz yıllık 357 binden 1,5 milyona yükseldi. Sektörümüz geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiği 41,5 milyar dolar ihracatla bir rekora imza attı."

"Milli Teknoloji Hamlesi'ni destekleyecek yatırımlara sunduğumuz teşviklerin ölçeğini büyüttük"

Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak, otomotiv sektörünün üretim gücünü, teknoloji geliştirme kapasitesini ve uluslararası rekabetçiliğini perçinleyecek program ve projeleri hayata geçirdiklerini dile getirdi.

Bu program ve projelere değinen Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Otomotiv sanayisinin teknoloji geliştirme kabiliyetini derinleştirmek ve yüksek katma değerli üretim kapasitesini artırmak için 206 AR-GE ve tasarım merkezi ile teknoparklarda faaliyet gösteren 132 firmanın projelerini destekledik. TÜBİTAK eliyle otomotiv teknolojilerinde yürütülen 3 bin 205 projeye ve bu alanda çalışma yürüten 3 bin 200'den fazla bilim insanı ve gence son 23 yılda toplam 33 milyar lira kaynak sağladık. 2002'den günümüze, yatırım teşviklerimizle otomotiv ana ve yan sanayi firmalarının toplam 1,4 trilyon lira yatırım büyüklüğüne sahip 3 bin 861 projesinin önünü açtık. Geçtiğimiz yıl küresel göstergeler ve ülkemizin stratejik öncelikleri kapsamında, yeniden güncellediğimiz yatırım teşvik sistemimizle sektörümüzde hayata geçirilecek ve Milli Teknoloji Hamlesi'ni destekleyecek yatırımlara sunduğumuz teşviklerin ölçeğini büyüttük."

Kacır, otomotiv sektörü için de öncelikli ve önemli gördükleri ikiz dönüşüm projelerinin gerçekleşmesi için "Yeşil" ve "Dijital Dönüşüm" programlarını devreye aldıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Sektör oyuncularımız tarafından gerçekleştirilen ve toplam 57,3 milyar liralık yatırım büyüklüğüne sahip 5 projeyi, ülkemizin yüksek teknoloji ve katma değer odaklı kalkınma yolculuğunu destekleyen yatırımlara uygun koşullarda finansman sunan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı'na dahil ettik. Türkiye'yi uluslararası yeni nesil mobilite yatırımlarının merkez üssü haline getirmek üzere, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı'nın mobilite ve batarya üretimine yönelik çağrılarıyla sektörün dönüşümünü hızlandıracak stratejik yatırımlara kapsamlı destekler sunuyoruz."

"Kesintisiz ve güvenli şarj ağına sahibiz"

Batarya teknolojilerinde yaşanan ilerleme, karbon nötr hedefleri, dijitalleşme ve yeni nesil mobilite beklentileri neticesinde, kullanıcıların elektrikli ve bağlantılı araçlara yöneliminin her geçen gün arttığına dikkati çeken Kacır, şunları kaydetti:

"Dünyada tam elektrikli araç satışı, son 5 yılda 5 milyondan 14 milyona, hibrit araçların satışı ise 5 milyondan 13 milyona yükseldi. Tam elektrikli ve hibrit araçların küresel otomotiv pazarındaki payı, yüzde 15'ten yüzde 35'e çıktı. Aynı dönemde Türkiye otomobil pazarında, tam elektrikli ve hibrit araçların payı yüzde 9,3'ten yüzde 51'e yükseldi. Yani toplam pastaya baktığımızda, biz dünya ortalamasının önüne geçtik. Milli Teknoloji Hamlesi'ni gerçekleştirmeyi ve ihracatını daha yüksek katma değerli ürünlerle artırmayı hedefleyen bir ülke olarak, otomotiv sektörünün mobilite ekosistemine dönüşümüne liderlik etme vizyonuyla hareket ediyoruz. Bu vizyonun en somut adımlarından biri olarak, milletimizin 60 yıllık yerli ve milli otomobil hayalini, Togg ile elektrikli ve akıllı otomobil olarak gerçeğe dönüştürdük. Hayata geçirdiğimiz Hızlı Şarj Altyapısı Destek Programı'nın katkısıyla yurt genelinde hızlı şarj bağlantı noktası sayısını 3 yılda 8 katına çıkardık. Bugün, 19 bin 300'ü hızlı şarj olmak üzere 44 bin 400 şarj bağlantı noktasıyla ülke sathında kesintisiz ve güvenli şarj ağına sahibiz."

"Yatırımların en isabetli adresi olmayı sürdüreceğiz"

Bakan Kacır, Türkiye'deki otomotiv üreticilerinin yeni yatırımlarını elektrikli ve hibrit araç üretimine yönlendirmesini memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.

Türkiye otomotiv sanayisinin dönüşüm yolculuğunda kıymetli bir eşiği temsil eden "Renault Boreal Banttan İnme Töreni"nde bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getiren Kacır, şöyle konuştu:

"Renault, 55 yıldan bu yana Türkiye'de üretiyor, Türkiye'de kazanıyor, Türkiye'ye kazandırıyor. Yatırımlarını teşviklerimizle desteklediğimiz OYAK Renault, Türkiye'deki üretimini, 2002'den bu yana yıllık 100 binden 387 bine yükseltti. Burada 5 binden fazla çalışana istihdam sağlayan Renault Bursa tesisleri, yıllık 390 bin araç üretim kapasitesiyle, bugün ülkemizin yüksek katma değerli üretim vizyonunun öncü merkezlerinden biri. Üretiminin yüzde 80'ini ihraç eden Renault, geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiği 4 milyar dolarlık ihracatla kalkınma yolculuğumuza değer kattı. Bundan böyle 30'u aşkın ülkeye ihraç edilecek Boreal, Renault'un Bursa'dan dünyaya uzanan başarı hikayesine yeni ve çok değerli bir sayfa ekleyecek."

Renault'un Boreal modelinin Türkiye'de üretilecek olmasının ülkenin yeni nesil mobilitedeki güçlü vizyonunu ve iddiasını kuvvetlendiren stratejik bir adım ve Türk mühendisliğine, üretim kapasitesine, küresel rekabet gücüne duyulan güvenin ve inancın sembolü olduğunu vurgulayan Kacır, şunları kaydetti:

"Türkiye, yerli ve yabancı hiçbir firmanın ayrımcılığa tabi tutulmadığı, kuralların herkes için adil şekilde uygulandığı, değer oluşturacak her yatırımın desteklendiği bir ülkedir. Türkiye'ye güvenenler, Türkiye'ye yatırım yapanlar, hem kendileri kazanır hem Türkiye'ye kazandırır. Jeostratejik konumumuz, siyasi ve ekonomik istikrarımız, Avrupa değer zincirleriyle güçlü bağlarımız, sağlam sanayi ve teknoloji altyapımızla yerli ve uluslararası yatırımların en isabetli adresi olmayı sürdüreceğiz."

Daha sonra protokol üyeleri ve Renault çalışanlarıyla fotoğraf çektiren Kacır, ardından Renault Boreal'i inceledi.

Renault Group Türkiye CEO'su ve Oyak Renault Yönetim Kurulu Başkanı Lionel Jaillet, Bakan Kacır'a hediye takdim etti.

TÜİK nisan ayı dış ticaret endekslerini açıkladı

İhracat birim değer endeksi nisanda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,7, ithalat birim değer endeksi yüzde 11,3 arttı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 13,7 artış gösterdi.

Endeks, Nisan 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 11,5, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 16,1, yakıtlarda yüzde 49,1, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 11,1 arttı.

İthalat birim değer endeksi, nisanda yıllık bazda yüzde 11,3 yükseldi.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 3,2 azalırken yakıtlarda yüzde 38,9, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 2,9, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 4,3 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7,6 yükseldi. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 9,1, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 18,1, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 10,8 artarken yakıtlarda yüzde 33,6 düşüş kaydetti.

İthalat miktar endeksi nisanda yıllık bazda yüzde 7,3 azaldı. Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 37,5, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 1,2 artarken yakıtlarda yüzde 7,6, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 3,3 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, martta 132,1 iken nisanda yüzde 9,9 artarak 145,2 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise ihracat miktar endeksi, Nisan 2025'te 139,6 iken Nisan 2026'da yüzde 3,4 artışla 144,3 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, martta 131,1 iken nisanda yüzde 5,1 azalışla 124,4 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl nisanda 139,1 iken bu yılın aynı ayında yüzde 10,1 azalışla 125 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Nisan 2025'te 88,2 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 1,9 puan artışla, Nisan 2026'da 90,1 olarak kayıtlara geçti.

Ödemeler dengesi verileri açıklandı

Türkiye'nin cari işlemler hesabı nisan ayında 5 milyar 695 milyon dolar açık kaydederken, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 319 milyon dolar fazla verdi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca (TCMB) açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, Nisan 2026'da cari işlemler hesabı 5 milyar 695 milyon dolar açık, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 319 milyon dolar fazla verdi.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 819 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37 milyar dolara geriledi.

Ayrıca, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 74,8 milyar dolar açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 62,8 milyar dolar fazla verirken, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 23,8 milyar dolar ve 1,2 milyar dolar açık kaydetti.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 9 milyar 515 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre, nisanda cari açık yaklaşık 39,7 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesinde 77,8 milyar dolarlık açık oluştu.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler, nisan ayında 3 milyar 670 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1 milyar 685 milyon dolar ve 2 milyar 882 milyon dolar oldu.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 15,5 milyar dolar oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, nisan ayında portföy yatırımlarından kaynaklı 4 milyar 53 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, nisan ayı itibarıyla yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 2,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 11,7 milyar dolar, krediler 48,2 milyar dolar ve ticari krediler 700 milyon dolar katkı sağlarken, net efektif ve mevduatlar 12,6 milyar dolar negatif yönlü etki yaptı.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 15,5 milyar dolar oldu.

Nisan ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 447 milyon dolar olarak kaydedildi.

Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye yaptıkları doğrudan yatırımlar 1 milyar 87 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 640 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 187 milyon dolarlık gayrimenkul alımı yaptığı, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 164 milyon dolarlık net gayrimenkul alımı gerçekleştirdiği görüldü.

Nisan ayında portföy yatırımlarından kaynaklı 4 milyar 53 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 4 milyar 267 milyon dolarlık, DİBS piyasasında ise 382 milyon dolarlık net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak yurt dışı yerleşiklerin, bankalar ve Genel Hükümet ihraçlarında sırasıyla 492 milyon dolar ve 2 milyar 91 milyon dolarlık net alış yaptığı, diğer sektör ihraçlarında ise 111 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdiği belirlendi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında bankalar 1 milyar 445 milyon dolarlık, Genel Hükümet 172 milyon dolarlık ve diğer sektörler 3 milyar 345 milyon dolarlık net kredi kullanımı gerçekleştirdi.

