TAB Gıda, Güçlü Büyümesini Sürdürdü

TAB Gıda, 2026 yılının ilk yarısında restoran ağını genişletmeye, misafirlerine sunduğu deneyimi güçlendirmeye ve kârlı büyümesini sürdürmeye devam etti.

Şirket, %12 artışla 132 milyon fiş, %13 reel ciro büyümesi ve 6 milyar TL FAVÖK ile yılın ilk altı ayında güçlü bir performans sergiledi. 

Türkiye'nin lider hızlı servis restoran operatörlerinden TAB Gıda, 2026 yılının ilk altı ayında performansındaki güçlü seyrini sürdürdü. Çok markalı yapısı, yaygın restoran ağı ve disiplinli büyüme stratejisiyle faaliyetlerini sürdüren şirket; satışlarını, misafir trafiğini ve kârlılığını artırırken, yatırımlarına da hız kesmeden devam etti.

İlk altı ayda sistem genelinde satışlar yıllık bazda nominal %45 artarak 40,6 milyar TL'ye ulaşırken, toplam fiş sayısı %12 artışla 132 milyon olarak gerçekleşti. Reel ciro %13 artarak 30,3 milyar TL’ye ulaşırken, FAVÖK 6 milyar TL, FAVÖK marjı ise %20 oldu. Şirketin net dönem kârı 1,8 milyar TL olarak gerçekleşti.

TAB Gıda, yılın ilk yarısında 78 yeni restoran açarak büyümesini sürdürürken, bu büyümenin önemli bir kısmını franchise ortaklarıyla birlikte hayata geçirdi ve restoran ağı içindeki franchise payını artırmaya devam etti. Dijitalleşme, operasyonel verimlilik ve misafir deneyimini geliştirmeye yönelik uygulamalar, şirketin büyümesini destekleyen temel unsurlar arasında yer aldı.

Çok markalı yapısı, güçlü franchise ekosistemi ve teknoloji odaklı iş modeliyle faaliyetlerini sürdüren TAB Gıda, yılın ikinci yarısında da yeni restoran yatırımlarını hızlandırmayı, dijital kanallardaki büyümesini sürdürmeyi ve operasyonel verimliliğini daha da güçlendirmeyi hedefliyor.

"Disiplinli finansal yönetimimiz güçlü sonuçlar üretmeye devam ediyor"

TAB Gıda Finans, Mali İşler, Franchise ve Yatırımcı İlişkilerinden Sorumlu Genel Müdür Özgür Çetinkaya, ilk yarı performansını değerlendirirken şunları söyledi: "2026 yılının ilk yarısında elde ettiğimiz sonuçlar, sürdürülebilir büyüme stratejimizin ve disiplinli finansal yönetim anlayışımızın güçlü bir yansıması oldu. İlk altı ayda sistem genelinde satışlarımız yıllık bazda nominal olarak %45 artarak 40,6 milyar TL'ye ulaşırken, reel ciro büyümemiz %13 olarak gerçekleşti. FAVÖK'ümüz 6 milyar TL seviyesine ulaşırken, %20 FAVÖK marjı elde ettik. Net dönem kârımız ise 1,8 milyar TL oldu. Güçlü nakit yaratma kapasitemiz, etkin maliyet yönetimimiz ve franchise yapımızın sağladığı ölçek ekonomisi sayesinde operasyonel verimliliğimizi korurken, uzun vadeli değer yaratmaya devam ediyoruz. Finansal yapımızı güçlendiren bu yaklaşım, yatırımcılarımız ve tüm paydaşlarımız için sürdürülebilir büyümenin temelini oluşturuyor. TAB Gıda olarak, franchise sistemimizin gelişimini desteklemeye, yatırımcılarımız için sürdürülebilir değer üretmeye ve finansal yapımızı daha da güçlendirmeye kararlılıkla devam edeceğiz."

"Büyümemizin temelinde güçlü operasyonel yapımız ve insan odağımız bulunuyor"

TAB Gıda Operasyon, İnsan Kaynakları, İç Denetim, İdari İşler ve Bilgi Teknolojilerinden Sorumlu Genel Müdür Gökhan Asok ise şu değerlendirmede bulundu: "Yılın ilk yarısında operasyonel büyümemizi kararlılıkla sürdürdük. Toplam fiş sayımız geçen yılın aynı dönemine göre %12artarak 132 milyona ulaşırken, restoran ağımızı 78 yeni restoranla daha da genişlettik. Büyüme stratejimizi yalnızca yeni yatırımlarla değil, mevcut restoranlarımızın verimliliğini artıran uygulamalarla da destekledik. En önemli unsurlar, çalışma arkadaşlarımızın özverisi ve güçlü kurum kültürümüzdür. İnsan kaynağımıza yaptığımız yatırımları, eğitim programlarımızı ve teknolojiyi operasyonlarımızın merkezine alan yaklaşımımızı önümüzdeki dönemde de sürdüreceğiz."

"Markalarımızı büyütmeye ve misafir deneyimini geliştirmeye devam ediyoruz"

TAB Gıda Pazarlama ve Strateji, Paket Servis ve Kurumsal Ticari İlişkilerden Sorumlu Genel Müdür Sinan Ünal ise açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "İlk yarıda tüketici beklentilerini merkeze alan stratejimiz sayesinde markalarımızla daha fazla misafire ulaşmayı sürdürdük. Dijital kanallarımızın toplam satışlar içindeki payı %56seviyesine ulaşırken, paket servis operasyonlarımız büyümemizi destekleyen en önemli alanlardan biri olmaya devam etti. Paket servis kanalının toplam satışlar içindeki payı %30’u aştı. Aynı zamanda self-order ekranlarımızın satışlar içindeki payını da büyütmeye devam ettik ve bu teknolojiyi restoranlarımızın önemli bir bölümüne yaygınlaştırdık. Sadakat platformlarımız, dijital sipariş kanallarımız ve veri odaklı pazarlama uygulamalarımız sayesinde müşteri etkileşimimizi güçlendirirken, kampanyalarımız ve değer odaklı ürün stratejimizle geniş bir misafir kitlesine ulaşmayı başardık. Çok markalı yapımızın sağladığı sinerji, güçlü dijital altyapımız ve müşteri deneyimini sürekli geliştiren uygulamalarımızla yılın ikinci yarısında da sürdürülebilir büyümemizi desteklemeye devam edeceğiz."

Kocaer Çelik FAVÖK Marjını yüzde 16,1’e yükseltti

Zorlu piyasa koşullarına rağmen, yılın ilk yarısında 1,8 milyar TL FAVÖK elde edildi. Geçtiğimiz yıl haziran ayından bu yana ABD’de artan vergiler nedeniyle kesintiye uğrayan satışlar yılın ikinci çeyreğinde yeniden başlarken, üretim, satış ve pazarlama faaliyetlerini sürdürmek üzere Amerika Birleşik Devletleri’nde yeni bir şirket kurulmasına karar verildi.

Türkiye’nin önde gelen çelik profil üreticilerinden Kocaer Çelik ikinci çeyrek ve ilk yarı finansal sonuçlarını açıkladı. Küresel ticarette korumacılık önlemlerinin arttığı, jeopolitik risklerin yükseldiği ve savaş kaynaklı maliyet baskılarının belirginleştiği dönemde elde edilen bu sonuçlar, şirketin değişen piyasa şartlarına hızla uyum sağlayabildiğini net bir şekilde gösterdi.

Kârlılık Belirgin Şekilde Güçlendi

Kocaer Çelik, ikinci çeyrekteki güçlü performansıyla yılın ilk yarısında 11,6 milyar TL net satış geliri elde ederken, aynı dönemde düzeltilmiş FAVÖK 1,8 milyar TL ve net dönem kârı 610 milyon TL olarak gerçekleşti. 

İkinci çeyrekteki toplam satış hacmi yıllık yüzde 4,4 artarken net satışlar 6,2 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Şirket, yılın ikinci çeyreğinde 1 milyar TL düzeltilmiş FAVÖK ve 483 milyon TL net dönem kârı elde etti. Katma değerli ürünlerin payının rekor seviye olan yüzde 51’e yükselmesinin de desteğiyle düzeltilmiş FAVÖK marjı ikinci çeyrekte yüzde 16,1 ve ton başına FAVÖK 125 ABD doları seviyesine ulaştı.  Küresel ölçekte fiyat baskısının ve maliyet artışlarının sürdüğü bir dönemde kaydedilen bu iyileşme, şirketin verimlilik odaklı üretim yaklaşımının ve katma değerli ürün stratejisinin önemli bir yansıması oldu.

Yılın ilk yarısında yurt içi, yurt dışı ve ihraç kayıtlı satışları kapsayan yabancı para cinsinden satışların toplam gelirler içindeki payı yaklaşık yüzde 95 seviyesindedir.

Güçlü Bilanço Yapısını Korumaya Devam Etti

Kocaer Çelik, yılın ikinci çeyreğinde küresel ölçekte yaşanan dalgalanmalara rağmen güçlü bilanço yapısını korumayı sürdürdü. Haziran ayı sonu itibarıyla net finansal borç/FAVÖK oranı 0,70 seviyesinde gerçekleşirken, düşük finansal kaldıraç yapısı korunmaya devam etti. Böylece işletme sermayesi ihtiyacının karşılanması ve yeni pazar yatırımlarının hayata geçirilmesi açısından finansal esneklik sürdürüldü. 

Küresel Baskılara Karşı Esnek Üretim Gücü Öne Çıktı

Yılın ilk yarısında küresel çelik sektörü; zayıf talep, arz baskısı, artan korumacılık önlemleri, yükselen maliyetler ve jeopolitik risklerin etkisi altında kaldı. Dünya ham çelik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre gerilemeye devam ederken, Türkiye’nin ham çelik üretiminde yüzde 8,1 artış kaydedildi. Türkiye 2025 yıl sonundaki dünyanın en büyük 7. çelik üreticisi konumunu 2026’nın ilk yarısında korudu.

Orta Doğu’da şubat sonunda başlayan savaşın enerji ve navlun maliyetleri ile tedarik ve sevkiyat süreçleri üzerinde oluşturduğu baskıya, geçtiğimiz yıllardan bu yana ABD’de artan vergiler ve Avrupa pazarındaki kota düzenlemeleri de eklendi. Bu gelişmeler, küresel çelik ticaretinde maliyet ve fiyat belirsizliğinin artmasına neden oldu.

Kocaer Çelik’in esnek üretim altyapısı, geniş ürün portföyü ve farklı pazarlara erişim kabiliyeti sayesinde çeşitli coğrafya ve sektörlerden gelen siparişler dengeli biçimde yönetildi. Değişen talep koşullarına göre üretim planlamalarının hızlı biçimde uyarlanabilmesi de satış hacmindeki artışta etkili oldu.

Katma Değerli Ürünlerin Payı İkinci Çeyrekte Yüzde 51, Yılın İlk Yarısında Yüzde 49’a Ulaştı

Kocaer Çelik’in katma değerli üretime dayalı büyüme stratejisi, yılın ilk yarısında ürün karmasına olumlu yansıdı. Katma değerli ürünlerin toplam satış hacmi içindeki payı yılın ikinci çeyreğinde rekor seviye olan yüzde 51’e yükselirken, yılın ilk altı ayındaki oran yüzde 49’a ulaştı.

Enerji nakil hatları, güneş enerjisi altyapıları, çelik yapılar ve madencilik gibi mühendislik kabiliyeti ve özel üretim gerektiren sektörlere yönelik ürünlerin satışlardaki ağırlığı arttı. Bu ürünlerin sağladığı yüksek marj, ikinci çeyrekte gözlenen FAVÖK marjı iyileşmesinin ve ton başına FAVÖK artışının temel destekleyicilerinden biri oldu.

ABD Satışları İkinci Çeyrekte Yeniden Başladı

Kocaer Çelik’in tarifeler öncesinde güçlü bir konuma sahip olduğu ABD pazarındaki satışları, geçtiğimiz yıl haziran ayında ABD’nin tüm dünyaya uygulamış olduğu ithal çelik ürünlerine yönelik korumacılık önlemlerinin artmasının ardından kesintiye uğramıştı. Değişen piyasa koşulları doğrultusunda yürütülen çalışmalar sonucunda ABD’ye yönelik satışlar yılın ikinci çeyreğinde yeniden başladı.

Global rekabet gücünün artırılması, müşteri taleplerinin daha yakından izlenmesi, teklif ve sipariş süreçlerinin hızlandırılması, müşterilerle doğrudan temasın güçlendirilmesi ve pazardaki gelişmelere daha hızlı karşılık verilmesi amacıyla Kocaer Çelik’in hâkim ortak olarak yer alacağı ABD merkezli yeni bir şirket kurulmasına karar verildi.  

Hakan Kocaer: “Zorlu Koşullara Rağmen Kârlı Büyümemizi Sürdürdük”

Kocaer Çelik Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Kocaer, sonuçlara ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

“Yılın ikinci çeyreği; jeopolitik risklerin, ticaret engellerinin ve maliyet baskılarının küresel çelik sektörünü zorlamaya devam ettiği bir dönem oldu. Bu koşullar altında satış hacmimizin artması, FAVÖK marjımızın yükselmesi, katma değerli ürünlerin payının rekor seviyeye ulaşması, ikinci çeyreğin şirketimiz için güçlü bir çeyrek olduğunu net bir biçimde ortaya koymuştur.

ABD, uzun vadeli büyüme potansiyeline inandığımız stratejik pazarlarımızdan biri. Tarifelerin ardından kesintiye uğrayan satışlarımızın yeniden başlamasını önemli bir gelişme olarak görüyoruz. Bu pazardaki büyümenin kalıcı hale gelmesi için müşterilerimize daha yakın olmamız ve ticari süreçleri yerinde yönetmemiz gerekiyor. Bu nedenle ABD merkezli yeni bir yapılanmaya gitmek yönünde karar aldık.

Yeni yapıyla müşteri ilişkilerimizi geliştirmeyi, doğrudan satış kanallarımızı genişletmeyi ve pazardaki fırsatlara daha hızlı karşılık vermeyi amaçlıyoruz. Bu adımı yurt dışı dağıtım kanallarımızı güçlendirmeye yönelik uzun vadeli stratejimizin bir parçası olarak görüyoruz.

Yılın geri kalanında, hacim artışını, kârlılık ve sermaye disipliniyle birlikte yöneteceğiz. Katma değerli ürünlere odaklanarak coğrafi çeşitliliğimizi de geliştireceğiz. Güçlü bilanço yapımızın sağladığı imkânlarla organik ve inorganik büyüme fırsatlarını değerlendirmeyi sürdüreceğiz.”

Altında "Sıfır İşçilik" Dönemi Başladı

Altın fiyatlarının iniş-çıkışları yatırımcısını korkutuyor. Bu iniş çıkışları dikkate alan Kahramanmaraş Paris Kuyumcu “Sıfır İşçilik” sloganı başlattı.

Paris Kuyumcu Müdürü Eshabil Taşçı: "Amacımız vatandaşın altına daha kolay ulaşmasını sağlamak."

Tüketicinin en fazla dikkat ettiği konuların başında işçilik maliyetleri geliyor. Yatırım amacıyla altın alan vatandaşlar, yüksek işçilik bedelleri nedeniyle daha avantajlı seçeneklere yönelirken, Paris Kuyumcu'nun başlattığı "Sıfır İşçilik" uygulaması sektörde dikkat çekiyor.

Paris Kuyumcu Müdürü Eshabil Taşçı, uygulamanın temel hedefinin vatandaşın altına daha uygun şartlarda ulaşmasını sağlamak olduğunu söyledi.

Taşçı, altın alırken artık yalnızca gram fiyatının değil, işçilik maliyetinin de önemli bir unsur haline geldiğini belirterek şunları kaydetti:

"Son dönemde altın fiyatlarının yükselmesiyle birlikte vatandaşlarımız her kuruşun hesabını yapıyor. Biz de bu noktada müşterilerimizin yükünü hafifletmek amacıyla sıfır işçilik uygulamasını hayata geçirdik. Amacımız daha fazla kişinin güvenle ve uygun maliyetle altın sahibi olabilmesini sağlamak."

"Yatırımcı artık işçiliğe değil altına para ödemek istiyor"

Tüketici alışkanlıklarının değiştiğine dikkat çeken Taşçı, yatırım amaçlı altın alımlarında işçilik maliyetinin artık belirleyici hale geldiğini ifade etti.

"Eskiden vatandaş model ve tasarıma daha fazla önem veriyordu. Bugün ise yatırımcı, ödediği paranın doğrudan altına gitmesini istiyor. Çünkü ileride bozdururken yaşayacağı kaybı da hesap ediyor. Biz de bu beklentiye uygun bir satış politikası oluşturduk."

"Üreticiden tüketiciye avantaj sunuyoruz"

Paris Kuyumcu olarak doğrudan üretim gücünden yararlandıklarını belirten Taşçı, bu sayede müşterilere daha rekabetçi fiyatlar sunabildiklerini söyledi.

"Aracı maliyetlerini minimum seviyeye indirerek müşterilerimize avantaj sağlamaya çalışıyoruz. Hedefimiz sadece satış yapmak değil, uzun vadeli güven ilişkisi kurmak. Müşterilerimizin memnuniyeti bizim için en büyük kazançtır."

Sektörde yeni rekabet dönemi

Kuyumculuk sektöründe önümüzdeki süreçte fiyat rekabetinin yalnızca altının gram fiyatı üzerinden değil, işçilik politikaları ve şeffaf fiyatlandırma üzerinden de şekilleneceğini ifade eden Taşçı, tüketicilerin alışveriş yaparken işçilik oranlarını mutlaka sorgulaması gerektiğini sözlerine ekledi.

Paris Kuyumcu'nun "Sıfır İşçilik" uygulaması, özellikle yatırım amaçlı altın almak isteyen vatandaşlar tarafından yoğun ilgi görürken, sektör temsilcileri bu modelin önümüzdeki dönemde daha fazla kuyumcu tarafından benimsenebileceğini değerlendiriyor.

İşverenler yan hak kartını masaya sürüyor

Yılın ikinci yarısında çalışanlarına destek olmak isteyen şirketler, ücret politikalarını yeniden gündeme taşıdı. Artan maliyetler ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle birçok şirket, çalışanlarının alım gücünü koruyacak yan hak uygulamalarına ağırlık veriyor.

 Vergi ve maliyet avantajı sunan yemek kartları ile esnek ve kişiselleştirilebilir kurumsal hediye kartları, hem çalışan deneyimini güçlendiriyor hem de şirketlere sürdürülebilir bir yan hak yönetimi sunuyor.

Bir yandan maliyetlerini dengede tutmaya çalışan işverenler, diğer yandan çalışan bağlılığını ve motivasyonunu koruyabilmenin yollarını arıyor. Türkiye'de çalışan bağlılığının 2025 itibarıyla yalnızca %10 seviyesinde olması, şirketleri yeni arayışlara yöneltiyor.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Edenred Türkiye CHRO'su İpek Baylav, günümüz çalışma hayatında ücretin önemini koruduğunu ancak çalışanların işverenden beklentilerinin artık çok daha kapsamlı hale geldiğini belirterek şunları söyledi: "Rekabetçi ücret politikaları çalışanlar için elbette önemini koruyor. Ancak çalışan deneyimini belirleyen unsurlar artık yalnızca maaşla sınırlı değil. Çalışanlar, günlük yaşamlarını kolaylaştıran, ihtiyaçlarına doğrudan dokunan ve kendilerini değerli hissettiren destekleri de önemsiyor. Şirketlerin çalışanların toplam refahını destekleyen uygulamalara daha fazla odaklanması gerekiyor. Bu noktada yan haklar; çalışan bağlılığını güçlendiren, işveren markasını destekleyen ve şirketlerin maliyetlerini daha verimli yönetmesine katkı sağlayan stratejik bir yatırım haline geliyor."

Çalışan beklentileri değişiyor, esnek yan haklar öne çıkıyor

Mercer Global Talent Trends araştırmasına göre çalışanların %81'i, kendilerini önemseyen ve ihtiyaçlarına uygun destek sunan işverenleri tercih ediyor; yan haklar ise bu deneyimin en önemli bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Çalışan profilinin ve ihtiyaçlarının giderek çeşitlendiğini belirten Baylav, farklı kuşakların aynı iş ortamında yer almasının şirketleri daha esnek yan hak modellerine yönelttiğini söyledi. "Artık herkesin önceliği aynı değil. Bir çalışan market alışverişini önceliklendirirken, bir başkası okul alışverişi, teknoloji, giyim ya da kişisel bakım harcamalarını ön planda tutabiliyor. Bu nedenle standart yan hak paketleri yerine çalışanlara seçim hakkı tanıyan uygulamalar çok daha fazla değer görüyor. Çalışanlar kendileri için gerçekten ihtiyaç duydukları alanda destek alabilmek istiyor."

"Örneğin Ticket Gift, çalışanların tek bir kategoriye bağlı kalmadan okul alışverişinden teknolojiye, marketten giyime kadar farklı ihtiyaçları doğrultusunda seçim yapabilmelerine olanak tanıyor. Böylece işverenler herkese aynı yan hakkını sunmak yerine, çalışanlarının kendi önceliklerine göre değerlendirebileceği daha esnek bir yan hak modeli oluşturabiliyor. Çalışan açısından bakıldığında ise kendisi için gerçekten ihtiyaç duyduğu desteği seçebilmek çok daha anlamlı bir deneyim sunuyor."

Yemek kartları satın alma gücünü ve motivasyonu destekliyor

Çalışanların günlük harcamaları içinde en büyük payı temel ihtiyaçların oluşturduğunu belirten Baylav, özellikle gıda harcamalarının ekonomik dalgalanmalardan en hızlı etkilenen kalemlerden biri olduğuna dikkat çekti. Yemek kartlarının uzun yıllardır çalışanların en fazla önem verdiği yan haklar arasında yer aldığını vurgulayan Baylav, sözlerine şöyle devam etti: 

“Araştırmalar, çalışanların günlük hayatına dokunan desteklerin yalnızca ekonomik değil, performans açısından da önemli sonuçlar yarattığını gösteriyor. DoorDash for Business’ın 2024 State of Workplace Meals Raporu’na göre yemek yan hakkı alan çalışanların %91'i iş memnuniyetinin daha yüksek olduğunu, %85'i kendilerini daha değerli hissettiğini, %79'u daha üretken hissettiğini, %72'si ise zihinsel sağlığının olumlu etkilendiğini ifade ediyor. Bu veriler, çalışan deneyimini güçlendiren yan hakların şirket performansına da doğrudan ve dolaylı katkı sağladığını net bir şekilde ortaya koyuyor.”

Gallup'un State of the Global Workplace araştırmasına göre, yüksek çalışan bağlılığına sahip ekiplerde; verimlilik %18 artıyor, devamsızlık %78 azalıyor; işten ayrılma oranı düşük devirli organizasyonlarda %43 azalıyor, müşteri sadakati ve kârlılık da anlamlı şekilde yükseliyor.  Gallup verileri, çalışan bağlılığını güçlendiren uygulamaların yalnızca çalışan deneyimini değil; verimlilik, devamsızlık ve çalışan devir oranı gibi kritik iş sonuçlarını da doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor.

▬▬

Edenred Türkiye Hakkında: Türkiye’de yemek kartları sektörünün öncüsü Edenred Türkiye, 34 yıldır gerek çalışanlara gerek işverenlere gerekse ülke ekonomisine katkısını artırarak sürdürüyor. Şirketlere verimli bir kurumsal gider yönetimi sağlayan Edenred Türkiye; Ticket Restaurant Yemek Kartı ile öğle yemeği harcamalarında, Ticket Gift Hediye Kartları ile teşvik ve ödüllendirme programlarında, Ticket Car Akaryakıt Çözümleri ile kurumsal akaryakıt alımlarında şirketlere tasarruf sağlıyor ve hayatı kolaylaştırıyor. Edenred Türkiye, Türkiye’de 35 bini aşkın kurumsal müşterisinin 2,1 milyonu aşkın çalışanına 75 bin üye restoran, kafe, büfede 7.500’den fazla markette, onlarca markanın binlerce mağazasında ve binlerce akaryakıt istasyonunda hizmet veriyor. 

Edenred; çalışan bağlılığı yan haklar ve mobilite alanlarının küresel liderdir. 44 ülkedeki 1 milyondan fazla kurumsal müşterisinin 60 milyondan fazla kullanıcısına 2 milyondan fazla üye iş yerinin hizmet ve ürünlerine erişim sağlıyor. Edenred, çalışanlara (yemek kartları, hediye kartları, ulaşım, sağlık, ödüller ve avantajlı teklifler), filo yöneticilerine (akaryakıt alımları, elektrikli araç şarjı dahil çoklu enerji çözümleri, bakım hizmetleri, KDV iade hizmetleri, yol geçiş ücretleri ve otopark) ve kurumsal ödemelere (sanal kartlar) yönelik dijital çözümler sunuyor. Edenred’in "'Bağları zenginleştirerek güçlendiriyoruz. Daima daha iyisi için." var oluş amacına uygun yönetilen bu çözümler, çalışanların refahını ve satın alma gücünü artırıyor ve çalışanların hayatını kolaylaştırıyor. Daha sağlıklı gıdaya, daha çevre dostu ürünlere ve daha sürdürülebilir mobiliteye erişimi teşvik ediyorlar. Son olarak, istihdam piyasasını ve yerel ekonomileri canlandırırken işletmelerin çekiciliğini ve verimliliğini artırıyorlar. Edenred'in 12.000 çalışanı, iş dünyasını her gün daha güvenli, daha verimli ve daha sorumlu entegre bir ekosistem haline getirmeye kararlı. 2025 yılında Grup, benzersiz teknoloji platformu sayesinde ağırlıklı olarak mobil uygulamalar, çevrimiçi platformlar ve kartlar aracılığıyla 49 milyar € iş hacmi gerçekleştirdi. Edenred, Euronext Paris borsasında işlem görüyor ve şu endekslerde yer alıyor: CAC Next 20, CAC Large 60, Euronext 100, Euronext Tech Leaders, FTSE4Good, DJBIC Europe Index ve DJBIC World index.

Küresel enerji yatırımlarında hedef yıllık 250 milyar dolar

Küresel nükleer enerji talebinin karşılanması için 2050'ye kadar 250 milyar dolarlık yıllık yatırım tutarının üzerine çıkılması ve yaklaşık 6 trilyon dolarlık yatırım ortamı oluşturulması gerekiyor.

Dünya Nükleer Birliği'nin "Ana Akım Finansmana Geçiş Yol Haritası: Nükleer Enerji Ölçeklendirilmesinin Yolu" raporundan yaptığı derlemeye göre, bu yatırım miktarı 38 ülke tarafından kabul edilen küresel nükleer enerji kapasitesinin 2050'ye kadar en az üç katına çıkarılması hedefiyle uyumlu olduğu ifade ediliyor.

Nükleer enerjinin yalnızca mevcut birkaç pazarda değil, küresel ölçekte sanayi ölçeğine ulaşabilmesi için kamu kaynaklarının yanı sıra özel sektör finansmanının da değerlendirilmesine ihtiyaç bulunuyor.

Sermayenin yalnızca yeni elektrik üretim tesislerine değil, bunların büyük ölçekte işletilmesini sağlayacak nükleer yakıt döngüsüne de yönlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Böylelikle artan elektrik talebinin karşılanması, enerji güvenliğinin artırılması ve iklim değişikliği ile mücadelede karbonsuzlaşma çabalarının gerçekleştirilmesi için nükleer enerjiye ihtiyaç duyuluyor.

Nükleer enerji talebinin artırılması amacıyla da 2050'ye kadar 250 milyar dolarlık yıllık yatırım tutarının üzerine çıkılması ve yaklaşık 6 trilyon dolarlık yatırım fırsatı oluşturulması gerekiyor.

Raporda, nükleer enerjinin hükümet odaklı ve proje bazlı finansman modelinden çıkarılarak, yaygın biçimde yatırım yapılabilen bir enerji altyapısı varlık sınıfına dönüşmesi için öz sermaye ve borç finansmanı sağlayan kurumsal yatırımcılara yönelik fırsatlar ile bu dönüşümü sağlayacak altı temel uygulama adımı ortaya konuluyor.

Birliğin yol haritası, nükleer enerjinin ana akım bir yatırım varlığı haline gelebilmesi için şu 6 koşulun oluşturulmasını öneriyor:

"Kurumsal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, iş modellerinin standartlaştırılması, risk ve getirilerin ölçülebilir hale getirilmesi, piyasa gelir mekanizmalarının oluşturulması, tedarik zincirinin kapasite ve olgunluğunun artırılması, dönüşümü destekleyecek finansman mekanizmalarının geliştirilmesi."

Stratejik uranyum stokları artacak

Raporda, deniz üstü rüzgar enerjisi, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve diğer sermaye yoğun enerji altyapısı sektörlerinde benzer dönüşümlerin başarıyla gerçekleştirildiği, nükleer enerjinin de aynı yolu izleyebileceği ifade edildi.

Finans kuruluşlarının nükleer enerji konusundaki bilgi düzeyini artırması, yatırım değerlendirme kapasitesini geliştirmesi, risk paylaşımının daha net tanımlanmasına katkı sağlaması ve ilk yatırım işlemlerine katılması halinde, daha geniş kurumsal sermayenin sektöre yönlendirilmesinin mümkün olacağı belirtildi.

Öte yandan küresel nükleer enerji sektörünün temel hammaddesi olan uranyum, yüksek enerji yoğunluğu sayesinde düşük miktarda yakıtla uzun süre elektrik üretimine olanak tanıyor.

Artan nükleer kapasite hedefleri, başta Kazakistan, Kanada ve Namibya olmak üzere önemli üretici ülkelerde uranyum madenciliği ve yakıt tedarik zincirine yönelik yatırımları da hızlandırırken, birçok ülke enerji güvenliğini güçlendirmek amacıyla stratejik uranyum stoklarını artırmaya yönelik adımlar atıyor.

Yapay zeka talebi ve arz endişeleri baz metalleri yukarı taşıdı

Emtia piyasasında baz metaller, temmuz ayında yapay zeka sektörüne devam eden talep ve küresel arza yönelik endişelerle pozitif seyretti.

Yapay zeka sektöründe talebin devam etmesi, ABD Merkez Bankasının (Fed) politika faizini yakın zamanda artırmayacağına yönelik öngörüler, dolar endeksindeki zayıflama ve arz endişeleri temmuz ayında baz metal fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu.

Bu gelişmelerle tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar bakırda yüzde 4,7, alüminyumda yüzde 2,5, kurşunda yüzde 0,2, nikelde yüzde 5,2 ve çinkoda yüzde 2,5 arttı.

Mevcut ve planlanan maden projelerinin hızla artan tüketimi karşılamaya yetmeyebileceğine yönelik endişeler bakırda arz endişelerini artırdı.

Güney Kore ve Şili arasındaki işbirliği de bakırda talebe yönelik iyimserliği destekledi.

Güney Kore ve Şili kritik mineral tedarik zincirinde işbirliğini derinleştiriyor. İki ülke, lityum ve bakır odaklı beş mutabakat zaptı imzaladı. İşbirliği bakanlık düzeyine çıkarıldı. Anlaşma tam zincir ortaklığını, bilgi paylaşımını ve teknoloji işbirliğini kapsıyor. Şili en büyük bakır üreticisi, Güney Kore ise yarı iletken ve batarya sektöründe öne çıkan bir ülke.

Küresel bakır stoklarındaki düşüş sürerken, Şili'deki maden arzına yönelik endişeler ve düşük işleme ücretleri arz tarafındaki sıkılığa işaret ediyor.

Çin'den gelen güçlü talep, küresel bakır piyasasını iyice sıkıştırdı.

Üretim tarafında da sıkıntı büyüyor. İzabe tesislerinde hava koşulları ve operasyonel aksamalar nedeniyle yaşanan düşüşler arz baskısını daha da artırdı.

ABD'nin bakır ithalatına gümrük tarifesi getirebileceğine yönelik beklentiler de bakırda arz endişelerini tetikledi ve yükselişe neden oldu.

Orta Doğu'ya ilişkin riskler alüminyum fiyatlarını etkilemeye devam ediyor

Çin'in alüminyum ihracatındaki artış da küresel çapta alüminyuma olan talebi ortaya koyuyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, Küresel Kritik Mineraller 2026 Görünüm Raporu'nda arzdaki sıkışıklığın etkisiyle alüminyum, bakır gibi baz metallerin fiyatlarının Ocak 2025 ile Nisan 2026 arasında yükseldiğini, bakır fiyatlarının ise rekor seviyelere ulaştığını ortaya koydu.

Orta Doğu'daki gerilimler ve düşük stok seviyeleri alüminyum piyasasında fiyatların yükselmesine neden oluyor.

Londra Metal Borsası ve Şanghay Metal Borsasında alüminyum stoklarının gerilemesi de arz endişelerini tetikleyen önemli unsurlar arasında yer aldı.

Orta Doğu'da çatışmaların devam etmesinden dolayı alüminyum kutu tedarikinin zorlaşmasının Coca-Cola gibi şirketlerin de faaliyetlerini etkilediğine dair haberler görülüyor.

Nadir toprak, uranyum ve kalay gibi elementlere yönelik yeni kontroller sebebiyle Endonezya’dan alüminyum sevkiyatının aksaması da bu metaldeki arz endişelerini artıran başka bir unsur olarak öne çıktı.

Diğer taraftan ABD'nin 60 ülkeye yüzde 12,5’lik gümrük vergisi getireceğine dair haber akışı nikelde ticaret maliyeti endişelerini artırırken, Endonezya'nın kota sınırlamaları da nikelde arz endişelerinin artmasına neden oldu.

Çinkoda da düşük stoklar ve arz riskleri öne çıkıyor.

Savunma sanayi sektöründen gelen talep de baz metallerdeki fiyat artışında etkili oldu

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, yaptığı değerlendirmede, baz metaller tarafında özellikle savunma sanayi sektörü ve aynı zamanda yapay zeka tarafındaki talebin öne çıktığını belirtti.

Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Gördüğümüz kadarıyla şu anda özellikle küresel büyümede en fazla katkıyı veren sektör yapay zeka sektörü. En fazla yatırımı yapan sektör yapay zeka sektörü ve bu nedenle de baktığımız zaman en büyük büyümenin de burada olduğunu görüyoruz. Yapay zeka sektöründeki büyüme kaynaklı etkilerle özellikle baz metaller tarafında talep ciddi oranda artıyor."

Özellikle yapay zeka şirketlerinin hisselerinde son dönemde satış baskısı olsa ve bu durum piyasada bir miktar soru işaretleri oluştursa bile yapay zeka tarafında reel anlamda çok ciddi bir talep ve büyüme olduğunu ifade eden Ergezen, "Bu büyüme önümüzdeki dönemde de devam edecek ve bu nedenle de belli başlı baz metaller tarafında yukarı yönlü seyrin de güçlü kaldığını en azından düşüşlere karşı daha dirençli olduğunu göreceğiz." diye konuştu.

Hürmüz'deki kesinti LNG taşımacılığında maliyetleri katladı

Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin kesintiye uğraması, küresel LNG arzında aksamalara yol açarken sefer sürelerini uzattı ve gemi kiralama ile deniz yakıtı maliyetlerini 2022 enerji krizinden bu yana en yüksek seviyelere çıkardı.

Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumunun (GECF) Temmuz 2026 Aylık Gaz Piyasası Raporu'ndan derlenen bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin ardından LNG taşımacılığında gemi kiralama, deniz yakıtı ve savaş riski sigortası maliyetlerinde sert artış yaşandı.

Raporda, Hürmüz Boğazı'nın Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) LNG ihracatı için tek deniz çıkışı olduğuna işaret edilerek, bu iki ülkenin küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini karşıladığı belirtildi. Bu nedenle boğazdaki kesinti, Katar ve BAE kaynaklı sevkiyat kaybını kısa sürede küresel LNG taşımacılığı ve teslimat piyasasına yansıttı.

Katar ve BAE kaynaklı sevkiyatlar durma noktasına geldi

GECF'ye göre, Orta Doğu'daki çatışmaların 28 Şubat 2026'da tırmanmasının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin kesilmesi, Katar ve BAE'den LNG ihracatını durma noktasına getirdi,

Mart-haziran döneminde Katar'dan 300'ü aşkın, BAE'den ise yaklaşık 20 LNG kargosu piyasaya ulaşamadı. Yaklaşık 160 LNG gemisi Körfez'de mahsur kaldı veya Umman Körfezi'nde demirde beklemeye mecbur oldu.

Gemilerin yeni yük almak üzere yeniden piyasaya dönememesi, spot piyasadaki kullanılabilir gemi kapasitesini daralttı.

Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı güzergahındaki güvenlik riskleri de LNG gemilerinin Ümit Burnu çevresindeki daha uzun rotalara yönelmesine neden oldu.

Rapora göre, bu rota değişikliği, Atlantik Havzası ile Asya-Pasifik arasındaki LNG seferlerine 15 ila 20 gün ekledi. Gemilerin daha uzun süre seferde kalması, aynı miktarda LNG'nin taşınması için daha fazla gemiye ihtiyaç duyulmasına ve spot piyasadaki kapasitenin azalmasına yol açtı.

Süveyş Kanalı'nı kullanan LNG gemisi sayısı 2021'de 509 iken 2025'te 140'a geriledi. Aynı dönemde Panama Kanalı'nı kullanan LNG gemisi sayısı da 251'den 32'ye düştü. Böylece Ümit Burnu, küresel LNG ticaretinde başlıca alternatif güzergahlardan biri haline geldi.

Günlük gemi kiralama bedeli 235 bin dolara çıktı

Kullanılabilir gemi kapasitesindeki daralmanın ardından üç yakıtlı dizel-elektrik (TFDE) tipi LNG gemilerinin günlük spot kiralama bedeli, şubat başındaki 5 bin dolardan mart başında 235 bin dolara yükseldi.

GECF, bu seviyenin LNG gemi kiralama piyasasında 2022 enerji krizinin zirvesinden bu yana görülmediğini bildirdi.

TFDE tipi gemilerin aylık ortalama günlük kiralama bedeli şubattaki 18 bin dolardan martta 108 bin dolara çıktı. Buhar türbinli gemilerin aylık ortalama günlük kirası ise aynı dönemde 3 bin dolardan 50 bin dolara yükseldi.

Katar'ın uzun vadeli LNG sözleşmeleri kapsamında çalışan bazı gemilerin ihracattaki düşüş nedeniyle spot piyasada kullanılabilir hale gelmesiyle kapasite sıkışıklığı nisandan itibaren kısmen hafifledi.

Uzayan seferlerin yakıt tüketimini artırması ve Hürmüz'deki kesintinin ardından ham petrol fiyatlarının yükselmesi, deniz yakıtı maliyetlerine de yansıdı.

LNG filosunun kullandığı ortalama deniz yakıtı fiyatı martta bir önceki aya göre yüzde 73 artarak ton başına 800 doların üzerine çıktı. GECF'ye göre bu, 2022 enerji krizinin zirvesinden bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.

Ümit Burnu'na yönelen gemilerin yakıt ikmal talebini sınırlı sayıdaki limanda yoğunlaştırması da deniz yakıtı primlerinin yüksek kalmasında etkili oldu.

Tek geçişin savaş riski sigortası 25 milyon dolara ulaştı

Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, LNG taşımacılığının sigorta maliyetlerini de önemli ölçüde artırdı.

Çatışmalar öncesinde geminin gövde ve makine değerinin ortalama yüzde 0,25'i düzeyinde olan ek savaş riski primi, Hürmüz Boğazı geçişlerinde yüzde 5 ila yüzde 10 aralığına yükseldi.

Böylece 250 milyon dolar değerindeki bir LNG gemisinin Hürmüz Boğazı'ndan tek geçişi için savaş riski sigortası maliyeti 25 milyon dolara kadar çıktı. LNG yüklerine yönelik sigorta primleri de çatışmaların en yoğun döneminde kargo değerinin yüzde 10 ila yüzde 20'sine ulaştı.

Uzayan rotalar ile artan gemi kiralama, yakıt ve sigorta giderleri, LNG'nin tüketici piyasalarına teslim maliyetini de yükseltti.

ABD Körfez kıyısından Güneybatı Avrupa'ya LNG taşıma maliyeti, 2025'in ikinci çeyreğinde milyon İngiliz ısı birimi (MMBtu) başına 0,6 dolar iken 2026'nın aynı döneminde 1,1 dolara yükseldi.

ABD LNG'sinin Ümit Burnu üzerinden Kuzeydoğu Asya'ya taşınma maliyeti de aynı dönemde MMBtu başına 1,8 dolardan 3,6 dolara çıktı. Panama Kanalı üzerinden yapılan sevkiyatların 2026'nın ikinci çeyreğindeki ortalama maliyeti ise MMBtu başına 2,8 dolar olarak hesaplandı.

ABD Körfez kıyısından Kuzeydoğu Asya'ya Panama Kanalı üzerinden yapılan sevkiyatlarda taşıma maliyeti, Temmuz 2025'te MMBtu başına 1,6 dolar iken Mart 2026'da yaklaşık 5 dolara ulaştı. Böylece navlunun toplam LNG teslim fiyatındaki payı yüzde 13'ten yaklaşık yüzde 25'e yükseldi.

Maliyetler zirveden geriledi ancak yıllık bazda yüksek kaldı

Marttaki zirvenin ardından gemi kiralama ve yakıt maliyetlerinde kısmi gerileme yaşansa da haziran verileri, seviyelerin geçen yılın belirgin biçimde üzerinde kaldığını gösterdi.

TFDE tipi LNG gemilerinin ortalama spot kiralama bedeli, haziranda günlük 60 bin 700 dolara ulaştı. Bu seviye, bir önceki aya göre yüzde 1, Haziran 2025'e göre ise yüzde 243 daha yüksek gerçekleşti.

İki zamanlı tahrik sistemine sahip LNG gemilerinin günlük ortalama kira bedeli 87 bin 400 dolara çıkarak yıllık bazda yüzde 171 artarken buhar türbinli gemilerin ortalama günlük kira bedeli 28 bin 100 dolara ulaşarak yüzde 806 yükseldi.

Deniz yakıtının ortalama fiyatı, haziranda aylık bazda yüzde 15 gerileyerek ton başına 680 dolara indi. Buna rağmen fiyat, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33, son 5 yılın haziran ayı ortalamasına göre ise yüzde 8 daha yüksek kaldı.

Bazı ana LNG rotalarındaki spot taşıma maliyetleri mayısa göre gerilese de Haziran 2025 seviyelerinin belirgin üzerinde seyretti.

GECF, 2030'a kadar küresel ölçekte yaklaşık 250 milyon ton/yıl yeni LNG sıvılaştırma kapasitesinin devreye alınmasını bekliyor.

Yeni kapasitenin yaklaşık yarısının ABD Körfez kıyısında yoğunlaşmasının Panama Kanalı üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendirilirken Kanada ve Meksika'nın Pasifik kıyılarındaki terminallerin Kuzey Amerika LNG'sinin Asya pazarına doğrudan ulaşmasını sağlayacağı, Afrika'da devreye alınacak yeni projelerin ise Avrupa ve Asya için alternatif tedarik güzergahları oluşturacağı öngörülüyor.

Dış ticaret 900 milyar lirayı aştı

Türk lirasıyla dış ticaret, ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 10,4 artarak, 916 milyar 966 milyon liraya ulaştı.

Ticaret Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre, ocak-temmuz döneminde Türkiye'nin ihracatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3,4 artarak 161 milyar 601 milyon dolara çıktı. Bu dönemde, Türk lirasıyla dış ticarette de yıllık bazda artış gerçekleşti.

Türk lirasıyla ihracat, ocakta geçen yılın aynı ayına göre, yüzde 6 azalışla 24 milyar 727 milyon lira oldu. İthalat ise ilk ayda yüzde 18,8 artışla, 83 milyar 526 milyon liraya çıktı. Böylece, yılın ilk ayında dış ticaret hacmi, 108 milyar 253 milyon lira olarak belirlendi.

Yılın ikinci ayında Türk lirasıyla ihracat, geçen yılın şubat ayıyla karşılaştırıldığında yüzde 2,1 azalışla 27 milyar 702 milyon liraya gerilerken, ithalat yüzde 10,5 yükselişle 92 milyar 868 milyon liraya ulaştı. Şubatta dış ticaret hacmi, 120 milyar 569 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Nisan ayındaki yükseliş dikkati çekti

Türk lirasıyla ihracat, martta 2025'in aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 artışla 31 milyar 667 milyon liraya çıkarken, ithalat yüzde 15,1 yükseldi. Söz konusu ayda, 110 milyar 185 milyon liralık ithalat gerçekleştirildi. Böylece martta Türk lirasıyla yapılan dış ticaret 141 milyar 852 milyon lira oldu.

Türk lirasıyla ihracatta, nisan ayındaki yükseliş dikkati çekti. Söz konusu ayda, ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,2 artışla 38 milyar 220 milyon lirayı bulurken, ithalat da yüzde 10,7 yükselişle 107 milyar 669 milyon liraya çıktı. Söz konusu ayda dış ticaret hacmi, 145 milyar 889 milyon lira olarak hesaplandı.

Kurban Bayramı'nın da kutlandığı mayısta, Türk lirasıyla gerçekleştirilen ihracatta yıllık bazda artış gerçekleşti. Söz konusu ayda ihracat, Mayıs 2025'e kıyasla yüzde 2,6 artarak 29 milyar 440 milyon lira olurken, ithalat yüzde 8,3 azalışla 82 milyar 453 milyon liraya geriledi. Böylece dış ticaret hacmi, mayısta 111 milyar 893 milyon lirayı buldu.

Türk lirasıyla ihracat, haziranda da 2025'in aynı ayına göre yüzde 26 artarak 29 milyar 952 milyon lira olurken, ithalat aynı dönemde yüzde 16,2 artışla 106 milyar 981 milyon liraya yükseldi. Söz konusu ayda, Türk lirasıyla 144 milyar 500 milyon liralık dış ticaret gerçekleştirildi.

Dış ticaret hacmi yıllık bazda yüzde 10,4 arttı

Geçen ay ise Türk lirasıyla ihracat, Temmuz 2025'e kıyasla yüzde 31,6 yükselişle 37 milyar 32 milyon liraya ulaştı. Bu dönemde ithalat ise yüzde 2,6 artışla, 106 milyar 981 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Geçen ay, Türk lirasıyla 144 milyar 13 milyon liralık dış ticaret yapıldı.