Diğer yatırımlar kalemi altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları Türk lirası ve yabancı para cinsinden sırasıyla 2 milyar 245 milyon dolar ve 1 milyar 790 milyon dolar artarken, toplam net artış 4 milyar 35 milyon dolar oldu.

Resmi rezervler ise nisan ayında 12 milyar 19 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Zorunlu trafik sigortasında değişiklik

Kaza yapan araçlar için Maddi Zararlar Teminatı kapsamında yapılacak başvurular, araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını kapsayacak.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar" başlıklı tebliği, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Değişiklikle, genel şartlara "kalıcı veri saklayıcısı" tanımı eklendi. Kısa mesaj, elektronik posta, internet, mobil uygulama, disk, CD, DVD, hafıza kartı ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerinden kurulacak sistemler bu kapsamda değerlendirilecek.

Tebliğe göre, Maddi Zararlar Teminatı kapsamında kaza yapan araçtaki değer kaybı, SEDDK tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilecek.

Sigorta eksperi, raporunda değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de yer verecek.

Bu teminat kapsamında yapılacak başvurular, araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını kapsayacak. Araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilecek.

Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirecek.

Tedavi süresince ortaya çıkan giderler ile sürekli bakıcı giderleri Sağlık Giderleri Teminatı kapsamında olacak

Sağlık Giderleri Teminatı, üçüncü kişinin trafik kazası dolayısıyla bedenen eski haline dönmesini teminen protez organ bedelleri de dahil olmak üzere yapılan tüm tedavi giderlerini içerecek.

Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan giderler ile sürekli bakıcı gideri bu teminat kapsamında olacak.

Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonra ortaya çıkan ve tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri sigorta şirketleri veya güvence hesabı tarafından Sağlık Giderleri Teminatı kapsamında karşılanacak.

Trafik kazası nedeniyle mağdurun geçici iş göremezliği ve sürekli sakatlığı ise Sakatlanma Teminatı kapsamında olacak.

Bu kapsamda tazminat ödemesinde, ilgili kurum ve kuruluşlarca tanzim edilecek trafik kazasına ilişkin belgelerde illiyet bağı ile ilgili tespitin yer alması durumunda bu tespitin aksini ispat sigorta şirketine ait olacak.

Sigortacı, söz konusu rapor konusunda ilgili mevzuat uyarınca itiraz usulüne başvurduğunda mağdurun itiraz üzerine yaptığı belgelenmiş harcamalarını bu teminat kapsamında karşılamakla yükümlü olacak.

Söz konusu tazminat miktarlarının tespitinde sakat kalan kişi esas alınacak.

Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı ise üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere 6098 sayılı kanunun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre belirlenen tazminatları içerecek.

Söz konusu tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınacak. 

Tebliğ, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Mevsimlik işçilerin çalışma ve yaşam koşulları değişecek mi

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, mevsimlik tarım işçilerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi amacıyla valiliklere yazı gönderdiklerini bildirdi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, "nöbetçi bakan" uygulaması kapsamında geldiği Meclis'te, AA muhabirinin "mevsimlik tarım işçilerine" yönelik sorularını yanıtladı.

Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik tedbirlerin etkin şekilde uygulanması amacıyla 81 il valiliğine yazı gönderildiğini belirten Işıkhan, şunları söyledi:

"Valilikler koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından mevsimlik tarım işçilerinin ücret, ulaşım, barınma, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin iyileştirilmesini istedik. Bununla birlikte çocuk işçiliğiyle mücadele çalışmalarının güçlendirilmesi ve çocukların eğitime yönlendirilmesi, tarım iş aracılarının kayıt altına alınması ve denetlenmesi, Mevsimlik Tarım İşçileri Projesi (METİP) uygulamalarının etkin şekilde yürütülmesi, e-METİP sistemine doğru ve güncel veri girişlerinin sağlanması, geçici koruma sağlanan yabancılar ile uluslararası koruma kapsamındaki kişilerin kayıtlı istihdamına yönelik bilgilendirme faaliyetlerinin yürütülmesi, mevsimlik tarım işçileri için iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması hususlarında gerekli hassasiyetin gösterilmesi talep edildi."

Tarım sektöründe çalışan mevsimlik işçilerin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine, çocuk işçiliğiyle mücadeleye ve iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının güçlendirilmesine verdikleri önemi vurgulayan Işıkhan, özellikle iş sağlığı ve güvenliği, güvenli ulaşım, barınma, sağlık, eğitim, güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal güvenlik alanında dikkat edilmesi ve yapılması gereken hususlara da dikkati çektiklerini ifade etti.

Mevsimlik tarım işçileri ve aileleri için METİP alanlarının etkin şekilde işletilmesi ve imkanların geliştirilmesinin de son derece önemli olduğunu dile getiren Bakan Işıkhan, "Bunun için de gerekli denetimlerin yapılması ve hizmetlerin geliştirilmesini yakından takip ediyoruz. Tüm tarım işçilerimize hayırlı, bereketli hasat dönemleri diliyor, bütün imkanlarımız ile kendilerinin yanlarında olduğumuzu bir kez daha ifade etmek istiyorum." dedi.

BTK denetimlerinde 8,2 milyon lira ceza uyguladı

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri kapsamında geçen yıl 40 firmaya ait 55 türde cihaz için yaklaşık 8,2 milyon lira idari para cezası verdi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı BTK "2025 Yılı Faaliyet Raporu"ndan yaptığı derlemeye göre, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri, belli bir ürünün piyasaya arzı ve dağıtımı aşamasında veya piyasadayken teknik düzenlemelere uygunluğunu sağlamaya yönelik faaliyetleri içeriyor.

Telsiz ekipmanlarına yönelik bu faaliyetler, 12 Mart 2021'de yürürlüğe giren Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun yanı sıra Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği ile Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanlarının Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında yürütülüyor.

Bu çerçevede, başta mobil cihazlar olmak üzere kablosuz sabit telefonlar, telsiz cihazları (kara, deniz, hava), alçak güçlü telsiz cihazları, kablosuz erişim cihazları (modemler, kablosuz fare ve klavyeler, bluetooth ve uzaktan kumanda benzeri), navigasyon cihazları, telemetri cihazları, tablet bilgisayarlar, bebek monitörleri, DECT telefon cihazları, giyilebilir cihazlar, insansız hava araçları (dron) ve bataryalar gibi çok sayıda ürün grubu denetleniyor.

Can ve mal güvenliği hassasiyeti

BTK de telsiz ekipmanları ve ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütüyor. Bu kapsamda başta insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve tüketicinin korunması açısından asgari güvenlik koşullarını sağlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.

Kurum, 2025'te telsiz ekipmanlarına ilişkin ithalat-imalat denetimleri ve piyasa gözetimi faaliyetleri çerçevesinde 407 firmaya ait 411 marka ve 842 model cihaza ilişkin 3 bin 570 denetim yaptı. 1310 numune cihaz üzerinde çeşitli testler uygulandı ve bunların 182'sinde aykırılık tespit edildi.

Denetimlerde 40 firmaya ait 55 türde cihaz için 8 milyon 244 bin 157 lira idari para cezası uygulandı.

Denetleme sonuçları

Kurum tarafından 2025 yılında 10 planlı ve 2 plan dışı inceleme ile 2 ön inceleme başlatıldı, devam eden denetimlerle toplam 43 planlı ve 6 plan dışı inceleme ile 10 ön inceleme gerçekleştirildi.

Geçen yıl sonuçlandırılan 37 denetim kapsamında 41 işletmeci nezdinde 94 denetim çalışması için 260 idari para cezası, 108 uyarı, 43 abonelere iade, 5 yetkilendirme iptali ve 1 internet alan adı iptali işlemi tesis edildi. 3 işletmecinin ihlaline ilişkin yaptırım uygulanmasına gerek olmadığı kararı alınırken, 9 işletmecinin denetimlere konu faaliyetlerinde de aykırılık görülmedi.

e-Devlet'te kira sözleşmesine güncelleme

Tüm Emlak Danışmanları Birliği Genel Başkanı Akçam, e-Devlet'ten yapılan kira sözleşmesine eklenen düzeltme ve güncelleme fonksiyonuyla sözleşmedeki tarafların iletişim bilgileri, kira tutarı ve ödenmesine ilişkin bilgiler güncel tutulabilecek" dedi.

Tüm Emlak Danışmanları Birliği (TEDB) Genel Başkanı Hakan Akçam, AA muhabirine, Hazine ve Maliye Bakanlığının, e-Devlet Kapısı üzerinden hazırlanan kira sözleşmelerinin 4 Kasım 2024 itibarıyla vatandaşların, 9 Mayıs 2025 itibarıyla da emlak danışmanı ve yetkili kişilerin kullanımına sunulduğunu söyledi.

Hem vatandaşların hem de emlakçıların resmi kurumlarla işlemlerini güvenli, hızlı ve şeffaf şekilde yürüttüğünü vurgulayan Akçam, e-Devlet e-Kira Sözleşmesi hizmetinde 3'üncü fazın devreye alındığını bildirdi.

"Karşı taraf onaylamadıkça sözleşme yasal geçerliliğini koruyacak"

Akçam, yeni düzenlemelere ilişkin şöyle konuştu:

"Hizmet üzerinden oluşturulan kira sözleşmeleri için vatandaşların bu yöndeki yoğun talepleri üzerine 'Hata Düzelt' ve 'Güncelle' fonksiyonu eklendi. Hazırlanan sözleşmelerde onay verilmesinin ardından geçen 15 günlük süre içinde yazım, rakam veya bilgi girişlerindeki maddi yanlışlıklar giderilebilecek. 'Güncelle' fonksiyonu ile de sözleşmede yer alan tarafların iletişim bilgileri, kira tutarı ve ödenmesine ilişkin bilgiler sürekli güncel tutulabilecek."

Güncelleme işlemlerinin, barkodlu belgenin oluşturulmasını takip eden 15'inci günden itibaren sözleşme süresi boyunca gerçekleştirilebileceğini vurgulayan Akçam, güncelleme sonrasında oluşturulan yeni belgenin, ana sözleşmeye bağlı "ek protokol" olarak düzenlenebileceğini anlattı. Karşı tarafça onaylanmayan güncelleme taleplerinde ise mevcut sözleşmenin yasal geçerliliğini korumaya devam edeceğine işaret eden Akçam, sistemle ilgili güncellemelerin de sürdüğünü dile getirdi.

Sektör temsilcilerine uzmanlarca eğitim verilecek

Akçam, emlakçıların da uygulamaya geçişte herhangi bir sorun yaşamadığını hem vatandaşların hem de sektör temsilcilerinin e-kira sözleşmesini kullandığını belirterek, "Uygulamanın daha da sorunsuz ilerlemesi için sektör temsilcilerimize Hazine ve Maliye Bakanlığı uzmanlarınca eğitim verilecek. Yakında tüm sektör için zorunlu olacak uygulamanın detayları uzmanlarca anlatılacak." dedi.

SPK'den dolandırıcılık girişimlerine ilişkin açıklama

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), kurulun ve personelinin telefon, kısa mesaj, elektronik posta, sosyal medya kanalları ya da iletişim araçları üzerinden para, bağış veya herhangi bir maddi talepte bulunmasının söz konusu olmadığını bildirdi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), dolandırıcılık girişimlerine yönelik açıklamada bulundu.

Açıklamada, "Son dönemde, kendilerini SPK yöneticileri, çalışanları veya bunların yakınları olarak tanıtan, ayrıca kurul başkanımızın, yöneticilerimizin ve çalışanlarımızın isim ve unvanlarını kullanarak kişi ve kuruluşlardan çeşitli gerekçelerle para, bağış veya çeşitli taleplerde bulunulduğuna ilişkin bildirimler alınmaktadır." denildi.

Kurulun ve personelinin telefon, kısa mesaj, elektronik posta, sosyal medya kanalları ya da iletişim araçları üzerinden para, bağış veya herhangi bir maddi talepte bulunmasının söz konusu olmadığı bildirilen açıklamada, "5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilebilecek nitelikteki bu ve benzeri girişimlere kesinlikle itibar edilmemelidir. Bu tür yöntemlerle mağdur edilen kişiler, yetkili adli mercilere suç duyurusunda bulunabilir ve uğradıkları zararların tazmini konusunda yasal haklarını kullanabilirler." ifadelerine yer verildi.

Emtia piyasasında sert yükselişler görüldü

Emtia piyasasında geçen ay yön arayışı hakimken kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü

Emtia piyasasında mayıs ayında, jeopolitik fiyatlamalar, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin şahin beklentilerle yön arayışı görülürken, kakao üretiminin azalacağına yönelik endişelerle kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

ABD ile İran arasında şubat ayının son günü başlayan ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına yol açan savaş, varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmayı sürdürüyor. Bu süreçte taraflardan gerilimi azaltıcı yönde gelen ya da risklerin artmasına neden olan açıklamalar ise piyasalardaki oynaklığın artmasına yol açıyor.

Boğazın kapanması sonucu yükselen enerji fiyatları ise önde gelen merkez bankalarının faiz politikalarına yönelik tüm beklentilerin değişmesine neden oldu.

Savaştan önce bu yıl faiz indirmesi beklenen Fed'e ilişkin beklentiler savaşın başlamasıyla beraber tersine döndü. Fed'in politikasına yönelik değişen beklentiler ise emtia piyasasının yönü üzerinde belirleyici oldu.

Bu gelişmelerle, emtia piyasasında, jeopolitik fiyatlamalar, Fed'e ilişkin şahin beklentiler, arz endişeleri, üretim tahminleri ve iklimsel faktörlerle yön arayışı görülürken, kakao üretiminin azalacağına yönelik endişelerle kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

Değerli metallerde sadece gümüş pozitif ayrıştı

Değerli metallere bakıldığında fiyatlar mayıs ayında ons bazında altında yüzde 1,8, platinde yüzde 3,5, paladyumda yüzde 11,4 azalırken, gümüşte yüzde 2,1 arttı.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının geçen ay tekrar başlaması petrol fiyatlarını yükseltirken, bu durum ABD'de enflasyon endişelerinin artmasına yol açtı. Enflasyon endişelerinin artmasıyla faiz politikasına yönelik görünümün belirsizleşmesi ise altın başta olmak üzere kıymetli maden fiyatlarını baskıladı.

Altının onsu, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin Fed'e yönelik "şahin" beklentileri artırmasıyla üst üste üç ay değer kaybetti. Gümüş hem değerli hem de endüstriyel metal olma özelliklerinden faydalanmaya devam ediyor ve bakırdaki sert yükseliş, gümüşte de talep beklentilerini güçlendiriyor.

Hürmüz Boğazı kaynaklı riskler, gümüşte zaten daralan küresel arz görünümünün daha da belirsiz olmasına neden oldu.

Baz metallerde sahne bakır ve alüminyumun oldu

Tezgah üstü piyasada geçen ay fiyatlar, libre bazında bakırda yüzde 6,7, alüminyumda yüzde 5,8, çinkoda yüzde 4,6, kurşunda yüzde 3,4 artarken, nikelde yüzde 2,2 azaldı.

Orta Doğu'daki gerginliklerin küresel ekonomik aktivite üzerinde risk oluşturmasıyla ABD/İsrail-İran savaşı başladıktan sonra bakır fiyatlarında geri çekilmeler görülmesine karşın bu ürünün tedarikine ilişkin sıkıntıların ve talebin devam etmesi fiyatların tekrar toparlanmasını sağladı.

ABD/İsrail-İran savaşının başlaması sonrasında petrol tedarikine ilişkin bozulmaların yenilenebilir enerjiye ilgiyi artırması da bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu. Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinin fosil yakıtlara ulaşımının sınırlı hale gelmesiyle bu ülkeler, yenilenebilir enerji tarafına tekrar yoğunlaştı.

Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatları üzerinden hızla yayılmasına neden olurken enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet enflasyonunun kolayca tetiklenmesine yol açıyor.

Öte yandan, enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sadece kısa vadeli fiyatlamaları değil, orta-uzun vadede tedarik zincirinde çeşitlendirme, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini de artırıyor.

Son zamanlarda Hürmüz Boğazı kaynaklı sıkıntılardan dolayı kükürt tedarikinin olumsuz etkilenmesi bakır fiyatlarındaki yükselişte önemli rol oynadı. Özellikle Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki bakır üretim hatları, cevher ayrıştırma için gereken sülfürik asit üretiminde bu kükürde bağımlı.

Tedarik zincirindeki sorunların artmasıyla alüminyum, baz metaller sektöründe yükselişe öncülük etti. Fiyatlar, Orta Doğu'dan gelen tedarikte devam eden aksaklıklardan destek buldu.

Çin'de nikel stoklarının yükselmesi ise nikel fiyatlarını baskıladı. Kazakistan'daki Kazzinc çinko tesisindeki patlama ve Peru'daki Cajamarquill çinko tesisinde yaşanan yangın çinkoda arz endişelerine neden oldu.

Enerji grubuna bakıldığında Brent petrolün varil fiyatı yüzde 17 gerilerken, Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları yatay seyretti.

Enerji grubundaki fiyat hareketlerinde geçen ay ABD ve İran'ın barış anlaşması imzalayacağına yönelik haber akışı etkili oldu.

Tarım grubunda satış baskısı öne çıktı

Chicago Ticaret Borsasında kile başına fiyatlar geçen ay buğdayda yüzde 4,1, mısırda yüzde 5,9, soya fasulyesinde yüzde 0,7 azaldı.

Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar, kahvede yüzde 7, şekerde yüzde 3,8, pamukta yüzde 3,2 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 9,9 arttı.

ABD'de yağışların artmasıyla azalan kuraklık endişeleri buğday ve mısır fiyatlarının gerilemesine neden oldu.

Brezilya'da soya üretiminin artacağına yönelik tahminler soya fasulyesi fiyatlarında gerilemeye yol açtı.

Brezilya'da kahve hasadının rekor seviyelere ulaşacağına yönelik beklentiler ve Brezilya realinin dolar karşısında gerilemesi kahve fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.

Petrol fiyatlarındaki gerileme şeker fiyatlarında da düşüşü tetikledi. Şeker kamışı, etanol üretimi için kullanılan ham maddelerden biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki değişim, üreticilerin şeker veya etanol üretimini tercih etmesine neden oluyor.

Hindistan'da pamuk ekim alanlarının artabileceğine yönelik öngörüler fiyatları aşağı yönlü etkiledi.

Kakaoda rekolte endişeleri arttı

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede "Kakao fiyatlarındaki artışın son dönemde özellikle El Nino etkisiyle gerçekleştiğini söyleyebiliriz." dedi.

Bu sene içerisinde yaz mevsiminde özellikle El Nino gerçekleşme ihtimalinin yüzde 90'ın üzerine çıktığını belirten Ergezen, bu sebepten dolayı kakao fiyatlarında da yukarı yönlü bir artış görüldüğünü ifade etti.

Ergezen, dünya kakao üretiminin yüzde 60'tan fazlasının Batı Afrika'da gerçekleştiğini, burada özellikle Fildişi Sahili ve Gana'nın öne çıktığını bildirdi.

Bu ülkelerde El Nino etkisinin özellikle hava sıcaklığındaki değişimle birlikte kakao rekoltesini düşüreceğine dair endişeler olduğunu söyleyen Ergezen, söz konusu hava olayının daha önceki yıllarda da görüldüğünü ve o zaman da kakaoda yukarı yönlü fiyatlamalar olduğunu kaydetti.

Ergezen, benzer bir beklenti olduğunu belirterek, "Özellikle bu bölgede hava sıcaklıklarındaki değişimi bir miktar daha kurak bir hava olacağı beklentisi burada rekolte endişelerini artırdı. O yüzden de kakao fiyatlarında yukarı yönlü seyir görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Özellikle navlun fiyatlarındaki ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın tarım ürünlerinde yukarı yönlü etkiler yaptığına dikkati çeken Ergezen, kakao tarafında da bu etkinin görüldüğünü belirtti.

BM: Kritik mineraller yeniden şekillendiriyor

Birleşmiş Milletler (BM) Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), talep arttıkça kritik minerallerin küresel ticareti yeniden şekillendirdiğini ve bu minerallerin güçlü sanayi politikaları ve jeopolitik rekabetin merkezine oturduğunu bildirdi.

Birleşmiş Milletler (BM) Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), haziran ayına ilişkin Küresel Ticaret Güncellemesi'ni yayımladı.

Buna göre, küresel ekonomi daha temiz enerji sistemleri, elektrifikasyon ve dijital teknolojilere doğru hızlı bir dönüşüm geçiriyor. Bu dönüşüm, söz konusu teknolojilerde yoğun şekilde kullanılan bakır, nikel, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri başta olmak üzere kritik minerallere yönelik talebin hızla artmasına yol açıyor.

Dünyada lityum talebinin 2040'a kadar yüzde 350, grafit talebinin yüzde 130'dan fazla yükselmesi bekleniyor.

Ancak kritik mineral ve tedarik zincirleri, kısıtlı sayıda ülkede yoğunlaşmış durumda. Demokratik Kongo Cumhuriyeti küresel kobalt maden üretiminin yüzde 74'ünü oluştururken, Çin dünyadaki doğal grafitin yüzde 78'ini üretiyor. Avustralya, Şili ve Çin küresel lityum üretiminin yüzde 70'ini birlikte karşılıyor.