Bu yılın ocak-temmuz döneminde, Türk lirasıyla ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,9 yükselişle 190 milyar 349 milyon liradan, 218 milyar 738 milyon liraya çıktı. İthalat da aynı dönemde 640 milyar 179 milyon liradan, yüzde 9,1 artışla 698 milyar 228 milyon liraya ulaştı.

Böylece ocak-temmuz döneminde, Türk lirasıyla dış ticaret hacmi yıllık bazda yüzde 10,4 artışla 916 milyar 966 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

2025 ve 2026 yıllarının ocak-temmuz dönemlerinde, Türk lirasıyla gerçekleştirilen dış ticaret verileri şöyle (milyon lira):

TÜFE temmuzda aylık yüzde 1,93 arttı

Mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), temmuzda bir önceki aya göre yüzde 1,93 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı TÜFE göstergelerini açıkladı.

Buna göre, göstergelerin alt başlıklarından genel TÜFE, temmuzda aylık yüzde 1,93 yükseldi.

Geçen ay işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE yüzde 1,66, enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE yüzde 1,8 artış kaydetti.

Endeks, enerji ve gıda dışı mallarda yüzde 0,19 azalırken, enerjide yüzde 2,3, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 1,61, hizmette yüzde 3,18 yükseldi.

Mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı TÜFE göstergelerinin temmuzda aylık bazda değişimi (yüzde) şöyle:

Artan eğitim maliyetlerine sigorta güvencesi  

Türkiye'de 18 milyon öğrencinin eğitim masrafları artarken, aileler olası olumsuzluklara karşı bütçelerini güvenceye alıyor.

Katılım Emeklilik, vefat, maluliyet ve işsizlik risklerine karşı geliştirdiği faizsiz eğitim sigortalarıyla çocukların eğitim hayatının kesintiye uğramasını engellemeyi hedefliyor.

Yaklaşık 18 milyon öğrencinin eğitim hayatına devam ettiği ülkemizde, yükselen eğitim maliyetleri aileleri çocuklarının okul hayatını riske atmayacak çözümler aramaya itiyor. Bu ihtiyaca yanıt veren Katılım Emeklilik, faizsiz sigortacılık ilkeleriyle tasarladığı iki ürünle ailelere hem finansal güvence hem de gönül rahatlığı sağlıyor. Sektörünün öncü ve yenilikçi markası Katılım Emeklilik, geliştirdiği Eğitim Güvencesi Katılım Sigortası ve Okul Taksit Katılım Sigortası ürünleriyle, olası bir vefat, maluliyet veya işsizlik durumunda çocukların eğitim hayatının kesintiye uğramamasını hedefliyor. Faizsiz sigortacılık prensipleriyle hizmet veren Katılım Emeklilik, bu iki ürünle velilerin eğitim planlamasını, beklenmedik hayat olaylarına karşı da güvence altına almayı amaçlıyor.

"Eğitim bir harcama değil, deleceğe yapılan yatırımdır"

Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, eğitim hayat sigortalarına ilişkin şu değerlendirmede bulundu: "Bir ailenin hayatındaki en kırılgan denge, çocuklarının eğitimidir. Eğitim, bir harcama değil geleceğe yapılan bir yatırımdır. Biz Katılım Emeklilik olarak, ailelerin karşılaşabileceği beklenmedik durumlarda bu dengenin bozulmamasını önemsiyoruz. Eğitim Güvencesi ve Okul Taksit Güvencesi Sigortalarımızla, anne babaların üzerindeki en büyük kaygılardan birini hafifletmeyi hedefliyoruz. Yüzde 100 faizsiz sigortacılık anlayışımızla geliştirdiğimiz bu ürünler, velilerimize hem esneklik hem de gönül rahatlığı sağlıyor. Amacımız, hangi koşulda olursa olsun çocukların eğitim hayatının sekteye uğramamasını güvence altına almak." Ayhan Sincek, ürünlerin vergi avantajı da sunduğunu belirterek, ailelerin bu tür sigorta ürünlerini eğitim bütçelerinin doğal bir parçası olarak değerlendirmesini önerdi.

Eğitim Güvencesi ile uzun soluklu koruma

Katılım Emeklilik Eğitim Güvencesi Katılım Sigortası, sigortalının vefatı veya maluliyeti durumunda çocuğun eğitim masraflarının karşılanmasını sağlıyor. Ürün, 18-73 yaş arasındaki kişilere yönelik olup, sigorta süresi 2 ile 20 yıl arasında, ailenin ihtiyacına göre belirlenebiliyor. Teminat bedeli çocuğun yıllık eğitim giderine göre şekillendirilebiliyor; primler peşin, aylık veya yıllık taksitlerle ödenebiliyor. Ürün ayrıca vergi avantajı sunuyor.

Okul Taksit Güvencesi ile taksitler güvence altında

Katılım Emeklilik Okul Taksit Güvencesi Sigortası ise özellikle anlaşmalı eğitim kurumlarında, Albaraka Türk üzerinden Otomatik Taksit sistemiyle ödeme yapan velilere yönelik bir çözüm sunuyor. Sigortalının vefatı, kaza sonucu daimi maluliyeti veya işsiz kalması durumunda, çocuğun okul taksit ödemeleri güvence kapsamına alınıyor. 18-64 yaş arasındaki sağlıklı bireylerin başvurabildiği bu üründe sigorta süresi bir yıl olarak belirleniyor. 

Accor İlk Yarı Finansal Sonuçlarını Açıkladı

Zorlu küresel koşullara rağmen çevikliğini korudu. Accor'un 2026 Yılının İlk Yarısındaki Konsolide Gelirleri, 2025'in Aynı Dönemine Kıyasla Sabit Kur Bazında %3 Artarak 2,76 Milyar Euro Olarak Gerçekleşti.

Dünyanın Öncü Konaklama Grubu Accor, 2026 Yılının İlk Yarı Finansal Sonuçlarını Açıkladı. Accor'un 2026 Yılının İlk Yarısındaki Konsolide Gelirleri, 2025'in Aynı Dönemine Kıyasla Sabit Kur Bazında %3 Artarak 2,76 Milyar Euro Olarak Gerçekleşti.

Dünyanın önde gelen konaklama grubu Accor, zorlu küresel koşullara rağmen 2026’nın ilk yarısında çevikliğini korudu. Accor; 2026 yılının ilk yarısında RevPAR’ını %2,2 artırırken, net otel büyümesi %3,2 olarak gerçekleşti. Grubun geliştirme portföyü %11,4 büyürken, tekrarlayan FAVÖK sabit kur bazında %6,5 artarak 563 milyon euroya ulaştı. Tekrarlayan serbest nakit akışı ise %42 artışla 194 milyon euro olarak gerçekleşti. 

2026 yılının ilk yarısında Accor, yaklaşık 14 bin odaya karşılık gelen 109 yeni otel açarak son 12 ayda %3,2 net otel büyümesi kaydetti. Haziran 2026 sonu itibarıyla grubun portföyü 5.835 otelde toplam 881 bin 928 odaya ulaşırken, geliştirme portföyü 1.595 otelde 268 binden fazla odadan oluştu. Accor'un 2026 yılının ilk yarısındaki konsolide gelirleri, 2025'in aynı dönemine kıyasla sabit kur bazında %3 artarak 2,76 milyar euro olarak gerçekleşti. 

Accor Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Sébastien Bazin, sonuçlara ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

"Orta Doğu'daki gelişmelerin yarattığı olumsuz etkilere rağmen, 2026’nın ilk yarısında da güçlü büyümemizi sürdürdük. Bu performans; kilit pazarlardaki ivmemizi, ekiplerimizin özverisini, markalarımızın gücünü ve maliyet disiplinimizi yansıtıyor. Kontrol edebildiğimiz alanlara odaklanarak büyüme stratejimizi kararlılıkla uygulamaya devam ediyoruz. 2026 yılının geri kalanında da büyümemizi sürdürmeyi ve stratejik yol haritamızı hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Essendi'deki payımızın devrine ilişkin bağlayıcı anlaşmanın imzalanması ise Accor'un daha sade, öngörülebilir ve varlık hafif iş modeline dönüşümünde önemli bir kilometre taşı niteliği taşıyor. 2026 mali yılının ilk iki ayında otel faaliyetleri güçlü bir performans sergilerken, şubat ayı sonunda Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler ikinci çeyrekte makroekonomik ve jeopolitik ortamı önemli ölçüde etkiledi. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki faaliyetlerde görülen yavaşlama, en belirgin şekilde Lifestyle segmentinin performansına yansıdı. Buna karşın Accor, coğrafi ve segment bazındaki çeşitlendirilmiş portföyü ile sıkı maliyet disiplini sayesinde büyümesini sürdürdü.”

Accor, 2026 yılının devamında RevPAR büyümesini %2 ile %2,5 arasında gerçekleştirmeyi, ağ büyümesinin yaklaşık %3,5 olmasını ve tekrarlayan FAVÖK'ün, döviz kurlarındaki yaklaşık 10 milyon euroluk olumsuz etki dikkate alındığında 1,260 milyar euro ile 1,285 milyar euro aralığında gerçekleştirmeyi hedefliyor.

BTM girişimleri 11 milyon dolarlık yatırım çekti

İstanbul Ticaret Odası ve Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi Başkanı Avdagiç, BTM'yi girişimcilikte dünyanın en iyi 3'üncü startup merkezi yapmayı başardıklarını belirterek, "BTM'deki girişimler ilk altı ayda 11 milyon dolarlık yatırım çekti." dedi.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) ve Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi (BTM) Başkanı Şekib Avdagiç, BTM'yi girişimcilikte dünyanın en iyi 3'üncü startup merkezi yapmayı başardıklarını belirterek, "BTM'deki girişimler ilk altı ayda 11 milyon dolarlık yatırım çekti. 10 yılda BTM girişimlerinin aldığı toplam yatırım 66 milyon doları, toplam değerleme 560 milyon doları aştı." dedi.

BTM'nin yılın ilk yarısındaki performansını ve Türk girişimcilere sağlanan destekleri değerlendiren Avdagiç, 2026'nın ilk yarısının BTM açısından faaliyetleri artırmalarının yanı sıra ürettikleri etkinin daha görünür hale geldiği bir dönem olduğunu ve 10'uncu yılında girişimcilik ekosistemine sundukları çok boyutlu destek modelini daha da güçlendirdiklerini söyledi.

Avdagiç, eğitim, mentorluk, yatırımcı erişimi, kurumsal işbirlikleri ve uluslararası pazarlara açılım süreçlerini entegre şekilde yürüten yapılarıyla girişimleri, yatırımcıları, kurumsal şirketleri ve global ekosistem aktörlerini aynı çatı altında buluşturan güçlü merkez konumlarını pekiştirdiklerini belirterek, "İlk altı ayda yatırım, kurumsal işbirliği ve globalleşme alanlarında somut çıktılar elde ettik. İlk altı aylık dönemde toplam 851 girişime destek sağladık. Bu süreçte girişimcilerimize eğitim, mentorluk, iş geliştirme, yatırımcı erişimi ve ağ oluşturma gibi birçok alanda destek sunduk." değerlendirmesinde bulundu.

Bu dönemde hayata geçirilen en önemli projelerine dair bilgiler paylaşan Avdagiç, İstanbul Kalkınma Ajansı desteği ve İTO ortaklığıyla yürüttükleri Kesişim Projesi'ni işaret ederek, bu projeyle kurumların gerçek ihtiyaçlarını teknoloji girişimlerinin çözümleriyle buluşturduklarını, Emlak Konut ile gerçekleştirdikleri Yatırımcı Hızlandırma Programı'nı ise tamamladıklarını ve programı bireysel yatırımcılara da açtıklarını anlattı.

BTM Başkanı Şekib Avdagiç, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"BTM TEKMER olarak BİGG Cube Programı'nın konsorsiyum ortakları arasında yer aldık. Kurumlar ve Liderler İçin Yapay Zeka ve Dijital Dönüşüm Programı'nı başlattık. Uluslararası tarafta Saraybosna yapılanmamızı hayata geçirdik ve Road to START Summit'i İstanbul'a kazandırdık. İlk yarıyı ise "Türkiye’ye Değer" temasıyla düzenlediğimiz Sahne XL ile tamamladık. En belirgin büyümeyi yatırım çıktılarında, kurumsal işbirliklerinde ve uluslararası erişimde yaşadık. Londra ve Dubai ofislerimizle birlikte Saraybosna'yı ekledik. Avrupa, Körfez ve Balkanlar eksenindeki erişimimizi güçlendirdik."

Türk girişimcilerin bugün en temel ihtiyacının daha fazla genel eğitim değil, doğru müşteriye, doğru yatırımcıya ve doğru pazara ulaşmak olduğunu söyleyen Avdagiç, "Bunun yanında satış, finansal yönetim, güçlü ekip kurma, yatırım sürecine hazırlanma ve uluslararası pazarlara açılma konularında ciddi ihtiyaç bulunuyor." değerlendirmesinde bulundu.

"Gençler ve kadınlar girişimcilik yolculuklarına ilk adımlarını atıyor"

Avdagiç, BTM olarak girişimleri fikir aşamasından ölçeklenme sürecine kadar desteklediklerini belirterek eğitim, mentorluk, çalışma alanı ve birebir danışmanlığın yanında girişimleri İTO'nun güçlü ticaret ağıyla, kurumsal şirketlerle, yatırımcılarla ve uluslararası pazarlarla buluşturduklarını söyledi.

Her girişime aynı reçeteyi uygulamadıklarını belirten Avdagiç, "Girişimin ihtiyacını belirliyor, gerekiyorsa müşteri doğrulamasına, kurumsal işbirliğine, yatırıma ya da global pazara yönlendiriyoruz. Üstelik bütün bu destekleri girişimlerden ücret veya hisse almadan sunuyoruz." diye konuştu.

Kadın ve genç girişimcilere yönelik özel programlarının bulunduğuna işaret eden Avdagiç, şunları kaydetti:

"BTM’nin uyguladığı iki özel program sayesinde gençler ve kadınlar girişimcilik yolculuklarına ilk adımlarını atıyor. Genç girişimciliği erken yaşta desteklemeyi stratejik önceliklerimiz arasında görüyoruz. Bu kapsamda yürüttüğümüz Erken Girişimci Geliştirme (EGG) Programı, İstanbul Ticaret Odası liderliğinde, TOBB İstanbul Kadın Girişimciler Kurulu (İKGK) ve Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi ortaklığında yürütülen özel bir genç girişimcilik programıdır. Program, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile üniversite ve teknopark paydaşlarının desteğiyle gerçekleştirilmektedir."

Avdagiç, girişimlerin yatırımcıya ulaşması konusunda BTM'nin önemli bir köprü görevi gördüğüne işaret ederek, girişimi yalnızca yatırımcının karşısına çıkarmakla yetinmediklerini, önce yatırım sunumunu, finansal modelini, değerlemesini, büyüme stratejisini ve yatırım dokümanlarını hazırladıklarını, ardından girişimi yatırımcının tezine ve ilgi alanına göre doğru fonla veya melek yatırımcıyla eşleştirdiklerini anlattı.

Girişimcilerin elektronik üretim altyapılarından yapay zeka destekli otomasyona, yapay zekadan finansal teknolojilere kadar geniş bir alanda çözüm geliştirdiklerini ifade eden BTM Başkanı Avdagiç, Investor Desk görüşmeleri, Demo Day'ler, birebir yatırımcı buluşmaları ve Sahne XL'ın bu sürecin önemli araçları olduğunu, asıl farkın ise görüşme öncesindeki hazırlık ve görüşme sonrasındaki takip süreci olduğunu söyledi.

Yılın ilk yarısında yatırım alan girişimlerin bulunduğunu belirten Avdagiç, "Girişimcilikte dünyanın en iyi 3'üncü startup merkezi yapmayı başardığımız Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi’ndeki (BTM) girişimler ilk altı ayda 11 milyon dolarlık yatırım çekti. İlk yarıda 983 girişimciye destek sağladık. Bugüne kadar yatırım alan toplam BTM girişimi sayısı 143'e ulaştı. 10 yılda BTM girişimlerinin aldığı toplam yatırım 66 milyon doları, toplam değerleme 560 milyon doları aştı. Portföy büyüklüğümüz ise 2,1 milyar dolar seviyesine ulaştı." dedi.

Avdagiç, yapay zeka girişimlerinde ciddi bir artış gördüklerini vurgulayarak, "Türkiye genelinde de 2026'nın ilk yarısında en fazla yatırım turu yapay zeka girişimlerinde gerçekleşti. Ancak burada önemli olan yalnızca ürüne 'yapay zekâ' etiketi koymak değil. Girişimin hangi problemi çözdüğüne, sahip olduğu veriye, teknolojisinin savunulabilirliğine ve müşteriye sağladığı ölçülebilir faydaya bakıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin oyun sektöründe küresel başarısını kanıtladığını belirten Avdagiç, bunun yanında ileri üretim ve otomotiv teknolojileri, yapay zeka tabanlı B2B yazılımlar, sağlık teknolojileri, FinTek, enerji ve iklim teknolojilerinde önemli bir potansiyele sahip olduğunu, genç ve yetkin insan kaynağının, güçlü sanayi altyapısının ve büyük iç pazarın önemli avantajlar sunduğunu söyledi.

"Girişimcilikte küresel başarı hikayelerine odaklanıyoruz"

Avdagiç, Türk girişimlerine en fazla ilginin birçok ülkeden geldiğini ve bu ilgiyi tek bir ülke sıralamasına indirgemenin doğru olmayacağını anlatarak, ilginin girişimin faaliyet alanına göre değiştiğini, ABD'nin özellikle oyun, SaaS ve yapay zeka girişimleri için öne çıktığını, Birleşik Krallık ve Avrupa pazarlarında ise B2B yazılım, sağlık ve sanayi teknolojilerine, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Katar'da ise FinTek, perakende, inşaat teknolojileri ve yapay zeka çözümlerine güçlü bir ilgi gördüklerini ifade etti.

Kendileri için yıl sonu hedefinin yalnızca daha fazla etkinlik veya program düzenlemek olmadığını vurgulayan Avdagiç, "Her programın yatırım, satış, PoC, ihracat veya uluslararası işbirliğiyle sonuçlanmasını istiyoruz." dedi.

Avdagiç, değerlendirmesini şöyle tamamladı:

"Uzun vadeli vizyonumuz yalnızca daha fazla girişim çıkarmak değil, Türkiye'nin startup ekosisteminden güçlü bir teknoloji ekonomisine geçişine katkı sağlamak. Girişimlerin yatırım alan, ihracat yapan, nitelikli istihdam oluşturan ve küresel pazarlarda rekabet eden teknoloji şirketlerine dönüşmesini istiyoruz. Türkiye, Avrupa, Körfez, Orta Doğu ve Balkanlar arasında doğal bir girişimcilik ve teknoloji merkezi olabilecek potansiyele sahip. Girişimcilikte küresel başarı hikayelerine odaklanıyoruz. BTM’yi farklı coğrafyaları birbirine bağlayan, bilgiyi ticari değere dönüştüren ve Türkiye’den küresel başarı hikâyeleri çıkaran önemli yapılardan biri olarak konumlandırıyoruz."

Küresel piyasalarda Orta Doğu bilinmezliği

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da devam eden barış müzakerelerine karşın, her an yeni bir çatışmanın patlak verebileceğine yönelik endişelerle karışık seyrediyor.

ABD ile İran arasında kalıcı bir uzlaşı sağlanmasına yönelik Körfez ülkelerinin de katılımıyla yürütülen görüşmelerden henüz somut bir sonuç çıkmaması piyasalarda fiyatlamaları zorlaştırıyor.

Bölgede geçen hafta artan jeopolitik gerilimler kısmen azalsa da kalıcı barışa yönelik olumlu gelişmelerin gecikmesi ve Tahran yönetiminden belirgin bir sinyal gelmemesi, yatırımcıları yeni bir çatışma yaşanabileceği endişelerine sürüklüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis'te düzenlediği başkanlık kararnamesi imza töreninin ardından basın mensuplarının İran gündemine ilişkin sorularını yanıtladı. Trump, Tahran ile müzakerelerin bugün yeniden başladığını ve şu anda sürdüğünü belirterek, İran'ın müzakereler konusunda birbiriyle çelişen açıklamalar yaptığını savundu.

Trump, "Şu anda İran'ın talebi üzerine, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve diğer ülkelerin de desteklediği görüşmeleri yürütüyoruz. Bu, onların iyi bir anlaşma yapması için son şansı." diye konuştu.

Söz konusu ülkelerden kendisine "saldırıları durdurması" çağrısı gelmese II. Dünya Savaşı'ndan sonraki en büyük saldırılardan birine başlamaya hazır olduklarını söyleyen Trump, adı geçen Körfez ülkelerinden gelen telefonla saldırıları durdurma kararı aldığını belirtti.

Öte yandan küresel enerji tedariki için önemli olan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişleri sınırlı şekilde ilerlerken, petrol fiyatları yönünü yukarı çevirdi. 

Söz konusu durum, para politikası tarafında ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik beklenti oluşumunu zorlaştırıyor. Geçen hafta Fed'in politika faizini sabit bıraktığı toplantıda 3 üyenin faiz artışı yönünde oy kullanması, piyasalarda bir sonraki toplantıda şahin bir adım atılabileceği beklentilerini güçlendirmişti.

Ancak ülkede beklentilerin altında kalan büyüme verisi ile enflasyon göstergesi olan kişisel tüketim harcamaları (PCE) verisinin fiyat artışlarının yavaşlamaya işaret etmesi, söz konusu beklentilerin zayıflamasına neden oldu.

Halihazırda piyasalar, Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artırabileceğini büyük ölçüde fiyatlamaya devam ederken, cuma günü ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin bankanın faiz patikasına ilişkin beklentileri yeniden şekillendirebileceği tahmin ediliyor.

Gözler SpaceX'in bilançosunda

Bir taraftan jeopolitik gelişmelerin ekonomiler üzerindeki etkilerini değerlendiren piyasalar, bir yandan da hızlanan bilanço sezonunda önemli şirket bilançolarını takip ediyor.

Bu doğrultuda yapay zeka tabanlı veri analitiği yazılımları geliştiren ABD'li teknoloji şirketi Palantir'in genel olarak olumlu gelen bilançosu ve şirketin gelecek döneme ilişkin gelir tahminlerini artırması New York borsasında risk iştahını artırdı.

Bugün önemli teknoloji şirketlerinin finansal sonuçları yakından izlenecek. Bu şirketlerden halka arz sonrası ilk çeyrek bilançosunu açıklayacak SpaceX ile Advanced Micro Devices'ın (AMD) finansal sonuçları yatırımcıların odağında olacak.

Bu arada ABD'de ISM imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verisinin temmuzda 55,6 ile beklentilerin üzerinde gelmesi ülkede ekonomik aktivitenin canlılığını koruduğunu gösterdi.

Bu gelişmeler ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 4,70'de seyrederken, dolar endeksi 100 bandındaki duruşunu sürdürüyor. Altının ons fiyatı ise güne yüzde 0,2 artışla 4 bin 62 dolardan, ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 1,5 artışla 85 dolarda bulunuyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,48, Nasdaq endeksi yüzde 2,13 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,32 yükseldi. Dow Jones endeksi, kapanışta tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları İngiltere hariç yükseldi

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç pozitif seyrederken, Orta Doğu'da gerilimlerin azalabileceğine yönelik umutlar bölge piyasalarına yansıdı.

Bölgede dün açıklanan makroekonomik verilerde Avro Bölgesi'nde imalat sanayi PMI, temmuzda son 4,5 yılın en hızlı artışıyla 51,9 puana yükseldi. İngiltere'de imalat PMI temmuzda son 4 ayın en düşüğüne gerileyerek 51,9 puan oldu. İmalat PMI haziranda 52,5 puan olmuştu.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Madrid ve Rabat'ın İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'ye (Ceuta) yönelik düzensiz göç girişimlerinin ardından geri dönüş işlemlerini hızlı şekilde yürütmelerini överek, tarafların İspanya ana karası ve Avrupa'ya yönelik yasa dışı hareketleri başarılı şekilde engellediğini belirtti.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 düşerken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,11, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,34 ve Almanya'da DAX 40 endeksi de yüzde 1,45 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.

Asya borsaları Çin hariç negatif seyrediyor

Asya tarafında mevcut gelişmelerin paralelinde Çin hariç satıcılı bir seyir öne çıkıyor.

Yatırımcılar, bir süredir "yüksek değerleme" endişeleri nedeniyle sert satışlara maruz kalan teknoloji hisselerine temkinli şekilde yeniden yönelirken, bölge ekonomilerine ilişkin belirsizlikler toparlanma sürecini yavaşlatıyor.

Öte yandan ABD ile Japonya'nın ortak müdahaleleriyle Japon yeni dün dolar karşısında yaklaşık 3 ayın en yüksek seviyesini gördü. Dün 155,2 seviyesine inen dolar/yen paritesi, 6 Mayıs'tan bu yana en düşük seviyeye indi. Parite yeni işlem gününde ise yüzde 0,3 artışla 157,6 seviyesinde bulunuyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 düşerken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi.

VİOP'ta BIST 30 endeksi akşam seansında yükseldi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,35 değer kaybederek 13.410,54 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,10 yükseldi.

Dolar/TL dünü 47,5310'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,5550'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi, JOLTS açık iş sayısı ve dayanıklı mal siparişlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Otomobil ve hafif ticari araç pazarı daraldı

Türkiye'de otomobil ve hafif ticari araç satışları, ocak-temmuz döneminde yıllık bazda yüzde 10,72 azalarak 638 bin 965 oldu.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneğinin (ODMD) ocak-temmuz verilerine göre, otomobil satışları bu dönemde yıllık bazda yüzde 12,14 azalarak 502 bin 712'ye, hafif ticari araç satışları da yüzde 5,05 düşüşle 136 bin 253'e geriledi.

Pazarın yüzde 84,4'ünü vergi oranları düşük olan A, B ve C segmentlerindeki araçlar oluşturdu. C segmenti otomobiller 276 bin 976 adetlik satışla yüzde 55,1, B segmenti otomobiller ise 145 bin 788 ile yüzde 29 pay aldı.

Gövde tiplerine göre değerlendirildiğinde, en çok tercih edilen otomobiller yüzde 65,5 pay ve 329 bin 443 satışla SUV modeller oldu. Onu yüzde 20,3 pay ve 102 bin 253 satışla sedan, yüzde 13,8 pay ve 69 bin 137 satışla hatchback (H/B) otomobiller takip etti.

Böylece, otomobil ve hafif ticari araç satışları ocak-temmuz döneminde yüzde 10,72 azalarak 638 bin 965 oldu.

Otomobil ve hafif ticari araç pazarı temmuzda yüzde 25 daralırken, satış adetleri otomobilde yüzde 25,79, hafif ticaride yüzde 22,17 düştü.

Elektrikli otomobillerin payı yüzde 18,7 oldu

Ocak-temmuz döneminde benzinli otomobiller 208 bin 46 adet satışla pazarın yüzde 41,4'ünü oluşturdu. Benzinli otomobilleri 165 bin 924 adet ve yüzde 33 payla hibritler, 94 bin 46 adet ve yüzde 18,7 payla elektrikli otomobiller, 30 bin 790 adet ve yüzde 6,1 payla dizeller, 3 bin 906 adet ve yüzde 0,8 payla ise otogazlı otomobiller izledi.

Elektrikli otomobillerde 160 kilovat altındakilerin satışları yüzde 5,3 artarak yüzde 16,7 paya, 160 kilovat üstündekiler ise yüzde 57,8 azalarak yüzde 2 paya sahip oldu.

1400 cc altındaki otomobil satışları yüzde 26,9 azalarak pazarın yüzde 26,7'sini oluştururken, 1400-1600 cc aralığındakiler ise yüzde 13,5 azalarak yüzde 20,8 paya geriledi. 1600-2000 cc aralığındaki otomobil satışları yüzde 5,2 artarak yüzde 0,7 pay, 2000 cc üstü otomobil satışları da yüzde 20,8 düşüşle yüzde 0,2 pay aldı.

Otomatik şanzımanlı otomobiller 487 bin 175 adetle satışların yüzde 96,9'unu, manuel şanzımanlılar ise 15 bin 537 ile yüzde 3,1'ini oluşturdu.

Hafif ticari pazarında van gövde tipi araçlar yüzde 76,1 pay ve 103 bin 632 satışla ilk sırada yer alırken, kamyonetler yüzde 9,3 pay ve 12 bin 700 ile ikinci sırada konumlandı.

Borsa güne düşüşle başladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,35 değer kaybederek 13.410,54 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,08 düşüşle 13.399,44 puandan başladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 11,10 puan ve yüzde 0,08 azalışla 13.399,44 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,52 değer kaybederken, holding endeksi yüzde 0,46 yükseldi.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 0,96 ile tekstil deri, en çok gerileyen yüzde 0,57 ile gıda içecek oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da devam eden barış müzakerelerine karşın, her an yeni bir çatışmanın patlak verebileceğine yönelik endişelerle karışık seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi, JOLTS açık iş sayısı ve dayanıklı mal siparişlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.300 ve 13.200 puanın destek, 13.500 ve 13.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

İnşaat firmalarına yönelik şikayetler arttı

Şikayetvar verilerine göre konut inşaat firmalarına yönelik şikâyetler, 2026’nın aynı döneminde geçen yıla kıyasla yüzde 127 arttı. 2025’te bin 482 olan şikâyet sayısı, 2026’da 3 bin 363’e yükseldi.

Konut inşaat firmalarına yönelik tüketici şikayetlerinde dikkat çekici bir artış yaşandı. Şikayetvar verileri, kategoriye ilişkin şikayet sayısının bir yılda iki katından fazla arttığını ortaya koydu. 2025 ve 2026’nın aynı dönemleri karşılaştırıldığında, konut inşaat firmaları kategorisindeki şikayet sayısı bin 482’den 3 bin 363’e çıktı. Böylece kategoriye yönelik şikayetlerde yüzde 127’lik artış kaydedildi. Başka bir ifadeyle platforma iletilen şikayet sayısı bin 881 adet arttı.

En çok nelerden şikayet ediliyor?

• Konut tesliminin gecikmesi
• Eksik veya ayıplı işçilik
• Tapu devrinin yapılmaması ya da gecikmesi
• İnşaatın durması veya yarım kalması
• Firmaya ulaşamama ve muhatap bulamama
• Cayma veya sözleşme iptali sonrası ücret iadesinin yapılmaması
• Sözleşmede bulunmayan ek ücretlerin talep edilmesi
• Projede vaat edilen özelliklerin yerine getirilmemesi
• Teslim sonrasında ortaya çıkan kusurların giderilmemesi
• Gecikme tazminatı veya kira desteğinin ödenmemesi

Platforma ulaşan bazı şikayetlerse şöyle sıralandı: 

“2022 yılında sözleşme imzaladık ve konutun 2024’te teslim edileceği söylendi. 2026’ya gelmemize rağmen ortada tamamlanmış bir inşaat yok.”

“Nisan ayında hazır olacağı söylenen daireye ancak yıl sonunda taşınabildik. Daire yarım durumdaydı, işçilik çok kötüydü ve birçok eksik bulunuyordu.”

“Teslimat sürekli ertelendiği için sözleşmeyi feshederek ödediğim 2,5 milyon TL’nin iadesini istedim. Başvurularıma rağmen firmadan geri dönüş alamadım.”

“Sözleşmede bulunmamasına rağmen önce 1 milyon TL, ardından 500 bin TL ek ödeme istendi. Sözleşme dışındaki bu talebi kabul etmedim.”

“Daireyi 2021 yılında satın aldım. İskân alınmasına ve bazı dairelerin tapuları verilmesine rağmen benim tapum yaklaşık bir buçuk yıldır teslim edilmedi.”

Alternatif Bank, 152 Milyar TL Aktif Büyüklüğe Ulaştı

Alternatif Bank, 2026 yılının ilk yarısında aktif kalitesini ve güçlü likidite pozisyonunu koruyarak ekonomiye desteğini sürdürdü.

 Konsolide aktif büyüklüğünü 152 milyar TL’ye taşıyan Banka, ekonomiye 143 milyar TL destek sağladı; ikinci çeyreği 691 milyon TL konsolide net kâr ve %16,20 sermaye yeterlilik rasyosu ile tamamladı.

Alternatif Bank, 2026 yılı ilk yarı finansal sonuçlarını açıkladı. Yılın ilk altı ayında yüksek aktif kalitesini koruyarak etkin bir bilanço yönetimi gerçekleştiren Banka, konsolide bazda istikrarlı ve sürdürülebilir büyüme performansını devam ettirdi. 

Konsolide verilere göre toplam aktif büyüklüğü 152 milyar TL seviyesini aşan Alternatif Bank’ın, nakdi krediler, finansal kiralama alacakları ve gayri nakdi krediler aracılığıyla ülke ekonomisine sağladığı destek 143 milyar TL oldu. Aynı dönemde mevduat hacmi 57 milyar TL’ye, özkaynak büyüklüğü ise 9,6 milyar TL’ye ulaştı. Sermaye yeterlilik rasyosu %16,20 olarak gerçekleşirken Banka, yılın ikinci çeyreğinde 691 milyon TL konsolide net kâr açıkladı.

“Büyümenin niteliğini bilanço gücümüz ve müşteri ilişkilerimizle birlikte ele alıyoruz”

Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, yılın ilk yarı finansal sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “2026’nın ilk yarısı, küresel belirsizliklerin ve yüksek faiz ortamının finansman koşullarını zorladığı bir dönem oldu. Alternatif Bank olarak bu tabloda sağlam bilanço yapımızı, yüksek aktif kalitemizi ve güçlü likidite pozisyonumuzu koruduk. Risk-getiri dengesini gözeten seçici kredi politikamızı sürdürürken, müşterilerimizin ihtiyaçlarını yakından anlayan danışman bankacılık modelimizi kararlılıkla uyguladık. Büyümenin niteliğini, bilanço gücümüz ve müşterilerimizle kurduğumuz uzun vadeli ilişkilerle birlikte ele almaya devam ediyoruz.”

“Yılın geri kalanında dengeli ve seçici büyümeyi sürdüreceğiz”

Yılın geri kalanına ilişkin hedeflerini de paylaşan Kırmızı, sözlerini şöyle tamamladı: “Aktif kalitemizi koruyan ve sermaye verimliliğini gözeten dengeli büyüme stratejimizi sürdüreceğiz. Dijital kanallarımızı daha etkin hale getirirken müşteri ilişkilerimizi derinleştirecek; dış ticaret ve sürdürülebilir finansman alanlarındaki uzmanlığımızı geliştireceğiz. Danışman bankacılık yaklaşımımız, çevik organizasyonumuz, uluslararası finansman kabiliyetimiz ve hissedarımızdan aldığımız destekle müşterilerimizin karar süreçlerine eşlik etmeyi ve Türkiye ekonomisine uzun vadeli değer sunmayı sürdüreceğiz.”

Alternatif ÇokÇok, Bankacılık Avantajlarını Tek Ekranda Buluşturdu 

Alternatif Bank, yılın ikinci çeyreğinde, bireysel ve dijital bankacılıkta müşteri deneyimini sadeleştirme hedefiyle Alternatif ÇokÇok programını hayata geçirdi. Bankanın müşterilerine sunduğu ayrıcalıkları mobil uygulama içinde tek bir alanda buluşturan program; ücretsiz para transferi, avantajlı mevduat faizi, aidatsız kredi kartı ve nakit iade fırsatları sunuyor. Müşteriler, ÇokÇok üzerinden yararlandıkları avantajları, elde ettikleri kazanç ve tasarrufu, hoş geldin sürelerini ve ayrıcalıkların devamı için gerçekleştirmeleri gereken işlemleri kolayca takip edebiliyor. 

Alternatif Trader Yatırım Deneyimini İleri Taşıyor

Alternatif Bank, dijitalleşme, müşteri deneyimi ve ürün ekosistemini genişletme hedefleri doğrultusunda, iştiraki Alternatif Menkul ile Alternatif Trader’ı hayata geçirdi. Sermaye piyasalarındaki dijital hizmetleri ileri taşıyan Alternatif Trader, hisse senedi, VİOP ve yatırım fonu işlemlerini tek platformda buluşturuyor. T+0 kredisi, hisse senedi kredisi, gelişmiş grafik ve emir ekranlarıyla yatırımcılara hızlı ve kolay bir işlem ortamı sunuyor.

Alternatif Bank, İkinci Çeyrekte Altı Uluslararası Ödül Kazandı

Alternatif Bank, ikinci çeyrekte farklı alanlardaki yetkinlikleriyle altı uluslararası ödüle layık görüldü. International Business Magazine Awards 2026’da “Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Alanında En İyi Banka”, “Avrupa’daki En İyi Partner Banka” ve “Dış Ticaret Operasyonlarında En İyi Banka Ortağı”; Global Business and Finance Magazine Awards 2026’da ise “Dijital Bankacılıkta Mükemmellik” ödüllerini kazandı. EBRD Dış Ticaret Programı kapsamında “Yılın Yeşil İşlemi” ödülüne üst üste dördüncü kez layık görülen Bankanın VOV ürünü de International Finance Awards 2026 tarafından “Türkiye’nin En İyi Yeni Tasarruf Bankacılığı Ürünü” seçildi. Kazanılan ödüller, Bankanın dış ticaret finansmanı, dijital bankacılık, kapsayıcı kurum kültürü, sürdürülebilir finansman ve müşteri odaklı ürün geliştirme alanlarındaki çalışmalarının uluslararası ölçekteki karşılığını ortaya koydu.

Rising Star Academy, Genç Yetenekleri Profesyonel Hayata Hazırlıyor

Alternatif Bank, genç yeteneklerin gelişimine yönelik uzun dönem staj programını bu dönemden itibaren Rising Star Academy adıyla sürdürmeye başladı. Gerçek iş süreçlerini eğitim, profesyonel ağ kurma olanakları ve kurum kültürü temaslarıyla bir araya getiren program, gençlerin bankacılığı yakından tanımalarına ve profesyonel hayata güçlü bir başlangıç yapmalarına katkı sunuyor.

Dijital Pazarlamada Yeni Hukuk Dönemi Başladı

1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişiklikleri, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giriyor.

Reklam Verenlere Kritik Uyarı

Yeni düzenlemeler; yapay zeka ile hazırlanan reklamlardan sosyal medya etkileyicileriyle yapılan iş birliklerine, indirim kampanyalarından hedefli reklamcılığa kadar dijital pazarlamanın hemen her alanında yeni yükümlülükler getiriyor. Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, şirketlerin yalnızca reklam metinlerini değil, pazarlama stratejilerini, sözleşmelerini ve dijital altyapılarını da gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyor.

Dijital reklamcılıkta son yılların en kapsamlı düzenlemelerinden biri olarak değerlendirilen Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişiklikleri 1 Ağustos itibarıyla uygulanmaya başlanacak. Yeni hükümlerle birlikte reklam verenler, e-ticaret platformları, ajanslar, sosyal medya etkileyicileri ve dijital pazarlama ekipleri açısından önemli sorumluluklar doğuyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, düzenlemelerin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda ticari süreçleri de doğrudan etkileyeceğini söyledi.

Bir Aylık Geçiş Süresi Sona Eriyor

Yönetmeliğin 1 Temmuz’da yayımlandığını ve işletmelere uyum için bir aylık süre tanındığını hatırlatan Şimşek, artık uygulama dönemine geçildiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Şirketlerin bu süreci yalnızca bir mevzuat değişikliği olarak görmemesi gerekiyor. Reklam içerikleri, kampanya kurguları, influencer sözleşmeleri, e-ticaret sayfaları ve tüketici bilgilendirme mekanizmalarının yeni düzenlemelere uygun hale getirilmesi büyük önem taşıyor. Özellikle dijital pazarlama süreçlerinde faaliyet gösteren işletmeler açısından kapsamlı bir uyum çalışması kaçınılmaz hale geldi.”

Yapay Zeka Kullanılan Reklamlarda Şeffaflık Zorunlu Oluyor

Yönetmeliğin en dikkat çeken başlıklarından birini yapay zeka ile oluşturulan reklamlar oluşturuyor. Buna göre tüketicinin ekonomik davranışını etkileyebilecek nitelikte yapay zekâ kullanılması veya gerçek kişiden ayırt edilmesi mümkün olmayan dijital karakterlerin reklamlarda yer alması halinde bunun açık ve anlaşılır şekilde tüketiciye bildirilmesi gerekecek.

Şimşek, özellikle son dönemde hızla artan yapay zeka destekli reklam kampanyalarının bu düzenlemeden doğrudan etkileneceğini belirterek, “Artık tüketicinin karşısındaki kişinin gerçek mi yoksa yapay zekâ ile oluşturulmuş bir karakter mi olduğu konusunda şeffaf davranılması zorunlu hale geliyor.” dedi.

Dijital Kopyalarla Yanıltıcı Reklamlara Yasak

Yeni düzenleme, gerçek kişilerin yapay zeka ile oluşturulan dijital kopyalarının, gerçekte kullanmadıkları bir ürün veya hizmeti kullanıyormuş ya da tavsiye ediyormuş izlenimi oluşturmasını da yasaklıyor. Şimşek’e göre bu düzenleme özellikle deepfake teknolojilerinin ticari amaçlarla kullanımına karşı önemli bir hukuki güvence oluşturuyor.

Influencer Paylaşımlarında Yeni Kurallar

Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlar da yeni yönetmeliğin en kapsamlı düzenleme alanlarından biri oldu. Reklam niteliğindeki içeriklerde “Reklam” veya “Tanıtım” ibarelerinin açık şekilde kullanılması ve reklam verenin anlaşılır biçimde belirtilmesi zorunlu hale geliyor. Şimşek, “Artık reklam olduğu ilk bakışta anlaşılmayan içeriklerin oluşturulması çok daha riskli hale gelecek. Hem influencer’ların hem de markaların ortak sorumluluğu bulunuyor.” ifadelerini kullandı.

Hedefli Reklamcılıkta Tüketiciye Bilgilendirme Zorunluluğu

Yönetmelik ilk kez hedefli reklamcılığı ayrıntılı şekilde tanımlıyor. Buna göre tüketicilerin geçmiş davranışları, konum bilgileri, tercihleri veya kişisel verileri analiz edilerek sunulan reklamların hangi kriterlere göre gösterildiğinin kullanıcıya açık biçimde anlatılması gerekiyor. Bunun yanında çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı hedefli reklamcılık ise tamamen yasaklanıyor.

Şimşek, “Şirketlerin yalnızca kişisel veri mevzuatını değil, reklam hukukunu da birlikte değerlendirmesi gereken yeni bir döneme giriyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

İndirim Kampanyalarında Referans Fiyat Değişti

Yönetmelikle birlikte indirimli satış reklamlarında referans fiyatın belirlenmesine ilişkin süre de değiştirildi. Daha önce 30 gün esas alınırken, yeni düzenlemeyle bu süre indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün olarak güncellendi. Ayrıca referans fiyatın yalnızca indirimin uygulandığı satış kanalındaki fiyat olması zorunlu hale getirildi. Şimşek, bu değişikliğin tüketiciyi yanıltabilecek farklı platform fiyatlarının önüne geçmeyi amaçladığını ifade etti.

Yeşil Pazarlama İddiaları Artık Belgeyle Desteklenecek

Çevresel beyanlara ilişkin hükümler de önemli ölçüde genişletildi. Artık “çevre dostu”, “sürdürülebilir”, “karbon nötr” gibi çevresel iddiaların yetkili veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle desteklenmesi gerekecek. Ayrıca tüketicilerin bu beyanların hangi ölçüm veya değerlendirmelere dayandığını kolaylıkla görebilmesi zorunlu olacak.

Şimşek, “Şirketlerin çevresel söylemlerini pazarlama diliyle değil, somut verilerle desteklemesi gereken yeni bir dönem başlıyor.” dedi.

Tüketici Yorumlarında Doğrulama Dönemi

İnternet sitelerinde yayımlanan tüketici değerlendirmelerine ilişkin kurallar da yeniden düzenlendi. Buna göre yalnızca doğrulanabilir tüketici deneyimlerine dayanan yorumların yayımlanması esas alınırken, tüketici şikâyetlerine cevap verme süresi de 72 saatten 48 saate indirildi.

Yasa Dışı Faaliyetlere İlişkin Reklam Yasağı Genişletildi

Yeni düzenleme ile yasa dışı bahis, kumar ve şans oyunlarına ilişkin reklam yasaklarının kapsamı genişletilirken; fal, medyumluk ve astroloji gibi hizmetlere yönelik reklamlar bakımından da mevcut yasaklar korundu.

“Uyum süreci ertelenmemeli”

Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, yönetmelik değişikliklerinin Reklam Kurulu’nun son yıllarda uyguladığı birçok ilkeyi artık doğrudan mevzuata taşıdığına dikkat çekerek sözlerini şöyle tamamladı:

“1 Ağustos itibarıyla yeni kurallar fiilen uygulanmaya başlayacak. Bu nedenle reklam verenlerin, e-ticaret platformlarının, satıcıların, sağlayıcıların ve sosyal medya etkileyicilerinin yönetmelik hükümlerini ayrıntılı şekilde inceleyerek gerekli uyum çalışmalarını vakit kaybetmeden tamamlamaları gerekiyor. Dijital pazarlama artık yalnızca yaratıcı fikirlerle değil, hukuki uyumla da şekillenecek.”

Karadeniz’de Gerilim Tırmanıyor 

Karadeniz’de ticari gemilere ve liman altyapılarına yönelik artan saldırılar, küresel tahıl piyasalarını alarm durumuna geçirdi.

Rus Tahıl Sektör Temsilcilerinden Küresel Gıda Krizi Ve Kıtlık Uyarısı

Reuters’un yaptığı habere göre Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği, Karadeniz ihracat koridorunun tıkanması durumunda dünya buğday fiyatlarının ton başına 400 doları aşabileceği, Afrika ve Orta Doğu’da ciddi kıtlık riskinin doğacağı konusunda uyardı.

Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı Rusya ile tarımsal üretimin ana aktörlerinden Ukrayna arasında Karadeniz havzasında karşılıklı tırmanan saldırılar, küresel gıda güvenliğini doğrudan tehdit ediyor. Ukrayna’nın Rusya’nın Taman limanı gibi stratejik ihracat terminallerine ve dökme yük gemilerine düzenlediği İHA saldırıları ile Rusya’nın Odessa limanı çevresindeki gemi ve liman altyapılarını hedef alması, tedarik zincirini kopma noktasına getirdi.