Kritik minerallerde talep artıp tedarik riskleri büyüdükçe, hükümetler ticaret politikalarını kritik mineral arzını güvence altına almak, maden çıkarmada ulusal kapasiteler geliştirmek ve küresel tedarik zincirlerinde pozisyonlarını güçlendirmek için kullanıyor.

UNCTAD verileri, 2020'den beri kritik minerallerde ihracata yönelik yaklaşık 100 farklı önlemin devreye alındığını gösteriyor.

Bu kapsamda giderek daha fazla ülke kritik mineraller için rekabet ettikçe, "parçalanmış bir sistem" riski artıyor. Dünyada kritik mineral anlaşmaları, kuralları ve standartları açısından yaşanabilecek bu parçalanmış sistemin fiyatları yükseltebileceği, yatırım kararlarını zorlaştırabileceği ve gelişmekte olan ülkeler üzerinde çeşitli baskılar oluşturabileceği öngörülüyor.

UNCTAD, kritik mineral ticaretini açık, öngörülebilir ve kalkınma odaklı sürdürebilmek için bu alandaki kararlar ve yatırımlarla ilgili "daha koordine bir yaklaşım" geliştirilmesi önerisinde bulunurken, bu yaklaşımın kritik minerallerin "parçalanmış bir sistem" veya "dayanıklılık ve küresel kalkınmanın temeli" olup olmayacağını belirleyeceğini öngörüyor.

İngiltere ekonomisi ilk kez daraldı

İngiltere ekonomisi nisanda aylık bazda yüzde 0,1 daralırken, bu durum Ağustos 2025'ten beri ekonomide görülen ilk küçülme oldu.

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) ülkede nisan ayı ve şubat-nisan aylarını kapsayan üç aylık döneme ilişkin büyüme rakamlarını açıkladı.

Buna göre, İngiltere ekonomisi nisanda aylık bazda yüzde 0,1 küçüldü. Bu, ekonomide Ağustos 2025'ten beri görülen ilk daralma olarak kayıtlara geçti. Ekonomi Ağustos 2025'te yüzde 0,2 küçülmüştü.

Nisandaki küçülmede hizmetler sektöründeki yüzde 0,2'lik düşüş etkili olurken imalat üretimi yatay seyretti, inşaat sektörü yüzde 0,1 büyüdü.

İngiltere ekonomisi şubat-nisan aylarını kapsayan üç aylık dönemde önceki çeyreklik döneme göre yüzde 0,7 büyüme kaydetti. Bu dönemde hizmet sektörü yüzde 0,8, inşaat sektörü yüzde 1,6 büyüdü. İmalat sektörü ise bu dönem yüzde 0,1 daraldı.

Deutsche Bank İngiltere Başekonomisti Sanjay Raja, verilere ilişkin paylaştığı piyasa notunda, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkilerinin yavaşça İngiltere ekonomisinde görülmeye başlandığını belirtti.

Nisan ayına ilişkin ekonomik büyüme verilerinin "bekleneni teyit ettiğini" kaydeden Raja, ekonominin yılın ikinci çeyreğine hafif bir daralmayla girdiğini aktardı.

Raja, Orta Doğu'daki gerilim devam ettikçe enerji şokunun İngiltere haneleri ve işletmelerini daha fazla etkileyebileceğini dile getirdi.

Küresel piyasalarda "barış" öne çıkıyor

Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşmanın birkaç gün içinde tamamlanacağını söylemesiyle pozitif seyrediyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın diplomatik yollarla yakın zamanda sona erebileceğine dair umutlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın kesinlik içeren açıklamalarıyla güç kazandı.

Trump, İran'la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, "Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek." dedi. İran lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığına ilişkin soruya Trump, "Anladığım kadarıyla cevap evet." yanıtını verdi.

Ancak İran basını, Trump'ın iddiasının aksine ABD ile muhtemel anlaşmaya ilişkin herhangi bir mutabakat metninin Tahran tarafından henüz onaylanmadığını duyurdu.

Orta Doğu'da uzlaşı sürecine ilişkin çelişkili açıklamalara rağmen bölgede gerilimlerin diplomatik yollarla sona erebileceğine yönelik iyimserlik, petrol fiyatları ve tahvil faizlerinde sert hareketleri beraberinde getirdi.

ABD Başkanı Trump'ın imzalar atılınca Hürmüz Boğazı'nın açılacağını söylemesiyle Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 5,6 düşüşle 17 Nisan'dan bu yana ilk kez 90 doların altına sarktı.

Gerileyen petrol fiyatlarının halihazırdaki enflasyon risklerini bir miktar törpülemesiyle ABD tahvil piyasasında alımlar güç kazandı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 10 baz puan düşerek yüzde 4,47'ye çekildi.

Analistler, Trump'ın açıklamalarının kesin bir ton taşımasına rağmen yatırımcıların anlaşmaya ilişkin somut gelişmeleri görmek istediğini ve temkinli iyimserlikle hareket ettiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar faiz artıracağına yönelik beklentiler zayıflarken, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Öte yandan ABD'de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

ABD'de tüketici enflasyonunun ardından üretici fiyatlarındaki artışın da enerji maliyetleri kaynaklı sürmesi, enflasyonist baskıların kısa vadede güçlü kalabileceğine işaret etti.

Bununla birlikte iş modellerinde giderek yaygınlaşan yapay zekanın, şirketlerde verimliliği artırarak maliyetler üzerinde aşağı yönlü etki yaratabileceği değerlendiriliyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD'de büyük şirketlerin halka arz süreçleri yakından takip ediliyor. ABD'li milyarder iş insanı Elon Musk'ın kurucusu olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), 75 milyar dolar kaynak toplayarak küresel finans tarihinin en büyük halka arzını gerçekleştirecek.

Şirketten yapılan açıklamada, hisselerin bugün Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında "SPCX" koduyla işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına bağlı olarak 15 Haziran'da tamamlanmasının öngörüldüğü belirtildi.

Analistler, SpaceX'in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini ve bunun uzay teknolojileriyle bağlantılı şirket hisselerine yönelik talebi artırabileceğini ifade etti.

Petrol fiyatları düşmeye devam ediyor

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,46'de, dolar endeksi de 99,7'da yatay seyrediyor.

Dün yüzde 3,4 artışla 4 bin 211 dolara çıkan altının ons fiyatı, yeni günde yüzde 0,7 azalışla 4 bin 183 dolardan alıcı buluyor. Brent petrol yeni işlem gününde de düşüşünü sürdürerek yüzde 0,8 azalışla varil başına 87,7 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,75, Nasdaq endeksi yüzde 2,54 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,86 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

ECB, 21 toplantı sonra sıkılaşma adımı attı

Avrupa borsaları dün pozitif seyrederken, Orta Doğu'daki gelişmelerin bölge gündeminin odağını oluşturuyor.

Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar doğrultusunda, piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti. Banka 21 toplantının ardından bu adımı atmış oldu.

ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6'lık öngörüden) yüzde 3,0'e yükseltildi.

Enflasyonun 2027'de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2'lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Söz konusu gelişmelerin ardından avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1580'e çıktı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel de "Temmuz toplantısı için tüm seçeneklerimizi açık tutuyoruz; gerekirse yeniden harekete geçmeye hazırız." dedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,48, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,06, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,48 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsalarında risk iştahı yükseldi

Orta Doğu'da çatışma ikliminin sonlanacağına yönelik beklentiler yeni günde Asya borsalarında da öne çıkıyor. Güney Kore'de Kospi endeksindeki hızlı yükseliş dikkati çekerken, bölge genelinde alıcı seyir izleniyor.

Öte yandan Japonya'da sanayi üretimi nisanda yavaşlama eğilimi gösterdi. Ülkede sanayi üretimi nisanda yıllık bazda yüzde 2, aylık bazda yüzde 0,5 artış gösterirken, önceki aya kıyasla ivme kaybetti. Ülkede ayrıca aynı ayda kapasite kullanım oranı da yüzde 0,8 azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,7 yükseldi.

Yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,01 düşüşle 13.743,50 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 1,69 yükseldi.

Öte yandan yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının nisanda 5 milyar 437 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 50 milyar 580 milyon dolar açık vereceğini öngördü.

Dolar/TL dünü 46,1860'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,2510'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde piyasa katılımcıları anketi ve ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere'de büyüme, sanayi üretimi, Almanya'da enflasyon ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Yanıltıcı reklamlarına "durdurma" cezası

Ticaret Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Reklam Kurulu, vize randevu hizmeti sunan 6 aracılık firmasına tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı nitelikteki reklamları dolayısıyla 3 aya kadar tedbiren durdurma cezası verdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, söz konusu hizmeti sunan bazı firmaların, randevu alma sürecine ilişkin internet ortamında tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı paylaşımlar yaptığı iddiaları üzerine harekete geçildiği belirtildi.

Bu kapsamda Reklam Kurulu tarafından iddiaların odağındaki 6 firma hakkında resen inceleme başlatıldığı aktarılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Gerçekleştirilen Reklam Kurulu toplantısında, tüketicilere yönelik 'vize randevu garantisi, vize garantisi, hızlı başvuru, kesintisiz destek, garanti çözüm, yüzde 100 onay garantisi, hızlı sonuç garantisi' gibi taahhütler içeren reklamlar nedeniyle incelemeye alınan 6 şirkete ilişkin dosyalar değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, söz konusu reklamlar hakkında 3 aya kadar tedbiren durdurma cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

İnceleme sürecinin tamamlanmasının ardından dosyalara ilişkin nihai kararın verileceği vurgulanan açıklamada, Bakanlığın tüketicileri aldatmaya yönelik ticari reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı inceleme ve denetim faaliyetlerini aralıksız sürdürdüğü kaydedildi.

Bakanlık emekli maaşlarına ilişkin iddiaları yalanladı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bakan Şimşek'e atfen yayımlanan emekli maaşlarına ilişkin iddiaları yalanladı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bakan Şimşek'e atfen yayımlanan emekli maaşlarına dair haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, "Haberlerde kendisine atfedilen sözler tarafımızca teyit edilmemiş ve dedikodu niteliği taşımaktadır" ifadesini kullandı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, bazı gazetelerde emekli maaşlarına ilişkin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e atfen haberler yayımlandığı belirtildi.

Bu haberlerin gerçeği yansıtmadığı vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu ifadeler Sayın Bakanımıza ait değildir. Sayın Bakanımızın milletvekillerimizle gerçekleştirdiği toplantılar basına kapalı olarak yapılmıştır. Dolayısıyla, haberlerde kendisine atfedilen sözler tarafımızca teyit edilmemiş ve dedikodu niteliği taşımaktadır. Kamuoyunun, özellikle vatandaşlarımızı yakından ilgilendiren bu tür hassas konularda, yalnızca resmi açıklamalara itibar etmesi oldukça önem arz etmektedir."