35 Milyon Tonluk İhracat Riski ve Fiyatlarda Tırmanış

Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği tarafından yapılan değerlendirmede, Karadeniz’deki lojistik akışın tamamen durması halinde, küresel pazara sunulan Rus buğdayında 30 ila 35 milyon tonluk bir açık oluşabileceği belirtildi. Bu miktar, toplam küresel buğday ticaretinin yaklaşık yüzde 15’ine denk geliyor. Mevcut açığın diğer üretici ülkeler tarafından kapatılamayacağını vurgulayan sektör temsilcileri, şu uyarılarda bulundu:

Fiyatlarda Sert Yükseliş: Fiziksel tahıl kıtlığının etkisiyle, ton başına mevcut buğday (FOB) fiyatlarının 340 ila 370 dolar seviyesine çıkması, krizin derinleşmesi halinde ise 400 doları aşması öngörülüyor.

Küresel Enflasyon Dalgası: Bu tırmanışın, pandemi dönemindeki lojistik krizden çok daha büyük ölçekli bir küresel gıda enflasyonunu tetikleyeceği ifade ediliyor.

En Büyük Risk Afrika ve Orta Doğu’da

Karadeniz havzasından gelecek tedarike doğrudan bağımlı olan yoksul ve gelişmekte olan ülkeler krizin merkezinde yer alıyor. Artan maliyetler nedeniyle ithalat kapasitesi düşecek ülkelerde iç tüketimin sert biçimde gerileyeceği, bunun da özellikle Afrika ve Orta Doğu’nun belirli bölgelerinde doğrudan gıda kıtlığına ve açlığa yol açacağı tahmin ediliyor.

Gıda Krizi Tehlikesi  

Ukrayna tarafında ise ülkenin en büyük tarım sendikası UAC, Rusya’nın Odessa limanı yakınlarındaki gemi saldırılarının kritik hasat döneminde Ukrayna ihracatını kısıtladığını duyurdu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy de Rus saldırılarının Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliğini bozarak küresel gıda krizini tetiklediğini belirterek Avrupa’ya mücadele çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler aracılığıyla kurulan Tahıl Koridoru’nun fiilen kapandığı bu süreçte, taraflar arasındaki askeri gerilim küresel gıda piyasalarını baskılamaya devam ediyor.

Güneydoğu'nun temmuz ihracatı yüzde 19,3 arttı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin temmuz ayı ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19,3 artarak 1,2 milyar dolar oldu.

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birliklerinden (GAİB) yapılan açıklamaya göre, temmuz ayında gerçekleştirilen 1,2 milyar dolarlık ihracatla bölge dış satımı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,3 arttı.

Bölge illeri arasında en fazla ihracatı gerçekleştiren Gaziantep'in temmuz ayı ihracatı 1 milyar dolar oldu.

Yılın ilk 7 ayında ise bölge ihracatı 7,1 milyar dolara, Gaziantep'in ihracatı da 6 milyar dolara ulaştı.

Temmuz ayında Kahramanmaraş'tan 124 milyon dolar, Mardin'den 119,8 milyon dolar, Şanlıurfa'dan 39,7 milyon dolar, Diyarbakır'dan 22,1 milyon dolar, Malatya'dan 20,7 milyon dolar, Kilis'ten 14,1 milyon dolar ve Adıyaman'dan 12,1 milyon dolarlık ihracat yapıldı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen GAİB Koordinatör Başkanı Mete Akcan, küresel ticaretteki dönüşüm ve uluslararası pazarlardaki rekabet koşullarının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.

İhracatçıların değişen koşullara uyum sağlayabilmesi için yürütülen çalışmaların sürdüğünü ifade eden Akcan, birlikler tarafından düzenlenen faaliyetlerin firmaların yeni iş bağlantıları kurmasına, mevcut pazarlardaki etkinliğini artırmasına ve yeni pazarlara açılmasına katkı sunduğunu kaydetti.

1,1 trilyon liralık tarımsal varlık sigortalandı

TARSİM, bu yıl ocak-temmuz döneminde tüm tarım sigortası branşlarında 2 milyon poliçe üretirken, 1,1 trilyon liralık tarımsal varlığı, 24 milyon dekar alanı ve 17,6 milyon büyükbaş ve küçükbaş hayvanı sigortaladı.

TARSİM'den edindiği bilgiye göre, son yıllarda iklim değişikliği, dolu, don, sel ve su baskını, fırtına, kuraklık ve aşırı sıcaklık gibi doğal afetlerin sıklığının ve şiddetinin artması, tarımsal üretimde kayıplara neden oluyor. Bu nedenle tarım sigortası, çiftçilerin ekonomik kayıplarının azalmasında önemli rol oynuyor.

Devlet Destekli Tarım Sigortaları Sistemi'nde, bitkisel ürün, sera, köy bazlı verim, gelir koruma, temel sigorta paketi, büyükbaş hayvan hayat, küçükbaş hayvan hayat, kümes hayvanları hayat, arıcılık, su ürünleri hayat, ipek böceği sigortaları olmak üzere, 11 farklı sigorta branşı bulunuyor.

6,6 milyar lira hasar ödemesi yapıldı

Bu yılın ocak-temmuz döneminde, tüm tarım sigortası branşlarında 2 milyon poliçe üretildi. 1,1 trilyon liralık tarımsal varlık, 24 milyon dekar alan ve 17,6 milyon büyükbaş ve küçükbaş hayvan sigortalandı.

Ürünleri, seraları ve hayvanları doğal afetlerden ve çeşitli risklerden dolayı zarar gören sigortalı üretici ve yetiştiricilere, 6,6 milyar lira hasar ödemesi yapıldı. Hasar dosyalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalar sürerken, bu kapsamda 9,2 milyar liralık ödeme daha yapılması planlanıyor.

Bu yıl ocak ayının ikinci yarısından itibaren, Türkiye'de bölgesel düzeyde yoğun yağışlar meydana gelirken, bunun sonucunda sel-su baskını hasarları yaşandı. Aynı zamanda, geçen yıldan farklı olarak lokal düzeyde zirai don hasarları da meydana geldi. Mayıs ve haziran aylarında dolu olayları özellikle Şanlıurfa, Adana ve Mersin'de etkili oldu. Lokal düzeyde fırtına hasarları da görülürken, bu yıl tarla bitkileri ve tahıl grubunda yer alan mercimek, buğday ve arpa gibi ürünler sel-su baskını, dolu ve fırtınadan, meyvelerde ise şeftali ve nektarin ürünleri doludan daha fazla etkilendi. Üzüm ve kayısı ürünleri ise düşük şiddette dolu ve dondan etkilendi.

345 bin hasar ihbarı alındı

Devlet Destekli Tarım Sigortaları Sistemi çerçevesinde, 2026 yılında bitkisel ürünleri, seraları ve hayvanları zarar gören sigortalı üretici ve yetiştiricilerden, 345 bin hasar ihbarı alındı. Bu ihbarların 223 binini, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası branşı oluşturdu. Bitkisel Ürün Sigortası branşında ihbar nedenlerini ağırlıklı olarak dolu, sel ve su baskını, don ile fırtına oluşturdu. Buğday, arpa, kayısı ve üzüm ürünleri öne çıkarken, Malatya, Manisa, Diyarbakır ve Konya illeri ihbar nedenlerinde ilk sıralarda yer aldı.

Üreticilerin, iklim değişikliğinin etkilerine bağlı olarak sigorta yaptırma alışkanlıklarının değiştiği görüldü. 

Türkiye İstatistik Kurumu 2025 yılı verilerine göre, bitkisel ürün ve sera sigortası branşlarında sigortalılık oranı yüzde 30'a ulaşırken, bu oran büyükbaş hayvan hayat sigortasında yüzde 56'ya, kümes hayvanları hayat sigortasında yüzde 75'e kadar çıktı.

ABD-İran diplomasi beklentisi Brent petrolü 85 doların altına çekti

Cuma günü 90,80 dolara kadar yükselen Brent petrolün ekim vadeli varil fiyatı günü 90,12 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 83,41 dolardan işlem görüyor.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.10 itibarıyla kapanışa göre yüzde 7,4 azalışla 83,41 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı da 79,60 dolar olarak belirlendi.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, ABD ile İran arasında diplomatik temasların yeniden başlayacağına yönelik beklentiler etkili oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la müzakerelerin bugün yeniden başlayacağını ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğunu belirtti.

Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın "nükleer silahsızlandırılması" konusunda yakında bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar ve İran ile yapılan görüşmelerin kendisini bu hafta sonu planladıkları "büyük çaplı saldırıyı" durdurmaya sevk ettiğini anlatan Trump, "Bu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük saldırı olacaktı. Ancak bizden bunu yapmamamızı istediler. Lütfen bunu yapmayın dediler; komşuları da aynı şeyi söyledi." diye konuştu.

"Şu anda yaptığımız şey, onlarla müzakereler yoluyla görüşmek. Yarın öğleden sonra başlayacak ve sonra neler olacağını göreceğiz." diyen Trump, bir anlaşma yapmak ve birçok "insanın hayatını kurtarmayı" çok istediğini söyledi.

Trump, İran'la anlaşma konusunda iyimser olduğuna işaret ederek, "Bunu yapmamızı istemediler ve açıkçası Suudi Arabistan da istemedi. Hürmüz Boğazı ve nihayetinde (İran'ın) nükleer silahsızlanması ile ilgili bir anlaşmanın çok yakında sağlanacağını düşünüyorlar." değerlendirmesini yaptı.

ABD ile İran arasında diplomatik sürecin yeniden başlayacağı ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılabileceğine yönelik beklentiler, Orta Doğu kaynaklı arz kesintisi risklerinin azalacağı öngörüsünü güçlendirerek petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.

OPEC+ grubu üretim artışı kararını eylülde de sürdürecek

Bunun yanı sıra Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun eylülde üretimi artırma kararını sürdürmesi de petrol fiyatlarındaki düşüşte etkili oldu.

OPEC'ten yapılan açıklamaya göre, Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın çevrim içi gerçekleştirdiği toplantıda, "petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri" doğrultusunda ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik ek gönüllü üretim kesintileri kapsamında, eylülden itibaren toplam üretimin günlük 188 bin varil artırılması kararlaştırıldı.

Karar kapsamında en yüksek üretim artışı günlük 62'şer bin varille Suudi Arabistan ve Rusya'da gerçekleştirilecek. Gelecek ay, Irak günlük 26 bin varil, Kuveyt 16 bin varil, Kazakistan 10 bin varil, Cezayir 6 bin varil ve Umman ise 5 bin varil üretim artışına gidecek.

Grubun bir sonraki toplantısı ise 6 Eylül'de yapılacak.

Brent petrolde teknik olarak 83,75 doların direnç, 82,97 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dolar endeksinde yön aşağı döndü

Dolar endeksi, ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyonu kontrol altına almak için yeterince güçlü adımlar atmayacağı öngörüleriyle temmuz ayında yüzde 1,5 azalışla 99,7 seviyesine geriledi ve 2 ayın ardından aylık bazda ilk düşüşünü kaydetti.

ABD dolarının avro, İsviçre frangı, Japon yeni, Kanada doları, İngiliz sterlini ve İsveç kronu karşısındaki değerini ölçmek için kullanılan dolar endeksi, yılın ilk yarısında ABD Başkanı Donald Trump'ın tarife adımları ve şubat ayı sonunda patlak veren Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle 100 seviyelerindeki güçlü duruşunu sürdürdü.

Orta Doğu'daki jeopolitik riskler, yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'un göreve başlamasının Fed'e yönelik faiz artırımı tahminlerini güçlendirmesi ve bölgesel gerilimlerin doların güvenli liman özelliğini pekiştirmesi doların diğer para birimleri karşısındaki seyrini etkiledi.

Bu gelişmelere karşın dolar endeksinde temmuz ayında yön tersine döndü.

Dolar endeksi temmuz ayında Fed'in enflasyonu kontrol altına almak için yeterince güçlü adımlar atmayacağı beklentileriyle yüzde 1,5 azalışla 99,7 seviyesine geriledi ve 2 ayın ardından aylık bazda ilk düşüşünü kaydetti.

Dolar endeksi, 30 Temmuz'da 17 Haziran'dan bu yana ilk defa 100 seviyesinin altına geriledi. Nisan ayında yüzde 1,6 azalan dolar endeksi, mayıs ayında yüzde 0,8, haziran ayında yüzde 2,3 arttı.

Faiz indirim beklentilerinin tersine dönmesi dolardaki aşağı yönlü hareket potansiyelini sınırlıyor

Rabobank Kıdemli FX Stratejisti Jane Foley, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Fed toplantısının ardından piyasalar Fed Başkanı Kevin Warsh’un daha önce ifade ettiği kadar enflasyonla mücadelede kararlı olup olmadığını sorguladı." dedi.

Fed’in para politikasına ilişkin beklentilerde bir değişiklik olsa da genel görüşün 6 aylık bir perspektifte faiz oranlarında yeni artışların olacağı yönünde olduğunu dile getiren Foley, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu durum, bu yılın ilkbahar dönemine kadar hakim olan ve Fed'in bu yıl faiz indirimine gideceği yönündeki piyasa beklentisiyle çelişiyor. Fed'in bu yıl ilkbaharda geçerli olan faiz indirimi beklentilerinin tersine dönmesi ve güvenli liman talebinin sürmesi, doları desteklemeye devam ediyor ve aşağı yönlü hareket potansiyelini sınırlıyor."

In Touch Capital Markets Kıdemli FX Analisti Piotr Matys de "Fed Başkanı Warsh’un faiz artışı konusunda önceden taahhütte bulunmaktan kaçınmasının yanı sıra belki de daha da önemlisi, bazı yatırımcılar için basın toplantısında yaptığı ve pek çok kişinin kafasını karıştıran hatta şaşırtan açıklamaları Fed’in güvenilirliğini sarsmış olabilir. Bu nedenle dolar genel olarak değer kaybetti." ifadelerini kullandı.

Warsh'un, enflasyonu kalıcı olarak resmi hedefe yaklaştırma görevini piyasaların üstleneceğini varsaymasının riskli bir strateji olabileceğini söyleyen Matys, volatilitenin sert yükselmesi durumunda ABD Hazine tahvili getirilerinin kontrolden çıkabileceğini ve Warsh'un düşük güvenilirliği nedeniyle piyasa algısını yeniden yönetmesinin zorlaşabileceğini kaydetti.

Matys, Warsh'un eylül ayındaki toplantıda faiz artırımını destekleyerek bu tür bir riski azaltabileceğini belirterek, "Bir merkez bankasının güvenilirliğinin özellikle dolar gibi önemli bir rezerv para birimi söz konusu olduğunda, herhangi bir para birimini destekleyen en önemli unsurlardan biri olduğunu vurgulamak gerekir." diye konuştu.

TCMB'den "Dijital Türk Lirası " açıklaması

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), "Dijital Türk Lirası Projesi" ekosistemine katılım çağrısına ilişkin başvuru değerlendirme süreçlerinin tamamlandığını bildirdi.

TCMB'nin internet sitesinde yer alan açıklamada, Dijital Türk Lirası Projesi Ekosistemine Katılım Çağrısı'na yönelik başvuru değerlendirme süreçlerine ilişkin bilgi verildi.

Açıklamada, "Dijital Türk Lirası Projesi" ekosistemine katılım çağrısına ilişkin başvuru değerlendirme süreçlerinin tamamlandığı bildirildi.

Finans ve teknoloji sektöründen kuruluşları dijital Türk lirasıyla uyumlu, yenilikçi ürün ve senaryolar geliştirmeye davet eden Dijital Türk Lirası Projesi ekosistemine katılım çağrısına bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşlarının başvurabildiği belirtilen açıklamada, başvuru sahibi ile işbirliği yapan finansal teknoloji (FinTek) firmalarının da sürece dahil olduğu ifade edildi.

Açıklamada, üç aşamadan oluşan başvuru sürecinin 4 Eylül-15 Ekim 2025 tarihleri arasında tamamlanan birinci aşamasında 85 proje başvurusunun yapıldığı bilgisi verilerek, 16 banka ve 25 ödeme ve elektronik para kuruluşunun da katılım çağrısı kapsamında başvuruda bulunduğu aktarıldı.

TCMB tarafından yapılan değerlendirmeler neticesinde, 85 başvuru arasından birinci aşama değerlendirme kriterlerini sağlayan 51 projenin ikinci aşamaya geçmesinin uygun görüldüğü belirtilen açıklamada, çağrının ikinci aşama başvurularının ise 13 Kasım-12 Aralık 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildiği kaydedildi.

Açıklamada, ikinci aşama kapsamında başvuru sahipleri tarafından iletilen belgelerin ve yapılan sunumların değerlendirilmesi neticesinde, 12 banka ve 6 ödeme ve elektronik para kuruluşuna ait 23 projenin üçüncü aşamaya geçmesine karar verildiği bildirildi.

Bu aşamada geliştirme faaliyetleri ve deney alanı testlerinin yürütüleceği belirtilen açıklamada, şu bilgilere yer verildi:

"İkinci aşama değerlendirmeleri sonucunda 6 proje de beklemeye alınmış olup bu projeler ilerleyen dönemlerde üçüncü aşamaya dahil edilebilecektir. Bir proje birden fazla kategoriyle ilişkili olabilmektedir. Üçüncü aşamaya geçen 23 projenin kategori dağılımı, 15’i Jetonlaştırma, 17’si Programlanabilir Ödemeler, 7’si Kullanıcı Egemen Kimlik, 15’i Mevcut Sistemlerle Birlikte Çalışabilirlik ve 1’i Makineler Arası Ödemeler şeklindedir. TCMB, finansal teknolojiler ve dijital Türk lirası bağlamında kamu ve özel sektör işbirliğini geliştirme hedefi doğrultusunda çalışmalarını sürdürmektedir."

Ekonomimiz dışsal şoklara karşı direncini korumaktadır

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "Üretim kapasitesini artıran, arz güvenliğini güçlendiren, konut ve lojistik maliyetlerini azaltan yapısal adımlarımız sayesinde ekonomimiz dışsal şoklara karşı direncini korumaktadır." ifadesini kullandı.

Yılmaz, NSosyal hesabından temmuz ayı enflasyon verilerine ilişkin yaptığı paylaşımda, uyguladıkları kararlı ve bütüncül politikalarla enflasyonla mücadeleye devam ettiklerini vurguladı.

Tüketici enflasyonunun temmuzda yüzde 1,78 oranında gerçekleştiğini, yıllık enflasyonun yüzde 31,75 seviyesine gerilediğini aktaran Yılmaz, temel mallarda ise yıllık enflasyonun yüzde 16,82'ye düştüğünü bildirdi.

Yılmaz, ABD-İran arasında çatışmaların yeniden başlamasıyla artan petrol fiyatları ve yönetilen yönlendirilen fiyat ayarlamalarının etkisiyle temmuzda geçen aya kıyasla aylık enflasyonda geçici bir artış yaşandığını dile getirerek, işlenmiş gıda aylık enflasyonundaki yavaşlamaya rağmen taze meyve ve sebze fiyatlarındaki yükselişin gıda kaleminin yıllık enflasyonunda artışa neden olduğunu kaydetti.

"Arz yönlü reform adımlarımızı hayata geçirmeye devam edeceğiz"

Mayıs ve haziranda gerileyen yurt içi enerji fiyatlarının, jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle temmuzda akaryakıt ve elektrik fiyatları öncülüğünde aylık bazda yükseldiğini bildiren Yılmaz, temel mal enflasyonunda ise giyim ve ayakkabı fiyatlarındaki sezon indiriminin etkisiyle aylık ve yıllık bazda düşüş görüldüğünü aktardı.

Yılmaz, hizmet enflasyonunun aylık bazdaki artışında ulaştırma, haberleşme ve sağlık hizmetleri fiyatlarındaki artışın etkisinin görüldüğünü, bununla birlikte hizmet enflasyonunun yıllık bazda yatay seyrettiğini, kira enflasyonunun ise yıllık bazda düşmeye devam ettiğini belirterek, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümü üzerindeki etkilerini yakından takip ederek bu etkileri sınırlamak amacıyla kurumlarımızla eşgüdüm içerisinde ve etkin bir şekilde aldığımız önlemleri hayata geçirmeye devam ediyoruz. Artan girdi ve finansman maliyetlerinin üretim ve fiyatlar üzerindeki etkilerini hafifletmeye yönelik desteklerimizi de sürdürüyoruz. Üretim kapasitesini korumak, arz sürekliliğini sağlamak ve maliyet baskılarının tüketici fiyatlarına yansımasını sınırlamak amacıyla reel sektörümüzün uygun koşullarda finansmana erişimini destekliyor, üreticimizin yanında olmaya devam ediyoruz.

Üretim kapasitesini artıran, gıda ve enerji arz güvenliğini güçlendiren, konut ve lojistik maliyetlerini azaltan yapısal adımlarımız sayesinde ekonomimiz geçici dışsal şoklara karşı direncini korumaktadır. Kalıcı fiyat istikrarı hedefimiz doğrultusunda vatandaşlarımızın alım gücünü güçlendirmek ve sürdürülebilir refah artışını sağlamak amacıyla para ve maliye politikalarının yanı sıra arz yönlü reform adımlarımızı hayata geçirmeye devam edeceğiz."

Türkiye'nin ilk yerli ve milli lokomotifi Afrika'ya ihraç edildi

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, TÜRASAŞ tarafından üretilen Türkiye'nin ilk yerli ve milli dizel-elektrikli manevra lokomotifi "DE 10000"in Afrika'ya ihraç edildiğini bildirdi.

Uraloğlu, konuya ilişkin yazılı açıklamasında, Türkiye'nin, yerli ve milli demir yolu sanayisinde önemli bir eşiği daha geride bıraktığını belirtti.

Yaptıkları yatırımlarla, demir yollarında yerli ve milli araçların kullanımını her geçen gün artırdıklarına, geliştirdikleri ve ürettikleri araçları uluslararası pazarlara sunduklarına dikkati çeken Uraloğlu, "TÜRASAŞ Eskişehir Bölge Müdürlüğü'müzde yüzde 90 yerlilik oranıyla ürettiğimiz 'DE 10000' manevra lokomotifimizi Tanzanya'ya uğurladık. Yerli ve milli mühendisliğimizin ürünü olan lokomotifimiz Afrika'da raylarla buluşmak üzere yola çıktı." ifadelerini kullandı.

Lokomotifin yolculuğu 3 bin 946 deniz mili sürecek

Uraloğlu, Eskişehir'den Kocaeli Derince Limanı'na getirilen lokomotifin, yükleme operasyonunun tamamlanmasının ardından gemiyle 29 Temmuz Çarşamba günü Tanzanya'ya uğurlandığını bildirdi.

Lokomotifin deniz yolculuğunun yaklaşık 3 bin 946 deniz mili (7 bin 308 kilometre) süreceğini aktaran Uraloğlu, lokomotifin, Darüsselam Limanı'na ulaşarak Tanzanya demir yolu filosunda hizmet vereceğini bildirdi.

Lokomotifte yerli motor kullanıldı

Uraloğlu, TÜBİTAK KAMAG Projesi kapsamında TÜRASAŞ ile TÜBİTAK işbirliğinde geliştirilen 1000 beygir gücünün üzerindeki ilk yerli ve milli dizel motor olan Özgün Motor'un da "DE 10000" lokomotifinde kullanıldığını belirterek, şunları kaydetti:

"Yüksek yerlilik oranıyla geliştirilen ve tüm fikri mülkiyet hakları ülkemize ait olan Özgün Motor, ilk kez yerli bir lokomotif platformunda kullanılarak uluslararası pazarlara ihraç edildi. Motor geliştirme sürecinde kazanılan mühendislik bilgi birikimi ve tasarım kabiliyeti, Türkiye'nin güç sistemleri alanındaki teknolojik yetkinliğini bir üst seviyeye taşıdı. Ticarileşme aşamasına ulaşan motor, demir yolu başta olmak üzere farklı sektörlerin ihtiyaçlarına cevap verebilecek stratejik bir ürün olarak öne çıkıyor."

Allianz Türkiye’den elektrikli araç sahiplerine kapsamlı kasko güvencesi

Elektrikli araç sahiplerine yönelik kasko ürününün kapsamını yeni teminatlarla genişleten Allianz Türkiye, Kapsamlı Elektrikli ve Markalı Elektrikli kasko paketlerine duvar tipi şarj ünitesi arızası, şarj sırasında istasyon veya ekipman kaynaklı zararlar ile araç multimedya ekranı kırılması teminatlarını da ekliyor.

Allianz aynı zamanda Eşarj iş birliğiyle başlattığı yeni kampanyayla da bu ürünlere sahip sigortalılarına Eşarj istasyonlarındaki şarjlarda yüzde 10 Eşarj puanı kazandırıyor.

Sürdürülebilir hayata geçişi destekleyen ürün ve çözümleriyle sigorta sektörünün dönüşümünde fark yaratan çözümler sunan Allianz Türkiye, elektrikli araç sahiplerine özel geliştirdiği Kapsamlı Elektrikli Araç Kasko ve Markalı Elektrikli Araç Kasko ürünleriyle sektörde öncü çözümler sunuyor.

Allianz Türkiye, elektrikli araç kullanıcılarının değişen ihtiyaçları doğrultusunda ürün kapsamını sürekli geliştiriyor. Mevcut batarya güvencesi, taşınabilir şarj ekipmanları teminatı, siber güvence ve yolda şarjı biten araçlara sunulan yerinde mobil şarj hizmetinin yanına eklenen yeni teminatlarla birlikte Allianz Elektrikli Araç Kasko Sigortası, elektrikli araçlara yönelik kapsamını genişletmeye devam ediyor.

Kapsam yeni teminatlarla genişliyor

Yeni dönemde Elektrikli kasko paketlerine eklenen teminatlarla; elektrikli araç sahiplerinin evlerinde kullandığı duvar tipi şarj ünitesi arızaları, şarj sırasında istasyon veya ekipman kaynaklı oluşabilecek zararlar ve araç multimedya ekranının kırılması da ilgili poliçe şartları kapsamında teminata dahil ediliyor. Böylece sigortalılar, araçlarının şarj sürecinden günlük kullanımına kadar geniş bir yelpazede güvence altına alınıyor.

“Daha sürdürülebilir bir dünya için sigortacılığın rolü kritik”

Yeni teminatların elektrikli araç sahiplerine hem güvenlik hem de konfor sağlayacağını belirten Allianz Türkiye Elementer Bireysel Sigortalar Genel Müdür Yardımcısı ve İcra Kurulu Üyesi Batu Öncül, “İklim krizi artık yalnızca çevresel değil, bugünün en önemli finansal risk başlıklarından biri haline geldi. Biz de sigortacılığın yalnızca riski karşılayan değil, düşük karbonlu bir geleceğe geçişi teşvik eden, daha sürdürülebilir bir dünya için kritik role sahip bir mekanizma olduğuna inanıyoruz. Elektrikli araçlar, otomotiv sektörünün geleceğini şekillendiren en önemli dönüşüm alanlarından biri; ancak bu dönüşüm yalnızca araç teknolojisini değil, sigortacılığı da yeniden tanımlıyor. Batarya sistemleri, şarj altyapısı ve bağlantılı teknolojiler yeni nesil risk başlıklarını beraberinde getiriyor; dolayısıyla artık yalnızca aracı değil, aracın kullandığı tüm ekosistemi güvence altına almamız gerekiyor. Kapsamımızı genişlettiğimiz bu yeni teminatlarla, elektrikli araç sahiplerinin sürdürülebilir mobiliteye geçişini desteklemeye devam ediyoruz.” dedi.

Şarj yaptıkça kazandıran kampanya

Allianz Türkiye, teminat kapsamını genişletmenin yanı sıra elektrikli araç sahiplerinin günlük kullanım deneyimini desteklemek amacıyla Eşarj iş birliğiyle yeni bir kampanya hayata geçiriyor. Kapsamlı Elektrikli veya Markalı Elektrikli kasko ürünü sahibi olan ya da bu ürünlerden birini yeni satın alan sigortalılar, Allianz 365 uygulaması üzerinden alacakları kod ile Eşarj istasyonlarında gerçekleştirecekleri 400 TL ve üzeri her şarj işleminde yüzde 10 Eşarj puanı kazanacak. Kampanya süre, kullanım, puan kazanımı ve diğer koşullar açısından kampanya şartlarına tabidir. Ayrıntılı bilgi için eşarj kampanya koşulları incelenebilir.

Aydem Yenilenebilir Enerji Kurulu Gücünü 1.216 MW’a Yükseltti

Tamamen yenilenebilir kaynaklardan enerji üreten Türkiye’nin en büyük şirketi Aydem Yenilenebilir Enerji, Uşak RES’te gerçekleştirdiği kapasite artışı kapsamında ikinci fazdaki 6 MW’lık son türbini de devreye alarak toplam kurulu gücünü 1.216 MW’a ulaştırdı.

Türkiye’nin tamamen yenilenebilir kaynaklardan enerji üreten en büyük şirketi Aydem Yenilenebilir Enerji, Uşak Rüzgâr Enerji Santrali’nde (RES) üretim faaliyetine aldığı 6 MW’lık kapasite artışı yatırımıyla toplam kurulu gücünü 1.216 MW’a, rüzgâr kurulu gücünü ise 274,5 MW’a çıkardı.

Uşak RES kapasite artışı yatırımının ikinci fazındaki son türbinini de devreye alan Aydem Yenilenebilir Enerji, gerçekleştirdiği yatırım dahilinde büyüklüğü itibarıyla Türkiye’nin en kapsamlı repowering projesine imza attı. Proje kapsamında sahada rüzgar yönünden en verimli alanda bulunan, her biri 1,5 MW kurulu güce sahip beş eski teknoloji türbin deplase edilerek, yerine repowering projesi kapsamında daha yüksek kurulu güce sahip yeni nesil türbinlerin kurulumları sağlandı. Bu sayede sahadaki mevcut altyapı, enerji verimliliği açısından en etkin şekilde değerlendirildi.

 “Türkiye'de enerji verimliliği odaklı repowering uygulamalarına öncülük eden önemli bir örnek”

Aydem Yenilenebilir Enerji Genel Müdürü Uğur Yüksel, kapasite artışına ilişkin şunları söyledi: "Uşak RES kapasite artışımızın ikinci fazı kapsamında, geçmiş üretim verileri ve yapay zekâ destekli analizler doğrultusunda sahada rüzgar yönünden en verimli alanda üretim yapan türbinler belirlendi. En yüksek üretim potansiyeline sahip alanda bulunan her biri 1,5 MW kurulu gücündeki beş eski nesil türbin yerlerinden söküldü. Bu türbinlerin yerine, repowering projesi kapsamında her biri 6 MW gücünde olan, toplam 30 MW kurulu güce sahip beş yeni nesil türbin devreye alındı. Böylece, rüzgâr sahamızın en verimli alanında yeni nesil teknolojiyle üretim kapasitemiz artırılırken, mevcut altyapı da en etkin şekilde optimize edildi. Deplase edilen beş eski türbin ile bu faz dahilinde yer alan bir yeni türbin ise üretim faaliyetlerini sürdürebilecekleri yeni lokasyonlara taşınarak devreye alındı. Böylece, planlanan kapasite artışı kapsamında hayata geçirilen repowering projesiyle, daha verimli noktalara konumlandırılan yeni nesil türbinlerden yılda yaklaşık 15 GWh ilave elektrik üretimi öngörüyoruz. Bu ilave üretimin şirketimize yılda yaklaşık 1 milyon ABD doları ekonomik katkı sağlamasını bekliyoruz. Şirketimizin yatırım planlamasında bir ilk olan bu deplase içerisinde gerçekleştirilen repowering projesi, aynı zamanda Türkiye'de enerji verimliliği odaklı repowering uygulamalarına öncülük eden önemli bir örnek olarak öne çıkıyor. Uşak RES kapasite artışı yatırımımızın ikinci fazındaki son türbinini de başarıyla devreye alarak bu stratejik projeyi tamamlamış olmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Yenilenebilir enerji alanındaki yatırımlarımızı kararlılıkla sürdürürken, ülkemizin enerji bağımsızlığına katkı sunmayı ve sürdürülebilir geleceğe değer katmayı sürdüreceğiz."

Tüpraş, 4 Yeni Gemiyle Filosunu Güçlendiriyor

Türkiye’nin lider enerji şirketi Tüpraş, “Enerjimiz Geleceğe” vizyonuyla tüm değer zincirinde başlattığı dönüşüm yolculuğunda yatırımlarına hız kesmeden devam ediyor.

Şirket, 2029’da teslim alınması planlanan yeni gemilerle ham petrol taşımacılığı kapasitesini artırırken, tedarik güvenliği ve lojistik esnekliğini de güçlendirmeyi hedefliyor. 

Türkiye’nin enerji ihtiyacını kesintisiz karşılamak amacıyla faaliyetlerini sürdüren Tüpraş, Güney Kore’de inşa edilecek dört adet yeni Suezmax tipi gemisiyle ham petrol taşımacılığı kapasitesini önemli ölçüde artıracak. Toplam yatırım tutarı 370 milyon doları aşan, her biri yaklaşık 157.000 DWT taşıma kapasitesine sahip dört adet geminin 2029 yılı içerisinde teslim alınması planlanıyor.

Tüpraş’ın deniz yolu taşımacılığı ve lojistik alanında faaliyet gösteren iştiraki Ditaş; geçtiğimiz günlerde teslim aldığı T. Riva tankeriyle Türk Kabotajı’nın ve Koç Topluluğu’nun 100. yılında Türk Bayraklı en büyük tanker filosuna sahip şirket olmuştu. Yeni gemilerin filoya katılmasıyla Tüpraş, petrol taşımacılığındaki kapasitesini artırırken, ulusal ve uluslararası deniz taşımacılığındaki rekabet gücünü daha da ileri taşımayı amaçlıyor.

İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman’da bulunan dört rafinerisinde yıllık toplam 30 milyon tonluk ham petrol işleme kapasitesine sahip olan Tüpraş; Avrupa'nın 7. büyük rafineri şirketi ve Akdeniz havzasının en kompleks rafinerilerinden biri konumundadır. 2025 yılı itibarıyla Türkiye dâhil 16 ülkeden 31 farklı ham petrol türü tedarik eden şirket, Avrupa ve Afrika başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerine ihracat gerçekleştirmektedir.

Borsa güne yükselişle başladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,13 yükselişle 13.310,27 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,55 değer kaybederek 13.292,93 puandan tamamlamıştı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 17,35 puan ve yüzde 0,13 artışla 13.310,27 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,43, holding endeksi yüzde 0,23 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 0,83 ile tekstil deri, en çok gerileyen yüzde 4,30 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalarda, teknoloji şirketlerindeki sert yükselişlerle pozitif bir seyir izleniyor.

Teknoloji hisselerindeki ralli, yapay zeka ile bağlantılı varlıklardaki son satış dalgasının sona ermek üzere olduğuna dair umutları artırdı. Şirketlerin yapay zeka alanındaki büyük harcamalarının karlara dönüşeceğine dair iyimserlikle hisselerinde sert yükselişler görülürken, çip üreten şirketlerin hisseleri de son dönemde yaşadıkları keskin düşüşlerin bir kısmını telafi etti.

Analistler, yapay zekaya olan talebin hala sürdürülebilir gibi göründüğünü belirterek, dolayısıyla görülen satış dalgasının piyasaların sermaye harcamalarıyla ilgili bazı endişelere aşırı tepki vermesinden kaynaklanmış olabileceğini ifade etti.

Bugün yurt içinde dış ticaret dengesi, finansal hesaplar ve aylık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon, Almanya'da işsizlik oranı ve ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirten analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.500 puanın direnç, 13.200 ve 13.100 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Enerji ithalatı faturası haziranda yüzde 28,8 arttı

Türkiye'nin enerji ithalatı için ödediği tutar, haziranda geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28,8 artarak 5 milyar 916 milyon 832 bin dolar oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığınca oluşturulan geçici dış ticaret istatistiklerine göre, haziranda Türkiye'nin toplam ithalatı, 2025’in aynı ayına kıyasla yüzde 23 artarak 35 milyar 284 milyon 742 bin dolar olarak belirlendi.

Bu tutarın 5 milyar 916 milyon 832 bin dolarlık kısmını, enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar" oluşturdu.

Geçen yılın haziran ayında bu rakam 4 milyar 593 milyon 350 bin dolar olarak kayıtlara geçmişti. Böylece enerji ithalatı tutarı yıllık bazda yüzde 28,8 arttı.

Bu dönemde ham petrol ithalatı ise yüzde 9,1 azalarak 2 milyon 656 bin 324 tona geriledi.

Türkiye'nin turizm geliri yüzde 2,6 azaldı

Türkiye'nin turizm geliri, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,6 azalarak 15 milyar 865 milyon 339 bin dolar oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu yılın nisan-haziran dönemine ilişkin turizm istatistiklerini açıkladı.

Buna göre turizm geliri, geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla yüzde 2,6 azalışla 15 milyar 865 milyon 339 bin dolar olarak kaydedildi.

Ziyaretçilerden elde edilen turizm geliri 15 milyar 655 milyon 868 bin dolar, transfer yolculardan elde edilen turizm geliri ise 209 milyon 471 bin dolar olarak hesaplandı. Turizm gelirinin yüzde 15,6'sı, ülkeyi ziyaret eden yurt dışı ikametli vatandaşlardan sağlandı.

Ziyaretçiler, seyahatlerini kişisel veya paket turla organize etti. Bu çeyrekte yapılan harcamaların 10 milyar 933 milyon 868 bin dolarını kişisel harcamalar, 4 milyar 722 milyon dolarını ise paket tur harcamaları oluşturdu.

Ülkeden çıkış yapan ziyaretçi sayısı, bu yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 azalarak 15 milyon 581 bin 14 kişi oldu. Bu ziyaretçilerin yüzde 16,2'sini 2 milyon 527 bin 687 kişiyle yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu.

Söz konusu çeyrekte Türkiye'de geceleme yapan ziyaretçilerin gecelik ortalama harcaması 113 dolar oldu. Yurt dışında ikamet eden vatandaşların gecelik ortalama harcamasının ise 79 dolar olduğu görüldü.

Nisan-haziran döneminde turizm geliri içindeki paket tur harcamalarının payı yüzde 30,2, yeme içme harcamalarının payı yüzde 21, uluslararası ulaştırma harcamalarının payı yüzde 12,4, konaklama harcamalarının payı ise yüzde 11,3 oldu. Geçen yılın aynı dönemine göre paket tur harcamaları yüzde 5,5 ve uluslararası ulaştırma harcamaları yüzde 6,1 azalırken, konaklama harcamaları yüzde 11,7 ve yeme içme harcamaları yüzde 5,2 arttı.

Ziyaretçiler, Türkiye'ye yüzde 71,3 ile en çok "gezi, eğlence, sportif ve kültürel faaliyetler" amacıyla geldi. İkinci sırada yüzde 16,6 ile "akraba ve arkadaş ziyareti", üçüncü sırada ise yüzde 6 ile "alışveriş" yer aldı. Yurt dışı ikametli vatandaşlar ise ülkeye yüzde 60,3 ile en çok "akraba ve arkadaş ziyareti" amacıyla geldi.

Turizm gideri yüzde 7,4 arttı

Yurt içinde ikamet edip başka ülkelere ziyarette bulunan vatandaşların harcamalarından oluşan turizm gideri, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 7,4 artarak 2 milyar 962 milyon 898 bin dolar oldu. Bunun 2 milyar 88 milyon 862 bin dolarını kişisel, 874 milyon 36 bin dolarını ise paket tur harcamaları oluşturdu.

Aynı dönemde yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı, yıllık bazda yüzde 16,5 artarak 3 milyon 434 bin 172 kişiye çıktı, kişi başı ortalama harcama 863 dolar oldu.

Bakan Şimşek yılın ikinci çeyreğine ilişkin turizm istatistiklerini değerlendirdi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, NSosyal hesabından bu yılın ikinci çeyrek turizm istatistiklerine ilişkin paylaşım yaptı.

Olumsuz jeopolitik gelişmelere rağmen ikinci çeyrekte yıllıklandırılmış turizm gelirinin 65,2 milyar dolarla 2025 yılı seviyesini koruduğuna işaret eden Şimşek, "Bu dönemde ziyaretçi sayısı sınırlı gerilerken, kişi başı ortalama harcama geçen yıla göre artış gösterdi. Böylece savaşın, hizmet ihracatı kanalıyla cari denge üzerindeki olumsuz etkileri sınırlandı. Programımızla sağladığımız yapısal iyileşme sayesinde cari dengenin sürdürülebilir seviyelerde kalmasını öngörüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Şimşek, jeopolitik gerilimlerin etkisini azaltmak için turizm sektörünü desteklediklerini, konaklama vergisini yüzde 2'den yüzde 1'e indirdiklerini anımsatarak şunları kaydetti:

"Turizm Destek Paketi kapsamında Hazine kefaletiyle sektöre 60 milyar lira tutarında ilave finansman imkanı sağladık. Çalışan başına aylık 1270 lira asgari ücret desteği ve Bakanlık işletme belgesine sahip tesislerde çalışanlar için aylık 3 bin 500 lira prim desteği sağlıyoruz. Sağlık, kongre, kültür ve spor turizmi gibi yüksek katma değerli alanları geliştirmeye, turizm faaliyetlerini yılın tamamına yaymaya ve sektörümüzün rekabet gücünü artırmaya yönelik politikalarımızı sürdüreceğiz."

Çin'de yaşanan seyahat patlaması...

CGTN, Çin'de yaşanan seyahat patlamasını irdeleyen bir makale yayımladı. Gittikçe artan sayıda küresel ziyaretçi daha serin destinasyonlar arayışıyla Çin'e yönelirken, makale Çin'deki turizm patlamasını irdeliyor ve Çin'in vize kolaylaştırma politikalarının kapsamını genişletmesinin ve yabancı dostu hizmetlerin bu seyahat trendine nasıl ivme kazandırdığının altını çiziyor.

CGTN: Çin neden yazın yoğun ilgi gören bir destinasyon hâline geldi?

Aşırı sıcaklar Avrupa'nın çoğunu kasıp kavururken yeni bir seyahat trendi ortaya çıkıyor. Gün geçtikçe daha fazla sayıda kişi, seyahat etmek için kendi ülkelerinin dışında daha serin yaz destinasyonları arıyor ve Çin bu kişilerin ilk tercihleri arasında öne çıkıyor.

Serin iklimi, yeşil tepeleri ve temiz sularıyla tablo gibi manzaralar sunan, Çin'in güneybatısında yer alan Guizhou Eyaleti'nde bulunan ve Çin'in "serin şehri" ismiyle bilinen Liupanshui Şehri, sıcaklardan kaçan yabancı seyahatseverler için gözde bir destinasyona dönüştü. Bu yaz tatili boyunca şehir genelinde müzik festivalleri ve kırsal bahçe fuarları dâhil olmak üzere 20'den fazla temalı etkinlik düzenleniyor ve dünyanın her köşesinden ziyaretçileri kendine çekiyor.

Max Slonim isimli Amerikalı turist, bu yaz şehirde gezerken serin ve rahatlatıcı havadan etkilendiğini dile getirdi. "Manzaralı ve güzel yerlere ne zaman gitseniz büyük kalabalıklar ve uzun kuyruklar olmadan doğanın ve huzurlu ortamın tadını gerçekten çıkarabiliyorsunuz." diye açıkladı Slonim.

"Çin Seyahati" trendinin arkasındaki daha geniş kapsamlı ivme artmaya devam ediyor. Kayıtlara göre 2026'nin ilk yarısında 22,91 milyondan fazla kişi Çin'i ziyaret ederken, önceki yılın aynı dönemine göre %20,4'lük bir artış yaşandı. Yunnan, Guizhou ve Hunan eyaletleri gibi geleneksel yaz destinasyonları, uluslararası seyahatseverlerin yaz tatili istek listelerinin birinci sırasında kendine yer buldu.

Çin'e Seyahatlerde Patlama Yaşanıyor

Orta Çin'de yer alan, rüya gibi manzaralarıyla dünyaca ünlü Hunan Eyaleti'ndeki bir turizm şehri olan Zhangjiajie'yi ziyaret eden seyahetseverler için yoğun sezon başladı. Avrupa, Güneydoğu Asya ve diğer bölgelerden gelen turistler; serin meltemlerin ve yemyeşil ormanların doğal bir sığınak sunduğu, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan kum taşı dağlarına yöneliyor.

Çin'in uygulamaya koyduğu 240 saatlik vizesiz transit geçiş politikasından yararlanan şehir, yolcular için sekizden fazla ülke ve bölgeyi birbirine bağlayan 10'dan fazla hava yolu rotası açtı. Sınır kapısında hızlı pasaport kontrolü prosedürleri ve sadece pasaportla önemli cazibe merkezlerine girme olanağı, uluslararası ziyaretçiler için şehirde seyahat etmeyi hiç olmadığı kadar kolaylaştırdı.

Temmuz ayının başından bu yana Zhangjiajie Büyük Kanyonu Görmeye Değer Manzara Alanı'na yapılan aile ziyaretlerinde ani bir artış yaşanırken 10.000'e yaklaşan günlük ziyaretçi sayısı içinde ülkeyi ziyaret eden turistlerin payı toplam rakamın %50'sini oluşturdu.

Çin'in deniz kıyısındaki daha serin destinasyonlara gösterilen ilgide de artış görülüyor. Çin'in kuzeyindeki Hebei Eyaleti'nde yer alan sahil şehri Qinhuangdao yelkencilik, sürat teknesi gezileri, Çin Seddi Müzesi'ndeki somut olmayan kültür mirası performansları ve sürükleyici sanal gerçeklik deneyimleri dâhil olmak üzere çeşitli yaz etkinlikleri düzenlemeye başladı.

Şehri yılın ilk yarısında, önceki yılın aynı dönemine kıyasla %50'lik bir artışla, 43.000 kişi ziyaret ederken ülke dışından gelen turistlerin ortalama kalış süresi yedi günden on beş güne çıkarak ikiye katlandı.