SpaceX, halka arzında 75 milyar dolar kaynak sağladı

ABD'li milyarder iş insanı Elon Musk'ın kurucusu olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), 75 milyar dolar kaynak toplayarak küresel finans tarihinin en büyük halka arzına imza attı.

SpaceX'ten yapılan açıklamada, 555,6 milyon adet A sınıfı adi hisse senedinden oluşan ilk halka arzının fiyatının, hisse başına 135 dolar olarak kesinleştiği bildirildi.

Böylelikle şirket belirlenen hisse fiyatı üzerinden yaklaşık 75 milyar dolar brüt gelir elde ederken, tüm zamanların en büyük halka arzı gerçekleştirilmiş oldu. Halka arz fiyatına göre SpaceX'in piyasa değeri de 1,77 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Açıklamada, şirketin hisselerinin 12 Haziran'da Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında "SPCX" sembolüyle işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına tabi olarak 15 Haziran'da tamamlanmasının öngörüldüğü kaydedildi.

Ayrıca açıklamada, SpaceX'in aracı kurumlara, halka arz fiyatından 83,3 milyon adede kadar ek hisse senedi satın alma konusunda 30 günlük bir opsiyon tanıdığı aktarıldı.

SpaceX, şirketin halka arz sürecini başlatmak ve hisselerini borsada işleme açmak amacıyla hazırladığı belgeyi mayıs ayında SEC'e sunmuştu.

Fitch Ratings Halkbank’ın notunu yükseltti

Uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Halkbank’ın finansal kapasite notunu "b-" seviyesinden "b" seviyesine yukarı yönlü revize etti.

Halkbank’tan Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan açıklamada, bankanın uzun vadeli yabancı para ve uzun vadeli yerel para notlarının "BB-", ilgili notların görünümlerinin ise "Durağan" olarak teyit edildiği bildirildi.

Avrupa Merkez Bankası ilk kez faiz artırdı

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar doğrultusunda, piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti.

ECB'den para politikası kararına ilişkin yapılan açıklamada, refinansman faizinin yüzde 2,40’a, mevduat faizinin yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizinin ise yüzde 2,65’e çıkarıldığı belirtildi. Böylece haziran ayı toplantısıyla birlikte Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırım kararı alınmış oldu.

Avro Bölgesi'nde yükselen enflasyon nedeniyle yatırımcılar ve analistler de uzun süredir bu kararın gelmesini bekliyordu.

Küresel merkez bankaları arasında ilk hamle ECB'den geldi

ECB’nin bu kararı, para politikasında bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. Bankanın, Orta Doğu'daki savaş ortamının tetiklediği enerji maliyetlerindeki artışa ve petrol şokuna karşı büyük merkez bankaları arasında ilk harekete geçen kurum olması dikkati çekti.

Avro Bölgesi'nde ocak ayında yüzde 1,7 olan enflasyonun mayısta yüzde 3,2’ye yükselmesi, uzun süredir faiz artırmayan bankayı harekete geçirdi. ECB, bu kararla yüzde 2'lik orta vadeli fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlıyor.

“Yönetim Konseyi, belirli bir faiz patikası için önceden taahhütte bulunmamaktadır”

Bankanın açıklamasında, küresel piyasalardaki belirsizliğe işaret edilerek, Avro Bölgesi'nde enflasyonda yukarı yönlü, ekonomik büyümede ise aşağı yönlü risklerin devam ettiği belirtildi.

Faiz kararının arkasındaki duruşa ilişkin açıklamada, "Orta Doğu'daki savaş enflasyonist baskılar yaratmaktadır. Faiz artırımı kararı, şokun nasıl gelişebileceğini ve Avro Bölgesi'nin orta vadeli görünümünü nasıl etkileyebileceğini haritalandıran bir dizi senaryo karşısında güçlü bir duruşu temsil etmektedir." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, Orta Doğu'daki savaşın orta vadeli enflasyon ve büyüme üzerindeki net etkilerinin, enerji fiyatlarındaki şokun şiddetine, süresine ve bu durumun dolaylı "ikinci tur" etkilerine bağlı olacağı vurgulandı.

Gelecek dönem para politikasına ilişkin ipuçları verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Görünüm, enflasyon için yukarı yönlü ve ekonomik büyüme için aşağı yönlü risklerle birlikte belirsizliğini korumaktadır. Bugün alınan kararla Yönetim Konseyi, savaşın neden olduğu belirsizlik ortamını yönetecek şekilde konumlanmıştır. Konsey, durumu yakından izleyecek, uygun para politikası duruşunu belirlemek için verilere dayalı ve toplantıdan toplantıya değişen bir yaklaşım izleyecektir. Yönetim Konseyi, belirli bir faiz patikası için önceden taahhütte bulunmamaktadır.”

Büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edildi

ECB, Avro Bölgesi'nin 2026 yılı ekonomik büyüme tahminini üç ay önceki yüzde 0,9 seviyesinden yüzde 0,8'e düşürdü.

Gelecek yıl için ise yalnızca yüzde 1,2'lik bir büyüme öngören banka, ekonomik büyümeyi zora sokmadan fiyat beklentilerini dengeleme konusunda hassas bir çizgide ilerlemek zorunda olduğunu ortaya koydu.

“ECB geçmişin hayaletleriyle savaşıyor”

ING Küresel Makro Araştırma Başkanı ve Almanya Başekonomisti Carsten Brzeski, yayımladığı analizde, ECB’nin kararını "Geçmişin hayaletleriyle savaşmak" olarak nitelendirdi.

Brzeski, bankanın 2021 ve 2022 yıllarındaki enflasyon şokuna çok geç tepki verdiğini hatırlatarak, "O dönemde ECB, arz şoklarının tetiklediği enflasyon dalgasının 'geçici' olduğu fikrine çok uzun süre sığındı. Eğer 2022 tecrübesi olmasaydı, bugün yaşananlar için de rahatlıkla 'geçici' ifadesi kullanılabilirdi." değerlendirmesinde bulundu.

Mevcut enflasyon eğiliminin agresif faiz artışlarını doğrudan zorunlu kılmadığına işaret eden Brzeski, şunları kaydetti:

“Manşet enflasyondaki artış şimdiye kadar sınırlı kaldı ve anket bazlı enflasyon beklentileri bir miktar geriledi. Dolayısıyla bu karar, eylemsiz kalma ve eğrinin gerisine düşme riskini önlemeye yönelik bir nevi 'sigorta faiz artırımı' niteliğindedir. Ancak ECB, 2022'deki hatasından kaçınmaya çalışırken bu kez başka bir geçmiş hatayı tekrarlama riskiyle karşı karşıya kalabilir. Banka, 2011 yılında da borç krizinin bittiğini ve enflasyonun yükseleceğini düşünerek faiz artırmış, ancak birkaç ay sonra ekonominin deflasyonun eşiğine gelmesiyle bu kararları hızla geri çekmek zorunda kalmıştı. Dışsal bir şokun büyüme üzerindeki etkisini hafife alma hatası daha önce de yapıldı.”

Brzeski ayrıca, 2022 yılındaki ilk faiz artışının eksi yüzde 0,5 seviyesinden ve yüzde 8'i aşan bir enflasyon ortamında yapıldığını, bugünkü ilk artışın ise yüzde 2'lik bir politika faizinden başlandığını belirterek, iki dönemin kıyaslanmasının finansal koşullar açısından tam olarak doğru olmadığını vurguladı.

Merkezi Münih’te bulunan Ekonomik Araştırma Enstitüsü (Ifo) Başkanı Clemens Fuest de ECB’nin faiz artırımı kararını memnuniyetle karşıladığını aktararak, "Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerinde seyretmesi ve Orta Doğu’daki savaşın yatışacağına dair umutların yetersiz olması nedeniyle faiz oranlarının artırılması şu aşamada doğru bir adımdır. ECB, bu kararıyla piyasaların halihazırda fiyatladığı beklentileri takip etmiştir.” ifadelerini kullandı.

Brent petrol 90 doların altına geriledi

Brent petrolün varili ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma sürecinin ilerlediğine yönelik açıklamaların etkisiyle 90 doların altına geriledi.

Dün 95 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 93,10 dolardan tamamladı. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 20.57 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 3,4 azalarak 89,93 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 87,13 dolardan alıcı buldu.

Brent petrolün varili Trump'ın İran ile anlaşmanın "onaylanma" aşamasına geldiğini açıklaması ve bugün yapılması planlanan saldırıları iptal ettiğini duyurmasının ardından 90 doların altına geriledi.

Trump ayrıca aralarında Türkiye'nin de bulunduğu bölge ülkelerinin katılımıyla İran ile anlaşmaya son şeklinin verilmekte olduğunu ve imza töreninin tarihini yakında açıklayacaklarını bildirdi.

Piyasalarda, İran ile anlaşmaya varılması halinde Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin azalabileceği ve Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatlarına ilişkin endişelerin hafifleyebileceği beklentileri fiyatları aşağı çekti.

Bunun yanı sıra, ABD'de beklentilerin üzerinde gelen üretici enflasyonu verileri de fiyatlardaki düşüşte etkili oldu.

ABD Çalışma Bakanlığının verilerine göre, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak piyasa beklentilerini aştı. Böylece üretici enflasyonu Kasım 2022'den bu yana en yüksek yıllık seviyesine ulaştı.

Beklentilerin üzerinde gelen enflasyon verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin ötelenebileceğine işaret ederken, yüksek faizlerin ekonomik aktivite ve petrol talebi üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendirmelerini güçlendirerek petrol fiyatlarını baskıladı.

IMF, Avro Bölgesi ekonomisine riskleri konusunda uyardı

Uluslararası Para Fonu (IMF), Avro Bölgesi ekonomisinin Orta Doğu'daki savaş ve buna bağlı enerji fiyatı artışları nedeniyle yeni ters rüzgarlarla karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

IMF ekibinin Avro Bölgesi ekonomisine ilişkin 4. madde kapsamında yaptığı değerlendirmeyle ilgili sonuç bildirisi yayımlandı.

Bildiride, "Avro Bölgesi ekonomisi, Orta Doğu'daki savaştan ve bunun sonucunda ortaya çıkan enerji fiyatı artışlarından kaynaklanan yeni ters rüzgarlarla karşı karşıya." ifadesine yer verildi.