Bu trend özellikle Avrupalı seyahatseverler arasında göze çarpıyor. Bu yaz sezonunda Çin'e en çok ziyaretçi gönderen ilk 20 pazar arasında Avrupa ülkeleri yaklaşık %30'luk paya sahip. Seyahat rezervasyonları önceki yıla göre %275 artarken cazibe merkezi biletlerine yönelik siparişler 20 kat arttı. Sadece Britanya, Fransa ve Almanya'dan gelen ziyaretçiler tüm Avrupalı ziyaretçilerin yaklaşık yüzde 42'sini oluşturuyor.

Neden Çin?

Bu turizm patlamasının arkasında Çin'in kapsamını sürekli genişlettiği vize kolaylaştırma politikası bulunuyor. Çin şu anda 50 ülkenin vatandaşlarına tek taraflı vizesiz giriş olanağı sunarken 29 ülkeyle de karşılıklı vize muafiyeti anlaşması imzaladı. Bu arada 55 ülkenin vatandaşları 240 saatlik vizesiz transit geçiş programından yararlanarak Çin'e girmek için artık belirlenmiş 65 sınır kapısını kullanabiliyor.

Uluslararası erişilebilirlikte de kayda değer oranda artış görüldü. Doğrudan uçuşlar artık yurt dışı destinasyonlar ile Çin'in 160 şehri arasında bağlantı kurarken Çin'e gelen seyahatseverlerin dörtte üçünden fazlası artık Çin'e vizesiz giriyor.

Bu arada seyahat hizmetleri de yabancılar için gün geçtikçe daha erişilebilir ve kullanması kolay hâle geldi. Çok dilli bilet makineleri, yapay zekâ destekli çeviri cihazları, İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve başka dillerde müşteri desteği şimdi turistik cazibe merkezlerinde ve önemli seyahat platformlarında yaygın olarak ziyaretçilere sunuluyor.

Ama yabancı ziyaretçilerin defalarca vurguladığı bir ayrıntı şaşırtıcı derecede basit: klimalar. Havalimanlarından metro istasyonları ve alışveriş merkezlerine, oteller ve turistik cazibe merkezlerine kadar, dünyanın en büyük ve en güvenilir enerji sistemlerinden birinin desteklediği güvenilir soğutma sistemleri Çin'in yaz seyahati deneyiminin temel özelliklerinden biri hâline geldi.

Çin'deki yaz maceralarını farklı sosyal medya platformlarında paylaşan yabancı seyahatseverlerin videoları, dünya genelindeki kitlelerin Çin'i yeniden keşfettikleri pencereler hâline geldi. Gün geçtikçe daha fazla sayıda ziyaretçi Pekin, Şanghay, Guangzhou ve Shenzhen dışına yönelerek antik kasabaları, dağ köylerini ve daha az bilinen şehirleri keşfe çıkıyor. Bu ziyaretçiler, sadece yaz sıcağından kaçabilecekleri serin bir yer bulmakla kalmıyor, gün geçtikçe daha erişilebilir, misafirperver, heyecan ve hayat dolu bir Çin'i keşfediyor.

İkinci el araç alımında "dijital bilgi" kontrolü uyarısı

Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu Genel Başkanı Aydın Erkoç, "Araç alırken sadece kaportaya, motora veya ekspertiz raporuna değil, dijital ortamda sunulan bilgilerin güvenilirliğine de dikkat edilmesi gerekiyor." dedi.

Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu (MASFED) Genel Başkanı Aydın Erkoç, ikinci el araç ticaretinin giderek daha fazla dijital platformlar üzerinden gerçekleştiğini belirterek, tüketicilerin artık yalnızca aracın fiziksel durumuna değil, dijital ortamda sunulan bilgi ve belgelere karşı da dikkatli olması gerektiğini bildirdi.

Erkoç, yaptığı açıklamada, otomotiv sektöründe dijitalleşmenin alım satım süreçlerini hızlandırıp kolaylaştırdığını, ancak teknolojinin sağladığı imkanların yanı sıra, yeni risk alanlarını da beraberinde getirdiğini anlattı.

Son yıllarda ikinci el araç arayışlarının, büyük ölçüde internet ortamına taşındığını aktaran Erkoç, vatandaşların ilanlarda yer alan fotoğraflar, ekspertiz raporları, araç geçmişi bilgileri ve satıcı profillerini daha dikkatli değerlendirmesi gerektiğini söyledi.

Erkoç, tüketicilerin araç satın alma sürecinin önemli bir bölümünü dijital ortamda yürüttüğüne işaret ederek, "Bu durum, zaman ve erişim açısından önemli avantajlar sağlıyor. Ancak teknolojinin gelişmesiyle birlikte, dijital içeriklerin doğruluğunu sorgulamak da her zamankinden daha önemli hale geliyor. Araç alırken sadece kaportaya, motora veya ekspertiz raporuna değil, dijital ortamda sunulan bilgilerin güvenilirliğine de dikkat edilmesi gerekiyor." diye konuştu.

"Güven sektörümüzün temel önceliklerden"

İkinci el araç ticaretinde güvenin, sektörün en önemli unsuru olduğuna dikkati çeken Erkoç, yetki belgesi sahibi, kayıtlı ve kurumsal işletmelerden yapılan alışverişlerin, tüketiciler açısından önemli avantajlar sunduğunu vurguladı.

Erkoç, işlemlerin kurumsal firmalar üzerinden yapılmasının önemine değinerek, şöyle devam etti:

"Vatandaşlarımızın araç alım satım işlemlerini, yetki belgeli ve kurumsal işletmeler aracılığıyla gerçekleştirmeleri büyük önem taşıyor. Kurumsal işletmeler, hem mevzuata uygun hareket ediyor, hem de satış sonrası süreçlerde tüketicinin muhatap bulabilmesini sağlıyor. Dijitalleşen ticaret ortamında güven unsurunun korunması, sektörümüz açısından temel önceliklerden biridir."

"Bilgi doğrulama süreçleri önem kazanıyor"

Erkoç, Türkiye'de ikinci el araç ticaretinin, her yıl milyonlarca aracın el değiştirdiği dev bir ekonomik yapı oluşturduğunu, sektörün teknolojik dönüşüme uyum sağladığını ancak tüketici farkındalığının da aynı ölçüde gelişmesi gerektiğini ifade etti. Güvenli ticaretin, bilinçli tüketiciden geçtiğinin altını çizen Erkoç, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Artık yeni bir döneme giriyoruz. Araç alırken yalnızca mekanik kontroller değil, bilgi doğrulama süreçleri de önem kazanıyor. Tüketicilerimizin ekspertiz, araç geçmişi sorgulaması, yetki belgesi kontrolü ve satıcı güvenilirliği gibi konuları birlikte değerlendirmesi gerekiyor."

Erkoç, ikinci el otomotiv sektöründe dijitalleşmenin gelecek yıllarda hızlanacağını belirterek, şunları kaydetti:

"Teknolojik gelişmelerle birlikte, güvenlik ve şeffaflık mekanizmalarının daha da güçlendirilmesi önem taşıyor. Araç almak isteyenler satın almadan önce mutlaka aracın geçmiş kayıtlarını kontrol etmesi gerekiyor. Resmi kanallardan aracın hasar ve kaza geçmişi, muayene ve kilometre kayıtları gibi bilgilerine bakılması da önem taşıyor. Ayrıca sahiplik durumuna ilişkin mevcut bilgilerin kontrol edilmesi, yalnızca satıcının söylemiyle hareket edilmemesi gerekiyor."

Çin'in sertleşen rekabetçilik endişeleri artırıyor

Küresel piyasalarda yapay zeka ve yarı iletken şirketlerinin büyüme ve karlılıklarının sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretleri güç kazanıyor.

Son dönemlerde yapay zeka yatırımlarının öncülüğünde hızla yükselen teknoloji hisseleri, yatırımcıların bu yatırımların gelir ve karlılığa dönüş hızını yeniden değerlendirmesiyle baskı altında kalıyor. Milyarlarca dolarlık sermaye harcamalarının şirket bilançolarına beklenen ölçüde katkı sağlayamayabileceğine yönelik beklentiler, özellikle çip üreticilerinin ulaştığı yüksek çarpanların yeniden sorgulanmasına neden oluyor.

Bu süreçte Çin'in yarı iletken teknolojilerinde kaydettiği ilerleme de sektöre yönelik risk algısını artırdı. Çin'in ileri çip üretiminde kritik öneme sahip derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerinde seri üretim aşamasına yaklaştığına ilişkin haberler, ülkenin teknoloji alanındaki dışa bağımlılığını azaltma sürecinin hızlandığına işaret etti.

Hafta başında Çinli bellek çip üreticisi Changxin Memory Technologies (CXMT), Şanghay STAR Piyasası'ndaki ilk işlem gününde hisse başına 54,65 yuan (yaklaşık 8,05 dolar) ile işlem görmeye başlayarak yüzde 531,06'lık bir artışla sabah seansını tamamladı.

Şirket, yapay zeka sunucularına, akıllı telefonlara ve kişisel bilgisayarlara güç veren bellek yongaları konusunda uzmanlaşmış, dünyanın en büyük dinamik rastgele erişimli bellek (DRAM) üreticilerinden biri olarak öne çıkıyor.

Ülkede art arda atılan söz konusu adımlar, Çin'in rakiplerine göre beklenenden hızlı teknolojik ilerleme kaydettiğine ilişkin sinyaller verdi. Bu işaretlerin ardından yatırımcılar, teknoloji sektöründe rekabetin artabileceğini değerlendirirken, mevcut yüksek değerlemeler ile devasa yapay zeka yatırım dalgasının sürdürülebilirliğini giderek daha fazla sorgulamaya başladı.

Çin'in teknolojide bağımsızlık adımlarıyla, sektörde lider konumdaki şirketlerin pazar payı kaybederek karlılıklarının düşebileceğine ilişkin öngörüler fiyatlamalara yansıdı.

Analistler, şirket değerlemelerine ilişkin endişelerin yanı sıra yatırımcıların portföylerini yarı iletken hisselerinden diğer sektör ve hisselere kaydırmasının da sektördeki satış baskısını artıran başlıca etkenlerden biri olduğunu belirtti.

Çin'den peş peşe gelen bu adımlar, ülkenin yarı iletken teknolojilerinde rakiplerine kıyasla beklenenden daha hızlı ilerleme kaydettiğine yönelik algıyı güçlendirdi. Böylece yatırımcılar yalnızca yapay zeka yatırımlarının geri dönüşünü değil, aynı zamanda sektörde bugüne kadar yüksek karlılık sağlayan rekabet avantajlarının korunup korunamayacağını da sorgulamaya başladı.

Öne çıkan değerlendirmelere göre, Çinli üreticilerin teknolojik yetkinliklerini artırması halinde küresel yarı iletken sektöründe rekabetin belirgin şekilde yoğunlaşması, sektörün lider şirketlerinin fiyatlama gücü, pazar payı ve kar marjları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Bu beklenti, son yıllarda yapay zeka temasıyla tarihi seviyelere ulaşan şirket değerlemelerinin yeniden gözden geçirilmesine neden oluyor.

Analistler, satış baskısının yalnızca değerleme endişelerinden kaynaklanmadığını, aynı zamanda yatırımcıların yüksek getiri sağlayan yarı iletken hisselerinde kar realizasyonuna giderek portföylerini daha görece korunaklı hisselere yönlendirmesinin de fiyatlamalarda etkili olduğunu belirtti.

Bu nedenle piyasalarda satışların temelinde tek bir sebepten ziyade, yüksek değerlemelerin normalleşmesi, rekabet dinamiklerinin değişmesi ve portföy rotasyonunun aynı anda devreye girmesinin yattığını ifade eden analistler, özellikle yapay zeka temasının öncüsü konumundaki yarı iletken şirketlerine dair soru işaretlerinin, yatırımcıların olumlu haberlerden çok olası riskleri fiyatlamasına neden olduğunu kaydetti.

Mevcut etkilerle ABD'de yarı iletken sektöründe sert düşüşler gözlendi. Son 5 iş günü periyodunda yarı iletken üreticisi Broadcom'un hisseleri yüzde 20,5 Intel'in hisseleri yüzde 18,3, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 25,4, Arm Holdings'in hisseleri yüzde 20,5 değer kaybetti.

Satış dalgasının yansımaları Asya borsasında da hissedildi. Bu durum, Güney Kore'yi de belirgin şekilde etkiledi. Yarı iletkenler ve teknoloji ağırlıklı Kospi Endeksi son 5 işlem gününde yaklaşık yüzde 21 düştü. Bu ülkedeki önde gelen yarı iletken şirketlerinden SK Hynix haftalık bazda yüzde 30,9, Hanmi Semicon hisseleri yüzde 23 değer kaybetti.

"Çin'in 5 makinelik üretimi kısa vadede bu düzeni değiştirmez"

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, öncelikle Çin'deki gelişmelerin bu haftaki satışların tetikleyicilerinden biri olduğunu belirterek, "Fakat tamamen Çin'le açıklamak doğru olmaz. Yahut sınırlı şekilde, ekipman üreticileriyle açıklamak lazım." dedi.

Bilgisayar çiplerinin üretiminde kullanılan fotolitografi makinelerini geliştiren Hollandalı teknoloji şirketi ASML'nin hisselerinin, Çin'in Derin Ultraviyole (DUV) litografi sistemi geliştirdiğine yönelik haberlerin ardından seans içinde yön değiştirdiğini belirten Kaymaz, söz konusu gelişmelerin özellikle hafıza çipi üreticilerindeki satışlarda sınırlı, hatta marjinal bir etkisi olduğu görüşünü dile getirdi. Kaymaz, son dönemde piyasalardaki asıl baskının ise yapay zeka yatırımlarının finansmanı ve bu yatırımların geri dönüşüne ilişkin artan endişelerden kaynaklandığını ifade etti.

Kaymaz, Çin'in çip üreten makinaları yapabilmesinin stratejik açıdan son derece önemli olduğunu dile getirerek, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Zira Batı dünyasının en kritik ve stratejik üstünlüğü yarı iletkenlere dayanıyor. Çok sayıda Batılı ülkenin teknoloji birikimi ASML'nin elinde teknoloji harikası makinalara dönüşüyor. Çin, Batı'nın bu üstünlüğüne ilk kez meydan okuyor. Tabii meydan okuma tabirini özellikle kullanıyorum, zira çip ekipmanları konusu sıfır toplamlı oyun gibi kurgulandı son 10 senede. Çin'in alacağı her makina Batı'nın kaybı sayıldı."

Sadi Kaymaz, diğer taraftan Derin Ultraviolet olarak adlandırabilecek bu makinaların halihazırda Tayvan'da veya Güney Kore'de kullanılan en gelişmiş makine sınıfında olmadığı bilgisini verdi.

Bu makinelerin kalın ışınlara sahip olduğunu ve vaferler (mikroçip yapımında kullanılan ince silikon disk) üzerinde tek seferde ince veya kısa desenler oluşturamadığını vurgulayan Kaymaz, dolayısıyla Çin'in bu makinelerle başarılı üretim yapsa dahi doğrudan 3 veya 2 nanometre ölçülerinde gelişmiş çipler yapmasını son derece zor olarak değerlendirdi.

Kaymaz, sözlerine şöyle devam etti:

"İmkansız diyemiyorum, çünkü son yıllarda Hollanda üretimi DUV cihazlarını farklı şekillerde kullanarak 7 nanometre çipler üretebildiklerini biliyoruz. Bu bakımdan DUV gelişmesi de en ileri çip yapımını ilgilendiriyor. Ayrıca çip dediğimiz akıllı nesnelerin çoğu türü söz konusu makinalarca basılabiliyor. Ayrıca şuna da dikkat göstermek lazım, makine üretmek ile fabrikada sürekli çalıştırmak aynı şey değil. Verim sorunu halihazırda Çin yapımı ileri çiplerde aşılması güç bir zorluk olarak devam ediyor. Ayrıca ASML geçen yıl 131 DUV sistemi sattı. Çin'in 5 makinelik üretimi kısa vadede bu düzeni değiştirmez."

Hizmet Üretici Fiyat Endeksi arttı

Hizmet Üretici Fiyat Endeksi haziranda aylık yüzde 0,22 azaldı, yıllık yüzde 31,84 arttı

Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,22 azaldı, yıllık bazda yüzde 31,84 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin H-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre H-ÜFE, geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 0,22 azalırken geçen yılın aralık ayına göre yüzde 24,07, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 31,84 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 35,03 yükseldi.

Endeks, Haziran 2025'e göre ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 36,27, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 28,24, bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 26,85, gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 28,47, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 32,41 ve idari ve destek hizmetlerinde yüzde 28,26 arttı.

H-ÜFE'de, haziranda bir önceki aya göre ise ulaştırma ve depolama hizmetlerinde yüzde 0,75, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 4,33 ve gayrimenkul hizmetlerinde yüzde 2,64 artarken bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 6,41, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetlerde yüzde 5,64 ve idari ve destek hizmetlerinde yüzde 0,03 azalış gerçekleşti.

BMW yaklaşık 8 bin kişiyi işten çıkaracak

Alman otomobil üreticisi BMW, zayıflayan Çin pazarı ve artan maliyet baskıları nedeniyle başlattığı tasarruf programı kapsamında, çoğu Almanya'da olmak üzere yaklaşık 8 bin kişilik istihdam azaltımına gidecek.

Alman basınında yer alan haberlere göre, BMW yönetimi ile işçi temsilcileri arasında gönüllü ayrılık programı konusunda haftalardır süren görüşmelerin ardından anlaşma sağlandı.

Bu kapsamda, ayrılık programı Ekim 2026'da başlayacak ve 2027 yılı sonuna kadar devam edecek. Programla toplam çalışan sayısı 8 bin azaltılacak.

Dünya genelinde toplam 150 bin, Almanya'da yaklaşık 84 bin çalışanı bulunan BMW'de, doğrudan üretimde görev almayan yaklaşık 40 bin personele gönüllü ayrılık teklifi sunulacak.

Program, ağırlıklı olarak yönetim, AR-GE, planlama ve idari birimlerde çalışanları kapsayacak.

Çalışanlara ödenecek tazminat miktarı ise maaş ve kıdeme göre belirlenecek.

BMW, haziran ayında özellikle Çin pazarındaki talep daralması nedeniyle 2026 yılı satış ve kar beklentilerini aşağı yönlü revize etmişti. Alman üretici, ABD gümrük tarifeleri, artan maliyetler ve küresel rekabet baskısı nedeniyle tasarruf tedbirlerine yöneleceğini açıklamıştı.

Gong Albayrak Hazır Beton için çaldı

Halka arz sürecini tamamlayan Albayrak Hazır Beton Sanayi ve Ticaret AŞ, Borsa İstanbul'da düzenlenen gong töreniyle "ALBTN" koduyla işlem görmeye başladı.

Şirketin gong töreni, Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, Albayrak Hazır Beton Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Albayrak, Tacirler Yatırım Menkul Değerler Kurumsal Finansman Grup Müdürü Ayça Atalay ve çok sayıda davetlinin katılımıyla gerçekleşti.

Korkmaz Ergun, törende yaptığı konuşmada, Albayrak Beton'un lojistik gücü ve kalitesiyle sektörünün en önemli temsilcilerinden biri olduğunu ve İstanbul'un farklı bölgelerindeki tesisleriyle yüksek hizmet kalitesi sunduğunu söyledi.

Ergun, "Albayrak Beton halka arzdan elde edeceği gelirle projelerini hayata geçirecek ve yeni yatırımlar gerçekleştirecek. Böylece ülkemizin kalkınmasına katkı sağlamaya devam edecek." dedi.

"Metro ve önemli kamu altyapı projesine beton tedarik ettik"

Erdal Albayrak da şirketlerinin yıllardır hazır beton ve inşaat sektöründe kaliteyi, güveni ve müşteri memnuniyetini temel alan bir anlayışla faaliyet gösterdiğini ifade etti.

Albayrak, 2014 yılında Üsküdar-Çekmeköy metro hattıyla başlayan süreçte birçok metro ve önemli kamu altyapı projesine beton tedarik ederek, sektörlerinde güçlü bir referans oluşturduklarını vurguladı.

Şirketlerinin 4 ayrı lokasyonda faaliyet gösteren 5 hazır beton santrali, yüksek üretim kapasitesi ve deneyimli ekibiyle sektörün öncüleri arasında yer aldığını aktaran Albayrak, hazır beton faaliyetlerinin yanı sıra gayrimenkul geliştirme alanında da istikrarlı şekilde büyümeye devam ettiklerini dile getirdi.

Albayrak, konut tarafında ise 2008'den bu yana farklı projelerle yüzlerce konutu tamamlayarak sahiplerine teslim ettiklerine değinerek, "Bugün ise Teraphill 15, Moonpark Koru, Teraphill Loft ve Mesam Yönetim Binası projeleriyle inşaat ve gayrimenkul geliştirme alanındaki yatırımlarımızı sürdürüyoruz." diye konuştu.

Halka arzla yeni bir büyüme dönemine adım attıklarını kaydeden Albayrak, elde edecekleri kaynağın önemli bir bölümünü üretim altyapılarını güçlendirmek, verimliliklerini artırmak, yeni tesis yatırımlarını hayata geçirmek ve devam eden gayrimenkul projelerini tamamlamak amacıyla değerlendireceklerini aktardı.

Albayrak, bu kapsamda Anadolu Yakası'nda iki yeni hazır beton tesisi planladıklarına işaret ederek, "Bunun yanı sıra sektörümüzde ilklerden biri olacak çevreci ve inovatif üretim teknolojilerine yönelik yatırımlar üzerinde de çalışmalarımız sürüyor. Amacımız, yalnızca kapasitemizi artırmak değil, aynı zamanda sektörün dönüşümüne öncülük eden şirketlerden birisi olmak." şeklinde konuştu.

Gayrimenkul tarafında da devam eden projelerini tamamlamanın yanı sıra yeni projeleri portföylerine katmak için çalışmalarını sürdürdüklerine dikkati çeken Albayrak, sözlerini şöyle tamamladı:

"İstanbul'un Çekmeköy ilçesi Alemdağ Mahallesi'nde yeni bir konut projesi için sözleşmelerimizi imzaladık. Önümüzdeki dönemde bu alandaki büyümemizi kararlılıkla sürdüreceğiz. İnşaat sektöründeki büyüme, hazır beton talebini doğrudan destekliyor. Metro projelerindeki tecrübemiz, güçlü referanslarımız ve yeni yatırımlarımız sayesinde oluşacak fırsatları en iyi şekilde değerlendirmeyi hedefliyoruz. Hedefimiz, faaliyet gösterdiğimiz her alanda sürdürülebilir büyümeyi sağlayarak yatırımcılarımız, çalışanlarımız ve ülkemiz için kalıcı değer üretmeye devam etmek."

Küresel piyasalarda gözler Fed'in faiz kararına çevrildi

Küresel piyasalarda çip üreten şirketlerin hisselerindeki satış baskısının derinleşmesi ve jeopolitik gerilimlerin yeniden artmasıyla risk iştahı azalırken, gözler bugün ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararına çevrildi.

Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilim ve şirketlerin yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler, Fed'in faiz kararı öncesinde piyasalardaki belirsizliği artırdı. ABD'li bir yetkili, İran tarafından Ürdün'deki ABD üssüne fırlatılan 4 balistik füzenin engellendiğini açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise ABD ve Suudi Arabistan silahlı kuvvetlerinin Irak'ın doğusunda İran destekli gruplara ait hedeflere hava saldırıları düzenlediğini duyurdu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve uyarıları dikkate almadığını öne sürdüğü 3 petrol tankerini hedef aldıklarını bildirdi.

Bölgede gerilimin tırmanması petrol fiyatlarını tekrar yükseltirken, bu durum küresel piyasalarda risk algısının artmasına neden oldu.

Analistler, çatışmaların tekrar başlamasının tarafların çözüm üretmeden uzak olduğunu gösterdiğini söyledi.

Diğer taraftan ABD'nin yapay zeka gelişimini korumak amacıyla yeni Çin yapımı insansı robotları yasakladığına dair haberler de ticari gerilimlerin artabileceğine yönelik endişeleri öne çıkarıyor.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra şirket bilançoları da yatırımcıların odağında bulunuyor. ABD'nin önde gelen teknoloji şirketlerinin açıklayacağı bilançoların yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin ipucu vermesi bekleniyor.

Fed'in faiz kararı bugün piyasaların odağında bulunurken, bankanın politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Haziran ayındaki düşük tüketici ve üretici enflasyon verileri, Fed'e enerji sektöründeki aksaklıkların ve enflasyonun yaz boyunca nasıl gelişeceğini değerlendirmek için zaman kazandırıyor.

Fed'in politika metninde ekonomik görünüme yönelik değerlendirmelerde belirgin bir değişiklik olup olmadığı takip edilecek. Ayrıca basın toplantısında ileriye dönük yönlendirme yapmaktan uzak duran Fed Başkanı Kevin Warsh’un Fed görev grupları çalışmaları ve para politikası duruşuna yönelik aktaracağı bilgiler de yatırımcıların odağında bulunacak.

Para piyasaları temmuz toplantısında faizlerin sabit bırakılacağını fiyatlamasına karşın faiz artışı ihtimali az da olsa masada yer alıyor. Politika faizinin beklentiler dahilinde sabit bırakılması durumunda, eylül veya diğer aylarda faiz artırımı olabileceğine yönelik açıklamalar gelirse bu durum piyasalar tarafından şahin bir duruşun korunduğu şeklinde yorumlanabilir.

Özellikle eylül ayına yönelik sıkı para politikası mesajı verilirse bu mesajın dolar ve tahvil faizlerini desteklemesi bekleniyor. Diğer taraftan sıkı para politikası mesajı verilmemesi durumunda riskli varlıkların bundan pozitif etkilenebileceği öngörülüyor.

Jeopolitik gerginliklerin tekrar artmasının petrol arzına ilişkin endişeleri artırmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,9 artışla 84,5 dolarda seyrediyor.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,61'de, dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 101,3 seviyesinde seyrediyor. Altının onsu da yatay seyirle 4 bin 28 dolardan işlem görüyor.

New York borsası karışık seyretti

New York borsasında yarı iletken şirketlerinin hisselerindeki düşüşün etkisiyle karışık bir seyir izlendi. Yarı iletken şirketlerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 8,9, Advanced Micro Devices'ın (AMD) hisseleri yüzde 8,2 ve Applied Materials'ın hisseleri yüzde 7,8 değer kaybetti.

Çip hisselerindeki satışlar, bilançolarını açıklayan bazı şirketlerin hisselerindeki yükselişle dengelendi. Bu şirketlerden Coca-Cola'nın hisseleri, şirketin yıllık gelir ve kar tahminlerini yukarı yönlü revize etmesinin ardından yüzde 5 yükseldi.

ABD'li uçak üreticisi Boeing'in hisseleri, şirketin ikinci çeyrekte beklenenden daha büyük zarar açıklamasına rağmen, beklentilerin üzerinde gerçekleşen serbest nakit akışı sonrası yüzde 4,8 değer kazandı.

Boya üreticisi Sherwin-Williams'ın hisseleri de ikinci çeyrek finansal sonuçlarının beklentileri aşmasının ardından yüzde 8,3 yükseldi. Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 1,03, S&P 500 endeksi yüzde 0,21 yükselirken, Nasdaq endeksi yüzde 0,22 geriledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları İtalya hariç yükseldi

Avrupa borsalarında bilanço sezonuna ilişkin iyimserlik devam ediyor. Şirketlerin bilançolarının genel olarak beklentilerden iyi gelmesi Avrupa piyasalarında risk iştahını destekleyen temel unsur olarak öne çıkıyor.

Unilever ve Safran gibi Avrupa'nın önde gelen şirketlerinin karlarının beklentilerin oldukça üzerinde artması ve şirketlerin yıl sonu bilanço tahminlerini yukarı yönlü revize etmesi, hisse bazlı hareketleri öne çıkarıyor.

Bu gelişmelerle Unilever'in hisseleri yüzde 8, Safran'ın hisseleri yüzde 2,9 değer kazandı. Bölgede çip üreten şirketlerin hisselerinde ise düşüş hızlandı. ASML'nin hisseleri yüzde 2,9 geriledi.

Mercedes-Benz de Çin pazarındaki zayıflığa rağmen beklentilerin üzerinde kar açıkladı ve hisseleri yüzde 2,9 arttı.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,83, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,41 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,63 değer kazanırken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise yüzde 0,69 değer kaybetti.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç negatif seyrediyor

Asya borsaları, teknoloji hisselerindeki satış baskısının derinleşmesiyle Hong Kong hariç negatif seyrediyor.

SK Hynix'in yılın ikinci çeyreğinde gelirleri yıllık bazda yüzde 257 artarak 79,3 trilyon wona, operasyonel karı yüzde 557 artarak 60,5 trilyon wona çıkmasına karşın bilançosunun beklentileri karşılayamamasının ardından şirketin hisseleri yüzde 17,7 düştü.

Şirketin bilançosunun beklentileri karşılayamaması yapay zeka talebinin hız kaybedebileceğine yönelik endişeleri artırdı. Japon teknoloji şirketleri SoftBank Group'un hisseleri yüzde 8, Tokyo Electron'un hisseleri yüzde 11,2, Kioxia'nın hisseleri yüzde 10,3 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 11,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 değer kaybederken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 yükseldi.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,63 değer kaybederek 13.687,86 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,4 yükseldi.

Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,3790'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,3940'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu ve yurt dışında ise Fed'in faiz kararının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.800 ve 13.900 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Kıymetli Madenlere Dijital Borsa Düzenlemesi

Kıymetli madenlerin dijital ortama aktarılması ve borsada işlem görmesine ilişkin esaslar düzenlendi

Hazine ve Maliye Bakanlığı, belirli saflık ve ağırlıktaki işlenmemiş kıymetli madenlerin dijital ortama aktarılması ve Borsa İstanbul'da işlem görmesi için düzenleme yaptı.

Bakanlığın "Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğle, birebir fiziki karşılığı Darphane veya Borsa nezdinde saklanan belirli bir saflık derecesinde ve ağırlıkta işlenmemiş kıymetli madenlerin borsada işlem görmesine ilişkin esaslar belirlendi.

Buna göre, kıymetli madenler, Borsa üyeleri arasında transferine imkan sağlayan, dağıtık defter teknolojisi altyapısına sahip bir sistem üzerinden sermaye piyasası aracı veya sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlık ya da platformlarda işlem gören kripto varlık olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlık niteliğindeki dijital kıymetli madene, merkezi takas kuruluşları tarafından dönüştürülebilecek. Bunların Borsada işlem görmesi için Bakanlığın uygun görüşü alınacak.

Bu düzenlemenin uygulanması ve kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlığın uygun görüşü alınarak Borsa tarafından yapılacak düzenlemelerle belirlenecek.

Tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla halihazırda gayri maddi varlık niteliğindeki dijital kıymetli madenlere dönüştürülmüş olan varlıkların da borsada işlem görebilmesi için Bakanlığın uygun görüşü aranacak.

Tebliğle, Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS) kapsamındaki rafinerilere yönelik yeni yükümlülükler de getirildi. Buna göre, tebliğin yürürlük tarihi itibarıyla Bakanlığa başvuruda bulunan ve başvuru değerlendirme süreci devam eden Türkiye'de yerleşik tüzel kişilerin, KMTS kapsamında üretim yapması zorunlu olacak.

KMTS kapsamında üretim yapması zorunlu olan rafinerilerin, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde KMTS kayıt işlemleri için Darphaneye başvurması gerekecek.

Söz konusu rafineriler, KMTS kayıt işlemlerinin Darphane tarafından onaylanmasını müteakip bir ay içinde kayıt tarihinden önce üretilen ve henüz satışı gerçekleştirilmemiş standart işlenmemiş kıymetli madenler ile basılı kıymetli madenleri sisteme kaydetmekle yükümlü olacak.

Tim ve Etid’ten E-Ticaret’te Global İş Birliği

Türkiye'nin e-ihracat ekosisteminin gelişimine katkı sunmak ve ihracatçıların küresel pazarlardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) ile Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) arasında iş birliği protokolü imzalandı.

Protokol kapsamında hayata geçirilecek çalışmalarla, Türkiye'den ve dünyanın farklı ülkelerinden e-ihracat ekosisteminin önde gelen temsilcilerini bir araya getirecek Istanbul Global E-Export Summit’in (IGEXX), Türkiye’nin küresel ticaretteki konumunu daha da güçlendirmesi hedefleniyor.

Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) ile Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), Türkiye'nin e-ihracat ekosistemini güçlendirmek ve ihracatçı firmaların küresel pazarlardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla önemli bir iş birliğine imza attı. 03-05 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenecek Istanbul Global E-Export Summit (IGEXX) kapsamında gerçekleştirilen törende, iki kurum arasında iş birliği protokolü imzalandı. Protokol, TİM Başkanı Mustafa Gültepe ile ETİD Başkanı Hakan Çevikoğlu tarafından imza altına alındı.

Sektörün Geleceğine Yön Verecek İş Birliklerinin Oluşturulmasına Katkı Sunacak

İmzalanan protokol kapsamında, Türkiye'nin hızla büyüyen e-ihracat potansiyelinin uluslararası ölçekte daha görünür hale getirilmesi, ihracatçıların dijital kanallar aracılığıyla yeni pazarlara erişiminin desteklenmesi ve e-ihracat alanında sürdürülebilir büyümeyi sağlayacak ortak projelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Aynı zamanda sektör paydaşları arasında bilgi paylaşımının artırılması, stratejik iş birliklerinin geliştirilmesi ve Türkiye'nin küresel e-ticaret ekosistemindeki konumunu güçlendirecek çalışmaların yürütülmesi amaçlanıyor.

İş birliği çerçevesinde, IGEXX'in uluslararası ölçekte daha güçlü bir platform haline gelmesine, Türkiye'den ve dünyanın farklı ülkelerinden e-ihracat ekosisteminin önde gelen temsilcilerini bir araya getirerek yeni ticari bağlantılar kurulmasına, yatırım fırsatlarının değerlendirilmesine ve sektörün geleceğine yön verecek iş birliklerinin oluşturulmasına katkı sunması bekleniyor.

Küresel E-İhracat Topluluğunu Bir Araya Getirecek

Bu yıl ikinci kez “Beyond Borders” temasıyla, 03-05 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da Haliç Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilecek IGEXX; e-ihracat ekosisteminin tüm paydaşlarını İstanbul’da bir araya getirecek. İlk yılında ulaştığı 3.000'in üzerinde katılımcı, 2.000'i aşkın B2B görüşme, 900 şirket, 33 küresel pazaryeri ve 1 milyar doların üzerinde ticaret hacmi ile başarısını kanıtlayan IGEXX, bu yıl Türk markaları ve üreticilerinin uluslararası pazarlara erişimini daha da güçlendirmeyi; katılımcı, iş birliği ve ticaret hacmi bakımından bu rakamların da ötesine geçmeyi hedefliyor. 2026 yılında zirvenin 60’tan fazla ülkeden 6 bini aşkın katılımcıyı ağırlaması, 40 küresel pazar yerini sektör temsilcileriyle buluşturması ve 2 bin 500’den fazla B2B iş görüşmesine ev sahipliği yapması bekleniyor. 

Küresel pazar öncülerini, e-ticaret uzmanlarını, perakendecileri, dağıtımcıları, entegratörleri ve e-ihracat konsorsiyumlarını buluşturacak zirvenin ana odak noktalarını e-ihracatta stratejik iş birlikleri, gelecek trendler ve teknolojik ilerlemeler, yeni tüketici davranışları ve etkili dijital pazarlama stratejileri oluşturacak. 

E-ihracat alanında derinlemesine bilgi paylaşımının, stratejik iş birliklerinin ve yenilikçi çözümlerin geliştirilmesine olanak sağlayacak Istanbul Global E-Export Summit, küresel ve bölgesel pazar yerlerinden omnichannel perakende şirketlerine, dijital ödeme sistemlerinden lojistik firmalarına kadar geniş bir yelpazede sektör liderlerini bir araya getirerek, e-ticaretin geleceğine yön verecek stratejilerin tartışılmasına olanak tanıyacak. 

IGEXX’in, ülkemizin küresel ticaretteki konumunun daha da güçlendirilmesine ve Türkiye’nin e-ihracat vizyonuna önemli katkılar sunması bekleniyor.

Gözler ABD'deki "CLARITY Act" sürecinde

Kripto para piyasası jeopolitik gerilimlerin azaldığı ve ABD Merkez Bankasının (Fed) endişe edildiği kadar "şahin" olmayacağına dair iyimserlikle yılın ikinci yarısına hızlı başlarken, gözler ABD'deki "CLARITY Act" yasa tasarısına çevrildi.

Kripto para piyasası, bu yıl genel olarak satış baskısı altında kalmasına karşın yılın ikinci yarısına hızlı başladı.

ABD'de enflasyonun yavaşlamasıyla Fed'in faiz artırımlarını öteleyeceğine dair öngörülerin güçlenmesi yatırımcıların riskli varlıklara yönelmesini sağlarken bu durumun likidite koşullarını da olumlu etkilemesi bekleniyor. Bu gelişme, kripto para piyasasına talebin artmasında etkili oldu.

ABD ile İran arasındaki gerilimin hafiflemesi de yatırımcıların riskli varlıklara yönelmesini destekledi. Bu durum da kripto para piyasasını destekleyen önemli unsurlar arasında yer aldı.

Tarafların saldırıları durdurmasıyla petrol fiyatları 90 dolar seviyesinin altına gerilerken bu gelişmeler Fed'in sıkı para politikası uygulayacağına dair endişeleri hafifletti.

Bu arada, küresel enerji arzına yönelik tehdide rağmen kripto para yatırımcılarının büyük jeopolitik şoklar sırasında sıkça gerçekleşen panik satışlarından kaçındığı görüldü.

Jeopolitik risklerin yoğunlaştığı bir dönemde kripto para piyasasında yükselişlerin olması, yatırımcıların son gerginlikleri henüz dijital varlıkları terk etmek için bir neden olarak görmediklerini gösteriyor.

Diğer taraftan, ABD Senatosu Bankacılık Komitesi'nin sektöre yasal netlik kazandırmayı hedefleyen ve "CLARITY Act" olarak bilinen yasa tasarısına bağlı yeni etik kuralların ABD Başkanı Donald Trump tarafından onaylandığına dair haber akışı kripto para piyasasındaki iyimserliği destekliyor.

Bu gelişmelerle kripto para piyasasında tüm kripto paraların toplam değerini ifade eden Total Market, haziran ayı sonuna göre 135,8 milyar dolar artarak 2 trilyon 172,4 milyar dolara çıkarken, bitcoin yüzde 8,2 artışla 63 bin 462 dolara, ethereum yüzde 19,8 yükselişle 1.888 dolara, ripple de yüzde 1,9 artarak 1,05 dolara ulaştı.

Total Market, yılın ilk yarısında 900 milyar doların üzerinde azalmıştı

Total Market, bu yılın ilk yarısında 919 milyar 860 milyon dolar azalarak 2 trilyon 36 milyar 610 milyon dolara gerilemişti. Yılın ilk yarısında ABD/İsrail-İran Savaşı ile tırmanan jeopolitik gerilim, artan enflasyonist baskılar, merkez bankalarının sıkı para politikalarına adım atması, dolara olan talebin artması ve tahvil faizlerindeki yükseliş yatırımcıların riskli varlıklardan çıkmasına neden oldu.

Dijital varlıklarda uzmanlaşmış bir finansal hizmet sağlayıcısı ve varlık yöneticisi şirketi olan CoinShares Araştırma'nın Başkanı James Butterfill, "Kripto para piyasasında son zamanlarda görülen pozitif seyir Fed'in para politikası beklentileriyle yakından bağlantılı." dedi.

ABD'de açıklanan TÜFE ve ÜFE verilerinin beklentilerin altında gelmesiyle enflasyon öngörülerinin gerilediğini belirten Butterfill, bitcoinin fiilen uzun vadeyi kapsayan bir varlık olduğunu dile getirdi.

Butterfill, "Bu nedenle, faiz oranlarının yükseleceğine dair beklentilerin azalması altın için olduğu gibi bitcoinin fiyatı için de destekleyici bir etki yaratma eğiliminde." değerlendirmesinde bulundu.

"Kripto varlık piyasalarının bugün en fazla ihtiyaç duyduğu unsur, açık ve öngörülebilir bir düzenleyici çerçeve"

CoinTR Üst Yöneticisi Ali Eşelioğlu da CLARITY Act sürecinin yalnızca ABD'nin kripto varlıklara yönelik düzenleme gündemi olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.

CLARITY Act'ın dijital varlık piyasalarının hangi hukuki çerçevede gelişeceğine ilişkin küresel ölçekte önemli referans oluşturabilecek bir süreç olduğunu ifade eden Eşelioğlu, bu açıdan bakıldığında ABD Senatosu'nda güncellenen taslak metnin yayımlanmasının düzenleme çalışmalarının somut şekilde ilerlemeye devam ettiğini göstermesi bakımından önemli bir gelişme olduğunu söyledi.

Taslağın farklı komitelerin çalışmalarını ortak bir metinde birleştirmesi ve müzakere sürecinde öne çıkan bazı başlıklara ilişkin revizyonlar içermesinin tarafların uzlaşı arayışını sürdürdüğüne işaret ettiğini dile getiren Eşelioğlu, bundan sonraki süreçte tüm dikkatlerin ABD Senatosu'na çevrilmiş durumda olduğunu belirtti.

Eşelioğlu, ABD Kongresi'nin ağustos ayında tatile girecek olmasının CLARITY Act açısından kritik bir zaman penceresi oluşturduğunu ifade etti.

Tasarının 7 Ağustos öncesinde Senato'dan geçememesi halinde düzenleme sürecinin kasım ayındaki ara seçim takviminin de etkisiyle ileri bir tarihe ötelenmesi ihtimalinin bulunduğunu belirten Eşelioğlu, şunları kaydetti:

"Bu nedenle önümüzdeki günler, yalnızca tasarının geleceği açısından değil, ABD'nin dijital varlıklara yönelik düzenleyici yaklaşımının hangi takvimde şekilleneceği bakımından da yakından takip edilecek. Kripto varlık piyasalarının bugün en fazla ihtiyaç duyduğu unsur, açık ve öngörülebilir bir düzenleyici çerçeve. Hukuki belirsizliklerin azalması, yatırımcı güvenini artırırken kurumsal sermayenin sektöre girişini kolaylaştırma ve inovasyonun önünü açmanın da temel koşullarından biri. CLARITY Act'in önemi yalnızca yeni kurallar getirmesinden değil, dijital varlık piyasalarına uzun vadeli bir hukuki zemin oluşturma hedefinden kaynaklanıyor. ABD'nin atacağı adımların yalnızca kendi piyasasını değil, regülasyon hazırlığında olan birçok ülkenin yaklaşımını da etkileyeceğine inanıyorum."

Avrupa'da gaz fiyatları üç katına çıktı

Rus enerji şirketi Gazprom'un Departman Başkan Yardımcısı Kiril Polous, "Doğal gaz fiyatları, Avrupa pazarına önemli miktarda Rus gazının sevk edildiği dönemle kıyaslandığında üç kat daha yüksek seviyeye çıktı." dedi.

Polous, Endonezya'da düzenlenen "IndoPacific LNG Summit 2026" kapsamında gerçekleştirilen panelde yaptığı konuşmada, Avrupa'da LNG'nin boru hattıyla taşınan doğal gazdan daha güvenilir olduğu yönündeki söylemin gerçeği yansıtmadığını kaydetti.

Avrupa'da geçmişte Rus gazına bağımlılığın eleştirildiğini hatırlatan Polous, bugün Avrupa'nın LNG ithalatının yüzde 60'ının ABD'den yapıldığını, Almanya'nın LNG ithalatında ise ABD'nin payının yüzde 90'ın üzerine çıktığını söyledi.

ABD'nin Avrupa LNG pazarındaki hakimiyetine dikkati çeken Polous, "Doğal gaz fiyatları, Avrupa pazarına önemli miktarda Rus gazının sevk edildiği dönemle kıyaslandığında üç kat daha yüksek seviyeye çıktı." ifadesini kullandı.

Katar'ın uzun yıllardır küresel LNG piyasasının önde gelen tedarikçilerinden biri olduğunu kaydeden Polous, LNG sevkiyatlarının üretim tesislerindeki olası kesintiler ile Hürmüz, Malakka, Bab el-Mendeb ve Panama gibi stratejik boğaz ve kanallardaki geçiş risklerinden etkilenebileceğini belirtti.

Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa'nın en büyük doğal gaz tedarikçisi konumunda bulunan Gazprom, yaklaşık 50 yıl süren boru hattı yatırımlarıyla 2022'ye kadar kıtadaki pazar payını yüzde 40'a kadar çıkarmıştı.

Yaptırımlar nedeniyle müşterilerini ABD, Katar ve Norveç gibi tedarikçilere kaptıran Gazprom, 2025'te Avrupa'ya yaklaşık 18 milyar metreküp doğal gaz sevk etti. Bu hacim 2021'de 201,7 milyar metreküp seviyesindeydi.

Küresel piyasalar karışık seyrediyor

Küresel piyasalar, jeopolitik gerilimlerin hafiflemesine karşın çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen düşüşlerle karışık seyrediyor.

Yapay zeka yatırımlarına ilişkin yeni endişeler, küresel çip üreticilerinde satış dalgasına yol açtı. Çip üreticisi şirketlerin hisselerindeki sert satışlar, jeopolitik risklerin azalmasıyla petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün borsalara olan olumlu etkisini sınırlıyor.

ABD merkezli çip üreticisi Nvidia'nın yapay zeka ile ilgili son finansman taahhütlerinin 750 milyar doları aştığı yönündeki haberlerin ardından yatırımcıların endişeleri giderek artarken, bu durum artan borçluluk oranına dair endişeleri tetikledi ve yapay zeka altyapısına olan talebin, eşi benzeri görülmemiş düzeydeki yatırımlarla aynı hızda ilerleyip ilerleyemeyeceğine yönelik belirsizliklerin de devam etmesine neden oldu.

Çin'in yarı iletken üretiminde kullanılan derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini geliştirmeye başladığına ilişkin haberler de sektörde rekabetin arttığına işaret ederken çip hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

Bu alanda önde gelen şirketlerden Hollanda merkezli ASML'nin ABD'de işlem gören hisseleri söz konusu haberin ardından yüzde 5,8 düştü. Öte yandan piyasalardaki fiyatlamalarda sınırlı da olsa jeopolitik gerilimlerin hafiflemesinden kaynaklı iyimserlik devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump dün, İran'la bir anlaşmaya varılmasının "iyi bir ihtimal" olduğuna ancak müzakerelerin başarısızlığı halinde Washington'un askeri operasyonlara yeniden başlayacağına dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına da değinen Trump, faiz oranlarının mevcut seviyesinden memnun olmadığını belirterek, ABD'nin küresel ölçekte en düşük faiz oranlarına sahip olması gerektiğini söyledi.