Küresel görünümün daha da parçalandığı bir dönemde bu zorlukların Avrupa'nın uzun süredir devam eden nüfus yaşlanması ve zayıf verimlilik artışı gibi yapısal sorunlarının üzerine eklendiği belirtilen bildiride, "Makroekonomik politikaların kısa vadeli hedefleri, enflasyon beklentilerini hedefte tutmak ve ekonomik faaliyet üzerindeki olumsuz etkiyi mali açıdan ihtiyatlı bir şekilde hafifletmektir. Aynı zamanda Avrupa'nın enerji güvenliğini, ekonomik direncini ve potansiyel büyümesini güçlendirmek amacıyla yapısal gündemde ilerleme kaydetmek, daha da acil bir hal almıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Büyüme beklentileri savaş öncesine kıyasla düştü

Bildiride, Avro Bölgesi'nde büyüme görünümünün zayıfladığına işaret edilerek, Orta Doğu'daki savaşın, güveni zayıflatan, finansal koşulları sıkılaştıran ve enflasyon üzerinde geçici etkiler yaratan büyük ancak geçici olumsuz arz şokunu temsil etmesinin beklendiği bildirildi.

Enerji arzındaki kesintilerin kalıcı hale gelmesiyle, Avro Bölgesi için 2026 yılı büyüme tahmininin yüzde 0,9'a, 2027 tahmininin ise yüzde 1,2'ye çekildiği kaydedilen bildiride, bu oranların savaş öncesine kıyasla sırasıyla 0,5 ve 0,2 puan daha düşük olduğunun altı çizildi.

Bildiride manşet enflasyonun ise 2026 ve 2027 için sırasıyla savaş öncesi tahminlerin 0,8 ve 0,4 puan üzerinde gerçekleşerek yüzde 2,8 ve yüzde 2,3'e yükseleceğinin öngörüldüğü belirtildi.

Risklerin daha düşük büyüme ve daha yüksek enflasyon yönünde ağırlık kazandığına işaret edilen bildiride, şu ifadelere yer verildi:

"Daha da kalıcı bir enerji şoku, güven kaybı veya finansal stres talebi zayıflatabilecek olsa bile enflasyonu ve enflasyon beklentilerini daha da artırabilir. Orta Doğu'daki çatışmaların yeniden alevlenmesi veya enerji altyapısının onarılmasındaki gecikmeler, Ukrayna'da şiddetlenen çatışmalar ve daha fazla ticaret politikası ayarlaması, aşağı yönlü ek riskler oluşturmaktadır."

"Daha sıkı para politikasına ihtiyaç duyulabilir"

Politika tavsiyelerine de yer verilen bildiride, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve enerji maliyetlerinin genel fiyat artışlarına dönüşmesini engellemek adına Avrupa Merkez Bankasının (ECB) daha sıkı politika duruşuna ihtiyaç duyabileceği vurgulandı.

Bildiride, geniş tabanlı ve hedef gözetmeyen enerji desteklerinin verimsizlik yarattığı belirtilerek, mali yardımların yalnızca kırılgan haneleri kapsayacak şekilde daraltılması istendi.

Avrupa'nın enerjide dışa bağımlılığını azaltmak için yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması çağrısı yapılan bildiride, Avrupa'nın nüfus yaşlanması ve düşük verimlilik gibi kronik sorunlarına eklenen bu yeni şoku atlatabilmesi için üye ülkelerin ortak ve kararlı mali disiplin uygulamaları gerektiğinin altı çizildi.

Netflix'e yeni düzenleme

Rekabet Kurumundan Netflix'in Türk yapımlarına yönelik uygulamalarında yeni düzenleme

Rekabet Kurumunca, Netflix'in orijinal Türk içeriklerinin bir bölümünü, daha önce çalışmadığı yapım şirketleriyle hayata geçireceği, markalı Türk içeriklerin seçiminin objektif kriterler dikkate alınarak yapılacağı bildirildi.

Kurumun internet sitesinden konuya ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, Netflix'in daha önce çalışmadığı yapımcılara platformunu açacağı belirtilerek, "Netflix, orijinal Türk içeriklerinin bir bölümünü daha önce çalışmadığı yapım şirketleriyle hayata geçirecek." ifadeleri kullanıldı.

Her yıl senarist, yönetmen ve yapımcıların katılacağı en az bir "Proje Sunum Günü" etkinliğinin düzenleneceği aktarılan açıklamada, buna en az 80 katılımcının davet edileceği bildirildi.

Açıklamada, içerik seçim kriterlerinin de değişeceğine işaret edilerek, şu bilgiler verildi:

"Markalı Türk içeriklerin seçimi, Netflix küresel içerik yöneticilerinin aktif katılımı ve onayı ile objektif kriterler dikkate alınarak yapılacak. Netflix, artık kendisine yapılan projelere ilişkin başvuruları belirli sürelerde değerlendirerek, başvurulara yazılı dönüş yapmak zorunda. Türk dizilerini, filmlerini ve müzik eserlerini uzun süre yalnızca Netflix'te tutan uygulamaların süresi kısalacak. Böylece yapımlar belirli koşullarda farklı mecralarda da yer alabilecek."

Netflix'in oyuncu, senarist ve yönetmenlerle "Yalnızca benimle çalışacaksın" anlamına gelen münhasır sözleşmeler yapamayacağı vurgulanan açıklamada, Netflix tarafından yapımcılara, dizilerin yurt dışı dağıtımından gelir paylaşımı ve bölüm başı bonus gibi ek imkanlar sağlanacağı da belirtildi.

Açıklamada, yapımcıların projeleri için devlet teşviklerine başvurması ve bu teşviklerden faydalanmasının da artık Netflix'in ön onayına bağlı olmayacağı kaydedildi.

Dünya Bankası küresel büyüme tahminini revize etti

Dünya Bankası, Küresel Ekonomik Beklentiler Raporu'nun haziran sayısında, Orta Doğu'daki çatışmanın, küresel büyümeyi artan enerji fiyatları, yükselen enflasyon ve artan borçlanma maliyetleri nedeniyle Kovid-19 salgını başlangıcından bu yana en düşük seviyeye çekmesinin beklendiğini bildirdi.

Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmanın etkisiyle küresel büyümenin 202

Raporda, 2025'te yüzde 2,9 seviyesinde olan küresel büyümenin, 2026'da yüzde 2,5'e gerileyeceğinin tahmin edildiği aktarıldı.

Ocak ayına kıyasla ekonomilerin 3'te 2'sine yönelik büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize eden Banka, söz konusu ayda küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörmüştü.

Raporda, küresel büyümenin 2027'de yüzde 2,8'e yükselmesinin beklendiği ancak bu oranın 2010'lu yılların ortalamasının 0,4 puan daha altında kalacağı vurgulandı.

Gelişmekte olan ekonomilerdeki zayıf büyümenin, gelişmiş ekonomilerin gelir seviyelerine ulaşma yolundaki ilerlemelerini durdurduğu ifade edilen raporda, Çin ve Hindistan dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin, gelişmiş ekonomilerle aralarındaki kişi başına düşen gelir farkını kapatma konusunda 2028 yılına kadar kolektif olarak neredeyse on yıllık bir duraklama dönemi yaşamış olacağı belirtildi.

Brent petrolün varili için ortalama 94 dolar beklentisi

Raporda, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının enerji piyasalarını ciddi şekilde sekteye uğrattığına dikkat çekilerek, aksamaların temmuz ayında hafifleyeceği varsayımıyla Brent petrolün varil fiyatının bu yıl ortalama 94 dolar ile 2025 seviyelerinin yüzde 36 üzerinde olmasının beklendiği bildirildi.

Gübre fiyatlarının bu yıl önemli ölçüde artacağı ve bunun gıda fiyatları üzerinde zincirleme etkiler yaratacağının tahmin edildiği kaydedilen raporda, "Tüm bu baskılar, küresel enflasyonu yukarı çekiyor ve enflasyonun 2025'te yüzde 3,3 olan seviyesinden bu yıl yüzde 4'e çıkması bekleniyor." değerlendirmesi yapıldı.

Raporda, aşağı yönlü risklerin oldukça ciddi olduğu vurgulanarak, enerji arzındaki kesintilerin şu anda tahmin edilenden daha şiddetli olması ve buna büyük bir finansal sıkışıklığın eşlik etmesi durumunda küresel büyümenin 2026'da yüzde 1,3'e kadar gerileyebileceği ve enflasyonun yüzde 4,4'e yükselebileceği belirtildi.

"Dünya Bankası ülkeleri desteklemekte kararlı"

Bu yıl, gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin 2025'teki yüzde 4,4 seviyesinden salgın sonrası en düşük seviye olan yüzde 3,6'ya gerilemesinin beklendiği aktarılan raporda, 2027'de ise yüzde 4,2'ye çıkmasının öngörüldüğü bildirildi.

Raporda, çatışmadan doğrudan etkilenen Körfez ekonomilerinin büyümesinin 2025'teki yüzde 3,9 seviyesinden 2026'da 0'a yaklaşmasıyla en büyük darbeyi almasının öngörüldüğü kaydedildi.

Bu ekonomilerdeki büyümenin ticaretin toparlanması ve yeniden yapılanma harcamalarının başlamasıyla 2027-2028 yıllarında yaklaşık yüzde 5'e geri dönmesinin beklendiği ifade edildi.

Raporda, Dünya Bankasının krizlerle mücadele eden tüm gelişmekte olan ülkeleri desteklemekte kararlı olduğunun altı çizilerek, şunlar kaydedildi:

"Orta Doğu'daki çatışmaya yanıt olarak kurum, 25 milyar dolarlık önceden düzenlenmiş finansman dahil olmak üzere, mevcut araçlar aracılığıyla 50 ila 60 milyar dolara kadar kaynağı derhal kullanıma sunuyor. Bu kaynak, en savunmasız kesimler için sosyal güvenlik ağlarını destekleyebilir, mali kapasiteyi artırabilir ve şirketler ile tarım işletmelerine işletme sermayesi ve likidite desteği sağlayabilir. Bugüne kadar 30'dan fazla ülke, bu müdahale planı kapsamında krize hazırlığı artırmak ve hızlı aksiyon alabilmek için Dünya Bankası ile aktif olarak çalışmaktadır. Çatışmanın ve ekonomik yansımalarının devam etmesi halinde, Dünya Bankası desteğini 15 ay boyunca 80 ila 100 milyar dolara çıkarabilir."

Körfez ülkeleri büyümesinde aşağı yönlü revizyona gidildi

Ülkelerin büyüme tahminlerine de yer verilen raporda, ABD ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme beklentisi yüzde 2,2'de korunurken, 2027 için yüzde 1,9'dan yüzde 2,1'e revize edildi.

Bu yıla dair büyüme beklentisi Japonya için yüzde 0,8'den yüzde 0,7'ye, Avro Bölgesi için yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, Çin için yüzde 4,4'ten yüzde 4,2'ye düşürüldü.