Orta Doğu'da gerilimin azalmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 azalışla 84,8 dolara geriledi.

Yaklaşık 1 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyreden dolar endeksi ise dünkü kapanışın hemen altında 101,5 seviyesinde seyrediyor. Dolar endeksinin 100'ün üzerinde seyretmesi kıymetli metaller üzerinde baskı oluştururken, altının onsu yüzde 0,8 düşüşle 4 bin 43 dolardan işlem görüyor.

Gerileyen petrol fiyatlarıyla enflasyonist baskıların azalabileceğine yönelik iyimserlikle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan azalışla yüzde 4,63'te seyrediyor.

New York borsası karışık seyretti

Devam eden jeopolitik riskler, yapay zeka temasına ilişkin belirsizliklerden dolayı piyasalarda sermayenin sektörler arası çok hızlı geçiş yapması özellikle New York borsasında oynaklığın artmasına neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüş New York borsasında hava yolu taşımacılığı şirketlerinin hisselerini desteklerken, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,3, United Airlines'ın hisseleri ise yüzde 1,9 değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji şirketlerinin hisselerini ise baskıladı. Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 1,4, Chevron'un hisseleri yüzde 2,5 ve Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 4,1 geriledi.

Bu hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple'ın açıklayacağı finansal sonuçlar ile şirketlerin gelecek döneme ilişkin beklentileri de yakından izlenecek.

Söz konusu gelişmelerle New York borsasında karışık bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yüzde 0,51 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yatay seyretti. Nasdaq endeksi ise yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Orta Doğu'da gerilimin hafiflediğine dair haber akışıyla petrol fiyatlarında görülen gerileme Avrupa piyasalarında risk iştahını artırdı. Aynı zamanda açıklanan şirket bilançoları da hisse bazlı hareketlere neden oluyor.

Vodafone Group'un hizmet gelirlerinin beklentileri aşmasının ardından şirketin hisseleri yüzde 4,8 değer kazandı. Teknoloji hisselerinde de pozitif bir seyir görülürken, petrol fiyatlarında görülen düşüş seyahat şirketlerinin hisselerini destekledi. Lufthansa'nın hisseleri yüzde 1,9 arttı.

Enerji hisselerinde düşüşler görülürken, Shell'in hisseleri yüzde 0,9 geriledi. Almanya'da temmuz ayına ilişkin Ifo iş dünyası güven endeksi 86,6 seviyesinde açıklanarak beklentilerden iyi gerçekleşti. Özellikle Alman hükümetinin reform paketi iş dünyasına ilişkin iyimserliğin devam etmesini sağladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasında (ECB) politika yapıcılar, Orta Doğu'da iyimser bir hava söz konusu olsa bile ECB'nin daha sıkı para politikasına ihtiyacının süreceğini belirtti. Bu açıklamaların ardından bankanın eylül ayında faiz artırımına gidebileceğine ilişkin öngörüler güç kazandı.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,42, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,04, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya piyasaları sert düştü

New York borsasında çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen düşüş Asya borsalarına da taşındı. Güney Koreli SK Hynix'in hisseleri yüzde 12,9, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 11,9 geriledi.

Çip sektöründe faaliyet gösteren Japon şirketlerinde de sert düşüşler görülürken, Tokyo Electron'un hisseleri yüzde 10,8, Advantest'in hisseleri yüzde 10,3, SoftBank Group'un hisseleri yüzde 4,7 düştü.

Diğer taraftan Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, yıllarca süren aşırı kemer sıkma politikalarından ayrıldıklarını belirterek, mali sıkılıktan çıkacaklarını söyledi. Analistler, Japonya'da artan enflasyonist baskılar ve yendeki sert değer kaybından dolayı siyasi tarafla, Japonya Merkez Bankası (BoJ) yetkilileri arasında görüş ayrılıkları ve ayrışmalar görülebileceğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 10,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Kospi endeksi 6.031,38 puanla 14 Nisan'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,21 değer kaybederek 13.774,77 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,2 yükseldi. 

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 47,3468'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,3777'den işlem görüyor.

Dün Washington'dan Michigan'a giderken uçakta basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD'nin Türkiye'ye F-35 satışına karşı çıkması konusunda, "Kimse bana kime neyi satıp satmamamız gerektiğini söyleyemez. Türkiye büyük bir müttefikimiz." açıklamasını yaptı.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de toptan eşya stokları, konut fiyat endeksi, Richmond ABD Merkez Bankası (Fed) imalat sanayi endeksi ve New York Fed tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.700 ve 13.600 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel ticari sigorta fiyatları düştü

Müşterilerinin sektörlerine özgü risklerini etkin biçimde yönetmelerine yönelik yaratıcı çözümler sunan Marsh’ın yayımladığı “Küresel Sigorta Piyasa Endeksi”ne göre, küresel ticari sigorta fiyatları 2026 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 6 düşüş göstererek üst üste sekizinci çeyrekte de geriledi.

Dünyanın lider sigorta brokeri ve risk danışmanı Marsh, ‘Küresel Sigorta Piyasası Endeksi’nin 2026 yılı ikinci çeyrek sonuçlarını açıkladı. Verilere göre, küresel sigorta fiyatları 2026’nın ilk çeyreğindeki %5'lik düşüşün ardından, 2026'nın ikinci çeyreğinde ortalama %6 düştü. Sabit kıymet sigorta fiyatları %12 azalırken, sorumluluk sigorta fiyatları büyük ölçüde ABD'deki piyasa dinamikleri nedeniyle %2 arttı. 

2026'nın ikinci çeyreği, tüm branşlarda kapasite fazlası ve yoğun rekabet nedeni ile art arda fiyat düşüşü yaşanan sekizinci dönem oldu. Rapora göre; yüksek karlılık, sermaye fazlası, düşük reasürans maliyetleri ve yüksek yatırım getirileri, rekabeti artırıyor. 

2026 yılının ikinci çeyreğinde sigorta fiyatları tüm bölgelerde yıllık bazda geriledi. En yüksek düşüş %16 ile Hindistan, Orta Doğu ve Afrika (IMEA) bölgesinde gerçekleşirken, Pasifik ile Latin Amerika ve Karayipler (LAC) bölgelerinde fiyatlar sırasıyla %13 ve %9 azaldı. İngiltere'de fiyatlar %8, Kanada'da %7, Avrupa'da %6 ve Asya'da %5 geriledi. ABD'de ise 2026 yılının ilk çeyreğinde %1 olan düşüş, ikinci çeyrekte %2'ye yükseldi. 

Raporda öne çıkan diğer bulgular ise şöyle; 

• Sabit kıymet sigorta fiyatları, 2026 yılının ilk çeyreği ve 2025 yılının dördüncü çeyreğinde kaydedilen %9'luk düşüşlerin ardından, 2026 yılının ikinci çeyreğinde %12 oranında geriledi. Beş bölgede çift haneli fiyat düşüşleri görüldü: IMEA (%19), Pasifik (%15), Latin Amerika ve Karayipler (LAC) (%14), ABD (%13) ve İngiltere (%11). Avrupa'da (%9), Kanada'da (%8) ve Asya'da (%5) da fiyatlar düşüşünü sürdürdü.

• Sorumluluk sigortası fiyatları, 2026 yılının ikinci çeyreğinde küresel ölçekte %2 artarak, ilk çeyrekte kaydedilen %3'lük artışın altında kaldı. Aynı dönemde ABD hariç tüm bölgelerde fiyat düşüşleri gözlemlenirken, ABD'de sorumluluk sigortası fiyatları %7 arttı (ilk çeyrekte %9). ABD bağlantılı risklerde underwriting süreçleri daha sıkı değerlendirilirken, fiyatlandırma üzerindeki baskı da devam etti. Piyasada kapasite bulunmasına rağmen, risk kalitesi ve program yapısına bağlı olarak daha seçici bir yaklaşım benimsendi.

• Finansal sigortalar ve mesleki sorumluluk sigortası fiyatları, önceki çeyrekte kaydedilen %5'lik düşüşün ardından 2026 yılının ikinci çeyreğinde %3 geriledi. Uzun süredir devam eden fiyat indirimlerinin ardından piyasa koşulları daha dengeli bir görünüm kazanırken, underwriting süreçlerinde daha seçici bir yaklaşım benimsendi. ABD hariç tüm bölgelerde fiyatlar düşerken, ABD'de fiyatlar önceki çeyrekteki %2'lik düşüşün ardından %1 arttı.

• Siber sigorta fiyatları, 2026 yılının ilk çeyreğinde kaydedilen %5'lik düşüşün ardından ikinci çeyrekte %4 geriledi. Böylece fiyatlarda üst üste 12'nci çeyrektir düşüş kaydedildi. En yüksek fiyat düşüşü %14 ile IMEA bölgesinde gerçekleşirken, diğer bölgelerdeki indirimler LAC'de %10 ile ABD'de %2 arasında değişti. 

Rapor sonuçlarını değerlendiren Marsh Risk Türkiye CEO’su Yeşim Aksüt, “Birçok pazarda sigortacılar, fiyat rekabetinin yanı sıra daha geniş poliçe şartları ve kapsamı ile daha düşük muafiyetler sunarak farklılaşmaya çalışıyor. Ekonomik belirsizlik birçok alıcının prim maliyetlerini azaltmaya odaklanmasına neden olurken, pek çok kuruluş captive şirketler de dâhil olmak üzere alternatif risk yönetimi stratejilerine yatırım yapmayı sürdürüyor. Kuzey Yarımküre'de şiddetli bir fırtına sezonu yaşanmadığı sürece mevcut piyasa koşullarının devam etmesini bekliyoruz. Bu ortam, müşterilerimize teminat kapsamlarını genişletmeleri ve program yapıları ile risk stratejilerini gözden geçirmeleri için önemli bir fırsat sunabilir. Böylece gelecekte yaşanabilecek piyasa dalgalanmalarına karşı daha güçlü ve hazırlıklı bir konuma gelebilirler” dedi. 

Markalar için yeni rekabet alanı: GEO

Geleneksel arama alışkanlıklarının yerini doğal dilde yapılan sorgular almaya başlarken, kullanıcılar artık yalnızca anahtar kelimeler yazmak yerine ihtiyaçlarını ayrıntılı şekilde anlatıyor, ürünleri karşılaştırıyor ve doğrudan öneri istiyor.

Bu değişim, markaların dijital iletişim stratejilerinde yeni bir yaklaşımı gerekli kılıyor.

Son dönemde öne çıkan Generative Engine Optimization (GEO) yaklaşımı, markaların internet üzerindeki bilgi yapısının üretken yapay zekâ sistemleri tarafından doğru anlaşılmasını ve güvenilir biçimde yorumlanmasını hedefliyor. SEO çalışmaları arama motorlarında görünürlüğü artırmaya odaklanırken, GEO ise markanın hangi uzmanlık alanlarıyla ilişkilendirildiği, hangi soruların yanıtlarında referans olarak değerlendirildiği ve dijital ekosistemde nasıl konumlandığıyla ilgileniyor.

Yapay zekâ markaları dijital ayak izleriyle tanıyor

UIM Growth Agency Kurucusu ve Dijital İletişim Stratejisti Mustafa Derya Çolak, üretken yapay zekânın markaları yalnızca kendi web sitelerindeki bilgiler üzerinden değerlendirmediğini belirterek şunları söyledi: "Yıllardır markalara Google'da bulunup bulunmadıklarını soruyorduk. Bugün ise yeni bir soruyu daha sormamız gerekiyor: Yapay zekâ markanızı gerçekten tanıyor mu? Karar vericiler ve tüketiciler araştırmalarını giderek daha fazla yapay zekâ platformları üzerinden gerçekleştiriyor. Bu nedenle markaların doğru bilgilerle temsil edilmesi ve güvenilir kaynak olarak öne çıkması, yeni dönemin en önemli rekabet avantajlarından biri haline geliyor."

Kurumsal web siteleri dijital güvenin merkezi oluyor

Yapay zekâ sistemleri, kullanıcıya yanıt oluştururken yalnızca tek bir kaynağa değil, marka hakkında dijital ortamda oluşan bilgi bütününe bakıyor. Bu nedenle kurumsal web siteleri artık sadece ürün ve hizmetlerin sergilendiği platformlar olmanın ötesine geçerek markanın uzmanlığını, deneyimini ve güvenilirliğini ortaya koyan temel bilgi merkezleri haline geliyor.

Hizmet sayfalarının açık biçimde hazırlanması, uzmanlık alanlarının net olarak tanımlanması, referanslar, vaka çalışmaları, sık sorulan sorular ve güncel kurumsal bilgilerin düzenli şekilde sunulması, yapay zekâ sistemlerinin markayı doğru bağlamda değerlendirmesini destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Bunun yanında teknik altyapının güçlü olması, içeriklerin güncel tutulması ve farklı dijital platformlardaki marka bilgilerinin birbiriyle tutarlı olması da GEO başarısını doğrudan etkiliyor.

Dijital PR ve GEO birlikte güç kazanıyor

UIM'e göre yapay zekâ çağında dijital görünürlük yalnızca web sitesiyle sınırlı değil. Güvenilir haber sitelerinde yayımlanan içerikler, uzman görüşleri, röportajlar ve sektörel değerlendirmeler de markanın dijital otoritesini güçlendiren önemli kaynaklar arasında bulunuyor.

Bu nedenle dijital PR çalışmaları sadece haber görünürlüğü sağlamak amacıyla değil, marka hakkında doğrulanabilir ve güvenilir dijital kaynaklar oluşturacak şekilde planlanmalı. Web sitesi, basın haberleri, sosyal medya hesapları ve yöneticilerin uzmanlık içerikleri ortak bir iletişim diliyle birbirini desteklediğinde, markanın yapay zekâ sistemleri tarafından daha doğru değerlendirilmesi mümkün oluyor.

GEO sürekli gelişen bir strateji

UIM Growth Agency, GEO'nun tek seferlik teknik düzenlemelerden ibaret olmadığını, sürekli yönetilmesi gereken stratejik bir süreç olduğunu vurguluyor. Markaların yapay zekâ platformlarında nasıl tanımlandığının düzenli olarak analiz edilmesi, içeriklerin kullanıcıların gerçek sorularına yanıt verecek şekilde güncellenmesi ve dijital bilgi bütünlüğünün korunması, bu sürecin temel unsurlarını oluşturuyor.

Mustafa Derya Çolak, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: "Yapay zekâ çağında başarılı olan markalar, daha fazla içerik üretenler değil; daha açık, daha güvenilir ve daha tutarlı bilgi sunabilenler olacak. GEO, SEO'dan dijital PR'a, içerik yönetiminden teknik altyapıya kadar tüm dijital iletişim süreçlerinin birlikte ele alınmasını gerektiren uzun soluklu bir görünürlük stratejisidir."

Bugün markalar için temel soru artık yalnızca "Google'da kaçıncı sıradayız?" değil; "Yapay zekâ, müşterilerimizin sorduğu sorulara yanıt verirken markamızı güvenilir bir seçenek olarak görüyor mu?" sorusu olarak öne çıkıyor.

Van'dan ekonomiye 1,5 milyar liralık katkı

Van'da güneş ve rüzgar enerjisi santralleri, hidroelektrik tesisleri ile atıklardan üretilen 534 bin 604,81 megavatsaat elektrikle geçen yıl ekonomiye yaklaşık 1,5 milyar lira katkı sağlandı.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının sürekli arttığı Van, yüksek güneşlenme süresi, güçlü rüzgar potansiyeli, zengin su kaynakları ve atıkları enerjiye dönüştüren çevreci tesisiyle Türkiye'nin temiz enerji üretiminde öne çıkan illeri arasında yer alıyor.

Adını Urartular döneminde "güneş şehri" anlamına gelen Tuşba'dan alan kentte en büyük üretim, yılın büyük bölümünde güneşli gün sayısının fazla olması sayesinde güneş enerjisi santrallerinden elde edildi.

Van'ın birçok noktasına kurulan farklı büyüklükteki santrallerde yılda 264 bin 410,90 megavatsaat elektrik enerjisi üretildi, bunun ekonomiye katkısı 698 milyon 561 bin 64 lira oldu.

Gevaş ilçesinde yaklaşık 3 bin rakımda kurulan rüzgar enerjisi santralinde de 2025'te 198 bin 878 megavatsaat elektrik üretimi gerçekleştirilerek ekonomiye 614 milyon lira katkı sağlandı.

Van'daki hidroelektrik tesislerinde yıl boyunca 46 bin 116,95 megavatsaat elektrik üretildi. Bu alandaki üretimin ekonomiye katkısı 119 milyon 840 bin 770 lira olarak gerçekleşti.

Kentteki enerji üretiminde çevreci uygulamalar da öne çıktı. Van Büyükşehir Belediyesi Entegre Katı Atık Tesisi'nde işlenen atıklardan ekonomik değeri 67 milyon 231 bin 66 lira olan 25 bin 198,96 megavatsaat elektrik enerjisi üretimi yapıldı.

"Doğal kaynakları enerjiye dönüştürme hedefiyle çalışmalarımızı sürdürüyoruz"

AK Parti Van Milletvekili Kayhan Türkmenoğlu, AA muhabirine, Türkiye'de enerji arz güvenliğini en üst düzeyde tutulmasının hedeflendiğini söyledi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirten Türkmenoğlu, bu çalışmaların sonuçlarından birinin de Van'da görüldüğünü vurguladı.

Kentte su kaynaklarından, rüzgar ve güneş ile çöpten enerji üretildiğini belirten Türkmenoğlu, şunları kaydetti:

"Van'da toplamda 534 bin 604,81 megavatsaat elektrik üretiyoruz. Ülke ekonomisine yılda yaklaşık 1,5 milyar lira destek sağlıyoruz. Ülkenin kaynakları yerinde ve verimli kullanıldığı takdirde birçok sorunumuzu da kendiliğinden çözmüş olacağız. Onun için enerji, hepimizin önemsediği ve dünyada yaşam alanlarımız üzerinde en büyük etkiye sahip sektörlerden biridir. Su kaynaklarımızın hoyratça akıp gitmesine izin vermeyeceğiz. Barajlarımızla bu kaynağı enerjiye dönüştürüyoruz. Batı tarafında ise kuzey rüzgarlarımızı RES'ler aracılığıyla değerlendiriyoruz. Biyolojik arıtma tesisimizin yanı sıra çöpten elektrik enerjisi üreten bir tesisimiz de bulunuyor. Bu da bizim için önemli bir kazanım. Doğal kaynakları elektrik enerjisine dönüştürme hedefiyle çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Enerji arz güvenliğimizi daha da güçlendirecek her alanda üretimi artırmanın hesabını yapıyoruz."

"Van'dan Iğdır'a, İran'a ve Nahçıvan'a enerji vereceğiz"

Güneşli gün sayısının fazla olduğu iller arasında yer alan Van'da güneş enerjisi santrallerinin sayısının her geçen gün arttığına da dikkati çeken Türkmenoğlu, "GES'lere yoğun bir ilgi var. Lisans alan vatandaşlarımızın yatırımlarına altyapı oluşturarak lisanslarını etkin bir şekilde değerlendirmelerine destek olmaya çalışıyoruz. Üretilen elektrik enerjisinin bir şekilde tüketiciye ulaştırılması gerekiyor. Van'da şu an enerji ulaştıramadığımız hiçbir yer yok. Hatta enerji fazlamız da bulunuyor. TEİAŞ'ın kurduğu 3 trafo merkezinin yanı sıra 2 yeni trafo merkezinin daha kurulmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Bu merkezleri neden kuruyoruz? Bu yatırımlar tamamlandığında Van'dan Iğdır'a, İran'a ve Nahçıvan'a elektrik vereceğiz. Van'ın enerji merkezi olacağını boşuna demiyoruz." diye konuştu.

Kentsel dönüşümdeki artış inşaat sektörüne yaradı

Başta İstanbul olmak üzere Türkiye'nin birçok kentinde hız kazanan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla birlikte inşaat sektöründe ücretli çalışan sayısı da mayısta 1 milyon 933 bini aşarak tüm zamanların en yüksek mayıs ayı seviyesine çıktı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgilere göre, sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı mayısta yıllık bazda yüzde 0,5 artarak 15 milyon 970 bin 105 oldu.

Ücretli çalışan sayısı sanayi sektöründe yüzde 3,2 azalırken, ticaret-hizmet sektöründe yüzde 2,3 arttı.

İnşaat sektöründe ücretli çalışan sayısı ise yüzde 1,2 artışla 1 milyon 933 bin 256'ya ulaşarak mayıs ayları itibarıyla en yüksek seviyesini gördü. Sektördeki çalışan sayısı geçen yılın mayıs ayına göre 22 bin 576 artmış oldu.

Mayıs ayına ait açıklanan rakamlara göre çalışanların 1 milyon 266 bin 543'ünün bina inşaatında, 248 bin 252'sinin bina dışı yapıların inşaatında, 418 bin 461'inin özel inşaat faaliyetlerinde yer aldığı görüldü. Alt gruplardaki artış oranı sırasıyla yüzde 1, yüzde 4 ve yüzde 0,1 oldu.

Sektör temsilcileri, inşaat sektöründe çalışan sayısında görülen rekorda kentsel dönüşüm faaliyetlerinin büyük etkisinin olduğunu vurguladı.

Temmuz itibarıyla İstanbul'un 39 ilçesinde kentsel dönüşüm süreci devam eden bağımsız bölüm sayısı 276 bini aşarken, uzmanlar bu tabloyu "kentsel dönüşümün güçlü bir ivmeyle sürdüğünün göstergesi" olarak değerlendirmişti.

"Toparlanma istihdam tarafında da sürüyor"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, inşaat sektöründe ücretli çalışan sayısının tüm zamanların en yüksek mayıs ayı seviyesine ulaşmasının sektörün canlılığını koruduğuna işaret ettiğini belirterek, "Bu veri, inşaat sektöründeki toparlanmanın yalnızca üretim tarafında değil, istihdam tarafında da sürdüğünü gösteriyor." dedi.

İstihdam artışının alt kırılımlarda farklı hızlarda gerçekleşmesine dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan Hepşen, "Bina dışı yapı inşaatındaki yüzde 4'lük artış, altyapı ve kamu yatırımlarının etkisini yansıtırken, bina inşaatındaki yüzde 1'lik yükseliş daha sınırlı bir ivmeye işaret ediyor. Özel inşaat faaliyetlerindeki yüzde 0,1'lik artış ise sektörün bazı alanlarındaki temkinli bir görünümün devam ettiğini gösteriyor." diye konuştu.

Hepşen, son yıllarda başta kentsel dönüşüm projeleri olmak üzere konut satış rakamlarındaki yüksek ivmenin ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin istihdamı destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldığını kaydederek, "Buna karşılık finansman koşullarının halen sıkı olması ve yeni konut üretiminin istenilen hızda artamaması, istihdam artışının daha güçlü gerçekleşmesini sınırlayan faktörler olarak öne çıkıyor." ifadelerini kullandı.

"Yeni projeler ve kentsel dönüşüm istihdam artışında etkili"

İnşaatçılar ve Gayrimenkul Geliştiricileri Derneği (İNDER) Başkanı Engin Keçeli de inşaat sektöründe üretimin geçmiş yıllara göre hızlandığını belirterek, hem yeni projelerin hem de kentsel dönüşümün istihdam artışında etkisi olduğunu söyledi.

Nisan ayından sonra mayıs ve diğer yaz aylarının inşaat üretimi için yoğun çalışılan dönem olduğunu dile getiren Keçeli, şu değerlendirmelerde bulundu:

"En dinamik sektörüz, hiç durmadan çalışıyoruz. Şu anda mevsim olarak da en hızlı çalıştığımız dönem. Ruhsat izni verilen daire sayısındaki artış zaten inşaat faaliyetlerinin hızlanacağına işaret ediyordu. İstihdam verileri de bunu gösterdi. Kentsel dönüşümün yanı sıra üretimin artmasının ana nedenlerinden birisi de öngörülebilirliğin artması. Hem döviz hem de maliyet artışlarına ilişkin daha öngörülebilir bir dönemdeyiz."

Barajlardaki doluluk hidroelektrik üretimini artırdı

Türkiye'de yılın ilk yarısında barajların doluluk oranları ve hidroelektrik enerji üretimi, geçen yıla göre büyük artışla enerji arzında kritik bir seviyeye ulaştı.

ANKARA

Türkiye Elektrik İletim AŞ'nin Su Raporlarından derlediği verilere göre, 19 Temmuz itibarıyla barajlardaki doluluk oranı yüzde 71,3 seviyesine yükseldi. Bu oran, 2024'te yüzde 61,4, geçen yıl ise yüzde 51,7 olarak kaydedilmişti.

Türkiye genelindeki tüm barajların toplam aktif su miktarı, temmuz verilerine göre 72,53 milyar metreküp olarak hesaplandı. Geçen yılın aynı döneminde 30,24 milyar metreküp olan bu miktar, barajlara giren suyun geçen yıla oranla yüzde 139,9 arttığını ortaya koydu.

Su kaynaklarındaki bu bolluk, elektrik üretimine de doğrudan yansıdı. Yılın ilk 6 ayında gerçekleşen hidroelektrik üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68 arttı.

Geçen yılın ilk yarısında 33,9 milyar kilovatsaat olan hidroelektrik üretimi, bu yılın aynı döneminde 57 milyar kilovatsaat seviyesine ulaştı. Bu verilerle birlikte, Türkiye’nin toplam elektrik üretiminde hidroelektrik santrallerin (HES) payı yüzde 32'yi aştı.

Ana havzalarda bahar bereketi yaşanıyor

Raporda, ana havza barajlarına gelen su miktarının aylık dağılımı incelendiğinde, özellikle bahar aylarındaki artış dikkati çekti.

Ocak-Temmuz döneminde barajlı santrallere gelen toplam su miktarı 72,53 milyar metreküpü bulurken, bu rakam geçen yıl 30,24 milyar metreküp seviyesindeydi. Mayıs, 19,3 milyar metreküplük su girişiyle bu yılın en bereketli ayı olurken şubat, nisan ve haziran aylarında da geçen yıla göre iki ila üç kat daha fazla su girişi sağlandığı görüldü.

Raporda yer alan verilere göre, temmuz ayının ilk 19 gününde ana havza barajlarına gelen toplam su miktarı 3 milyar 436 milyon 829 bin metreküp olarak gerçekleşti. Günlük verilere bakıldığında, en yüksek su girişi 1 Temmuz'da 217,4 milyon metreküp, en düşük su girişi ise 16 Temmuz'da 147,2 milyon metreküp oldu.

Bu su bolluğundan yararlanan ana havza barajları arasında Keban, Deriner, Altınkaya, Hirfanlı, Boyabat, Oymapınar ve Alpaslan-1 gibi kritik öneme sahip tesisler yer alıyor.

Ayrıca Adıgüzel, Alkumru, Almus, Batman, Demirköprü, Dicle, Ermenek, Garzan, Hasan Uğurlu, Karacaören, Kemer, Kılıçkaya, Kralkızı, Kuzgun, Kandil, Özlüce, Sarıyar, Tercan, Torul, Uzunçayır, Yamula ve Yedigöze barajları da su verimliliği artan başlıca santrallar arasında listeleniyor.

Bu yıl barajlara gelen su miktarı, yalnızca kurak geçen bir önceki yılı değil, 55,93 milyar metreküplük uzun yıllar ortalamasını da geride bıraktı.

Yılın ilk 7 ayında barajlara gelen su, planlanan 37,18 milyar metreküplük program hedeflerinin yüzde 195,1'ine ulaşarak beklentileri adeta ikiye katladı. Bu durum, uzun yıllar ortalamasının da yüzde 29,7 üzerine çıkarak enerji yönetiminde tarihi bir başarıya imza attı.

Güven endeksi hizmet sektörlerinde artarken, perakendede azaldı

Güven endeksi, temmuzda geçen aya kıyasla hizmet sektöründe yüzde 1,4, inşaat sektöründe yüzde 0,6 artarken perakende ticaret sektöründe yüzde 1,6 azalış gösterdi.

ANKARA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi temmuzda aylık bazda hizmet sektöründe yüzde 1,4 artarak 112, perakende ticaret sektöründe yüzde 1,6 azalarak 111 ve inşaat sektöründe yüzde 0,6 artışla 83,5 değerini aldı.

Hizmet sektöründe temmuzda geçen aya kıyasla, son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 0,5, gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 3,7 artarken son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep yüzde 0,2 azalış gösterdi.

Perakende ticaret sektöründe son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar yüzde 0,5, mevcut mal stok seviyesi yüzde 0,1, gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 3,8 geriledi.

İnşaat sektöründe alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 3,9 arttı, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,3 azaldı.

TÜRKSAT, Katar ortaklığıyla Orta Doğu'ya açıldı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, "Proje ile hem filomuzu büyütüyor hem de ülkemizin uzaydaki etkinliğini ve küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü artırıyoruz." ifadesini kullandı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Katar ile geliştirilen stratejik ortaklık sayesinde, TÜRKSAT filosuna yüksek veri kapasiteli yeni nesil Türksat-Biruni uydusunun kazandırılacağını, yeni uyduyla Türkiye'nin uzaydaki haberleşme kapasitesinin ve küresel hizmet ağının güçleneceğini bildirdi.

Bakan Uraloğlu, konuya ilişkin yazılı açıklamasında, Türksat-Biruni uydusunun Türkiye'nin uydu haberleşme altyapısında yeni bir dönemin kapısını aralayacağını belirtti.

Adını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın verdiği Türksat-Biruni'nin, 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacağını aktaran Uraloğlu, "Katar ile kurduğumuz stratejik ortaklık sayesinde, Türksat filomuza yüksek veri kapasiteli yeni nesil bir uydu kazandırıyoruz. Bu proje ile hem filomuzu büyütüyor hem de ülkemizin uzaydaki etkinliğini ve küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü de artırıyoruz." ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, yüksek veri kapasiteli Ka-Bant teknolojisine sahip yeni uydunun, Türksat'ın hizmet kapasitesini önemli ölçüde artıracağına dikkati çekerek, Katar finansmanıyla hayata geçirilecek proje sayesinde, filoya yeni nesil bir uydu kazandırıldığını kaydetti. Es'hailSat ile kurdukları ortaklık kapsamında, iki şirketin uydu varlıkları, yer altyapıları, dağıtım ağları ve müşteri portföylerinin birlikte değerlendirileceğine işaret eden Uraloğlu, altyapı yatırımlarının paylaşılmasıyla kaynakları daha verimli kullanacaklarını ve Türksat-Biruni'nin ticari potansiyelini ilk günden itibaren en üst seviyeye çıkaracaklarını bildirdi. Türksat'ın kullanımına sunulacak 50 gigabayta kadar ilave kapasitesine değinen Uraloğlu, böylece ülke uydu haberleşme altyapısını daha da güçlendireceklerini vurguladı.

"Frekans ve yörünge hakları korunmaya devam edecek"

Projenin Türkiye'nin stratejik haklarını koruyarak yürütüldüğünün altını çizen Uraloğlu, 50 derece Doğu yörüngesindeki frekans ve yörünge haklarının, korunmaya devam edeceğini aktardı.

Uraloğlu, proje kapsamında herhangi bir hak devri söz konusu olmayacağına işaret ederek, "Es'hailSat tarafından üretilecek olan uydu, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde Türksat adına kayıtlı olacak. Böylece, hem mevcut haklarımızı güvence altına alacak hem de filomuza yeni nesil bir uydu kazandıracağız. Türksat-Biruni, geniş bir coğrafyada hizmet verecek. Katar ile kurduğumuz ortaklık sayesinde Orta Doğu, Kuzey Afrika, Avrupa, Orta Asya ve Sahra Altı Afrika'da çok daha güçlü bir hizmet ağı oluşturacağız. TÜRKSAT'ın teknik altyapısını Es'hailSat'ın bölgesel gücüyle birleştirerek küresel ölçekte yeni fırsatlar elde edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Yeni uydunun, birçok kritik alanda önemli katkılar sağlayacağına dikkati çeken Uraloğlu, yüksek kapasiteli geniş bant internet hizmetlerinin yanı sıra, havacılık ve denizcilik mobilite hizmetleri, kamu kurumlarımızın haberleşme ihtiyaçları ve kurumsal veri iletişimi alanlarında da daha güçlü çözümler sunacaklarını belirtti. Artan bağlantı ihtiyacına çok daha yüksek kapasiteyle cevap vereceklerine değinen Uraloğlu, Türksat-Biruni'nin Türkiye'nin uzay vizyonuna önemli katkı sağlayacağını vurguladı. Projenin Türkiye ile Katar arasındaki stratejik işbirliğini, uzay ve uydu teknolojileri alanında daha ileri seviyeye taşıyacağına işaret eden Uraloğlu, Türksat-Biruni ile ülkenin uydu haberleşmesindeki etkinliğini artırırken, küresel uydu pazarındaki konumu daha da güçlendireceklerini kaydetti.

Merkez Bankası ödemeler dengesi istatistiklerinde revizyona gitti

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ödemeler Dengesi İstatistikleri Finans Hesabı'nda revizyona gitti.

TCMB'nin internet sitesinde, Ödemeler Dengesi İstatistikleri Finans Hesabı'nda yapılacak revizyona ilişkin basın duyurusu yayımlandı.

Buna göre, Ödemeler Dengesi Finans Hesabı'nın belirli kalemleri, Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesini artırmak amacıyla yürütülen idari kayıtlara dayalı mikro veri temelli analizlerinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda revize edilecek.

Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesinin artırılmasına yönelik olarak yürütülen çalışmalar neticesinde, Efektif ve Mevduatlar kalemi altında, halihazırda istatistiklere tek taraflı yansıyan ve yerleşiklerin dış ekonomik işlemlerinden kaynaklanmayan efektif karşılığı mevduat hareketleri bir uyarlama kalemi aracılığıyla ayrıştırılarak istatistiklere yansıtılacak.

Gerçek kişi yerleşiklerin yurt dışı mevduat hareketlerinin daha sağlıklı ölçülmesi amacıyla, mevcut veri kaynağındaki yapısal kısıtları gidermek üzere işlem bazlı SWIFT verileri, veri derleme sürecine entegre edilecek.

Halihazırda istatistiklerde yer almayan finansal türev işlemleri, sözleşme bazlı veriler kullanılarak hesaplanacak ve Finans Hesabı altında ayrı bir kalem olarak istatistiklere yansıtılacak.

Söz konusu güncellemeler, 13 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanacak olan Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde Finans Hesabı kalemlerine yansıtılacak ve Net Hata ve Noksan kalemi de aynı tutarlarda revize edilecek.

Hanehalkı Beklenti Anketi yayımlandı

Hane halkının temmuz ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi, geçen aya göre 1,19 puan azalarak yüzde 44,94'e geriledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 3 bin 251 hane halkı tarafından yanıtlanan temmuz ayına ilişkin "Hanehalkı Beklenti Anketi" verilerini yayımladı.

Buna göre, hane halkının temmuz ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi geçen aya göre 1,19 puan azalarak yüzde 44,94'e geriledi. Hane halkının, son bir yıl içinde fiyatlarının en çok arttığını değerlendirdiği ve gelecek 12 ay için fiyatlarının en çok artmasını beklediği ürün/hizmet grupları "gıda" ile "yakıt ve enerji" oldu.

Gıdayı, fiyatı en çok artan ürün grupları arasında değerlendiren katılımcıların payı bir önceki aya göre 0,4 puan artarak yüzde 39,7 olarak gerçekleşti. 

Gelecek 12 ay sonunda konut fiyatlarındaki artış beklentisi bir önceki aya göre 1,33 puan azalarak yüzde 32,49'a düştü.

Ankete göre, 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi bir önceki aya göre 0,31 lira artarak 52,98 lira oldu.

Katılımcıların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, ilk sırada yer alan "altın alırım" diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4 puan azalarak yüzde 40,3'e indi. İkinci sırada yer alan "ev/dükkan/arsa vb. alırım" diyen katılımcıların oranı bir önceki aya göre 1,4 puan artarak yüzde 38,5'e yükseldi.

Borsa yatırımcılarının portföy değeri 6,3 trilyon lirayı aştı

Türkiye genelindeki pay senedi yatırımcılarının toplam portföy değeri yılın ilk yarısı itibarıyla 6 trilyon 362 milyar 735 milyon liraya ulaştı.

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerinden derlediği bilgilere göre, haziran ayı sonu itibarıyla yatırımcı sayısında 1 milyon 626 bin 594 kişiyle ilk sırada yer alan İstanbul'u, 687 bin 565 kişiyle Ankara ve 448 bin 333 kişiyle İzmir takip etti.

İl bazında portföy dağılımına bakıldığında, Türkiye genelindeki 6 trilyon 362 milyar liralık toplam büyüklüğün en büyük payını elinde bulunduran İstanbul, bu alandaki açık ara liderliğini sürdürdü. İstanbul'daki yatırımcıların portföy büyüklüğü 4 trilyon 711 milyar 397 milyon lira oldu.

İstanbul'un ardından Ankara'daki yatırımcıların toplam pay senedi portföy büyüklüğü 442 milyar 358 milyon lira, İzmir'de ise 181 milyar 691 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Bursa 3 büyük şehirden sonraki konumunu korudu

İstanbul, Ankara ve İzmir'den sonra portföy büyüklüğü en fazla olan il yine Bursa oldu. Haziran sonu itibarıyla Bursa'da yerleşiklerin portföy değeri 116 milyar 339 milyon lira, buradaki pay senedi yatırımcı sayısı ise 278 bin 285 oldu. Böylece Bursa, 3 büyük ilin ardından en çok pay senedi yatırımcısına sahip şehir olarak öne çıktı.

Portföy büyüklüğünde Bursa'yı 72 milyar 258 milyon lirayla Antalya, 58 milyar 876 milyon lirayla Adana, 52 milyar 388 milyon lirayla Kocaeli, 44 milyar 580 milyon lirayla Balıkesir, 36 milyar 972 milyon lirayla Mersin ve 35 milyar 114 milyon lirayla Muğla izledi.

Yatırımcı sayısına bakıldığında ise 4. sıradaki Bursa'yı 231 bin 656 kişiyle Antalya, 192 bin 151 kişiyle Kocaeli, 189 bin 975 kişiyle Adana, 143 bin 456 kişiyle Mersin, 139 bin 472 kişiyle Konya ve 122 bin 358 kişiyle Balıkesir takip etti.

Yabancılarda en büyük pay senedi portföyü ABD'de

Yurt dışı yerleşik yatırımcılara bakıldığında haziran sonu itibarıyla en büyük portföy değeri 767 milyar 568 milyon lirayla ABD'li yatırımcıların oldu.

Portföy değerinde ABD'yi 538 milyar 110 milyon lirayla Katar, 436 milyar 779 milyon lirayla Birleşik Krallık izledi. Listenin devamında 274 milyar 145 milyon lirayla İspanya, 136 milyar 928 milyon lirayla Lüksemburg ve 133 milyar 975 milyon lirayla Hollanda yer aldı.

ABD'li yatırımcı sayısı 996, Birleşik Krallıklı yatırımcı sayısı 283 ve Hollandalı yatırımcı sayısı 149 oldu. Almanya ise 2 bin 395 kişiyle sayıca en fazla yabancı yatırımcı barındıran ülke olarak dikkati çekti.

En fazla yatırımcı sayısına sahip sektör endeksi "sanayi"

Endeksler bazında incelendiğinde yatırımcıların en çok ilgi gösterdiği endeks BIST 100 olmaya devam etti. BIST 100 endeksinde haziran sonu itibarıyla yatırımcı sayısı 4 milyon 592 bin 49 kişi olarak belirlendi.

Sektör endekslerine bakıldığında en fazla yatırımcı sayısına sahip sektör endeksi 4 milyon 237 bin 697 kişiyle sanayi olurken, bunu 3 milyon 721 bin 516 yatırımcıyla hizmetler takip etti.

Mali endeks 3 milyon 229 bin 693 yatırımcıya sahipken, teknoloji endeksinin yatırımcı sayısı 1 milyon 895 bin 339 kişi oldu. Yurt içinde en çok takip edilen endekslerden olan bankacılık endeksindeki yatırımcı sayısı ise haziran sonu itibarıyla 964 bin 5 olarak kayıtlara geçti.

Yazlık kiralama mağduriyetlerine dikkat

Tüketici derneklerinin temsilcileri ve hukukçular, yazlık kiralarken dikkat edilecek hususları ve yaşanan mağduriyetlerde izlenmesi gereken yolları anlattı.

Yaz sezonuyla birlikte özellikle sahil bölgelerinde kısa süreli konut kiralamalarına yönelik talep artarken buna paralel olarak sahte ilanlar, kapora dolandırıcılıkları ve sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklar da gündeme geliyor.

Uzmanlar, yaptıkları açıklamada, tüketicilerin mağduriyet yaşamamaları için kiralama öncesinde bazı hususlara dikkat etmeleri, mağduriyet yaşanması halinde ise yasal haklarını zaman kaybetmeden kullanmaları gerektiğini belirtti.

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, vatandaşların, kapora dolandırıcılığı ile karşı karşıya kalmamaları için "ilanlardaki yazlıkların kısa süreli kiralama hükümlerine tabi olup olmadığını" öğrenmeleri gerektiğini söyledi.

Kat maliklerinin ilgili taşınmazın kısa süreli yazlık kiralama amacıyla kullanımına izin verdiğinin teyit edilmesi gerektiğini belirten Kiraz, şunları kaydetti:

"Yazlık kiralamalarda öncelikle konutun kısa süreli kiralamaya uygun izinlere sahip olup olmadığı ve kiralama işlemini yapan kişinin gerçekten ev sahibi ya da yetkili kişi olduğu teyit edilmeli. Tüm bilgiler ve yasal izinler teyit edilmeden asla 'kapora veya ön ödeme talebi' kabul edilmemeli ve para gönderilmemelidir. Sözleşmede kiralama süresi, konaklayacak kişi sayısı, ödeme ve iade koşulları ile elektrik, su ve aidat gibi giderler açıkça düzenlenmeli."

Kiraz, önceden verilen bilgiler ile yazlığın özelliklerinin uyuşmaması durumuna işaret ederek, "Konutun tanıtılandan farklı özellikler taşıması halinde tüketici ödediği bedelin iadesini talep edebilir. Evin teslim alınması ve teslim edilmesi sırasında mevcut durum fotoğraf ve görüntülerle kayıt altına alınması sonradan ortaya çıkabilecek hasar ve depozito uyuşmazlıklarının önüne geçecektir." diye konuştu.

Ev sahiplerinin yapmaları gerekenlere değinen Kiraz, kısa süreli kiralama yapabilmeleri için gerekli izin belgelerini almaları, kat maliklerinin oy birliğiyle onayını sağlamaları, alt kiralama yasağı ve kimlik bildirim yükümlülükleri başta olmak üzere yasal düzenlemelere uymaları gerektiğini, aksi halde yüksek tutarlı idari para cezalarıyla karşılaşabileceklerini belirtti.

"Tüketiciler ciddi maddi kayıplara uğrayabiliyor"

Tüketiciler Konfederasyonu (TÜKON) Genel Başkan Vekili Aziz Koçal da yaz aylarının gelmesiyle internet üzerinden günlük, haftalık ve sezonluk yazlık kiralama taleplerinin arttığını hatırlatarak, bu artışla beraber tüketici mağduriyetlerinin de gündeme geldiğini söyledi.

Tüketicilerin büyük bölümünün "tatil yerine ulaştığında ilanlarda vadedilen koşullarla karşılaşılmadığına" yönelik şikayette bulunduğunu anlatan Koçal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Tüketiciler, ilanda gösterilen ev ile teslim edilen evin farklı olması, fotoğrafların gerçeği yansıtmaması, deniz manzaralı veya denize yakın denilen evlerin farklı konumda çıkması, havuzun kullanılamaz durumda olması veya ortak havuz olduğunun sonradan öğrenilmesi, evin yeterince temizlenmemiş olması gibi durumlarla karşılaşıyor. Böcek bulunması ve kötü hijyen koşulları, klima, sıcak su, internet gibi hizmetlerin çalışmaması, kapora veya kira bedelinin alınmasına rağmen evin hiç teslim edilmemesi, sahte ilanlar ve dolandırıcılık olayları, depozito bedellerinin haksız şekilde kesilmesi veya hiç iade edilmemesi sorunları ortaya çıkabiliyor. Özellikle sosyal medya üzerinden veya doğrulanmamış internet sitelerinde yayımlanan sahte ilanlar nedeniyle tüketiciler ciddi maddi kayıplara uğrayabilmektedir."

"İlan bilgilerinin ekran görüntüsü mutlaka alınmalı"

Aziz Koçal, tüketicilerin tatil planı yaparken yalnızca fiyatı değil güvenilirliği de dikkate alması gerektiğini belirterek, mümkün olduğunca kurumsal ve güvenilir rezervasyon platformlarının tercih edilmesi gerektiğini vurguladı.

Ev sahibi veya işletmenin kimliğinin doğrulanması gerektiğini söyleyen Koçal, "İlan bilgilerinin ekran görüntüsü mutlaka alınmalı, fotoğraflar, adres bilgileri ve kullanıcı yorumları dikkatle incelenmelidir. Yazılı sözleşme yapılmadan ödeme gerçekleştirilmemelidir." dedi.

Koçal, taahhüt edilen özelliklerin sağlanmaması halinde öncelikle bu eksikliklerin fotoğraf ve video ile belgelenerek, işletmeye veya kiraya verene yazılı olarak bildirilmesi ve eksikliğin giderilmesinin talep edilmesi gerektiğini söyledi.

Sorunun giderilmemesi halinde yapılması gerekenlere değinen Koçal, "Tüketici, sözleşmeden dönme, ödediği bedelin iadesini isteme, ayıp oranında bedel indirimi talep etme, uğradığı maddi zararların tazminini isteme, uygun koşullarda başka bir konaklama yerine geçmek zorunda kalmışsa oluşan ek masrafların karşılanmasını talep etme haklarına sahiptir." diye konuştu.

Koçal, tüm yazışmaların, ödeme dekontlarının, ilan görüntülerinin, fotoğrafların ve videoların saklanarak, uyuşmazlık halinde hak arama sürecinde delil olarak kullanılabileceğini bildirdi.

Tüketicinin mağdur olması halinde uyuşmazlık tutarının 186 bin liraya kadar kısmının tüketici hakem heyetlerine başvurarak alınabildiğini kaydeden Koçal, bunun üzerindeki tutarlar için tüketici mahkemelerine başvurulabileceğini ifade etti.

Koçal, gerçek olmayan ilanlarla tüketicilerin kapora ödemeye yönlendirilmesinin son yılların en önemli sorunlarından biri olduğunu belirterek, "Piyasa fiyatının çok altında sunulan teklifler şüpheyle değerlendirilmeli, acele ödeme baskısı oluşturan kişilere kesinlikle itibar edilmemelidir. Dolandırıcılık şüphesi bulunuyorsa vakit kaybetmeden en yakın kolluk birimine veya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmalıdır." açıklamasında bulundu.

"Ayıplı hizmette yapılan tüm masraflar belgelenerek talep edilebilir"

Tüketiciler Derneği (TÜDER) Genel Başkanı Levent Küçük ise yazlık kiralamalarda en sık karşılaşılan sorunların yetkisiz kişilerin aracılık yapması ve ilanlardaki bilgilerle konutun gerçek durumunun uyuşmaması olduğunu söyledi.

Tüketicilerin kapora ödemeden önce kiralama işlemini yapan kişinin yetki belgesini veya tapu kaydını kontrol etmesi gerektiğini vurgulayan Küçük, ödemelerin mutlaka yetkili kişilere yapılması ve açıklama kısmında ödemenin amacının belirtilmesi gerektiğini bildirdi.

Küçük, vadedilen şartların sağlanmaması halinde bunun "ayıplı hizmet" kapsamında değerlendirilebileceğini ifade ederek tüketicilerin yaptıkları tüm yazışmaları, fotoğrafları ve harcamaları belgeleyerek zararlarının tazminini talep edebileceğini, ayrıca mağduriyet durumunda tüketici hakem heyetlerine başvurabileceklerini sözlerine ekledi.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi temmuzda 155 seviyesine çıktı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temmuz ayına ilişkin Finansal Hizmetler İstatistikleri ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi'ni açıkladı.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi (FHGE), temmuzda 2,1 puan artışla 155 seviyesine yükseldi.

Finans sektöründe faaliyet gösteren 150 kuruluşun yanıtlarının, sektördeki ağırlıkları dikkate alınarak birleştirilmesiyle elde edilen anket sonuçlarına göre FHGE, temmuzda 2,1 puan artarak 155 seviyesine çıktı.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, son üç aydaki iş durumu ile gelecek üç aydaki hizmetlere olan talep beklentisinin FHGE’yi artış yönünde etkilediği, son üç aydaki hizmetlere olan talebin ise FHGE’yi azalış yönünde etkilediği görüldü.

İş durumu ve hizmetlere olan talebe ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda iş durumunda iyileşme olduğu yönündeki değerlendirmelerin bir önceki aya kıyasla güçlendiği gözlendi.

Son üç ayda hizmetlere olan talepte artış olduğu yönündeki değerlendirmelerin zayıfladığı, gelecek üç ayda hizmetlere olan talepte artış olacağı yönündeki beklentilerin ise güçlendiği görüldü.

İstihdama ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda istihdamda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda istihdamda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyir zayıfladı.

Karlılığa ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda kârlılıkta artış olduğunu bildirenler lehine olan seyrin zayıfladığı, gelecek üç ayda kârlılıkta artış olacağını bekleyenler lehine olan seyrin ise bir önceki döneme kıyasla güçlendiği gözlendi.

2026 yılı temmuz ayında, NACE Rev.2 sektör sınıflamasına göre "Finans ve Sigorta Faaliyetleri" sektöründe güven endeksleri alt sektörler itibarıyla değerlendirildiğinde, bir önceki aya göre "64-Finansal Hizmet Faaliyetleri (sigorta ve emeklilik fonları hariç)" sektöründe 3 puanlık artış görülürken, "65-Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Fonlarında (zorunlu sosyal güvenlik hizmetleri hariç)" 8,9 puanlık ve "66-Finansal Hizmetler ile Sigorta Faaliyetleri için Yardımcı Faaliyetler" sektörlerinde ise 0,4 puanlık azalış oldu.

Rus doğal gaz şirketi Novatek'in net karı yüzde 3,1 azaldı

Rusya'nın en büyük bağımsız doğal gaz üreticisi Novatek, 2026'nın ilk yarısında net karının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,1 azalarak 218,7 milyar rubleye (yaklaşık 2,8 milyar dolar) gerilediğini bildirdi.

Novatek'ten yapılan açıklamada, şirketin yılın ilk yarısındaki mali performansına ilişkin bilgilere yer verildi.

Buna göre, şirketin gelirleri yüzde 3,9 artarak 836,3 milyar rubleye yükselirken, ortak girişimlerdeki pay dahil faiz, amortisman ve vergi öncesi düzeltilmiş karı yüzde 8,8 azalarak 430,4 milyar rubleye geriledi.

Yılın ilk yarısında şirketin net karı da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,1 azalarak 218,7 milyar rubleye düştü.

Novatek, Rus enerji pazarında özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimiyle öne çıkarken, Avrupa Birliği'nin şirkete ait Yamal LNG projesinden ithalatı bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyeye ulaşmıştı.

ABD'de işsizlik maaşı başvuruları en düşük seviyede

ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 18 Temmuz ile biten haftada 187 bine gerileyerek 1969'dan bu yana (57 yıl sonra) en düşük seviyesini kaydetti.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi.

Böylece, ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 1969'da kaydedilen 187 binlik verinin ardından yine aynı seviyeye düşmüş oldu.

Piyasa beklentisi, bu dönemde işsizlik maaşı başvuru sayısının 211 bin olması yönündeydi.

İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 208 binden 209 bine yukarı yönlü revize edildi.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı da 7 bin 250 azalışla 207 bin 500'e geriledi.

Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 11 Temmuz ile biten haftada 2 bin kişi azalarak 1 milyon 796 bine indi.

Brent petrolün varil fiyatı 100 doları aştı

Brent petrolün varil fiyatı, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında petrol sevkiyatına yönelik riskler ile Orta Doğu'da enerji altyapısını hedef alabilecek saldırı endişelerinin etkisiyle 100 doların üzerine çıktı.

Brent petrolün dün 94,07 dolardan tamamlayan vadeli varil fiyatı, bugün saat 16.16 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 6,5 artarak 100,17 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 91,54 dolardan alıcı buldu.

Böylece Brent petrolün vadeli varil fiyatı 27 Mayıs'tan bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Fiyatlardaki yükselişte, ABD ile İran arasında tırmanan gerilimin Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatını aksatabileceği endişesi ile Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı'nda artan güvenlik riskleri etkili oldu.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz'da, Suudi Arabistan'a karşı "deniz ablukası" uygulamaya başladıklarını duyurmuş, dün gece ise geçiş yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a ait iki petrol tankerini insansız hava araçları ve füzelerle hedef aldıklarını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump da bugün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Orta Doğu'da Husilerin yeniden saldırıya geçmesi halinde ABD'nin bu durumdan İran'ı sorumlu tutacağını bildirdi.

Söz konusu saldırılar, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında taşımacılık risklerini artırırken küresel petrol arzının güvenliğine ilişkin kaygıları da derinleştiriyor.

ABD, İran'a yönelik saldırılarını sürdürürken, İran da Körfez'deki ABD üslerine yönelik misillemelerine devam ediyor.

Trump'ın İran'ın enerji altyapısını hedef alan açıklamalarına, Devrim Muhafızları Ordusu Hava ve Uzay Kuvvetleri Komutanı Mecid Musevi, bölgedeki ABD müttefiklerinin enerji altyapısını hedef alabilecekleri yönünde karşılık verdi.

Tarafların karşılıklı tehditleri, bölgedeki enerji altyapısına ilişkin güvenlik endişelerini artırıyor.

Uzmanlar TCMB'nin faiz kararını değerlendirdi

Uzmanlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), yılın geri kalanında fonlama maliyetlerini düşürerek kademeli bir normalleşmeye gidebileceğini belirtti.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurul'un, politika faizinin yüzde 37'de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir." ifadesine yer verildi.

Duyuruda, jeopolitik gelişmeler eşliğinde artan belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarının yeniden yükselme eğilimine girdiği belirtilerek, yakın döneme ilişkin verilerin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine işaret ettiği kaydedildi.

Değerlendirmede, "Yılın kalan döneminde, TCMB’nin daha olumlu senaryolarda bile çok sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımını geçici sıkılaşmayı sona erdirecek şeklinde atacağını düşünüyoruz."

Politika faizi değişmezken, gecelik borçlanma ve borç verme arasındaki makasın 450 baz puan olarak korunmuş olduğunu vurgulayan Bürümcekçi, küresel piyasalardaki belirsizlik ve döviz talebinin seyrine bağlı olarak mevcut görünümün haftalık repo ihaleleri açılmayarak fonlamanın gecelik borç verme kanalından sağlanarak bir süre daha korunmasının beklenebileceğini belirtti.

"Para Politikası Kurulunun temmuz ayında ana eğilimde yükseliş beklentisini ifade ederek ve enerji fiyatlarında artışların devam edecek olası yansımalarına vurgu yaparak gelecek dönem enflasyon görünümü açısından ihtiyatlı bir değerlendirmede bulundu." ifadelerini kullanan Bürümcekçi, Kurulun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü dile getirdi.

"TCMB, kısa vadeli enflasyon görünümüne ilişkin daha ihtiyatlı bir tona işaret etti"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, karar metninde bir hafta vadeli repo ihalelerinin yeniden başlatılacağına ilişkin doğrudan bir yönlendirmeye yer verilmediğini kaydetti.

Gözgör, karar metninin genel olarak temkinli şahin bir çerçeveyi koruduğunu değerlendirdiklerini ifade ederek, "Kurul, enflasyonun ana eğiliminin haziran ayında sınırlı ölçüde gerilediğini belirtirken, öncü göstergelerin temmuz ayında geçici bir yükselişe işaret ettiğini vurguladı. 11 Haziran kararında enflasyon eğilimindeki iyileşme daha ön plandayken, bu ay geçici de olsa yeniden yükseliş beklentisinin metne eklenmesi ve enerji fiyatlarının tekrar artış eğilimine girdiğinin belirtilmesi, kısa vadeli enflasyon görünümüne ilişkin daha ihtiyatlı bir tona işaret ettiği kanaatindeyiz." değerlendirmesini yaptı.

İktisadi faaliyet tarafında ise önceki karar metnine kıyasla daha güvercin tonda bir değerlendirmenin öne çıktığını aktaran Gözgör, haziran ayında iç talepteki zayıf seyrin sürdüğü belirtilirken, temmuz metninde bu zayıflığın 'belirginleştiği' ifadesinin kullanılmasının, parasal sıkılaşmanın talep koşulları üzerindeki etkisinin güçlendiğine işaret ettiğini bildirdi.

Gözgör, buna karşın, jeopolitik gelişmelerin enerji maliyetleri, iktisadi faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyona etkilerinin birlikte ele alınması, TCMB’nin büyümedeki yavaşlamaya rağmen kısa vadede gevşeme alanını sınırlı gördüğünü gösterdiği kanaatinde olduklarını dile getirdi.

Özetle, iç talepteki zayıflamanın belirginleşmesinin karar metninin güvercin tarafını oluşturduğunu söyleyen Gözgör, temmuz ayında enflasyonun ana eğiliminde geçici yükseliş beklentisi, enerji fiyatlarındaki artış ve yukarı yönlü risklere yapılan vurgunun şahin dengeleyici unsurlar olarak öne çıktığını belirtti.

Gözgör, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu nedenle kararın piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli kalmasını bekliyoruz. Repo ihalelerine dönüş veya faiz indirim sürecine ilişkin açık bir yönlendirme verilmemesi kısa vadede güçlü bir güvercin fiyatlamayı sınırlasa da, enflasyon görünümündeki iyileşmeye bağlı olarak kademeli bir normalleşme ihtimalinin korunduğunu düşünüyoruz. Bu çerçevede TCMB’nin normalleşme sürecine öncelikle bir hafta vadeli repo ihalelerini yeniden başlatarak adım atabileceğini değerlendiriyoruz. Enflasyon verilerinde bir iyileşme görülmesi halinde repo ihalelerinin ağustos ayında devreye alınmasıyla ortalama fonlama maliyetinin kademeli olarak gerilemesini, ardından son çeyrekte ölçülü faiz indirimleriyle politika faizinin yılı yüzde 34 seviyesinde tamamlamasını bekliyoruz."

AB'de otomobil satışları arttı

Avrupa Birliği (AB) pazarında yeni otomobil satışları, haziranda yıllık bazda yüzde 13,6 yükselişle 1 milyon 147 bin 962'ye çıktı.

Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA), AB ülkelerinin haziran ayına ilişkin yeni otomobil tescil verilerini açıkladı.

Buna göre, AB ülkelerinde yeni otomobil satışları haziranda, 2025'in aynı ayına göre yüzde 13,6 artışla 1 milyon 147 bin 962 oldu.

Haziran ayında, birlik üyesi ülkelerde satılan yeni otomobillerin yüzde 35,2'si hibrit, yüzde 23,6'sı elektrikli, 21,3'ü benzinli, yüzde 10,1'i fişli (Plug-In) hibrit, yüzde 6,7'si dizel ve yüzde 3,1'i de diğer yakıt türlerinde oldu.

Elektrikli otomobil satışları, haziranda yıllık bazda yüzde 60,7 artarak 270 bin 557'ye ulaştı. Tam elektrikli, hibrit ve fişli hibrit modellerin toplam satışlardaki payı yüzde 68,9'a ulaştı.

Yeni otomobil satışları, haziranda geçen yılın aynı dönemine göre Almanya'da yüzde 5,8, İspanya'da 6,2, İtalya'da 9,5 ve Fransa'da yüzde 1,8 arttı.

Ocak-haziran döneminde ise toplam satışlar, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,7 artışla 5 milyon 896 bin 683'e çıktı.

Otomotiv üreticilerine göre haziran ayında AB'de en fazla yeni otomobil satışını 291 bin 366 araçla Volkswagen Grubu gerçekleştirdi.

Peugeot, Fiat, Citroen ve Opel gibi markaları bünyesinde barındıran Stellantis Grubu, 170 bin 452 satışla ikinci sırada yer aldı. Renault Grubu ise 135 bin 536'lık yeni otomobil satışıyla üçüncü oldu.

Küresel piyasalarda toparlanma eğilimi sürüyor

Orta Doğu'daki jeopolitik belirsizliklere karşın hızlanan bilanço sezonunda teknoloji şirketlerine yönelik iyimserlikler, küresel piyasalardaki toparlanmayı destekliyor.

ABD ile İran arasındaki yüksek gerilim dünya genelinde enflasyon endişelerini beslemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump dün, İran ile yakında yeni bir görüşme olup olmayacağına ilişkin "İran, çaresizce görüşmek istiyor ama anlamlı bir şekilde görüşmeye hazır olana kadar bizim görüşmeye hiç niyetimiz yok." dedi.

Tarafların karşılıklı saldırılarını sürdürmesi ve müzakere sürecine ilişkin somut bir ilerleme kaydedilmemesi fiyatlamaları zorlamayı sürdürürken, yatırımcıların bilanço sezonunda açıklanacak önemli teknoloji şirketi sonuçları öncesinde yapay zeka bağlantılı şirket hisselerine yönelmesi risk iştahını destekliyor.

Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesi, enflasyon beklentilerindeki yukarı yönlü riskleri yeniden gündeme taşıdı. Enflasyonist baskıların güçlenebileceği endişesi, merkez bankalarının daha "şahin" bir para politikası izleyebileceği öngörülerinin artmasına neden oldu. Bu durum tahvil piyasalarında satış baskısını beraberinde getirdi.

ABD'nin 2, 5, 10 ve 30 yıllık tahvil faizlerindeki yükselişler dikkati çekerken, ABD 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26 ile yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda da ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı tahminleri güçlenirken bankanın yıl sonuna kadar 2 faiz artışı yapabileceği öngörüleri öne çıkmaya başladı.

Öte yandan bir süredir geri planda kalan tarife gündemi yeniden ateşlendi. Trump, ülkesinin ithal ettiği jenerik ilaçlara iki yıl süreyle gümrük vergisi uygulanmayacağını, bu sürenin ardından vergi oranının yüzde 100'e çıkarılacağını bildirdi.

Ayrıca Trump yönetiminin, Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik "ayrımcı" uygulamalarda bulunduğunu öne sürerek, bu ülkeden ithal edilen bazı mallara yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını açıklaması yatırımcıların gündemindeki gelişmeler arasında yer aldı.

Financial Times'ın haberinde, Trump'ın şubatta yürürlüğe giren ve cuma günü süresi dolacak tüm ülkelere yönelik yüzde 10 oranındaki küresel gümrük vergisinin yerine bazı ülkelere yenilerini koymayı planladığı iddiasına yer verildi. Haberde, Trump'ın bu hafta içerisinde bazı ülkelere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen yeni gümrük vergileri uygulamaya hazırlandığı öne sürüldü.

- Alphabet ve Tesla'nın bilançoları bekleniyor

Jeopolitik risklerin para politikalarına ilişkin belirsizlikleri artırdığı ortamda, yatırımcıların gözü teknoloji ve yapay zeka bağlantılı şirketlerden gelecek finansal sonuçlara çevrildi.

Bugün açıklanacak bilançolar arasında Alphabet ve Tesla'nın finansal sonuçları öne çıkıyor. Analistler yatırımcıların şirket performanslarına ilişkin beklentilerinde iyimserliğin ağır bastığını belirterek, şirketlerin gelecek döneme ilişkin yapay zeka yatırımları ve sermaye harcaması planlarına yönelik verecekleri mesajların piyasalarda fiyatlamaların yönü açısından belirleyici olabileceğini ifade etti.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,63 ile son 2 ayın zirvesine yakın seyrederken dolar endeksi yatay görünümle 101,1'de bulunuyor. Altının ons fiyatı ise yüzde 1,2 artışla 4 bin 128 dolarda alıcı bulurken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 yükselişle 89,8 dolarda seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,89, Nasdaq endeksi yüzde 1,29 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,74 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsaları dün alıcılı bir seyir izlerken, teknoloji ve savunma hisselerindeki yükselişin genele yayılması pozitif görünümü destekledi.

İngiltere'de siyasi gelişmeler ana gündem maddesi olmaya devam ediyor. Keir Starmer döneminde askeri harcamaların yetersiz olduğu gerekçesiyle Savunma Bakanlığından istifa eden John Healey, yeni Başbakan Andy Burnham'ın kurduğu kabinede Maliye Bakanlığı görevine getirildi.

Burnham'ın hükümetin borçlanma ve harcama kurallarına uyarken "her türlü esnekliği" arayacağını söylemesinin ardından İngiltere’de tahvil piyasasında satış baskısı arttı. İngiltere'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5'in üzerinde kalmayı sürdürdü.

İngiltere'de dün açıklanan verilere göre, işsizlik mart-mayıs döneminde yüzde 4,9 oldu. İşsizlik, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,2 artarken, şubat-nisan dönemini kapsayan üç aya göre değişiklik göstermedi.

Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi'nin temmuz ayı sonuçlarını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarın açıklayacağı para politikası kararları piyasaların odağında yer alıyor. ECB'nin yarın vereceği kararın yanı sıra ECB Başkanı Christine Lagarde'ın enflasyon görünümü, enerji fiyatları ve jeopolitik risklere ilişkin değerlendirmelerinin Avrupa piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,28, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,81, Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,66 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

Asya tarafında Hong Kong hariç alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, Japonya'da dış ticaret üst üste iki aydır açık vermeye devam ediyor.

Ülkede ihracat haziranda yüzde 19,3, ithalat yüzde 25,4 arttı. İthalattaki artışın etkisiyle ülkede dış ticaret dengesi 406,9 milyar yen (yaklaşık 2,5 milyar dolar) açık verdi.

Öte yandan yarı iletken sektöründeki toparlanma bölge piyasalarında da göze çarparken, Güney Kore'de yapay zeka bağlantılı şirket hisselerinde hızlı yükselişler görüldü. Ülkede SK Hynix hisseleri yüzde 4,7, Samsung Electronics hisseleri yüzde 4,3, LG Electronics hisseleri yüzde 8,2 arttı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükselirken Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 düştü.

BIST 100 endeksi dün, satış ağırlıklı bir seyir izledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,69 değer kaybederek 13.974,14 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 yükseldi. Dolar/TL dünü 47,1890'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,2140'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise İngiltere'de enflasyon verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Türkiye ekonomisi dayanıklı, rezervler yakından izleniyor

Fitch Ratings Kıdemli Direktörü Erich Arispe Morales, Türkiye ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu belirterek, potansiyel bir not artışı için uluslararası rezervlerde kalıcı iyileşme sağlanıp sağlanamayacağını yakından izlediklerini söyledi.

LONDRA

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings Kıdemli Direktörü Morales, Fitch Ratings'in geçen hafta cuma günkü değerlendirmesinde, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" ve kredi notu görünümünü "durağan" olarak teyit etmesinin ardından, soruları yanıtladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkileri nedeniyle Türkiye için nisanda takvim dışı bir değerlendirme yayımladıklarını bildiren Morales, geçen hafta cuma günkü değerlendirmelerinin de nisandaki kararlarıyla tutarlı olduğunu söyledi.

Morales, bu dönemde Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde gerileme olduğunu ancak rezervlerin sonrasında bir miktar toparlandığını dile getirerek, "Uluslararası rezervler toparlanmış olsa da hala savaş öncesi seviyelerin altında kalmaya devam ediyor. Enflasyonist baskıların da biraz daha azaldığını gördük. Ancak elbette şu anda hala yüksek derecede jeopolitik belirsizliğin hakim olduğu bir durumdayız. Bu durumun sadece Türkiye için değil, diğer gelişmekte olan piyasalar için de enflasyon ve dış dengeler açısından etkileri olabilir." diye konuştu.

Savaşın yarattığı risklerin Türkiye dahil bölge ekonomileri için yüksek derecede siyasi belirsizlik yaratmaya devam ettiğine dikkati çeken Morales, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Öte yandan, artan belirsizliğe ve rezervlerdeki düşüşe rağmen, Türkiye'nin politika düzenlemeleri enflasyon beklentileriyle ilgili kazanımları korumak veya önemli bir tersine dönüşü engellemek yönünde. Ayrıca, pozitif dolarizasyonun yüzde 38 seviyesinde nispeten istikrarlı şekilde seyrettiğini gördük. Merkez Bankası yetkilileri ve ekonomi yönetiminin verdiği mesaj, enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme programına yönelik taahhüdün devam ettiği yönünde. Dolayısıyla, bence önemli olan bu. Devam eden küresel belirsizlikler karşısında Türkiye ekonomisinin görece dayanıklı olduğunu düşünüyoruz. Uzun vadede bakıldığında da Türkiye ekonomisi diğer ekonomilere kıyasla makroekonomik dengesizlikler karşısında dayanıklı kaldı.”

Bankacılık sektörünün sağlığı ve finansmana erişim, dış şoklara karşı direnç sağlıyor

Morales, Türkiye'de enflasyonun hala yüksek seyrettiğini ancak yavaşlama belirtilerinin de devam ettiğini belirterek, "Yüzde 30'un üzerindeki enflasyonun yavaşlamasının biraz zaman alabileceğini dikkate almak gerekiyor. Sürekli bir kararlılık ve politika güvenirliğine ilişkin tamponların ortaya konulması bu noktada çok önemli bir unsur. Bu, aynı zamanda kırılgan bir süreç." dedi.

Türkiye'de sağlıklı bankacılık sektörü ve dış finansmana erişim kapasitesinin yanı sıra enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme sürecini destekleyen politikaların önemine işaret eden Morales, reel faiz oranlarının lira cinsinden varlıkların cazibesini destekleyecek ve dolarizasyonu önleyecek seviyede olduğunu anlattı.

Morales, "Dolayısıyla, Türkiye'ye dış şoklara karşı dayanma kapasitesi kazandıran unsurlar arasında politikalardan kaynaklanan finansmana erişim imkanı ve bankacılık sektörünün sağlığı yer alıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Fitch Ratings'in cuma günkü değerlendirmesinde de belirtildiği gibi Türkiye'nin uluslararası rezervlerini özellikle izlediklerini söyleyen Morales, Türkiye'nin kredi notunda potansiyel pozitif bir karar için uluslararası rezervlerde kalıcı bir iyileşme sağlanmasının kritik önemde olduğunu vurguladı.

Morales, bu nedenle Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde kayda değer ve kalıcı bir iyileşme sağlanıp sağlanamayacağını yakından takip ettiklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Türkiye için nispeten yüksek olan dış finansman ihtiyaçlarıyla birleştirildiğinde rezervlerdeki iyileşmenin kalıcı olması çok önemli. Türkiye'nin rezervlerinin yıl sonu itibarıyla mevcut seviyenin biraz daha üzerinde olmasını bekliyoruz ama bu iyileşmenin kalıcılığı belirleyici. Ayrıca, olası bir not artışı için zaman içinde enflasyonda belirgin şekilde düşüşü destekleyecek ve ödeme dengesi riskini azaltacak sıkı politika ayarlarının sürdürülmesi de bir diğer kritik unsur. Dış şokların ve siyasi belirsizliklerin yaşanabileceği bir ortamda güveni sürdürmek için bunun önemli olduğunu düşünüyorum.”

Politika faizinin yıl sonunda yüzde 35'e çekileceği öngörülüyor

Merkez Bankasının para politikası kararlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Morales, Merkez Bankasının mevcut risk dengesini nasıl değerlendirdiğine ilişkin olabildiğince net bir ölçüt sunmaya çalıştığını ve bu öngörülebilirliğin önemli olduğunu dile getirdi.

Morales, Merkez Bankasının para politikasında gevşeme ölçüsünü belirlerken yüksek jeopolitik riskler ve enerji fiyatları üzerindeki baskıyı göz önünde bulundurduğunu ifade ederek, "Muhtemelen yılın ilerleyen dönemlerinde para politikasında bir miktar gevşeme bekliyoruz. Bu, jeopolitik risklerin azalacağı ve daha düşük enerji fiyatları varsayımına dayanıyor. Öngörümüz, Merkez Bankasının toplamda 200 baz puan indirime giderek politika faizini 2026 sonunda yüzde 35'e çekeceği yönünde." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin LPG ithalatı arttı

Türkiye'nin LPG ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,77 artarak 283 bin 155 ton oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) mayıs ayına ilişkin "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sektör Raporu"na göre, rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince en fazla LPG ithalatı yapılan ülkeler, sırasıyla Cezayir, Rusya, Suudi Arabistan, İtalya, ABD, Nijerya, Kazakistan, Hırvatistan ve Mısır olarak kayıtlara geçti.

LPG ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,77 artarak 283 bin 155 ton olarak gerçekleşti.

Rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince bu dönemde gerçekleştirilen LPG ihracatı ise yüzde 15,82 azalarak 45 bin 910 ton oldu.

Türkiye, söz konusu dönemde Birleşik Arap Emirlikleri, Ukrayna, Bangladeş, Bulgaristan, KKTC, İngiltere, Romanya, Lübnan ve Türkiye Serbest Bölge olmak üzere 9 farklı ülke ve bölgeye LPG ihraç etti.

Satışlarda otogaz ilk sırada

LPG üretimi ise yüzde 19,69 artarak 101 bin 426 ton olarak gerçekleşti.

Dağıtıcı lisansı sahiplerince mayısta geçen yılın aynı ayına göre yapılan toplam LPG satışı 336 bin 830 ton olarak hesaplandı.

Satışlarda yüzde 85,69 pazar payıyla otogaz birinci sırada yer aldı. Bunu yüzde 11,80 ile tüplü LPG ve yüzde 2,51 ile dökme LPG satışları izledi.

Beyin çiplerinin gerçek amacı açıklandı!

Elon Musk'ın Neuralink projesiyle yeniden gündeme gelen beyin-bilgisayar arayüzleri akıllardaki soruları tazeledi.

Neuralink'in aslında yeni bir teknoloji icat etmediğini ifade eden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Beyin ile bilgisayar arasında iletişim kurma fikri onlarca yıldır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir alan.” dedi. Teknolojinin temel amacının felç, ALS ve omurilik yaralanması gibi nedenlerle hareket edemeyen hastaların düşünceleriyle cihazları kontrol edebilmesini sağlamak olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarlacı, çiple yabancı dil öğrenmenin ya da insan beynini uzaktan kontrol etmenin bugünkü bilimsel bilgilerle mümkün olmadığına dikkat çekti. Yapay zekânın insan beynini kopyalayamayacağını da dile getiren Prof. Dr. Tarlacı, bu alandaki yanlış algılara karşı bilimsel gerçeklere değindi.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, Neuralink projesiyle birlikte akıllara gelen sorular hakkında açıklamalarda bulundu.

Beyin sinyalleri yaklaşık 100 yıldır kaydediliyor!

Elon Musk'ın Neuralink projesiyle birlikte beyin-bilgisayar arayüzlerinin yeniden dünyanın gündemine oturduğunu ifade eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Sosyal medyada sanki bu teknoloji ilk kez Neuralink ile ortaya çıkmış gibi bir algı oluştu. Oysa beyin ile bilgisayar arasında iletişim kurma fikri onlarca yıldır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir alan.” dedi.

Beynin, düşündüğümüz, hareket ettiğimiz, hissettiğimiz ya da karar verdiğimiz her an elektriksel sinyaller ürettiğini hatırlatan Prof. Dr. Tarlacı, “Bu sinyaller 1920'li yıllardan beri EEG yöntemiyle kaydedilebiliyor. Ancak uzun yıllar boyunca bu karmaşık elektriksel aktivitenin içinden belirli bir hareketi veya niyeti temsil eden sinyalleri ayırt etmek mümkün değildi. 1970'li ve 1980'li yıllarda yapılan çalışmalarla birlikte, beynin belirli bölgelerindeki bazı sinir hücrelerinin belirli hareketlerle ilişkili olduğu ortaya kondu. Örneğin sağa bakma, sola bakma ya da kolu kaldırma isteği oluştuğunda beynin belirli bölgelerinde tekrar eden elektriksel desenler oluştuğu gösterildi. Böylece ilk kez ‘niyet’ ile ‘hareket’ arasındaki bağlantı bilimsel olarak çözümlenmeye başlandı.” şeklinde konuştu.

Beyin-bilgisayar arayüzü, felçli hastaların düşünceleriyle cihazları kontrol etmesini amaçlıyor!

Beyin-bilgisayar arayüzünün, beynin ürettiği elektriksel sinyallerin bilgisayar tarafından analiz edilerek bir cihaza komut vermesini sağlayan sistem olduğunu dile getiren Prof. Dr. Tarlacı, “Bu teknoloji özellikle, ALS hastaları, omurilik felci geçiren kişiler ile ‘locked-in sendromu’ gibi ağır felç tabloları yaşayan hastalar için geliştiriliyor.” dedi.

Amacın, kişinin hareket edemese bile yalnızca düşüncesini kullanarak dış dünyayla iletişim kurabilmesini sağlamak olduğunu aktaran Prof. Dr. Tarlacı, “Örneğin hasta kolunu hareket ettiremese bile ‘bardağa uzanma’ niyeti beyninde oluşur. Bilgisayar bu sinyali tanır ve bir robot kolu hareket ettirerek bardağı hastanın ağzına götürebilir. Burada hareketi yapan robot olsa da komutu veren yine hastanın kendi beynidir.” ifadelerini kullandı.

Neuralink, beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisini daha ileri taşıdı!

Beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisi hayvan deneylerinin 1970'li ve 1980'li yıllarda başladığını, 1990'lı yıllarda ise felçli hastalarda klinik uygulamalar yapılmaya başlandığını hatırlatan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “2004 yılında felçli bir hastanın yalnızca düşüncesiyle robot kol kullanarak bardaktan su içebilmesi bu alandaki önemli kilometre taşlarından biri oldu.” dedi.

Yaklaşık 20 yıl önce araştırmacıların, beyin sinyalleriyle bilgisayar fare imlecini hareket ettirmeyi başardığına değinen Prof. Dr. Tarlacı, şöyle devam etti:

“Bu yöntem daha sonra geliştirilerek insanların yalnızca düşünceleriyle bilgisayar ekranında yazı yazmaları ve e-posta göndermeleri mümkün hale geldi. Neuralink'in yaptığı en önemli katkı, tamamen yeni bir teknoloji geliştirmekten çok mevcut sistemi daha gelişmiş ve günlük kullanıma uygun hale getirmek oldu.

Eski sistemlerde beynin üzerine yerleştirilen elektrotlar kalın kablolarla dışarıdaki bilgisayarlara bağlanıyordu. Bu nedenle çalışmalar çoğunlukla laboratuvar ortamında yapılabiliyordu. Neuralink ise bu sistemi üç önemli noktada geliştirdi. Beyindeki veriler artık dışarıya kablo yerine kablosuz olarak aktarılabiliyor. Daha önce kullanılan sert elektrotlar yerine saç telinden bile ince ve esnek elektrotlar kullanılıyor. Bu yapı beynin doğal hareketlerine daha kolay uyum sağlıyor. Eski sistemlerde yüzlerce sinyal kaydedilebilirken, Neuralink binin üzerinde elektrottan aynı anda veri toplayabiliyor. Böylece beynin elektriksel faaliyetleri daha ayrıntılı analiz edilebiliyor. Bunlara ek olarak çipin yerleştirilmesi de özel geliştirilen cerrahi bir robot tarafından yüksek hassasiyetle gerçekleştiriliyor.”

Öğrenme, çiple aktarılabilecek kadar basit bir süreç değil!

Toplumda en çok merak edilen konulardan birinin de ‘Bir gün beynimize çip takılarak yabancı dil öğrenebilecek miyiz?’ sorusu olduğuna işaret eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Bugünkü bilimsel bilgiler bunun mümkün olmadığını gösteriyor. Çünkü beynimiz bir bilgisayar gibi tek merkezden çalışan bir sistem değil.” dedi.

Bu konuyu örneklendiren Prof. Dr. Tarlacı, “Bir gülü düşündüğümüzde, rengi beynin görme merkezlerinde, kokusu farklı bölgelerde, dokusu başka alanlarda, o güle ilişkin anılar ise hafızadan sorumlu bölgelerde işlenir. Yani tek bir düşünce bile beynin çok sayıda bölgesinin aynı anda çalışmasını gerektirir. Öğrenme de benzer şekilde beynin tamamına yayılan, geçmiş deneyimler, duygular ve yeni bilgilerle sürekli değişen dinamik bir süreçtir. Bu nedenle bugün sahip olduğumuz teknolojiyle bir bilgiyi doğrudan çiple beyne yüklemek mümkün görünmemektedir.” açıklamasını yaptı.

İnsan beynini tamamen kopyalamak günümüz teknolojisinin çok ötesinde!

Beyin-bilgisayar arayüzleri konuşulurken yapay zekânın da sıkça gündeme geldiğine dikkat çeken Prof. Dr. Tarlacı, bu iki kavram birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Tarlacı, “Günümüzde ChatGPT, Gemini veya benzeri sistemler çoğunlukla büyük dil modelleri olarak çalışır. Çok büyük miktarda veriyi analiz ederek dil kalıplarını öğrenir ve buna uygun yanıt üretir. Ancak bunların insan beyni gibi bilinçleri, öznel deneyimleri ya da duyguları yoktur. Bilgisayarlar beynin yalnızca belirli hesaplama özelliklerini taklit edebilir. İnsan beyninin karmaşık çalışma biçimini bütünüyle kopyalamaları ise günümüz teknolojisinin çok ötesindedir.” diye konuştu.

Beyin çiplerinin amacı zihin kontrolü değil, felçli hastalara bağımsızlık kazandırmak!

Beyin-bilgisayar arayüzlerinin temel amacının insanların düşüncelerini kontrol etmek ya da beyne bilgi yüklemek olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Asıl hedef felç, ALS, omurilik yaralanması veya benzeri nedenlerle hareket edemeyen kişilerin günlük yaşamlarını daha bağımsız sürdürebilmelerini sağlamaktır.” dedi.

Gelecekte bu teknoloji sayesinde hastaların yalnızca düşünceleriyle bilgisayar kullanabilmesi, yazı yazabilmesi, tekerlekli sandalyesini kontrol edebilmesi veya robotik yardımcı cihazları yönetebilmesinin mümkün olabileceğini aktaran Prof. Dr. Tarlacı, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak ‘çiple yabancı dil öğrenmek’, ‘insanların düşüncelerini değiştirmek’ ya da ‘beyni uzaktan kontrol etmek’ gibi iddialar bugünkü bilimsel bilgilerle desteklenmiyor.” 

Ucuz Ürün Tuzağına Dikkat!

Taklit ürün ticaretinin dijital kanallarda da büyümesi, e-ticaret ekosisteminde güvenlik ve denetim mekanizmalarını yeniden gündeme taşıyor.

TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, taklit ürünlerle mücadelenin yalnızca kamu kurumlarının değil; dijital platformların, marka sahiplerinin ve teknoloji şirketlerinin ortak sorumluluğu olduğunu belirterek, yapay zeka destekli denetim sistemleri ve Güven Damgası uygulamalarının sektörün geleceğinde kritik rol oynayacağını söyledi.

E-ticaretin son yıllarda hızla büyümesiyle birlikte tüketiciler milyonlarca ürüne birkaç tıkla ulaşabilir hale gelirken, taklit ürünlerin dijital ortamdaki görünürlüğü de arttı. Bu durum, e-ticareti sorunun kaynağı haline getirmiyor; aksine dijital platformların sunduğu şeffaf veri yapısı sayesinde taklit ürünlerle mücadelede önemli avantajlar sağlıyor.

Taklit ürün ticareti dijitalleşmeyle farklı bir boyut kazandı

TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, dijital ticaretin doğru teknolojilerle yönetildiğinde kayıt dışılığı azaltan ve denetimi güçlendiren bir yapı sunduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Taklit ürün ticareti bugün yalnızca fiziksel mağazaların değil, dijital dünyanın da önemli gündemlerinden biri. Bu hacmin ne kadarının e-ticarete kaydığına ilişkin net bir veri bulunmasa da dijitalleşmeyle birlikte çevrimiçi görünürlüğün arttığını söylemek mümkün. Ancak e-ticaret sorunun kaynağı değil; doğru denetim mekanizmalarıyla çözümün en güçlü parçalarından biri olabilir. Dijital platformlar, sahip oldukları şeffaf veri yapısıyla geleneksel satış kanallarına kıyasla çok daha etkin takip ve analiz imkanı sunuyor.

Yapay Zeka, Sahte Ürünleri Daha Satışa Çıkmadan Tespit Edebilir

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte taklit ürünlerle mücadelede yeni nesil çözümler de devreye giriyor. Yapay zeka destekli ürün ve satıcı analizleri, risk odaklı denetim mekanizmaları, marka doğrulama sistemleri ve kurumlar arası veri paylaşımının güçlendirilmesi, taklit ürünlerle mücadelede önemli katkılar sağlayacaktır. Kamu kurumları, dijital platformlar, marka sahipleri ve teknoloji şirketlerinin birlikte hareket ettiği çok paydaşlı bir model, hem tüketiciyi hem de sektörün geleceğini koruyacaktır.” dedi.

Ucuz Fiyat Algısı Tüketiciyi Yanıltabiliyor

Ekonomik koşullar ve fiyat odaklı alışveriş alışkanlıklarının tüketicileri zaman zaman riskli satış kanallarına yönlendirebildiğine dikkat çeken Akdal, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan yönlendirmeli satışlarda dikkatli olunması gerektiğini ifade ederek, “Dijitalleşme ürünlere erişimi kolaylaştırırken satıcılar için de yeni alanlar oluşturuyor. Özellikle sosyal medya üzerinden yönlendirilen satışlar ve düşük fiyat arayışı tüketicileri zaman zaman riskli alışverişlere yöneltebiliyor. Bu noktada tüketicilerin güvenilir satıcılardan alışveriş yapması ve platformların doğrulama süreçlerini sürekli geliştirmesi büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.

Güven Damgası ve ETBİS Kaydı Güvenilir E-Ticaretin En Önemli Göstergeleri Arasında

E-ticarette güven ortamının güçlendirilmesi için yürürlüğe alınan düzenlemelerin sektöre önemli katkılar sunduğunu belirten Akdal, Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Güven Damgası uygulamasının tüketiciler açısından önemli bir referans olduğunu vurgulayarak, “Güven Damgası, belirli güvenlik ve hizmet kalitesi standartlarını karşılayan e-ticaret sitelerini ayırt etmek için önemli bir gösterge niteliğinde. Ayrıca tüketicilerin alışveriş yapacakları e-ticaret sitelerinin Ticaret Bakanlığı'nın ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydını kontrol etmeleri de güvenli alışveriş açısından önemli bir kriter. Güven Damgası ile birlikte ETBİS kaydı da işletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösteren önemli referanslar arasında yer alıyor. Biz de ideasoftolarak kullanıcılarımızı Güven Damgası almaya teşvik ediyoruz. Güveni merkeze alan bir e-ticaret ekosisteminin sektörün sürdürülebilir büyümesi için vazgeçilmez olduğuna inanıyoruz.” şeklinde konuştu.

“Güven Büyürse E-Ticaret De Büyür”

Taklit ürünlerle mücadelenin yalnızca hukuki yaptırımlarla değil; teknoloji, bilinçli tüketici ve güçlü iş birlikleriyle başarıya ulaşabileceğini belirten Sinan Akdal, güvenin sektörün en değerli sermayesi olduğunun altını çizerek sözlerini şöyle tamamladı: “E-ticaret ekosisteminin sağlıklı büyümesi için güven ortamını güçlendirecek her adım sektörün tamamına değer katacaktır. Güvenin arttığı bir dijital ticaret ortamı, hem tüketiciyi hem de dürüst üretici ve satıcıları korurken Türkiye e-ticaretinin sürdürülebilir büyümesine de önemli katkı sağlayacaktır.” 

Bilişim Sektörü 1,6 Trilyon TL'ye Ulaştı

Bilişim 500'ün 2025 yılı özet verilerine göre Türkiye'nin en büyük 500 bilişim şirketinin toplam geliri geçen yıla göre yüzde 40 artarak 1,6 trilyon TL'ye ulaştı.

Yapay zekâ gelirleri yüzde 58 artış gösterirken, Türkiye'de geliştirilen sektörel yazılımların gelirleri yüzde 35 büyüdü. Sıralamaya giren şirketlerin yalnızca yüzde 8'inin gelirini yüzde 100'ün üzerinde artırdığı sıralamada yılın en yüksek büyüme oranı, yüzde 323 olarak gerçekleşti.

Bilişim dünyasının yakından takip ettiği, bu yıl "Teknolojinin İpek Yolu Anadolu’dan Geçmeli!" temasıyla 27. kez gerçekleştirilen ‘Bilişim 500 – İLK BEŞYÜZ BİLİŞİM ŞİRKETİ Araştırması’nın 2025 yılı özet verileri açıklandı. Aralıksız olarak 27 yıldır gerçekleştirilen araştırma, şirketlerin sıralamadaki yerlerinin yanı sıra genel büyüme trendlerini, teknolojik dönüşüm alanlarını ve rekabet dinamiklerini somut verilerle ortaya koydu. Verilere göre 2025 yılında sektör büyümesini sürdürse de önceki yıllardaki ivmesini koruyamadı. 2023 yılında TL bazında yüzde 88 olan büyüme oranının iki yıl içinde yarıya inmesi, sektörün büyümesini sürdürdüğünü ancak önceki yıllara kıyasla daha ölçülü bir seyir izlediğini gösteriyor. Araştırmanın verilerine göre Türkiye'nin en büyük 500 bilişim şirketinin toplam geliri geçen yıla göre yüzde 40 artarak 1,6 trilyon TL'ye ulaştı.

"Yapay zekâ artık yatırım kalemi değil, iş stratejisi"

Araştırmayı değerlendiren Bilişim Zirvesi Şirketi Araştırma ve Veri Hizmetlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Özlem Unan, yapay zekânın artık şirketlerin gündeminde değil, işlerinin merkezinde olduğunu söyledi. Unan, "2025 yılı verileri bize bilişim sektörünün büyümeye devam ettiğini ancak yatırım kararlarının daha seçici hale geldiğini gösteriyor. Buna rağmen yapay zekâ yatırımları hız kesmiyor. Yapay zekâ gelirleri geçen yıla göre yüzde 58 artarak teknoloji yatırımlarının yönünü belirleyen en önemli alanlardan biri haline geldi. Artık şirketler yapay zekâyı bir teknoloji yatırımı olarak değil, verimlilik, rekabet ve sürdürülebilir büyümenin temel unsuru olarak görüyor" dedi

Her 100 şirketten yalnızca 8'i yüzde 100 büyüyebildi

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de büyümenin şirketler arasında dengeli dağılmaması oldu. 2025 yılında Bilişim 500 listesinde yer alan şirketlerin yalnızca yüzde 8'i gelirlerini yüzde 100'ün üzerinde artırabilirken, yılın en yüksek büyüme oranıyüzde 323 olarak gerçekleşti. Bu tablo, sektörün büyümesini sürdürmesine rağmen hızlı büyüyen şirket sayısının belirgin şekilde azaldığını ortaya koydu. 

Türkiye'de geliştirilen sektörel yazılımların gelirleri geçen yıla göre yüzde 35 artarken, bu alandaki çözümler toplam yazılım gelirlerinin yüzde 67'sini oluşturdu. Finans, bankacılık, turizm ve savunma sanayine yönelik geliştirilen yerli yazılımlar, sektör büyümesinin en önemli taşıyıcıları arasında yer aldı. 

Yapay zekâ, yeni hizmet modellerini büyütüyor

Bu yıl ilk kez araştırmaya dahil edilen ‘Yönetilen Hizmetler’ kategorisi de sektörün gelişen alanlarından biri olarak öne çıktı. Toplam geliri 3 milyar TL'ye ulaşan bu kategorinin, yapay zekâ yatırımlarının hızlanması ve kurumların dış kaynak kullanımına yönelmesiyle birlikte önümüzdeki yıllarda bilişim sektörünün en hızlı büyüyen başlıklarından biri olması bekleniyor.