Türkiye için büyüme tahmini 2026 için yüzde 3,7'den yüzde 2,8'e, 2027 için yüzde 4,4'ten yüzde 3,7'e çekildi. Türkiye'nin 2028'de ise yüzde 4,3 büyüyeceği öngörüldü.

Çatışmalardan etkilenen Orta Doğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan bölgesi için bu yıla dair büyüme beklentisi 2,7 puan azalışla yüzde 1,6'ya revize edildi. Suudi Arabistan için büyüme tahmini yüzde 4,3'ten yüzde 3,1'e ve Birleşik Arap Emirlikleri için yüzde 5'ten yüzde 2,4'e indirildi.

6'da yüzde 2,5'e gerileyeceğini tahmin ederken, enerji arzındaki aksamaların şiddetlenmesi durumunda yüzde 1,3'e kadar düşebileceği uyarısında bulundu.

Zayıflama ilacı hanelerin market harcamalarını düşürdü

İngiltere'de zayıflama ilacı kullanan hanelerin market harcamaları yılda 780 milyon sterlin azaldı

İngiltere’de yapılan araştırma, GLP-1 türü zayıflama ilaçlarını kullananların bulunduğu hanelerin, ilaçlara başladıktan sonraki bir yılda market harcamalarının 780 milyon sterlin azaldığını ortaya koydu.

The Guardian gazetesinin haberine göre, Worldpanel by Numerator adlı araştırma şirketi tarafından 11 bin 600'den fazla haneyle yapılan araştırmada, Mounjaro ve Wegovy gibi zayıflama ilaçlarının kullanımındaki artışın, hanelerin gıda alışverişlerine de yansıdığı gündeme geldi.

Araştırmada, GLP-1 ilaçlarını kullanan en az bir kişinin bulunduğu hanelerin, ilaçlara başladıktan sonraki bir yılda, benzer hanelere kıyasla beklenenden 780 milyon sterlin daha az market harcaması yaptığı belirtildi.

Bu tutarın, zayıflama ilacı kullananların bulunduğu hanelerde, kullanıcı bulunmayan hanelere kıyasla yıllık 418 sterlinlik düşüş anlamına geldiği kaydedildi.

Araştırmaya göre, İngiltere'deki hanelerin yüzde 6,3'ünden fazlasında en az bir GLP-1 kullanıcısı bulunuyor. Bu oran 2025'te yüzde 4,1, 2024'te ise yüzde 2,3 olarak kaydedilmişti.

Eskiden sevdikleri yiyecek veya içeceklerden artık keyif almıyorlar

Araştırmanın yapıldığı şubat ayında, zayıflama iğnesi kullananların bulunduğu hanelerde 299 milyon daha az ürün satın alındığı belirtildi.

Kullanıcıların yüzde 52'si yeme yaklaşımlarını "bilinçli" olarak tanımlarken gıda tüketimlerinin alışkanlık, rutin veya kısıtlamadan ziyade açlık hissine göre şekillendiğini ifade etti.

Zayıflama iğnesi kullananların yüzde 54'ü daha az iştah ve yemek yeme düşüncesi taşıdığını, yüzde 11'i ise eskiden sevdikleri yiyecek veya içeceklerden artık keyif almadığını belirtti.

Kullanıcıların yüzde 75'i daha az çikolata, yüzde 72'si ise daha az cips tükettiğini bildirdi.

İlaçlar insanların gıdaya ilişkisini temelden değiştirdi

Worldpanel by Numerator Kamu Sektörü ve Beslenme Bölümü Başkanı Chantel Kennaugh, zayıflama iğnelerine ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları kaydetti:

"Bir zamanlar öncelikle tip 2 diyabet için reçete edilen özel bir tedavi olan bu ilaçlar, yalnızca birkaç yıl içinde ana akım bir güç haline geldi. Artık kullanıcıların yüzde 68'i GLP-1'leri özellikle kilo vermek için kullanıyor ve bu da onları çok daha geniş bir kitleye açıyor."

Bu ilaçların, insanların yiyecek ve içecekle ilişkisini temelden değiştirdiğine işaret eden Kennaugh, etkilerinin, market ve yaşam tarzı alanlarında şimdiden hissedildiğini, markaları ve işletmeleri hızla uyum sağlamaya zorladığını dile getirdi.

Rapor: İsrail yasa dışı şekilde Avrupa pazarlarına giriyor

Rapor: İsrail'in yasa dışı yerleşimlerinin ürünleri hukuka aykırı şekilde Avrupa pazarlarına giriyor

Global Echo Litigation Center'ın raporu, İsrail'in Filistin ve Suriye topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerinde üretilen gıda ürünlerinin, AB ve Birleşik Krallık yasalarını ihlal edecek şekilde Avrupa pazarlarına girdiğini ortaya koydu.

Global Echo Litigation Center, dört yıllık araştırmaya dayanan "İşgali İthal Etmek: Avrupa'nın yerleşim bölgeleri tarım ürünleri ticaretiyle Filistinlilerin mülksüzleştirilmesindeki suç ortaklığı" başlıklı raporunu yayımladı.

Raporda, 30 binden fazla ihracat belgesinin incelenmesi, tarım arazilerine ilişkin resmi verilerle yapılan çapraz kontroller, kapsamlı saha araştırmaları ve İsrailli ihracatçılar, paketleme tesisleri ile üreticiler ve üst düzey sektör temsilcileriyle gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen bulgulara yer verildi.

İşgal altındaki Filistin ve Suriye topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinde üretilen gıda ürünlerinin Avrupa pazarlarına ulaşmasını sağlayan karmaşık sistemin ele alındığı raporda, söz konusu ürünlerin İsrail mallarına tanınan tercihli vergi statüsünden yararlanıyormuş gibi beyan edildiği, "İsrail ürünü" etiketiyle satıldığı ve geçersiz organik ile bitki sağlığı sertifikalarıyla dolaşıma sokulduğu, bunun da AB ve Birleşik Krallık yasalarını ihlal ettiği aktarıldı.

Avrupa'ya giden İsrail ürünlerinin yüzde 17'sinden fazlası yerleşim bölgeleri kaynaklı

Raporda, 2017-2026 döneminde Avrupa'ya ihraç edilen narenciye, hurma, tahin ve diğer tarım ürünlerini içeren 5 bin 900'den fazla İsrail sevkiyatının yüzde 17,2'sinin yasa dışı yerleşimlerden kaynaklandığı belirtildi.

AB üyesi ülkelere yapılan sevkiyatlarda bu oranın yüzde 19,2 olduğuna işaret edilen raporda, menşe bilgisinin yaygın şekilde gizlenmesi nedeniyle tarım ürünleri ihracatındaki gerçek boyutun daha yüksek olabileceği kaydedildi.

Raporda, ihracat belgelerine yönelik 2 binden fazla faturanın analizine göre, incelenen belgelerin yüzde 16,7'sinin tercihli tarife uygulamasından yararlanmak amacıyla yerleşim ürünlerini "İsrail menşeli" olarak gösterdiği, bunun yaklaşık 13,1 milyon avro değerindeki yerleşim kaynaklı tarım ürününü kapsadığı bildirildi.

Yerleşim bölgelerinin ürünlerine yönelik tercihli tarife uygulaması reddedildiğinde bile İsrail hükümetinin ihracatçılara geri ödeme yaparak yerleşim ürünlerine uygulanan tarifeleri fiilen etkisiz hale getirdiğine işaret edilen raporda, 2005-2024 yılları arasında İsrail hükümeti tarafından yerleşim bölgeleri ihracatçılarına en az 63 milyon avro ödeme yapıldığı belirtildi.

Tüketiciler ürünlerin menşei konusunda sistematik olarak yanıltılıyor

Raporda, yerleşim bölgelerinin ürünlerine yönelik organik ve bitki sağlığı sertifikalarının da hukuka aykırı şekilde düzenlendiği, bu durumun AB düzenleyici sistemlerinin bütünlüğünü ve kamuoyunun bu sistemlere olan güvenini zedelediği ve kamu sağlığı açısından risk oluşturduğu aktarıldı.

Yerleşim bölgelerinin ürünlerinin Avrupa'ya İsrail ürünü olarak gizlenerek girmesine izin verildiği için tüketicilerin bu ürünlerin gerçek menşei konusunda sistematik olarak yanıltıldığı vurgulanan raporda, AB ve Birleşik Krallık yasalarının, tercihli tarife uygulaması, organik ve bitki sağlığı sertifikaları ile tüketicinin korunması alanlarında ihlal edildiği savunuldu.

Raporda, menşe gizlemek için kullanılan yöntemlere değinilerek, ihracatçıların işgal altındaki topraklardaki gerçek üretim yerini belirtirken ürünün menşe ülkesini "İsrail" olarak gösterdiğinin, işgal altındaki topraklardaki gerçek yerleşim adresi yerine İsrail'in uluslararası olarak tanınan sınırları içindeki sahte bir adres kullandığının ve İsrailli paketleme tesislerinin yerleşim bölgelerinden gelen ürünleri İsrail'de üretilen ürünlerle karıştırarak ihraç ettiğinin tespit edildiği aktarıldı.

Öte yandan, Global Echo Litigation Center, söz konusu hukuki ihlallere karşı yetkililerin harekete geçmesi için Birleşik Krallık'ta hukuki süreç başlattığını ve yeni davalar açmayı planladığını duyurdu.

"hafif, orta ve şiddetli" senaryoya hazır olalım

ECB Başkanı Lagarde, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi:

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşının doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Lagarde, ECB Yönetim Konseyinin, haziran toplantısında piyasa beklentileri doğrultusunda 3 temel faizini 25 baz puan artırmasının ardından Frankfurt’ta basın mensuplarına açıklama yaptı.

Konuşmasına para politikası kararlarını açıklayarak başlayan Lagarde, ekonomik büyüme ve Orta Doğu’da savaş sonrası enflasyon eğilimlerine ilişkin kapsamlı sunum yaptıktan sonra soruları yanıtladı.

Faiz artırımı kararının arka planına dair net mesajlar veren Lagarde, bazı medya organlarında yer alan iddiaların aksine bu hamlenin bir "koruma veya sigorta" adımı olmadığını, doğrudan İran Savaşı'nın sonucu olduğunu vurguladı.

Lagarde, “Orta Doğu'daki çatışmaların enflasyonist etkileri, Avro Bölgesi'nin orta vadeli ekonomik görünümüne dair belirsizlikleri artırıyor. Bu durum, faiz artırımı kararlarının farklı senaryolar altında dayanıklı ve sağlam bir strateji olarak değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.” dedi.

Savaşın seyrine ilişkin "hafif, orta ve şiddetli" olmak üzere 3 farklı makroekonomik senaryo hazırladıklarını belirten Lagarde, "En hafif senaryoyu bile dikkate almış olsaydık bu faiz artışı yine de gerçekleşecekti. Enerji piyasasındaki şokun çok belirgin etkileri oldu ve yeni senaryolar karşısında başka seçeneğimiz kalmadı. Karar, Yönetim Konseyinde oy birliğiyle alındı, diğer seçenekler tartışılmadı bile." ifadelerini kullandı.

Lagarde, ücret artışlarının enflasyonu körükleyip körüklemediğine yönelik soru üzerine, "Şu an için ücret kaynaklı bir ikinci tur etkisi görmüyoruz ancak bu durumun yakın zamanda değişmeyeceğini garanti edemeyiz.” cevabını verdi.

Avro Bölgesi'nde ücretlerin makul çizgide ilerlemesini beklediklerini kaydeden Lagarde, buna karşın yüksek enerji maliyetlerinin şirketleri satış fiyatlarını artırmaya zorlayacağını ve enflasyonun en az 2027'nin ilk yarısına kadar yüzde 2'lik hedefin oldukça üzerinde kalacağını öngördüklerini dile getirdi.

Lagarde, tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentilerinin önemli ölçüde arttığına dikkati çekerek, buna rağmen hane halkı, işletmeler ve piyasaların uzun vadede enflasyonun yüzde 2'lik hedefe döneceğine inanmayı sürdürdüğünü söyledi.

"Anketler, yavaşlamaya işaret ediyor, iş gücü piyasası dirençli"

Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini anlattı.

Christine Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

İş gücü piyasasının genel olarak güçlü kalmaya devam ettiğini belirten Lagarde, nisan ayında işsizlik oranının yüzde 6,3 ile tarihi düşük seviyelere yakın seyrettiğini anlattı.

Lagarde, yılın ilk çeyreğinde istihdam artışının sürdüğünü ancak bu hızın 2025'in son çeyreğine kıyasla yavaşladığına dikkati çekerek, iş gücü talebinin soğumaya devam ettiğini, şirketlerin ve hane halklarının iş gücü piyasasında zayıflama beklediklerini sözlerine ekledi.

Dijital avro

ECB Başkanı Lagarde, Avrupa'nın finansal geleceğine ilişkin stratejik adımlara da değinerek, "Dijital avronun kurulmasına ilişkin yönetmeliğin hızla kabul edilmesi, hayati önem taşımaktadır." vurgusunu yaptı.

Son yapay zeka gelişmelerinin büyük bir teknolojik inovasyon dalgasının yalnızca başlangıcı olduğunu öngördüğünü belirten Lagarde, bu durumun Avro Bölgesi'ndeki hem merkez bankalarını hem de ticari bankaları doğrudan etkileyeceğini söyledi.

Yapısal reform ve kamu maliyesi uyarısı

Kamu maliyesini sağlıklı tutarken Avro Bölgesi ekonomisini güçlendirecek politik adımların aciliyetine dikkati çeken Christine Lagarde, mali politikalara ilişkin, "Kamu maliyesini sağlıklı tutarken Avro Bölgesi ekonomisini güçlendirmeliyiz. Enerji fiyat şokuna karşı uygulanan mali destekler, bütçeye aşırı yük bindirmemek adına geçici, hedefli ve amaca yönelik kalmalıdır. Fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmak, enerji dönüşümünü hızlandırmak ve verimliliği artırmak, her zamankinden daha hayati bir önem taşımaktadır." uyarısında bulundu.

Enflasyon tahmini yükseldi, büyüme beklentisi düştü

ECB, Orta Doğu ve İran kaynaklı savaşın tetiklediği enerji krizi nedeniyle piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırdı.

Banka, refinansman faizini yüzde 2,40’a, mevduat faizini yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizini de yüzde 2,65’e yükseltti. Yaklaşık 3 yıl sonra gelen bu karar, Avro Bölgesi'nde mayıs ayında yüzde 3,2'ye ulaşan enflasyon nedeniyle yatırımcılar ve analistler tarafından uzun süredir bekleniyordu.

Fiyat istikrarı hedefi 2028 yılına ertelendi

Yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. 

Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6'lık öngörüden) yüzde 3,0'e yükseltildi. Enflasyonun 2027'de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2'lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Savaşın reel gelirler ve güven endeksi üzerindeki baskısıyla ekonomik görünümün zayıfladığı tespitinde de bulunan Banka, ilk çeyrekte hafif daralma kaydeden Avro Bölgesi ekonomisi için 2026 büyüme tahminini yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, 2027 beklentisini ise yüzde 1,3'ten yüzde 1,2'ye düşürdü.

Uzmanlar faiz kararını değerlendirdi

Uzmanlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ilk adımının geçici sıkılaşmayı sona erdirerek fonlama maliyetini yüzde 37'ye çekebileceğini belirtti.

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir." denildi.

AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Para Politikası Kurulu'nun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının yine değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü belirtti.

Karar öncesi gerçekleştirilen çeşitli anketlerde medyan beklentinin politika faizinin değişmeyeceği yönünde olduğunu, sınırlı sayıda ekonomistin politika faizinde 300 baz puan artırım beklentisini dile getirdiğini ifade eden Bürümcekçi dolayısıyla TCMB’nin risklere karşı koridor üst sınırı genişliğini asimetrik olarak yüksek tutmaya devam ettiği görülürken beklentiler paralelinde bir adım ile devam etmesinin Türk lirası açısından nötr bir gelişme olduğunu dile getirdi.

Bürümcekçi, Para Politikası Kurulu'nun iç talepteki zayıf seyrin dezenflasyon sürecini desteklediği mesajı verirken enflasyon ana eğiliminin hazirandaki seyri için bir sinyal vermediğini belirtti.

Kurulun para politikası duruşuna ilişkin ana mesaj cümlesini tekrarlayarak bir süre daha mevcut duruşun korunacağına işaret ettiğini söyleyen Bürümcekçi, şunları kaydetti:

“İlk ve ikinci çeyrekte ekonomik aktivite ve iç talepte yavaşlama görülmesi, yerleşik döviz talebinin gözlenmemesi ve TCMB’nin kredi büyüme sınırlarını 23 Mayıs’ta tekrar aşağı yönde güncellemesi, mevcut sıkı finansal koşullar korunarak geçici sıkılaşma adımlarının sürdürülmesini daha olası senaryo haline getiriyor. Yılın kalan döneminde, TCMB’nin daha olumlu senaryolarda bile oldukça sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımı geçici sıkılaşmayı sona erdirerek fonlama maliyetini yüzde 37’ye çekme şeklinde atacağını düşünüyoruz. Son haber ajansları anketlerinde de yıl sonu politika faizi medyan beklentisi yüzde 34,75’e yükselmiş görünüyordu.”

"Faiz indirim döngüsü eylül toplantısında yeniden başlayabilir"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör de karar metninin, para politikasında "temkinli şahin" duruşun sürdürüldüğüne işaret ettiğini belirtti.

Kurulun, enflasyonun ana eğiliminde mayıs ayında bir miktar iyileşme olduğunu kabul etmekle birlikte, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü baskıya dikkat çekildiğini takip ettiklerini söyleyen Gözgör, "Öte yandan, ilk çeyreğe ilişkin verilerin iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın sürdüğünü göstermesi ve öncü göstergelerin iç talepteki zayıf seyrin sürdüğünü göstermesi, uygulanan sıkı para politikasının talep tarafında etkili olmaya başladığını teyit ediyor." dedi.

Gözgör, buna rağmen TCMB'nin faiz indirimine ilişkin herhangi bir yönlendirme vermemesi ve "enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır" ifadesini korumasının erken gevşeme konusunda ihtiyatlı davrandığını gösterdiğini dile getirdi.

Gözgör, özetle piyasa beklentileriyle uyumlu gerçekleşen PPK kararının piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli olmasını tahmin ettiklerini aktararak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mevcut görünüm altında TCMB’nin yaz aylarında politika duruşunda önemli bir değişikliğe gitmeyerek bekle-gör yaklaşımını sürdürmesini bekliyoruz. Bu kapsamda, 23 Temmuz tarihli toplantıda 1 Mart’ta ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanmasının likidite yönetiminin normalleşmesi açısından ilk adım olabileceğini değerlendiriyoruz. Faiz indirim döngüsünün ise enflasyondaki iyileşmenin kalıcılık kazanması ve beklentilerdeki düzelmenin devam etmesi koşuluyla 10 Eylül toplantısında yeniden başlayabileceği görüşündeyiz. Bu doğrultuda yıl sonu enflasyon beklentimiz olan yüzde 28,8 ile yıl sonu politika faizi beklentimiz olan yüzde 34 seviyelerini korumaya devam ediyoruz."

Wizz Air'in karında sert düşüş

Merkezi Macaristan'da bulunan düşük bütçeli hava yolu şirketi Wizz Air'in 31 Mart 2026 ile biten mali yılda dönem faaliyet karı, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle yüzde 16,6 ve net karı yüzde 99,4 düşüş gösterdi.

Wizz Air, 31 Mart 2026 ile biten mali yıla ilişkin finansal sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, hava yolu şirketinin bu dönemde toplam geliri önceki mali yıla göre yüzde 8 artışla 5,7 milyar avro olurken, yolcu sayısı yüzde 10 yükseldi.

Ancak Wizz Air'in dönem faaliyet karı yüzde 16,6 azalarak 139,7 milyon dolara ve net karı yüzde 99,4 düşüşle 1,3 milyon dolara indi.

Wizz Air, son bir yıl içinde bir dizi olumsuz etkiyle karşılaştıklarını, bunlar arasında 2025 yaz sezonunun en yoğun döneminde Tel Aviv ve Orta Doğu'ya birçok seferin iptal edilmesi ve Mart 2026'da bölgeye yönelik diğer hatların iptal edilmesinin yer aldığını bildirdi.

Şirket, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın kazançlarını 50 milyon avro azalttığını ancak bunun "çatışma öncesinde yapılan yakıt hedge işlemleri sayesinde büyük ölçüde telafi edildiğini" açıkladı.

Wizz Air, devam eden gerilim ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlikler nedeniyle 31 Mart 2027'ye kadar devam edecek mali yıl için faaliyetlerine yönelik öngörü paylaşmadı.

KKM bakiyesindeki düşüş devam ediyor

Kur korumalı Türk lirası mevduat ve katılma hesapları (KKM), geçen hafta 1,3 milyon lira azalarak 311,2 milyon liraya geriledi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 5 Haziran itibarıyla 126 milyar 737 milyon lira artarak 25 trilyon 927 milyar 476 milyon liradan 26 trilyon 54 milyar 213 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 397 milyon lira artarak 29 trilyon 558 milyar 376 milyon liradan 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liraya yükseldi.