Özlem Unan, "Yapay zekânın yaygınlaşması yalnızca yazılım yatırımlarını değil; güçlü altyapı, bulut teknolojileri ve uzman insan kaynağı ihtiyacını da artırıyor. Bu nedenle yönetilen hizmetler artık şirketler için maliyet avantajı sağlayan bir model olmanın ötesine geçerek stratejik bir dönüşüm alanına dönüşüyor" değerlendirmesinde bulundu. 

Bu yıl "Teknolojinin İpek Yolu Anadolu'dan Geçmeli!" mottosuyla gerçekleştirilecek Bilişim 500, Türkiye'nin dijital ekonomide yalnızca takip eden değil, teknoloji üreten, yön veren ve bölgesel bir merkez olma vizyonunu sektörün ortak gündemine taşıyacak. Bilişim 500'ün 2025 yılı sonuçları, Tören Sponsoru KoçSistem, Araştırma Sponsoru Link Bilgisayar ve Yayın Sponsoru Odine'nin katkılarıyla 5 Ağustos'ta Grand Pera Tarihi Emek Sineması'nda düzenlenecek ödül töreninde kamuoyuyla paylaşılacak.

Ulaşıma yönelik şikayetler arttı

Şikayetvar verilerine göre ulaşım uygulamalarına yönelik şikayetler, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 95 artarak 5 bin 889’dan 11 bin 477’ye yükseldi.

Platform tarafından yapılan açıklamada, kullanıcıların en çok sürücülerin yolculuğu kabul ettikten sonra gelmemesinden, gerçekleşmeyen veya iptal edilen yolculukların ücretinin tahsil edilmesinden, fiyat farklılıklarından ve müşteri hizmetlerine ulaşamamaktan şikayet ettiği aktarıldı.

Çözüm platformu Şikayetvar, platforma iletilen başvurularda sürücü iptalleri, gelmeyen araçlar, hatalı veya çift tahsilat, uygulamada gösterilen fiyatla yolculuk sonunda talep edilen ücretin uyuşmaması, iade gecikmeleri ve müşteri hizmetlerine erişememe sorunlarının öne çıktığını açıkladı. Uygulama dışı ödeme talepleri, sürücü davranışları ve güvenlik endişeleri de sıkça dile getirildiği belirtildi.

Platform tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Taksi, otomobil ve motosiklet çağırma hizmetlerinden elektrikli scooter ve paylaşımlı araç kiralamaya kadar farklı seçenekler sunan ulaşım uygulamaları, özellikle büyük şehirlerde günlük hayatın önemli bir parçası haline geldi. Kullanıcı ve işlem sayısındaki artış, tüketicilerin karşılaştığı sorunları da daha görünür hale getirdi.

Kullanıcıların en fazla şikayet ettiği konuların başında, sürücünün yolculuk talebini kabul etmesine rağmen belirtilen konuma gelmemesi yer aldı. Bazı tüketiciler, uzun süre bekletildikten sonra sürücünün kendilerinden yolculuğu iptal etmelerini istediğini bildirdi.

Özellikle hastane, havalimanı veya iş görüşmesi gibi zamanlamanın önemli olduğu durumlarda yaşanan iptaller, kullanıcıların ulaşım planlarının aksamasına ve alternatif araçlar için daha yüksek ücret ödemesine yol açtı.

Başlamayan veya iptal edilen yolculukların ücretlerinin kartlardan tahsil edilmesi de öne çıkan şikayetler arasında yer aldı. Tüketiciler, araç hiç gelmediği halde ödeme alındığını, aynı yolculuk için birden fazla tahsilat yapıldığını veya kartlarına farklı tutarlar yansıtıldığını belirtti.

İade süreçlerinin uzaması, kullanıcıların platformla banka arasında yönlendirilmesi ve canlı desteğe ulaşamaması mağduriyetleri artırdı.

Kullanıcılar, yolculuk öncesinde uygulamada gösterilen fiyatla seyahat sonunda talep edilen ücret arasında fark bulunduğunu aktardı.

Kısa mesafeler için yüksek ücret gösterilmesi, aynı güzergâhta farklı fiyatlarla karşılaşılması, rotanın gereksiz yere uzatılması ve hizmet bedellerinin açık biçimde gösterilmemesi şikayetlerde sıkça dile getirildi.

Bazı kullanıcılar, sürücülerin uygulama üzerinden kabul ettikleri yolculuğu iptal ederek ücretin nakit ödenmesini istediğini bildirdi.

Yolculuğun uygulama dışında gerçekleştirilmesi; rota takibi, sürücü bilgileri, kartlı ödeme ve müşteri desteği gibi güvenlik özelliklerinin kullanılamamasına yol açabiliyor. Kaba davranışlar, araç içinde sigara kullanılması, trafik kurallarına uyulmaması ve uygunsuz sorular yöneltilmesi de şikayetlerde yer aldı.

Ulaşım uygulamalarına yönelik şikayetler yalnızca otomobil, motosiklet ve taksi yolculuklarıyla sınırlı kalmadı. Elektrikli scooter kullanıcıları da bozuk araçlar, sürüşü sonlandıramama, uygulama hataları ve sonradan yansıtılan cezalar nedeniyle mağduriyet yaşadıklarını aktardı.

Bazı kullanıcılar, araç hareket etmediği halde ücretin işlemeye devam ettiğini veya teknik hata nedeniyle sürüşü sonlandıramadıklarını bildirdi.

Paylaşımlı araç kiralama hizmetlerine yönelik şikayetlerde, araçta önceden bulunan hasarların kullanıcılara yansıtılması, provizyon bedellerinin zamanında kaldırılmaması, kiralamanın uygulama üzerinden sonlandırılamaması ve sonradan tahsil edilen ek ücretler öne çıktı.”

Kullanıcıların Şikayetvar’a ilettiği başvurulardan öne çıkan ifadeler şöyle sıralandı:

“Sürücü yolculuğu kabul etti ancak konuma gelmedi. Uzun süre bekledikten sonra iptal etmemi istedi.”

“Araç hiç gelmediği halde ücret kartımdan çekildi. İade talebim günlerdir sonuçlanmadı.”

“Uygulamada gördüğüm tutarla yolculuk sonunda tahsil edilen ücret aynı değildi.”

“Sürücü yolculuğu uygulama üzerinden iptal ederek ücreti nakit ödememi istedi.”

“Scooter çalışmadığı halde sürüş başlamış göründü. Sürüşü sonlandıramadığım için kullanmadığım sürenin ücreti kesildi.”

“Kiralamayı sonlandırdım ancak işlem devam etmiş gibi gösterilerek kartımdan ek ücret alındı.”

Türkiye'nin yatırım pozisyonu verileri açıklandı

Türkiye'nin net Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP), mayıs ayı itibarıyla eksi 391,7 milyar dolar oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs 2026 dönemine ilişkin Uluslararası Yatırım Pozisyonu verilerini açıkladı.

Buna göre, mayıs ayı itibarıyla Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, bir önceki aya göre yüzde 0,5 azalışla 403,7 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 2,4 azalışla 795,4 milyar dolar oldu. Rezerv varlıklar, 6,3 milyar dolar azalarak 159,2 milyar dolara geriledi.

Böylece ülkenin UYP'si mayıs ayı itibarıyla eksi 391,7 milyar dolar oldu.

Varlık kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 0,9 artarak 80,1 milyar dolar, diğer yatırımlar kalemi yüzde 2,3 artarak 154,2 milyar dolar, bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları da yüzde 4,6 artarak 49,4 milyar dolara çıktı.

Portföy yatırımları alt kalemlerinden Hisse Senetleri ve Yatırım Fonu Payları bir önceki aya göre yüzde 8,6 azalarak 47,2 milyar dolara geriledi.

Yükümlülükler alt kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 6,8 azalışla 230,4 milyar dolar, Portföy yatırımları kalemi yüzde 2,9 azalarak 149,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 0,4 artarak 415,3 milyar dolar oldu.

Bankaların sektörlere sağladığı kaynak 26,8 trilyon lira

Türkiye'de bankacılık sektörünün bu yılın mayıs ayı itibarıyla sektörel bazda kullandırdığı toplam kredi tutarı 26 trilyon 775 milyar 328,8 milyon liraya ulaşırken, en yüksek payı 6 trilyon 53 milyar 21,9 milyon lirayla imalat sanayisi aldı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerinden derlediği bilgilere göre, Mayıs 2025'te 19 trilyon 345 milyar 925,4 milyon lira olan toplam nakdi kredi (nakdi+takipteki kredilerin toplamı) hacmi, bu yılın mayıs ayında 26 trilyon 775 milyar 328,8 milyon liraya yükseldi. Kredi bakiyesindeki yıllık değişim yüzde 38 oldu.

Sektör bazında bakıldığında, nakdi kredilerde en büyük payı yüzde 23 ile imalat sanayisi aldı. Bu yılın mayıs ayı itibarıyla imalat sanayisine 6 trilyon 53 milyar 21,9 milyon liralık nakdi kredi kullandırıldı.

İmalat sanayisi başlığı altında 796 milyar 26 milyon 877 bin lira ile en fazla kredi kullandırılan sektör ise tekstil ve tekstil ürünleri oldu. Tekstil ve tekstil ürünlerini, 778 milyar 969 milyon 398 bin lira ile gıda, meşrubat ve tütün ile 695 milyar 672 milyon 246 bin lira ile ulaşım araçları takip etti.

İmalat sanayisinin ardından nakdi kredilerde en fazla pay alan sektör, yüzde 17'lik pay ve 3 trilyon 95 milyar 198 milyon 128 bin lira ile "toptan ve perakende ticaret, motorlu araçlar servis hizmetleri ile kişisel ve hane halkı ürünleri" oldu.

Söz konusu kredi tutarının 1 trilyon 786 milyar 97 milyon 43 bin lirası "toptan ticaret ve komisyonculuk", 896 milyar 264 milyon 173 bin lirası "perakende ticaret ve kişisel ürünler" ve 412 milyar 836 milyon 521 bin lirası da "motorlu araçlar ve yakıtlarının perakende satışı" alt sektörlerine kullandırıldı.

Nakdi kredilerde değer bazında en fazla artış imalat sanayisinde

BDDK verilerine göre, bu yılın mayıs ayı itibarıyla sektörel bazda kullandırılan toplam nakdi kredilerde geçen yılın aynı ayına göre değer bazında en fazla artış, 1 trilyon 531 milyar 555 milyon 50 bin lira ile imalat sanayisinde gerçekleşti. Söz konusu sektörde kredi hacmi oransal anlamda yüzde 34 arttı.

İmalat sanayisini, yüzde 39 artışla 874 milyar 875 milyon 226 bin lira artan "toptan ve perakende ticaret, motorlu araçlar servis hizmetleri ile kişisel ve hane halkı ürünleri sektörü" izledi. İnşaat sektörü ise yüzde 47'lik artışla 554 milyar 660 milyon 316 bin lira ile üçüncü sırada yer aldı.

Geçen yıl toplam nakdi kredi miktarında en fazla oransal değişimin yaşandığı sektör ise yüzde 64,9 artışla savunma ve kamu yönetimi ve zorunlu sosyal güvenlik oldu. Söz konusu dönemde düşüş yaşayan bir sektör olmadı.

KOBİ'lere 7 trilyon 26,6 milyar lira kredi desteği sağlandı

Mayıs ayı itibarıyla KOBİ'lere sağlanan kredi hacmi 7 trilyon 26 milyar 625 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Kredilerin dağılımına bakıldığında, bankalar tarafından mikro işletmelere 1 trilyon 866 milyar 179 milyon lira, küçük işletmelere 1 trilyon 846 milyar 742 milyon lira ve orta büyüklükteki işletmelere 3 trilyon 313 milyar 703 milyon lira nakdi destek verildi.

Yurt dışı ÜFE haziran ayında arttı

Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,46, yıllık bazda yüzde 30,33 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin YD-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre, YD-ÜFE, haziranda bir önceki aya göre yüzde 0,46, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,85, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 30,33 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 32,07 yükseldi.

Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 45,13, imalatta yüzde 30,08 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 30,85, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 31,79, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 33,96, enerjide yüzde 61,56 ve sermaye mallarında yüzde 20,69 yükseliş gerçekleşti.

Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 0,26, imalatta yüzde 0,47 artış olarak kayıtlara geçti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2,32, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 1,02, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,75, sermaye mallarında yüzde 0,84 artış, enerjide yüzde 13,08 azalış görüldü.

YD-ÜFE'nin aylık ve yıllık değişim oranları şöyle:

Tarımsal girdi fiyat endeksi arttı

Tarımsal girdi fiyat endeksi (Tarım-GFE), mayısta yıllık bazda yüzde 36,65, aylık bazda yüzde 0,44 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, mayıs ayına ilişkin Tarım-GFE verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,44, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 18,01, Mayıs 2025'e göre yüzde 36,65 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 34,20 yükseldi.

Ana gruplarda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 0,35, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,04 artış kaydedildi.

Geçen yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 39,29, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 21,52 yükseliş görüldü.

Alt gruplar

Yıllık Tarım-GFE'ye göre 9 alt grup daha düşük, 2 alt grup daha yüksek değişim gösterdi.

Mayısta yıllık bazda artışın en az olduğu alt gruplar, yüzde 20,51 ile malzemeler, yüzde 22,72 ile tarımsal ilaçlar oldu. Yıllık artışın en yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 40,75 ile enerji ve yağlayıcılar, yüzde 63,56 ile gübre ve toprak geliştiriciler olarak kayıtlara geçti.

Aylık Tarım-GFE'ye göre 2 alt grup daha düşük ve 9 alt grup daha yüksek değişim sergiledi.

Mayısta bir önceki aya göre enerji ve yağlayıcılarda yüzde 4,39 azalış görülürken, yüzde 0,18 ile veteriner harcamaları da en az artış gösteren alt grup oldu.

Buna karşılık, aylık artışın en yüksek olduğu alt gruplar, yüzde 2,22 ile bina bakım masrafları, yüzde 3 ile makine bakım masrafları olarak hesaplandı.

Almanya'da üretici fiyatları haziranda yüzde 1,8 arttı

Almanya'da üretici fiyatları haziranda yıllık bazda yüzde 1,8 artış göstererek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

LONDRA

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), haziran ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerini açıkladı.

Buna göre, ülkede üretici fiyatları haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,8 artarken, aylık bazda yüzde 0,3 geriledi. Piyasa beklentisi, üretici fiyatlarının haziranda yıllık bazda yüzde 1,9 yükseleceği yönündeydi. Almanya'da üretici fiyatları, mayısta yüzde 2,2 artışla 2023 Mayıs'tan beri en hızlı artışı kaydetmişti.

Üretici fiyatlarında haziranda görülen artışın temel nedeni ara malları fiyatlarının yüzde 5,1 yükselmesi oldu. Enerji fiyatları ise haziranda yıllık bazda yüzde 0,4 artarken, aylık bazda yüzde 1,8 geriledi.

Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı enerji krizi sonrası fiyatlarda keskin artış yaşanmış ancak ABD-İran arasında haziranda varılan mutabakatın ardından düşüş görülmüştü.

Almanya'da enerji fiyatları hariç tutulduğunda üretici fiyatlarındaki artış yıllık bazda yüzde 2,4 ve aylık bazda yüzde 0,2 olarak hesaplandı.

EKONOMİM 2026 TEMMUZ sayısı...

2014 yılından bu yana yayın hayatını sürdüren EKONOMİM Dergisi / Gazetesi, TEMMUZ 2026 sayısıyla okurlarıyla buluştu.

Aşağıdaki linke tıklayarak ocak sayısını:

EKONOMİM 2026 OCAK sayısını okuyabilirsiniz

EKONOMİM 2026 MART sayısını okuyabilirsiniz

EKONOMİM 2026 ARALIK sayısını okuyabilirsiniz

EKONOMİM 2026 KASIM sayısını okuyabilirsiniz

EKONOMİM 2026 EKİM sayısını okuyabilirsiniz

Ekonomi, finans, döviz, şirket haberleri ve yatırım analizleriyle dopdolu içerik sunan TEMMUZ 2026 sayısı; döviz piyasalarından borsa gelişmelerine, girişimcilikten reel sektöre kadar birçok önemli konuyu ele alıyor. Türkiye ve dünya ekonomisindeki güncel gelişmelerin detaylıca analiz edildiği sayıda; şirket profilleri, yatırım tüyoları ve uzman yorumları da yer alıyor.

EKONOMİM TEMMUZ 2026 sayısı hem basılı formatta hem de dijital platformlarda erişime açık. Ekonomiyi yakından takip edenler için adeta bir rehber niteliği taşıyan bu sayıda, özellikle son dönemdeki finansal gelişmelere ve yapay zekanın hayatımıza etkisine dair çarpıcı başlıklar dikkat çekiyor.

Ekonomiyle ilgilenen herkesin kütüphanesinde bulunması gereken bu sayıyı kaçırmayın!

Türkiye’nin ilk ve tek Ekonomim’i 2014 yılından basılı yayın olarak siz okurlarına en iyisini sundu ve sunmaya da devam ediyor.

Sanayide Tasarrufun Yolu Açılıyor

Türkiye'de sanayideki üretim süreçlerinde oluşan verimsizlikler işletmeler için hem ekonomik hem de çevresel maliyet yaratıyor.

Artan enerji maliyetleri, hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalar ve küresel rekabet baskısı sanayi kuruluşlarının üretim stratejilerini yeniden şekillendiriyor. Plansız duruşlar, gereksiz beklemeler, hatalı malzeme akışı, yüksek stok seviyeleri ve standart dışı uygulamalar işletmelerin fark etmeden kapasite kaybetmesine ve büyük verimsizliklere neden oluyor. Kontrol edemediğimiz ekonomik değişkenleri beklemek yerine, kontrol edebileceğimiz süreçleri iyileştirmenin uzun vadede çok daha güçlü sonuçlar doğuracağının altını çizen ERASYS Kurucusu ve Yönetici Ortağı Hakan Cengiz, Türkiye’deki sanayi kuruluşlarında Yalın Üretim ve Kaizen tekniklerini kullanarak “uygulayıcı” olarak hayata geçirdiği Uygulamalı Verimlilik Çalışmaları ile üretici firmalara tasarruf garantisi sunarak globalde rekabet edebilmenin yolunu açıyor.

Verimlilik; yalnızca maliyetleri azaltan bir yaklaşım değil, işletmelerin büyümesini, rekabet gücünü ve sürdürülebilirliğini destekleyen stratejik bir yönetim anlayışını ifade ediyor. Sanayide sürdürülebilirlik anlayışı da bu doğrultuda değişiyor. Yeni dönemde işletmeler için sürdürülebilir dönüşüm yalnızca yeni makine veya yenilenebilir enerji yatırımlarıyla değil; mevcut üretim süreçlerinde oluşan kayıpların azaltılması, enerji ve hammadde kullanımının optimize edilmesi ve mevcut kapasitenin ve kaynakların daha verimli kullanılmasıyla mümkün görülüyor.

2009 yılından bu yana üretim tesislerine süreç geliştirme, yalın üretim, fabrika ve üretim hattı tasarımı, otomasyon, depo ve lojistik optimizasyonu alanlarında mühendislik ve danışmanlık hizmeti sunan ERASYS, bugüne kadar 60’ın üzerinde üretim tesisinde verimlilik odaklı büyük dönüşüm projeleri gerçekleştirdi. Şirket, yürüttüğü çalışmalarda işletmelerde %20’den %115’e  varan verimlilik artışı, %15’den %80’e  varan kapasite kullanım artışı ve de bunlara bağlı olarak büyük karlılık artışı sağlanabildiğini belirtiyor. 

ÜRETİMDE REKABETİN ANAHTARI YENİ YATIRIM DEĞİL, DOĞRU SÜREÇ YÖNETİMİ

Üretim tesislerinde yaşanan verim kayıplarının önemli bir bölümünün makine kapasitesinin yetersizliğinden değil, süreçlerdeki aksaklıklardan kaynaklandığını belirten ERASYS Kurucusu ve Yönetici Ortağı Hakan Cengiz: "Bugün birçok işletme rekabet gücünü artırmak için ilk çözüm olarak yeni yatırım yapmayı düşünüyor. Oysa üretim tesislerinde önemli bir verimlilik potansiyeli mevcut süreçlerin içinde bulunuyor. Plansız duruşlar, gereksiz beklemeler, hatalı malzeme akışı, yüksek stok seviyeleri ve standart dışı uygulamalar işletmelerin fark etmeden kapasite kaybetmesine neden oluyor. Doğru analiz edilen ve iyileştirilen süreçlerle, aynı makine parkı ve aynı insan kaynağıyla çok daha yüksek üretim seviyelerine ulaşmak mümkün" açıklamalarında bulundu. 

DİJİTAL DÖNÜŞÜM ÖNCE SAHADA BAŞLIYOR

Dijital dönüşüm yatırımlarının ancak doğru süreçlerle birlikte başarıya ulaşabileceğini ifade edenCengiz: "Sanayide dijitalleşme yatırımları hız kazanıyor ancak teknoloji tek başına verimlilik sağlamıyor. Üretim süreçleri standartlaştırılmadan ve yalın üretim prensipleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmadan yapılan dijital yatırımlar beklenen faydayı sağlayamayabiliyor. Önce süreçleri doğru yönetmek, ardından teknolojiyi bu yapının üzerine inşa etmek gerekiyor. Gerçek dönüşüm, süreç yönetimi ile teknolojinin birlikte ele alınmasıyla mümkün oluyor" dedi. 

Tether'den yapay zekânın geleceğine dair yeni vizyon

Tether, yapay zekânın geleceğine ilişkin vizyonunu paylaştı. Şirket, bulut tabanlı yapay zekâ yerine cihaz üzerinde çalışan yerel (Local AI) yapay zekâ sistemlerinin hem kullanıcılar hem de geliştiriciler için daha güvenli, daha erişilebilir ve daha sürdürülebilir bir model sunduğunu vurguladı.

Tether, yapay zekânın geleceğinin merkezi veri merkezlerinde değil, kullanıcıların doğrudan sahip olduğu ve cihazlarında çalışan yerel yapay zekâ sistemlerinde şekilleneceğini belirtti. Şirkete göre dünya, 10 milyardan fazla insanın trilyonlarca otonom yapay zekâ ajanıyla birlikte yaşayacağı yeni bir döneme doğru ilerliyor. Ancak bugün yapay zekâ hizmetlerinin büyük bölümünü oluşturan bulut tabanlı sistemler, bu ölçekteki işlem gücü ihtiyacını karşılayabilecek esnekliğe sahip değil.

Merkezi veri merkezleri ve GPU kümeleri üzerine kurulu mevcut model, kullanıcıların yapay zekâyı veya yapay zekâ geliştirme araçlarını adeta kiralamasını gerektiriyor. Tether ise bunun uzun vadede sürdürülebilir bir yaklaşım olmadığını savunuyor. Şirkete göre yerel (Local AI) yapay zekâ modeli, yapay zekâyı kiralanan bir hizmet olmaktan çıkararak kullanıcıların sahip olduğu taşınabilir bir dijital varlığa dönüştürüyor. Böylece yapay zekâ çıkarımları (inference), model eğitimi ve geliştirme süreçleri doğrudan kullanıcıların sahip olduğu cihazlarda gerçekleştirilebiliyor.

Bulut tabanlı yapay zekânın maliyeti giderek artıyor

Tether, günümüzde yapay zekâ altyapısının büyük bölümünün belirli bölgelerde yoğunlaştığına dikkat çekiyor. Dünya genelindeki veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 43'ü ABD'de bulunurken, bu sayı ikinci sıradaki Birleşik Krallık'ın sekiz katına ulaşıyor. Almanya ise Afrika kıtasındaki toplam veri merkezlerinden iki kat daha fazla veri merkezine sahip. Bu durum; maliyet, performans ve veri egemenliği açısından önemli eşitsizlikler yaratıyor.

Şirket ayrıca yapay zekâ altyapılarının artan talep nedeniyle kira maliyetlerini sürekli yükselttiğini belirtiyor. Büyük yapay zekâ şirketlerinin yalnızca 2026 yılında altyapı yatırımları için yaklaşık 500 milyar dolar harcaması beklenirken, bu rakamın 2030 yılında 1,3 trilyon dolara ulaşacağı öngörülüyor. Bunun yanı sıra üçüncü taraf altyapılara bağımlılık; hizmet kesintileri, kullanım koşullarındaki ani değişiklikler ve operasyonel riskleri de beraberinde getiriyor.

Tether'e göre yerel yapay zekâ ise herkesin erişebileceği donanımlarda çalışabiliyor, merkezi sistemlere ihtiyaç duymuyor ve farklı platformlarda bağımsız şekilde kullanılabiliyor.

Veri güvenliği yerel yapay zekâ ile güçleniyor

Tether, yapay zekâ kullanımında en önemli başlıklardan birinin veri güvenliği olduğuna dikkat çekiyor. Şirkete göre kullanıcıların verilerinin üçüncü taraf sistemlere gönderilmesi, veri sızıntısı ve kötüye kullanım riskini artırıyor. Özellikle model eğitimi ve kullanım süreçlerinde istemeden paylaşılan veriler, önemli güvenlik açıkları oluşturabiliyor. 2026 yılı için yapılan araştırmalarda siber güvenlik yöneticilerinin yüzde 34'ü üretken yapay zekâ kaynaklı veri sızıntılarını en büyük güvenlik riski olarak görüyor. Aynı dönemde raporlanan veri ihlallerinin büyük bölümünün de doğrudan yapay zekâ sistemleri veya merkezi veri yönetim altyapılarıyla ilişkili olduğu belirtiliyor.

Tether'e göre yerel yapay zekâ modelinde ise tüm kontrol kullanıcıda kalıyor. Veriler cihaz dışına çıkmıyor ve kullanılan yazılımlar harici sistemlerle doğrudan iletişim kurmuyor. Bu yaklaşım sayesinde kullanıcılar hem verilerinin kontrolünü koruyor hem de yapay zekâdan daha güvenli şekilde yararlanabiliyor.

ABD'de yıllık enflasyon beklentilerin altında kaldı

ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,4 azalırken, yıllık bazda yüzde 3,5 ile beklentilerin altında arttı.

ABD Çalışma Bakanlığı haziran ayına ilişkin tüketici enflasyonu verilerini açıkladı. Buna göre, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyeti haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,4 azaldı. TÜFE aylık bazda Mayıs 2020'den bu yana ilk kez düşüş kaydetti.

Piyasa beklentileri TÜFE'nin bu dönemde aylık bazda yüzde 0,1 azalması yönündeydi. TÜFE, mayısta aylık yüzde 0,5 artmıştı. Ülkede TÜFE haziranda yıllık bazda ise yüzde 3,5 arttı. Piyasa beklentileri TÜFE'nin yıllık bazda yüzde 3,8 artması yönündeydi. Yıllık enflasyon mayısta yüzde 4,2 olarak kaydedilmişti.

Enerji maliyetleri düştü

Enerji maliyetleri martta aylık yüzde 10,9, nisanda yüzde 3,8 ve mayısta yüzde 3,9 artmasının ardından haziranda yüzde 5,7 düştü.

Enerji endeksindeki düşüş, barınma ve gıda dahil diğer kalemlerdeki artışları dengeleyerek, aylık bazda TÜFE'deki gerilemenin en büyük belirleyicisi oldu.

Enerji endeksi haziranda yıllık bazda ise yüzde 15,7 arttı. Barınma maliyetleri haziranda aylık yüzde 0,1 ve yıllık yüzde 3,3 yükseldi. Gıda endeksi de aynı dönemde aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 3 arttı.

Çekirdek enflasyon yatay seyretti

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise haziranda aylık bazda yatay seyrederken, yıllık bazda yüzde 2,6 arttı.

Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,8 olması yönündeydi. Çekirdek TÜFE mayısta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,9 artmıştı.

Küresel piyasalar ABD'de enflasyon verisine odaklandı

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında tırmanan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve tahvil piyasasında satış baskısını artırmasından kaynaklanan endişelerle negatif seyrederken, gözler bugün ABD'de açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Orta Doğu'da taraflar arasında karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi pay piyasalarında düşüş eğiliminin devam etmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı da "ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz." açıklamasında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini söyledi.

Diğer taraftan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'nın güney koridorunda ülkeye ait 2 tankerin İran'a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını, 1 mürettebatın hayatını kaybettiğini, 8 personelin yaralandığını duyurdu.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin çelişkili açıklamalar yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oluyor. Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman'ı da kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi taraflar arasındaki diplomatik süreci tehlikeye attı.

Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda artan endişelere yol açıyor.

ABD ve İran arasındaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri de piyasalarda risk algısının artmasına yol açıyor.

Yapay zeka hisselerindeki yükselişin aşırıya kaçtığına dair endişeler piyasalara yön vermeye devam ediyor. Yarı iletken piyasasındaki devam eden dalgalanmalar, teknoloji sektörünün yukarı yönlü istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.

Öte yandan ABD'de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor.

Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD'de TÜFE’nin değişim göstermesi beklenmiyor. Söz konusu veri ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.

Diğer taraftan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, New York İşletme Ekonomisi Derneği'nde yaptığı konuşmada, bu hafta çekirdek enflasyon verisinin yine yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini söyledi.

Fed Başkanı'nın bugün Kongre'de para politikası raporuna ilişkin yapacağı ilk sunumda piyasaların odağında bulunuyor.

Ayrıca bilanço döneminin başlamasıyla birlikte piyasalardaki oynaklığın yüksek kalabileceğini ve açıklanacak şirket sonuçlarına bağlı olarak hisse bazlı ayrışmaların öne çıkabileceği tahmin ediliyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD'li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcıların gündeminde olacak.

Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı. Buna göre, ABD federal hükümeti, haziranda 120 milyar dolarla beklentilerden az bütçe açığı kaydetti.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını şiddetlendirmesi Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının artırdığı arz endişeleriyle 12 Haziran'dan bu yana ilk defa 85 doların üzerini gören Brent petrolün varil fiyatı dünkü kapanışa göre yüzde 1,6 artarak 84,2 dolara çıktı.

Brent petrolün varil fiyatının 85 doları aşmasıyla Fed’in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaların güçlenmesi pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, ABD'nin İran'a yönelik yenilenen askeri saldırıların küresel ham petrol arzında aksamalara ilişkin endişeleri artırdığını belirterek, bu durumun enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığını ve küresel faiz oranlarına ilişkin görünüm üzerindeki belirsizliği artırdığını söyledi.

Petrol fiyatlarından kaynaklı artan enflasyonist endişelerle dün 7 baz puan artarak yüzde 4,63'e çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yatay seyirle yüzde 4,63'te seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 101,2 seviyesine indi. Dün yüzde 2,6 değer kaybederek 24 Haziran'dan bu yana en hızlı günlük düşüşünü kaydeden altının onsu söz konusu düşüşün yatırımcılara alım fırsatı sunmasıyla yeni günde yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.

New York borsası negatif seyretti

New York borsasında ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim ve teknoloji hisselerindeki satış baskısını artmasıyla dün negatif bir seyir izlendi. Yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,3, Sandisk hisseleri yüzde 12,6, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 4,2 ve Intel hisseleri yüzde 6,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları alış ağırlıklı seyretti

Avrupa borsalarında, artan jeopolitik gerilimlere karşın alış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Telekomünikasyon hisselerindeki güçlü seyir Avrupa borsalarındaki kayıpların telafi edilmesinde katkıda bulundu. Petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle enerji şirketlerinin hisselerinde de yükselişler görüldü. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler Avrupa borsalarındaki iyimserliği sınırladı.

Avrupa'da tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkıyor. İngiltere'nin 2 yıllık tahvil faizi dün 13 baz puan artarak yüzde 4,34'e çıktı. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Rusya'nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisi olan Yamal LNG'den bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal ettiği bildirildi.

AB, Avrupa ülkelerine yönelik siber casusluk ve sabotaj faaliyetleri yürüten Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı.

AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan ve yeni güvenceler getiren düzenlemeyi onayladı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya piyasalarında da satış baskısını artırdı. Makroekonomik veri tarafında Çin'in haziran ayına ilişkin ihracatı yüzde 27 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, bir önceki aya göre kaydadeğer bir hızlanma gerçekleştirdi. Ülkede, ihracat mayıs ayında yüzde 19,4 artmıştı.

Öte yandan Güney Kore Merkez Bankası'nın perşembe günkü faiz kararı toplantısında artan enflasyonist baskılardan dolayı politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayına ilişkin enflasyon yüzde 3,2 ile son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Ülkede enflasyon 4 aydır Güney Kore Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik enflasyon hedefinin üzerinde seyrediyor.

Japonya'da mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisandan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,5 geriledi. Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,0160'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,0320'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

Oyuncak üretiminde yerli üreticiyi sevindiren haber

Ticaret Bakanlığının oyuncak üretiminde ham madde ve yedek parça ithalatındaki bürokratik engelleri kaldıran ve vergi indirimi getiren düzenlemesi, yerli üreticilerce sektörde üretim ve ihracat odaklı yeni dönemin başlangıcı olarak değerlendirildi.

Bakanlığın yaptığı düzenlemeyle "Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği" kapsamında, ithalatta denetime tabi ürünlerin listesi ve uygulama esasları güncellendi.

Buna göre, üretimde kullanılan aksam ve yedek parçalar gözetim uygulaması kapsamından çıkarılırken, bu ürünlerde uygulanan İlave Gümrük Vergisi (İGV) yüzde 15 seviyesine düşürüldü. Ayrıca, söz konusu ürünler Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) Ürün Güvenliği Denetimi kapsamı dışına alındı.

Düzenlemeyle özellikle yerli üretim bandında ihtiyaç duyulan ham madde, aksam ve parçaların ithalatındaki bürokratik süreçlerin azaltılması ve maliyet yükünün hafifletilmesi hedefleniyor.

"Sektörün rekabet gücü önemli ölçüde artacak"

Oyuncak ve Spor Malzemeleri Sanayicileri ve İhracatçıları Derneği (OYSİD) Yönetim Kurulu Başkanı Ender Mıcık, konuya ilişkin açıklamasında, atılan bu adımın oyuncak sektöründe üretimi ve ihracatı destekleyecek tarihi bir karar olduğunu söyledi.

Mıcık, yapılan değişiklikle üç temel alanda kolaylık sağlandığını belirterek, "Düzenleme, özellikle katma değerli üretim yapan yerli oyuncak sanayicilerimizin maliyetlerini azaltacak, üretim süreçlerini hızlandıracak ve sektörün uluslararası rekabet gücünü önemli ölçüde artıracaktır." diye konuştu.

Oyuncak sektörünün dış ticaret verilerine değinen Mıcık, sektörün yaklaşık 400 milyon dolar ithalat ve 60 milyon dolar ihracat hacmiyle, yıllık 350 milyon dolar civarında cari açık verdiğine dikkati çekti.

Mıcık, atılan bu yeni adımın stratejik önemi olduğuna işaret ederek, "Kararın yerli üretimin güçlenmesine, katma değerli oyuncak üretiminin artmasına, ithalatın azalmasına ve ihracatın yükselmesine zemin hazırlayacağına inanıyoruz." ifadesini kullandı.

"Nihai ürün vergileri korunuyor"

Üreticilere sağlanan bu kolaylıklara rağmen, yerli üreticiyi korumak adına bitmiş (nihai) oyuncak ithalatındaki politikaların sürdüğüne dikkati çeken Mıcık, nihai oyuncak ithalatında uygulanan yüzde 25 İlave Gümrük Vergisi ile ilgili herhangi bir artış yapılmadığını, mevcut uygulamanın aynen devam ettiğini aktardı.

Mıcık, sektörün taleplerine Bakanlığın çözüm odaklı yaklaştığını dile getirerek, düzenlemenin bunun bir sonucu olduğunu, Türkiye'nin oyuncak sektöründe üretim ve ihracat odaklı yeni bir dönemin başlangıcı olacağını kaydetti.

Brent petrol yüzde 5'e yakın yükseldi

Brent petrol Rusya'ya yönelik yeni ABD yaptırımı beklentisiyle yüzde 5'e yakın yükseldi

Petrol fiyatları, ABD'nin Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar uygulayabileceğine ilişkin beklentilerin güçlenmesi ve Hürmüz Boğazı'nda enerji arz güvenliğine yönelik endişelerin yeniden artmasıyla gün içinde yaklaşık yüzde 5 yükseldi.

Dün 83,86 dolara kadar çıkan Brent petrolün varil fiyatı günü 83,30 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 12.02 itibarıyla önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,8 artışla 87,32 dolara yükseldi. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 81,11 dolardan işlem gördü.

Axios'un haberine göre, ABD'de Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörler, Rusya'ya yönelik yaptırımları öngören yasa tasarısı etrafında yeniden uzlaşı sağlıyor.

Senato, daha önce Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ile Demokrat Senatör Richard Blumenthal tarafından hazırlanan yaptırım tasarısını gündemine almaya yaklaşmış, ancak ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçi senatörlerden beklemelerini isteyerek yönetimine Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin üzerindeki baskıyı artırması için süre tanımıştı.

Graham, Blumenthal, Jeanne Shaheen ve Roger Wicker, 10 Temmuz'da yaptıkları ortak açıklamada ise güncellenen yaptırım tasarısının ilerletilmesi konusunda Trump yönetimiyle mutabakata vardıklarını duyurdu.

İlk tasarıda, Çin dahil Rus petrolü ve doğal gazını satın almaya devam eden ülkelere yüzde 500'e varan gümrük vergileri uygulanması öngörülürken, güncellenen metinde yaptırımların kapsamı daraltıldı.

Piyasalarda, Rus petrolünün başlıca alıcılarını hedef alabilecek yeni ABD yaptırımlarının küresel petrol arzını sıkılaştırabileceği ve fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Öte yandan, İran'dan Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelen açıklamalar da fiyatları destekledi.

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın "ABD'nin saldırılarıyla asla açılmayacağını" belirterek, boğazın yeniden açılmasının tek yolunun "İran halkının haklarına saygı gösterilmesi" olduğunu söyledi.

Ekreminiya ayrıca, eski İran lideri Ali Hamaney ile savaşta hayatını kaybedenlerin intikamını almakla yükümlü olduklarını ifade etti.

Bu açıklamalar, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda enerji arzına yönelik risk algısını artırarak petrol fiyatlarını destekledi.

“Gümrük Duvarları Fabrikayı Koruyabilir Ama Fabrika Kurmaz”

Dış Ticarete Yön Verenler Derneği (Dışyönder) Başkanı Dr. Hakan Çınar, ithalat rejiminde yapılan son düzenlemeler ve bazı ürün gruplarında artırılan ilave gümrük vergilerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

Dışyönder Başkanı Dr. Hakan Çınar, ithalata getirilen yeni vergileri değerlendirdi: “İthalatı pahalılaştırmak ile yerli üretimi güçlendirmek aynı şey değildir.”

Türkiye'nin yerli üretimini haksız dış rekabete karşı korumasının son derece önemli olduğunu belirten Çınar, gümrük vergilerinin tek başına bir sanayileşme politikası olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Çınar, “Türkiye elbette yerli üreticisini korumalıdır. Dünyada korumacılığın hızla yükseldiği, ülkelerin kendi sanayilerini ve stratejik sektörlerini güvence altına almaya çalıştığı bir dönemde bizim bunun dışında kalmamız düşünülemez. Ancak burada çok önemli bir ayrım yapmalıyız. İthalatı pahalılaştırmak ile yerli üretimi güçlendirmek aynı şey değildir” dedi.

“KORUMA, ÜRETİCİ İÇİN KONFOR ALANINA DÖNÜŞMEMELİ”

İlave gümrük vergilerinin kısa vadede yerli üreticiye fiyat avantajı sağladığını ifade eden Çınar, uzun süreli ve performansa bağlı olmayan koruma politikalarının sanayide rekabet gücü sorununu çözmeyebileceğine dikkat çekti.

Çınar şöyle devam etti:

“Bir ürüne yüzde 20 veya yüzde 30 ilave vergi getirdiğinizde ithal ürünün maliyetini yükseltirsiniz. Böylece yerli üreticiye bir alan açarsınız. Buraya kadar doğru. Ancak asıl soru bundan sonra başlamaktadır. Yerli üretici bu süre içerisinde yatırım yapıyor mu? Kapasitesini artırıyor mu? Teknolojisini geliştiriyor mu? Verimliliğini yükseltiyor mu? İhracata yöneliyor mu? Eğer bunlar gerçekleşmiyorsa biz üreticiyi değil, mevcut maliyet yapısını koruyor olabiliriz.”

“TÜRKİYE ÜRETMEK İÇİN DE İTHALAT YAPIYOR”

Türkiye'nin ithalat yapısının dikkatle analiz edilmesi gerektiğini belirten Çınar, ithalatın önemli bölümünün sanayinin ihtiyaç duyduğu ham madde ve ara mallarından oluştuğunu vurguladı.

“Türkiye'nin ithalat meselesini sadece ‘yabancı ürün geliyor, yerli ürün satılmıyor’ şeklinde okumak büyük bir hata olur. Türkiye aynı zamanda üretmek için ithalat yapan bir ülkedir. Sanayicimiz birçok sektörde ham maddeyi, ara malını, teknolojik parçayı ve üretim ekipmanını dışarıdan temin ediyor. Dolayısıyla ithalata getirilen her yeni maliyetin ihracat üzerindeki etkisini de hesaplamak zorundayız.”

Çınar, yanlış ürün gruplarında veya yeterli yerli üretim kapasitesi bulunmadan uygulanan koruma tedbirlerinin Türk sanayicisinin maliyetlerini artırabileceği uyarısında bulundu.

“İthalatı pahalılaştırayım derken ihracatı pahalılaştırabiliriz. Bence bugün üzerinde en fazla düşünmemiz gereken risk budur.”

“KORUMA BİR HAK DEĞİL, SANAYİLEŞME SÖZLEŞMESİ OLMALI”

Türkiye'nin yeni bir koruma modeline ihtiyacı olduğunu ifade eden Çınar, “şartlı ve süreli koruma” modelinin tartışılması gerektiğini söyledi.

Çınar, “Devlet üreticiye ‘Seni üç yıl koruyorum ancak bu sürenin sonunda kapasiteni artırmanı, yatırım yapmanı, yerlilik oranını yükseltmeni, maliyetlerini düşürmeni ve mümkünse ihracata başlamanı bekliyorum’ diyebilmelidir. Koruma süresinin sonunda performans ölçülmelidir” değerlendirmesinde bulundu.

Yatırım yapan, istihdam oluşturan ve ihracata yönelen üreticinin desteklenmeye devam edilmesi gerektiğini belirten Çınar, sadece yüksek gümrük duvarlarının arkasında faaliyet gösteren işletmeler için ise koruma politikalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“GÜMRÜK DUVARLARI FABRİKAYI KORUYABİLİR AMA FABRİKA KURMAZ”

Dışyönder Başkanı Dr. Hakan Çınar açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Gümrük duvarları fabrikayı koruyabilir ama fabrika kurmaz. Türkiye'nin sanayi politikasının temel hedefi ithalatı sürekli daha pahalı hale getirmek değil, Türkiye'de üretimi daha rekabetçi hale getirmek olmalıdır.

Enerji maliyetini, finansmana erişimi, teknoloji açığını, ölçek sorununu ve verimlilik problemini çözmeden yalnızca gümrük vergilerini yükselterek kalıcı bir sanayi politikası oluşturamayız.

Yerli üreticimizi mutlaka koruyalım. Ancak korurken dönüştürelim, büyütelim ve dünyayla rekabet edebilir hale getirelim. Çünkü Türkiye'nin ihtiyacı korunan fabrikalar değil, dünya ile rekabet eden fabrikalardır.”

DÜZENLEME HANGİ ÜRÜNLERE EK YÜK GETİRDİ 

Yeni düzenlemede otomotiv ve yedek parça, elektrik-elektronik, soğutma sistemleri, LED, kablo ve bağlantı ekipmanları, plastik-kauçuk, lityum akümülatörler, lastikler, el aletleri, makine-sanayi ekipmanları ve oyuncaklar gibi geniş bir ürün grubunda ilave gümrük vergileri güncellendi; bazı oranlar yüzde 30'a kadar çıkıyor. Ayrıca 18 ürün grubunda gözetim düzenlemesi yapıldı ve PET resin ithalatında ton başına 120 dolar korunma önlemi getirildi.

6 Milyon Dolarlık Yatırımla Yerli Ham Madde Atağı

2024 itibarıyla yaklaşık 33,9 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşan küresel bitki ekstraktları pazarında yerli üretim kapasitesini artırmayı hedefleyen Talya Bitkisel, yaklaşık 3,5 yıllık AR-GE sürecinin ardından geliştirdiği entegre üretim modeli için bilgi birikimi, üretim teknolojileri ve altyapısıyla birlikte yaklaşık 6 milyon dolarlık yatırımgerçekleştirdi.

Gıda takviyelerinden kozmetik ürünlerine, fonksiyonel gıdalardan hayvan sağlığı ve tarım uygulamalarına kadar geniş bir kullanım alanına sahip bitkisel ekstrelerin üretiminde ithalata bağımlılığı azaltmayı hedefleyen şirket, geliştirdiği üretim modeliyle yüksek katma değerli ham madde üretimine odaklanıyor.

YÜKSEK KATMA DEĞERLİ HAM MADDE ÜRETİMİ ÖNE ÇIKIYOR

Bitkisel içeriklerin kullanım alanlarının genişlemesiyle birlikte yüksek etken madde oranına sahip, standardize ve izlenebilir ham madde ihtiyacı da sektörün temel gündemlerinden biri haline geldi. Talya Bitkisel'in geliştirdiği üretim modeli kapsamında bitkiler belirli proseslerden geçirilerek etken maddeleri ayrıştırılıyor ve yüksek saflıkta toz ekstre elde ediliyor. Elde edilen bitkisel ekstreler ise gıda takviyeleri, fonksiyonel gıdalar, kozmetik ürünleri, aromaterapi uygulamaları, hayvan sağlığı çözümleri ve tarımsal içerik geliştirme süreçlerinde ham madde olarak değerlendiriliyor.

3,5 YILLIK SAHA DENEYİMİ ÜRETİM ALTYAPISINA DÖNÜŞTÜ

Bitkisel ekstraksiyon ve toz ekstre üretimine yönelik yerli kaynak ve teknik bilginin sınırlı olması nedeniyle sürecin büyük ölçüde AR-GE çalışmaları, deneme uygulamaları ve saha deneyimleriyle şekillendiğini belirten Talya Bitkisel Kurucusu M. Halis Ertaş, geliştirilen sistemin yalnızca proses ünitesi yatırım maliyetinin bugün yaklaşık 3 milyon dolar seviyesine ulaştığını, bilgi birikimi, AR-GE süreçleri ve teknolojik altyapıyla birlikte toplam yatırım değerinin ise 5-6 milyon dolarseviyelerine çıktığını söyledi. Ertaş, "Bitkisel ekstraksiyon ve toz ekstre üretimine yönelik yerli kaynak ve teknik bilgi oldukça sınırlıydı. Bu nedenle süreç büyük ölçüde AR-GE çalışmaları, deneme uygulamaları ve saha deneyimleriyle şekillendi. Yaklaşık 3,5 yıllık süreç boyunca birçok farklı bitki üzerinde çalıştık. Örneğin bugün Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) ile TÜBİTAK destekli proje kapsamında zerdeçal üzerine çalışmalar yürütüyoruz. Zerdeçal gibi etken madde yapısıyla öne çıkan bitkilerde yüksek verimli ekstrakt geliştirme süreçleri, sahip olduğumuz know-how'ın en güçlü örnekleri arasında yer alıyor. Bugün yalnızca bir üretim hattı değil; bilgi, deneyim ve teknoloji altyapısı kurduğumuzu söyleyebiliriz" ifadelerinde bulundu.

YATIRIMIN MERKEZİNDE BİLGİ VE AR-GE BULUNUYOR

Yaklaşık 3,5 yıl boyunca geliştirilen üretim altyapısının yalnızca kendi ürünleri için değil, farklı sektörlerin ham madde ihtiyacına da yanıt verecek şekilde kurgulandığını ve bilgi birikiminin fiziksel yatırım kadar önemli olduğuna dikkat çeken Ertaş, "Bugün geldiğimiz noktada yalnızca kendi ürünlerimizi geliştirmiyoruz. Kozmetikten gıdaya, hayvan sağlığından tarıma kadar farklı sektörlere ham madde sağlayan bir yapıya ulaştık. Uzun yıllar ithal edilen birçok içerikte yerli üretim kapasitesi oluşturmak bizim için önemli bir kazanım oldu. Bir üretim tesisini kurabilirsiniz ancak süreçleri ve bilgi birikimini kısa sürede oluşturmanız kolay değil. Bizim için asıl yatırım bilgiye, AR-GE'ye ve üretim deneyimine yapılan yatırım oldu" dedi.

Ticaret satış hacmi arttı

Ticaret satış hacmi, mayısta yıllık bazda yüzde 1,4 azalırken perakende satış hacmi ise yüzde 13,7 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin ticaret satış hacim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, ticaret satış hacmi mayısta bir önceki aya göre yüzde 0,7 yükseldi. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 2,9, perakende ticaret satış hacmi yüzde 2,4 artarken toptan ticaret satış hacmi ise yüzde 0,6 geriledi.

Ticaret satış hacmi, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,4, motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi yüzde 1,7, toptan ticaret satış hacmi yüzde 7,8 azalırken perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 13,7 yükseldi.

Toplam ciro endeksi yüzde 32,9 arttı

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 32,9 yükseldi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin ciro endekslerini açıkladı.

Buna göre mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış toplam ciro endeksi, mayısta aylık bazda yüzde 3,1 arttı.

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi, aynı ayda yıllık bazda yüzde 32,9 yükseliş gösterdi.

Sanayi ve inşaat endeksleri

Sanayide takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, mayısta yıllık bazda yüzde 36,6 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi ciro endeksi de söz konusu ayda bir önceki aya göre yüzde 2,5 yükseliş kaydetti.

İnşaat sektöründe takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, mayısta yıllık bazda yüzde 23, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış inşaat ciro endeksi ise nisan ayına kıyasla yüzde 5,6 arttı.

Ticaret ve hizmet endeksleri

Takvim etkisinden arındırılmış ticaret ciro endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,8, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ticaret ciro endeksi de bir önceki aya kıyasla yüzde 3 artış gösterdi.

Hizmet sektöründe takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 34,8, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış hizmet ciro endeksi bir önceki aya göre yüzde 3,6 yükseldi.

Şehirler Neden Bu Kadar Isınıyor?

Türkiye'nin ilk sürdürebilirlik yönetimi şirketi Altensis'in Yönetici Ortağı Dr. Emre Ilıcalı'nın kaleme aldığı Sürdürülebilirlik Notları yazı dizimizin yeni konusu: ''Şehirler Neden Bu Kadar Isınıyor?''

Avrupa bu yaz, kıtanın modern ölçüm tarihinde gördüğü en şiddetli sıcak hava dalgalarından birini yaşadı. Almanya ülke rekorunu 41 derecenin üzerine taşıdı. Fransa iki gün üst üste tarihinin en sıcak gününü gördü. 

İngiltere'den İspanya'ya kadar birçok yerde Haziran rekorları kırıldı. Dünya Sağlık Örgütü, dalganın daha ilk günlerinde sıcağa bağlı 1.300'den fazla ölüm bildirdi. Bilim insanları, bu şiddette bir sıcaklığın, insanın atmosfere saldığı sera gazları olmadan Haziran ayında yaşanma olasılığının neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor. Bir diğer deyişle artık bir istisnadan değil, yeni bir iklim gerçekliğinden söz ediyoruz.

Burada farklı bir noktanın altını çizmek lazım. Aynı sıcak hava, aynı şehrin içinde bile herkesi eşit etkilemiyor. Bir parkın gölgesiyle iki sokak ötedeki asfalt bir meydan arasında, öğlen saatinde birkaç derecelik fark hissedebilirsiniz. Şehirlerin çevresindeki kırlara göre çok daha sıcak olmasına uzmanlar “kentsel ısı adası” diyor. Ve bu farkın en önemli sebeplerinden biri, çoğu zaman hiç dikkat etmediğimiz bir yerde saklı. Ayağımızın altında.

Zemin, havadan çok daha sıcak

Havanın 38 derece olduğu bir günde farklı yüzeylerin sıcaklığı ölçüldüğünde ortaya şaşırtıcı bir tablo çıkıyor. ABD Çevre Koruma Ajansı ve NASA'nın verilerine göre yeşil alanlar yaklaşık 40 derecede kalırken, toprak 46, beton 58, asfalt ise 65 dereceye kadar çıkabiliyor. Yani ayağımızı bastığımız zemin, havadan 25 derece daha sıcak olabiliyor. Sebebi aslında çok basit. Yeşil alanlar ve toprak, içindeki suyu buharlaştırarak kendini soğutuyor, tıpkı terlemenin bizi serinletmesi gibi. Beton ve asfalt ise bunun tam tersini yapıyor. Gün boyu güneşin ısısını depoluyor, sonra bunu gece boyunca yavaş yavaş geri veriyor.

Bir şehri baştan aşağı betona ve asfalta çevirdiğimizde, aslında gündüz dolup gece boşalan kocaman bir termos kurmuş oluyoruz. İşte bu yüzden şehirlerde asıl yorucu olan çoğu zaman gündüzün sıcağı değil, bir türlü serinlemeyen gecelerdir. Çünkü insan bedeni asıl geceleri dinlenir, toparlanır. O saatlerde de hava soğumayınca, sıcak gerçekten tehlikeli olmaya başlar.

Yüzeyler tek başına suçlu değil elbette. Yüksek binaların arasındaki dar sokaklar rüzgarın önünü keser, sıcağı içeride tutar. Ağaçların azalması, doğanın doğal olarak sağladığı gölgeyi ve serinliği elimizden alır. Trafiğin, sanayinin ve en çok da sıcak günlerde sonuna kadar açtığımız klimaların dışarı üflediği hava işi tamamlar. Klima zaten başlı başına bir kısır döngü. İçeriyi serinletmek için harcadığımız enerji hem sokağı biraz daha ısıtır, hem de üretilirken iklimi ısıtmaya devam eder.

Türkiye için asıl soru

2025 yılında Şırnak'ın Silopi ilçesinde ölçülen 50,5 derece, ülke tarihinin en yüksek sıcaklığı olarak kayıtlara geçti. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre 2025, son elli beş yılın en sıcak beşinci yılı oldu. Ülke ortalaması, uzun yıllar ortalamasının 1,2 derece üzerine çıktı. Şanlıurfa'da termometreler 49 dereceyi, güneydoğudaki pek çok ilçede ise 47 dereceyi aştı. Aynı yıl ülke genelinde binden fazla aşırı hava olayı görüldü, kuraklık su kaynaklarından tarıma kadar geniş bir alanı vurdu.

Burada sıkça sorulan bir soru var. Türkiye zaman zaman 46-47 dereceleri görürken, Avrupa niçin 40 derecede kırmızı alarm veriyor? 

Çünkü bir sıcak hava dalgasını ölümcül yapan tek şey termometrede görülen değer değildir. Nem, gece sıcaklıkları, binaların ve altyapının o sıcağa hazır olup olmaması, hatta insanların o iklime alışık olup olmaması da en az sıcaklık kadar belirleyici. Kuru bir güneydoğu sıcağıyla, yüksek nemin gölgede bile insanı bunalttığı bir sahil şehrinin sıcaklığı aynı etkiyi hissettirmez. İstanbul tam da bu yüzden önemli bir örnek. Deniz etkisiyle yaz aylarında nem yüzde yetmişlere, seksenlere çıkabildiği için, termometre 35 derece gösterse bile hissedilen sıcaklık rahatlıkla 40 dereceyi aşabiliyor. Buna bir de yoğun yapılaşmanın getirdiği ısı adasını eklendiğinde İstanbul'un neden son yıllarda üst üste sıcaklık rekorları kırdığını anlamak zor değil.

Kentsel Dönüşüm Risk mi Fırsat mı?

Türkiye için asıl kritik nokta ise burada başlıyor.  Önümüzde büyük bir kentsel dönüşüm süreci var. Milyonlarca konut yenilenecek, yeni mahalleler kurulacak. Bu süreç, şehirlerimizde ısı adası etkisini daha da büyütecek bir betonlaşma dalgasına ya da kentlerimizi iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hale getirecek tarihi bir fırsata dönüşebilir. Hangisinin gerçekleşeceğine ise bugün alınacak planlama kararlarına bağlı. Ne yazık ki başlangıç noktamız pek parlak değil. İstanbul'da kişi başına düşen aktif yeşil alan 6-7 metrekare civarında. Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği asgari seviye ise 9 metrekare. Bu açığı kapatmadan iklime dayanıklı bir şehirlerden söz etmek oldukça güç.

Peki Çözüm Ne?

Aslında ne yapmamız gerektiğini büyük ölçüde biliyoruz ve bunun için yeni bir teknolojiye de ihtiyacımız yok. Yapılması gerekenlerin başında yeşili şehrin merkezine geri getirmek geliyor. 2023 yılında yayınlanan ve tüm dünyada 806 şehri kapsayan bir akademik çalışma, ağaç örtüsünü artırmanın gün ortası yüzey sıcaklığını ortalama 1.5 derece düşürdüğünü ortaya koyuyor. Gölge ve nemle birlikte, hissedilen sıcaklıktaki serinleme çok daha fazla. Yüzlerce ayrı araştırmanın bir araya getirildiği çalışmalar da ağaçların hava sıcaklığını birkaç dereceye kadar indirebildiğini doğruluyor.

Bunun yanında yapabileceğimiz başka şeyler de var. Beton ve asfalt yerine suyu emen geçirimli yüzeyler kullanmak hem sıcağı hem de sel riskini azaltır. Çatı ve cephelerde ısıyı depolamak yerine geri yansıtan açık renkli malzemeler tercih etmek, görece basit ve maliyeti düşük çözümler arasında yer alıyor.  İyi yalıtılmış ve doğru tasarlanmış binalar ise enerji tüketimini azaltmanın yanında kullanıcılarını aşırı sıcaklara karşı korur. Ancak bütün bunların tek tek başarılı uygulamalar olmaktan çıkıp şehir ölçeğinde gerçek bir dönüşüm haline gelmesi için, planlamanın ve mevzuatın parçası olması gerekiyor. Yeşil alan oranları, geçirimli zeminler, serinletici yapı malzemeleri, rüzgarı kente taşıyacak yeşil koridorlar imar planlarına ve yapı standartlarının temel bileşenleri olarak ele alınmadığı sürece iyi niyetli birer proje olarak kalır. Dayanıklı şehirler kendiliğinden ortaya çıkmaz. Onları tek tek, bilerek tasarlamak gerekiyor.

Avrupa'da yaşananları uzaktan izlediğimiz bir haber olarak değil, kendi şehirlerimize tutulmuş bir ayna olarak görmek zorundayız. Isınan bir dünyada sıcağın en sert hissedildiği yer şehirler olacak. Ve o şehirleri bugün biz kuruyoruz. Ayağımızın altındaki zeminin bu kadar ısınmasının sorumlusu da biziz, onu yeniden serinletecek olan da. Elimizdeki bilgi de araç da yeterince açık. Geriye kalan tek soru, bunları kullanmakta ne kadar kararlı olacağımız.

Kuru incirde büyük buluşma

Cennet meyvesi kuru incirin ihracat yolculuğunun rahat ve konforlu geçmesi için kuru incirin başkenti Aydın’da tüm taraflar “İncir Zirvesi”nde güç birliğine gitti. Toplantıda, kuru incirde sürdürülebilir ihracat için ürünün üretim aşamasında doğru seçilip ayıklanması gerektiğinin altı çizildi.

Türkiye’nin üretim ve ihracatında dünya lideri olduğu, ülkemize yıllık 400 milyon dolar döviz kazandıran kuru incirde 2026/27 sezonu öncesi Aydın’da “İncir Zirvesi” gerçekleştirildi. 

Aydın Valisi Dr. Osman Varol başkanlığında İncir Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Sarılop Toplantı Salonu’nda düzenlenen; zirvede yaklaşan kuru incir sezonu öncesinde üretim, ihracat ve pazarda yaşanan sorunlar ile çözüm önerileri ele alındı.

“İncir Zirvesi”nde kamu kurumları, yerel yönetimler, üretici temsilcileri, oda ve borsalar, araştırma kuruluşları ve ihracatçılar ilk kez bu ölçekte aynı masa etrafında bir araya gelerek kuru incirin geleceği için ortak irade ortaya koydu. Toplantıya Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, milletvekilleri, kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, üretici örgütleri, oda ve borsa temsilcileri, ihracatçı firmalar ile Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Gabay, Birlik Yönetim ve Denetim Kurulu üyeleri ve Birlik üyeleri katıldı.

Toplantıda verilen en güçlü mesaj, kuru incirin yalnızca bir tarım ürünü değil; Aydın’ın binlerce yıllık üretim mirası, üreticinin emeği, ihracatçının dünyaya açılan gücü ve Türkiye’nin milli serveti olduğu yönünde oldu.

Kuru incirde ortak mesaj: Kalite bahçede başlar

Toplantıda, kuru incirde sürdürülebilir ihracatın temelinin üretim aşamasında atıldığı vurgulandı. Ürünün bahçeden itibaren doğru kurutulması, seçilmesi, ayıklanması, sağlıklı koşullarda depolanması ve riskli ürünlerin erken aşamada ayrıştırılması gerektiği dile getirildi.

Sektör temsilcileri, kalitenin yalnızca ihracat aşamasında yapılan kontrollerle sağlanamayacağına dikkat çekti. Üretici, tüccar, işletme ve ihracatçı zincirinin her halkasında aynı kalite bilincinin yerleşmesi gerektiği ifade edildi.

Gabay: “Dünya liderliğimizi üretimden başlayan kaliteyle koruyabiliriz”

Toplantıda bir sunum yapan Ege İhracatçı Birlikleri Sürdürülebilirlik ve Organik Ürünler Koordinatörü ve Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Gabay, Türkiye’nin kuru incirde dünya liderliğini korunmasının tüm tarafların ortak sorumluluğu olduğunun altını çizdi. 

Gabay, kuru incirin bu topraklarda binlerce yıldır üretilen çok kıymetli bir ürün olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı: “Kuru incirde liderliği korumanın yolu kaliteyi bahçeden başlatmaktan geçiyor. Ürünün üretici aşamasında doğru kurutulması, seçilmesi, ayıklanması ve kontrol edilmesi gerekiyor. Sağlıklı ürünle riskli ürünün erken ayrıştırılması hem üreticimizin emeğini korur hem ihracatımızı güçlendirir hem de ülkemizin marka değerini yükseltir.”

Toplantıda, aflatoksin kontrollerinin üretici ve ilk alım aşamalarında güçlendirilmesinin önemi de öne çıktı. Erken kontrol mekanizmalarının yaygınlaştırılmasıyla ürünün güvenli ve katma değerli şekilde ekonomiye kazandırılabileceği belirtildi.

Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Yusuf Gabay toplantı sonrasında şu mesajı verdi:

“Önümüzdeki süreçte önceliğimiz, kuru incirde üretimden ihracata uzanan değer zincirini güçlendirmek ve sektörümüzün sahada yaşadığı konuları Sayın Tarım ve Orman Bakanımız İbrahim Yumaklı ve ilgili kurumlarımıza aktarmak olacak. Ülkemizin ve bölgemizin en kıymetli ürünlerinden biri olan kuru incirin üretimine ve ihracatına sürdürülebilir şekilde devam edebilmek için kamu kurumlarımız, yerel yönetimlerimiz, araştırma kuruluşlarımız, üretici örgütlerimiz ve ihracatçılarımızla yoğun bir çalışma süreci yürüteceğiz. Aydın’ın binlerce yıllık incir mirasını koruyarak Türkiye’nin dünya liderliğini geleceğe taşımak için kararlıyız.”

Kuru incirde ürün kayıplarının önüne geçilmesi için seçme ve ayıklama süreçlerinin daha etkin hale getirilmesinin önemini vurgulayan Gabay, risk taşıyan ürünlerin sağlıklı üründen erken aşamada ayrılmasının ürünün değerinde korunmasını sağlayacağına dikkati çekti.

Milli servetin korunması için yeni yaklaşım

EKMİB Başkanı Yusuf Gabay atılması gereken adımları şöyle sıraladı; “Ortalama esaslı analiz yönteminin uygulanması, ihracattan geri dönen ürünlerin yeniden ihracatına imkân sağlanması, mobil UV lambası desteğinin yaygınlaştırılması ve uygun limitlere sahip ülkelere sevkiyat yapılabilmesinin önünün açılması sektörün öncelikli beklentileri arasında yer alıyor. Kuru incirin milli servet olduğu bilinciyle, temel hedefin ürünü kaybetmek değil; doğru kontrol, doğru ayıklama ve doğru pazar yönetimiyle üreticinin emeğini, ihracatçının ticari gücünü ve ülkemizin marka değerini korumak olmalı.”

Toplantıda, kuru incirde karşılaşılan kalite parametrelerinin dışarıdan eklenen bir unsur olmadığı; iklim, kurutma, depolama ve doğal tarımsal üretim koşullarına bağlı olarak pek çok tarım ürününde görülebilen bir konu olduğu ifade edildi.

Sektör temsilcileri, temel hedefin ürünü kaybetmek değil; doğru kontrol, doğru ayrıştırma ve doğru pazar yönetimiyle bu milli serveti ekonomiye kazandırmak olduğunu vurguladı.

Vali Varol: “Alınacak önlemler yerel ve Ankara nezdinde hızlı uygulanmalı”

Aydın Valisi Dr. Osman Varol, çözümün çok aşamalı bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini belirtti. Varol; üretici ve depo koşullarının iyileştirilmesi gibi yerelde atılabilecek adımların hızla uygulanması, mevzuat gerektiren konuların ilgili bakanlıklar nezdinde takip edilmesi ve uluslararası platformlarda Türkiye’nin kuru incirdeki üretim gerçeklerinin güçlü biçimde anlatılması gerektiğini vurguladı.

Kuru incirin değeri tüketiciye daha güçlü anlatılacak

Toplantının önemli çıktılarından biri de kuru incirin sağlık açısından faydalarının daha geniş kitlelere anlatılması oldu. Kuru incirin doğal, besleyici, lif açısından zengin ve sağlıklı bir Anadolu ürünü olduğu belirtilerek, tüketici farkındalığının artırılması gerektiği ifade edildi.

Çerçioğlu: “Kuru incir için hazırlanacak kamu spotuna destek vereceğiz”

Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, kuru incirin tanıtımı ve tüketici bilincinin artırılması amacıyla kamu spotu hazırlanmasına destek vereceklerini açıkladı. Çerçioğlu, ilgili kurumların sağlayacağı verilerle profesyonel bir çalışma yapılabileceğini ve kuru incirin değerinin geniş kitlelere anlatılması için katkı sunacaklarını belirtti.

Aydın’dan güçlü mesaj: Kuru incire birlikte sahip çıkacağız

Aydın’da yapılan toplantı, kuru incirde yeni sezon öncesi sektörün geleceği açısından önemli bir dönüm noktası oldu. İlk kez bu kadar geniş bir paydaş grubunun Vali başkanlığında aynı masa etrafında buluşması, ürüne tüm tarafların sahip çıktığını gösterdi.

Kuru incirde kalitenin artması için neler yapılmalı?

“İncir Zirvesi”nde kuru incirde kalitenin artırılması için yol haritası şu şekilde belirlendi. 

Ürünlerin işletmelere gelene kadar kaldığı depo koşulların iyileştirilmesi, Ürünün üretim aşamasında üreticiler tarafından seçilip ayıklanması, UV kontrolünün yaygınlaştırılması, Mevzuat kaynaklı başlıkların ilgili kurumlara aktarılması, Türkiye’nin uluslararası pazarlardaki konumunun güçlendirilmesi konusunda ortak çalışma iradesi ortaya kondu.

Kuru incir ihracatı 50 bin tonu aştı

Türkiye 15 Ekim 2025 tarihinde başlayan 2025/26 sezonunda 50 bin 32 ton kuru incir ihraç ederek 314 milyon dolar döviz getirisi elde etti. 

Amerika Birleşik Devletleri 52,5 milyon dolarlık ihracatla ilk sıradaki yerini korurken, Fransa 41,5 milyon dolarlık Türk kuru inciri talebiyle ikinci sırada yer aldı. Almanya’ya 40 milyon dolarlık kuru incir ihraç ettik. 

Avrupa Birliği ülkeleri 123,5 milyon dolarlık taleple yüzde 39 pay alırken, Uzak Doğu ülkelerine kuru incir ihracatı yüzde 29’luk artışla 37,5 milyon dolardan 48,5 milyon dolara yükseldi. 

Kimya Sektöründen Tarihi Rekor!

2026 yılının ilk yarısında Türkiye’nin toplam ihracatı 136 milyar dolar olarak gerçekleşirken, Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörü ilk yarıyılda 17,1 milyar dolarlık ihracatla Cumhuriyet tarihinin en yüksek ihracatını gerçekleştirdi.

Cumhuriyet Tarihinin En Yüksek İhracatı Gerçekleşti

Toplam ihracattan yüzde 12,6 pay alan sektör, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,6 artış kaydederken, Haziran ayında 3,29 milyar dolarlık ihracatla yılın en güçlü aylık performansını ortaya koydu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından açıklanan Haziran ayı ihracat verileriyle birlikte Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörünün 2026 yılı ilk yarı performansı netleşti. Sektör, yılın ilk 6 ayında 17,1 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirerek Cumhuriyet tarihinin en yüksek ilk yarı ihracat seviyesine ulaştı.

2024 yılının ilk 6 ayında 15,78 milyar dolar, 2025 yılının aynı döneminde ise 15,75 milyar dolar ihracat gerçekleştiren Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörü, 2026 yılının ilk yarısında güçlü bir toparlanma grafiği ortaya koydu. Sektör ihracatı, 2025 yılının ilk yarısına göre yüzde 8,6, 2024 yılının aynı dönemine göre ise yüzde 8,4 artış gösterdi.

Yılın ilk aylarında daha sınırlı bir seyir izleyen sektör ihracatı, Nisan ayı itibarıyla toparlanma sürecine girdi. Nisan ayında 3,10 milyar dolar, Haziran ayında ise 3,29 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren sektör, yılın ikinci çeyreğinde ihracat performansını belirgin şekilde yukarı taşıdı.

Haziran ayı yılın en güçlü performansı oldu

Kimya sektörü açısından yılın en dikkat çekici verisi haziran ayında kaydedildi. Haziran 2026’da 3,29 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren sektör, 2026 yılının en yüksek aylık ihracat rakamına ulaştı. Bu rakam, aynı zamanda ilk yarı ihracat rekoruna giden süreçte yılın en güçlü aylık performansı olarak öne çıktı.

Haziran ayındaki ihracat performansı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 26,9, 2024 yılının haziran ayına göre ise yüzde 48,5 artışa işaret etti. Böylece sektör, yılın ikinci yarısına daha güçlü bir ihracat zeminiyle girdi.

Türkiye’nin 2026 yılı ilk 6 ay toplam ihracatı 136 milyar dolar olarak gerçekleşirken, Kimyevi Maddeler ve Mamulleri sektörü 17,1 milyar dolarlık ihracatıyla toplam ihracattan yüzde 12,6 pay aldı. Sektör, bu performansıyla Türkiye ihracatının ana taşıyıcı sektörlerinden biri olma konumunu sürdürürken, en çok ihracat gerçekleştiren ikinci sektör konumunu da korudu.

Aracı: “Kimya sektörümüz ilk yarıda tarihi bir ihracat seviyesine ulaştı”

2026 yılı ilk yarı ihracat performansını değerlendiren İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İKMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Vefa İbrahim Aracı, kimya sektörünün Türkiye ihracatındaki stratejik ağırlığını koruduğunu belirterek şunları söyledi:

“Kimya sektörümüz, 2026 yılının ilk yarısında 17,1 milyar dolarlık ihracata ulaşarak bugüne kadarki en yüksek ilk 6 ay ihracat performansını ortaya koydu. Özellikle Nisan ayı itibarıyla başlayan toparlanmanın Nisan ve Haziran aylarında yüksek ihracat rakamlarıyla desteklenmesi, sektörümüz açısından önemli bir gösterge. Haziran ayında ulaştığımız 3,29 milyar dolarlık ihracat, yılın ikinci yarısına daha güçlü bir moralle başlamamızı sağladı.”

Aracı, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Göreve geldiğimiz Nisan ayından bu yana kimya sektörünün alt gruplarını ilgilendiren 7 komite toplantısı gerçekleştirdik. Bu toplantılarla sektörümüzün sahadaki ihtiyaçlarını doğrudan dinleyen, sorunları ilgili Bakanlıklarımızla güçlü bir diyalog içinde ele alan bir çalışma anlayışıyla ilerliyoruz. Ticaret Bakanlığımız, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız başta olmak üzere kamu kurumlarımızla kurduğumuz yakın temas, sektörümüzün çözüm bekleyen başlıklarının daha hızlı gündeme taşınması açısından büyük önem taşıyor.”

Kimya sektörünün üretim gücü, pazar çeşitliliği ve sanayinin farklı alanlarına sağladığı girdiyle Türkiye ekonomisi açısından stratejik bir rol üstlendiğini ifade eden Aracı, ihracatçıların rekabet gücünü artıracak başlıklara odaklandıklarını belirtti.

Kimya Teknoloji Merkezi yeniden ele alınıyor

İKMİB’in sektöre yönelik teknik kapasiteyi güçlendirme hedefiyle hayata geçirilen Kimya Teknoloji Merkezi’ne ilişkin çalışmaların da gündemlerinde önemli bir yer tuttuğunu belirten Aracı, merkezin mevcut yapısını kapsamlı şekilde değerlendirdiklerini söyledi.

Aracı, “Göreve geldiğimizde Kimya Teknoloji Merkezi’nin mevcut fizibilitesi, kullanım kapasitesi ve sürdürülebilirlik yapısı açısından yeniden ele alınması gereken bir tabloyla karşılaştık. Bu nedenle merkezi, sektörümüze gerçek anlamda fayda sağlayacak, görünürlüğü artmış ve finansal sürdürülebilirliği güçlendirilmiş bir yapıya kavuşturmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu süreçte Bakanlıklarımız, kamu kurumlarımız ve üniversitelerimizle istişare halinde ilerliyoruz” dedi.

“İlk yarıdaki rekor tablo yılın kalanı için güçlü bir motivasyon sağlıyor”

Küresel ticarette belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde kimya sektörünün rekor ilk yarı performansı sergilediğine dikkat çeken Aracı, yılın ikinci yarısında mevcut ivmeyi korumak için ihracatçı firmalarla yakın temas içinde çalışmaya devam edeceklerini söyledi.

Aracı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

“Bugün ulaştığımız rakamlar, sektörümüzün üretim gücünü, ihracat refleksini ve küresel pazarlardaki konumunu bir kez daha ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde hedefimiz, bu ivmeyi kalıcı hale getirmek, ihracatçılarımızın önündeki engelleri azaltmak, ihracata dönük yabancı yatırımların ülkemize kazandırılmasına yönelik çalışmalarımızı hız kesmeden sürdürmek ve kimya sektörünün Türkiye ihracatındaki stratejik payını daha da güçlendirmek olacak. Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan ve ihracatçılarımızın finansmana erişimini destekleyen yeni adımların da sektörümüz için önemli bir moral oluşturacağına inanıyoruz. İlk yarıdaki rekor tablo, yılın kalanı için bize güçlü bir motivasyon sağlıyor.”

Bugünün yalnızlığı, insanlar arasında insansız kalma hali!

Sosyolog Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Yalnızlık sadece kişinin iç dünyasında yaşadığı bireysel bir his olarak görülemez. Bugünün yalnızlığı biraz da ‘insanlar arasında insansız kalma’ halidir.” dedi.

Yalnızlık artık yalnızca bireyin iç dünyasında yaşadığı bir duygu değil; kentleşmeden dijitalleşmeye, bireyselleşmeden çalışma yaşamına kadar uzanan çok boyutlu bir toplumsal sorun olarak değerlendiriliyor. “11 Temmuz Yalnızlar Günü” dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Sosyolog Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Yalnızlık sadece kişinin iç dünyasında yaşadığı bireysel bir his olarak görülemez. Bugünün yalnızlığı biraz da ‘insanlar arasında insansız kalma’ halidir.” dedi.

Yapay zeka araçlarının insanların duygusal boşluklarına cevap verebilen bir “dijital muhatap” haline gelmesinin dikkat çekici olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “Kısa vadede rahatlatıcı görünen bu ilişki biçimi, gerçek insan ilişkilerinin yerini almaya başladığında yalnızlığı azaltmak yerine daha da derinleştirebilir.” diye konuştu.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “11 Temmuz Yalnızlar Günü” dolayısıyla modern yaşamın yalnızlığı kaçınılmaz bir kader haline getirip getirmediğini değerlendirdi.

Yalnızlık modern dünyanın ürettiği sosyal bir sonuç

Yalnızlığın insanlık tarihi kadar eski bir duygu olduğunu, ancak modern dünyada farklı bir boyut kazandığını ifade eden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Bu yüzden yalnızlık sadece kişinin iç dünyasında yaşadığı bireysel bir his olarak görülemez. Kentleşme, göç, aile yapısındaki dönüşüm, bireyselleşme, rekabetçi eğitim ve çalışma hayatı, dijitalleşme ve gündelik ilişkilerin yüzeyselleşmesi bu duyguyu besleyen başlıca toplumsal koşullar arasında yer alıyor. Bu nedenle modern yaşamda yalnızlık kaçınılmaz bir kader değil; daha çok içinde yaşadığımız sosyal düzenin ürettiği bir sonuçtur. İnsan kalabalıklar içinde, iş yerinde, okulda, sosyal medyada görünür olabilir; fakat kendini gerçekten anlaşılmış, duyulmuş ve kabul edilmiş hissetmeyebilir. Bugünün yalnızlığı biraz da ‘insanlar arasında insansız kalma’ halidir.”

Dünya Sağlık Örgütü’nün yalnızlığı artık küresel ölçekte ciddi bir sosyal ve sağlık sorunu olarak ele almasının da bunun tesadüf olmadığını gösterdiğini dile getiren Süleymanlı, “Yalnızlık sadece ruhsal bir kırılganlık değil; bedensel sağlık, yaşam kalitesi, eğitim, çalışma hayatı ve toplumsal bağlılık üzerinde etkili olan çok boyutlu bir meseledir.” dedi.

Sürekli bağlantı, gerçek bağ anlamına gelmiyor!

Dijitalleşmenin insanlara daha fazla iletişim kurma imkânı sunduğunu ancak bunun her zaman gerçek ilişki anlamına gelmediğini söyleyen Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Sosyal medya sayesinde insanlar sürekli çevrim içi, sürekli görünür, sürekli erişilebilir hale geldi. Ancak bu görünürlük çoğu zaman derin bir yakınlık üretmiyor. Kısa mesajlar, emojiler, beğeniler ve hikaye paylaşımları gerçek sohbetin, yüz yüze temasın ve duygusal paylaşımın yerini tam olarak dolduramıyor.” diye konuştu.

Yalnız bireylerin sosyal medyaya daha fazla yöneldiğini, ancak sosyal medyanın aşırı ve yüzeysel kullanımının da yalnızlığı artırabildiğini belirten Prof. Dr. Süleymanlı, “Burada çift yönlü bir süreç var. Yalnız insanlar sosyal medyaya daha fazla yönelebiliyor; fakat sosyal medyanın aşırı ve yüzeysel kullanımı da yalnızlığı derinleştirebiliyor. İnsan başkalarının hayatını daha parlak, daha sosyal, daha başarılı gördükçe kendi hayatını eksik hissetmeye başlıyor. Bu da yalnızlığı sadece artırmıyor, aynı zamanda görünmez bir karşılaştırma baskısına dönüştürüyor.” ifadesinde bulundu.

Yapay zekâ, gerçek ilişkinin yerini almıyor!

Son dönemde yapay zekâ destekli sohbet uygulamalarının da yalnızlık tartışmalarının önemli bir parçası haline geldiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Yapay zeka araçları kriz anlarında insana duymak istediği cümleleri söyleyebiliyor; yargılamadan dinliyor, şefkatli cevaplar veriyor, duygusal destek hissi oluşturabiliyor. Bu, geçici olarak rahatlatıcı olabilir. Fakat insan, gerçek ilişkilerin yerine uzun süre yapay zekayla konuşarak yalnızlığını gidermeye çalışırsa, bu durum tıpkı sosyal medyada olduğu gibi yalnızlığı daha da derinleştirebilir. Çünkü insanın asıl ihtiyacı sadece cevap almak değil; gerçek bir insan tarafından görülmek, duyulmak ve önemsenmektir.” şeklinde konuştu.

Kalabalık şehirlerde görünmezlik, küçük yerleşimlerde anlaşılmama duygusu…

Yalnızlığın büyük şehirler ile küçük yerleşim yerlerinde farklı biçimlerde yaşandığını belirten Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Büyük şehirlerde yalnızlık daha çok kalabalık içinde görünmez kalma biçiminde yaşanıyor. İnsan her gün binlerce kişiyle aynı metroya biniyor, aynı caddelerden geçiyor, aynı apartmanda yaşıyor; fakat çoğu zaman kimseyle gerçek bir bağ kuramıyor. Büyük şehir insana özgürlük ve hareketlilik sunarken, aynı zamanda ilişkileri daha geçici, daha mesafeli ve daha işlevsel hale getirebiliyor.” dedi.

Küçük yerleşim yerlerinde yaşanan yalnızlığa da işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Küçük yerleşim yerlerinde ise sosyal kontrol daha güçlü, insanlar birbirini daha fazla tanıyor ve gündelik karşılaşmalar daha doğal yaşanıyor. Bu durum kimi zaman yalnızlığı azaltabilir. Ancak küçük yerlerde de yalnızlık yok değildir. Özellikle yaşlılar, eşini kaybedenler, göç nedeniyle çocukları büyük şehirlere giden aileler veya kendini çevresiyle uyumlu hissetmeyen bireyler derin bir yalnızlık yaşayabilir. Dolayısıyla büyük şehir yalnızlığı ile küçük yer yalnızlığı farklı biçimlerde ortaya çıkar. Büyük şehirde insan kalabalığın içinde kaybolur; küçük yerde ise bazen herkes tarafından tanındığı halde anlaşılmadığını hisseder. Birinde anonimlik, diğerinde duygusal uyumsuzluk yalnızlığı besleyebilir.” diye konuştu.

Tek kişilik haneler hızla artıyor

Modern toplumlarda tek kişilik hanelerin hızla arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Tek kişilik hanelerin artması modern toplumların en dikkat çekici dönüşümlerinden biridir. Bu durum sadece demografik bir değişim değildir; aile, komşuluk, akrabalık, dayanışma ve bakım ilişkilerinin yeniden şekillendiğini gösterir. Türkiye’de de TÜİK verileri bu dönüşümü açık biçimde ortaya koymaktadır. TÜİK’in 2025 verilerine göre yalnız yaşayan fertlerden oluşan tek kişilik hane halklarının oranı 2014’te %13,9 iken 2025’te %20,5’e yükselmiştir. İnsanlar artık daha bağımsız yaşıyor, kararlarını daha bireysel alıyor, özel alanlarına daha fazla önem veriyor. Bu bazı yönleriyle özgürleştirici olabilir; fakat sosyal bağların zayıflaması riskini de beraberinde getiriyor. Amerikalı sosyolog Eric Klinenberg’in ‘solo yaşam’ olarak kavramsallaştırdığı bu eğilim, özellikle kentli ve yaratıcı sınıflar arasında bir yaşam tarzı tercihi olarak da öne çıkmaktadır.”

Yardım istemek, destek almak, birine ihtiyaç duymak zayıflık değil

Bireyselleşme arttıkça insanın kendi hayatının merkezine daha fazla yerleştiğini kaydeden Prof. Dr. Süleymanlı, “Ancak kendine yetme kültürü zamanla kimseye ihtiyaç duymama yanılsamasına dönüşebiliyor. Oysa insan biyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak ilişki varlığıdır. Yardım istemek, destek almak, birine ihtiyaç duymak zayıflık değil, insan olmanın doğal bir parçasıdır.” ifadesinde bulundu 

Yalnızlık artık önemli bir sosyal politika konusu

Yalnızlığın sadece bireysel bir duygu olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Toplumun sosyal yapısı açısından bakıldığında tek kişilik hanelerin artması, bakım emeğinin, yaşlılık deneyiminin, kriz anlarında dayanışmanın ve kuşaklar arası ilişkilerin yeniden düşünülmesini zorunlu kılıyor. Çünkü yalnız yaşayan birey sayısı arttıkça, yalnızlık artık sadece evin içinde yaşanan bir duygu olmaktan çıkıp sosyal politika konusu haline geliyor. Yalnızlık elbette bireyin içinde yaşadığı bir duygudur; fakat sadece bireysel bir duygu olarak açıklanamaz. Çünkü yalnızlığı üreten koşullar çoğu zaman toplumsaldır. Eğitim sistemi, çalışma temposu, kent yaşamı, dijital kültür, aile yapısındaki dönüşüm, ekonomik güvensizlik ve sosyal dayanışmanın zayıflaması bireyin yalnızlık deneyimini doğrudan etkiler.” dedi.

Dijital çağda sağlıklı iletişim becerileri geliştirilmeli

Bugün yalnızlığın sağlıkla, eğitimle, istihdamla, sosyal güvenle ve toplumsal katılımla bağlantılı olduğuna işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Araştırmalar yalnızlığın depresyon, anksiyete, kardiyovasküler hastalıklar, demans ve erken ölüm riskiyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Gençlerde ise yalnızlık sosyal becerilerin zayıflamasına, akademik motivasyonun düşmesine ve gelecekteki istihdam olanaklarının daralmasına kadar uzanan sonuçlar doğurabiliyor. Bu nedenle yalnızlık günümüz toplumlarının önemli sosyal sorunlarından biri olarak değerlendirilmelidir. Bireye ‘daha sosyal o’” demek tek başına yeterli değildir. İnsanların bir araya gelebileceği güvenli kamusal alanlar, gençler için sosyal ve kültürel faaliyetler, yaşlılar için destek ağları, mahalle ölçeğinde dayanışma mekanizmaları ve dijital çağda sağlıklı iletişim becerileri geliştirilmelidir.” şeklinde konuştu.

Asıl soru kaç kişiyle konuştuğumuz değil, kaç kişiyle bağ kurabildiğimiz

Üsküdar Üniversitesi olarak 2019 yılından bu yana yalnızlık temasını her yıl farklı yönleriyle ele alan Uluslararası Yalnızlık Sempozyumları düzenlediklerini hatırlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle dedi:

 “Yalnızlık meselesini bugün yalnızca bireyin iç dünyasıyla sınırlı görmek doğru olmaz. Bu konu artık tek kişilik hanelerin artışından yaşlı nüfusun yalnızlaşmasına, gençlerin dijital ilişkilerinden yapay zeka destekli sohbet uygulamalarına, göçten büyük şehir hayatına ve iş yerlerinde görünmeyen sosyal izolasyona kadar birçok güncel başlıkla birlikte ele alınmalıdır. Üsküdar Üniversitesi olarak biz de 2019’dan bu yana her yıl yalnızlığı farklı temalarla ele alan Uluslararası Yalnızlık Sempozyumları düzenliyoruz. Her sempozyum öncesinde ilgili alanda saha araştırmaları yaparak elde edilen bulguları kamuoyuyla paylaşıyoruz. Bu çalışmalar bize şunu gösteriyor: Yalnızlık artık sadece yalnız yaşayanların değil, kalabalıklar içinde kendini bağsız ve desteksiz hisseden herkesin meselesidir.”

Yapay zeka araçları bir “dijital muhatap” haline geldi

Özellikle yapay zeka araçlarının insanların duygusal boşluklarına cevap verebilen bir “dijital muhatap” haline gelmesinin dikkat çekici olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “Kısa vadede rahatlatıcı görünen bu ilişki biçimi, gerçek insan ilişkilerinin yerini almaya başladığında yalnızlığı azaltmak yerine daha da derinleştirebilir. Bu nedenle günümüzün temel sorusu artık sadece ‘kaç kişiyle iletişim kuruyoruz?’ değil, ‘kaç kişiyle gerçekten bağ kurabiliyoruz?’ sorusudur. Çünkü insan teknolojiyle konuşabilir, sosyal medyada görünür olabilir, kalabalıklar içinde yaşayabilir; fakat onu hayata bağlayan şey hala samimi, güvenilir ve anlamlı insan ilişkileridir.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

NATO Zirvesi Türk Savunma Sanayii İçin Yeni Fırsatlar Sunuyor

SARSILMAZ Yönetim Kurulu Başkanı Latif Aral Aliş, NATO Zirvesi'nin yalnızca güvenlik politikalarının değil, savunma sanayiinde ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve uzun vadeli stratejik iş birliklerinin de yeniden şekillendiği önemli bir platform olduğunu belirterek, Türkiye'nin bu süreçte güçlü bir çözüm ortağı olarak öne çıktığını söyledi.

SARSILMAZ Yönetim Kurulu Başkanı Latif Aral Aliş, NATO Zirvesi'nin küresel güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği stratejik bir platform olmanın yanı sıra, savunma sanayiinde yeni iş birliklerinin önünü açan önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Türkiye'nin son yıllarda geliştirdiği savunma sanayii kabiliyetleriyle NATO'nun güvenilir çözüm ortaklarından biri haline geldiğini vurgulayan Aliş, zirvenin ortak üretim, teknoloji geliştirme ve uzun vadeli proje ortaklıkları açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtti.  NATO Zirvesi'nin yalnızca güvenlik politikalarının ele alındığı diplomatik bir platform olmadığını belirten Aliş; hibrit savaş, siber güvenlik, hava savunması, insansız sistemler ve mühimmat tedarik güvenliği gibi yeni nesil tehditlerin, müttefik ülkeler arasında daha güçlü koordinasyonu ve savunma sanayiinde daha derin iş birliklerini zorunlu hale getirdiğini ifade etti. 

"Türkiye, NATO'nun güvenliğine somut katkı sunan ülkelerin başında geliyor"

Türkiye açısından zirvenin, ülkenin NATO içindeki stratejik konumunu ve savunma sanayiinde ulaştığı kabiliyet seviyesini uluslararası ölçekte bir kez daha ortaya koyduğunu vurgulayan Aliş, şu değerlendirmelerde bulundu: 

"Türkiye; jeopolitik konumu, sahadaki operasyonel tecrübesi, güçlü ordusu, gelişen mühendislik alt yapısı ve son yıllarda büyük ivme kazanan yerli ve millî savunma sanayiiyle ittifakın güvenliğine somut katkı sunan ülkelerin başında gelmektedir. Bu nedenle zirve, Türkiye'nin yalnızca güvenlik politikaları açısından değil, aynı zamanda savunma teknolojileri, üretim kapasitesi ve ihracat potansiyeli açısından da merkez ülkelerden biri olduğunu göstermektedir"

"Yeni dönemin odağında ortak üretim ve teknoloji paylaşımı var"

Savunma sanayii bakımından NATO Zirvesi'nin en önemli çıktılarından birinin ortak üretim, ortak tedarik, teknoloji paylaşımı ve uzun vadeli proje ortaklıkları için yeni bir zemin oluşturması olduğunu belirten Aliş, güvenlik ihtiyaçlarının artık yalnızca tekil ürünlerle karşılanamayacağını söyledi. Aliş, "Günümüzde güvenlik ihtiyaçları artık tekil ürünlerden ibaret değildir; entegre sistemler, sürdürülebilir tedarik zinciri, mühimmat sürekliliği, platform uyumluluğu, yüksek teknoloji üretimi ve hızlı ölçeklenebilir kapasite aynı anda değerlendirilmektedir. Bu çerçevede Türkiye savunma sanayii, sahip olduğu esnek üretim kabiliyeti, mühendislik birikimi ve sahadan beslenen ürün geliştirme yaklaşımıyla NATO ülkeleri için güçlü bir çözüm ortağı konumundadır" diye konuştu. 

Aliş, önümüzdeki dönemde NATO üyesi ve müttefik ülkeler arasında kara, hava ve deniz platformlarına yönelik sistem entegrasyonu, insansız sistemler, akıllı mühimmat, hava savunma bileşenleri, silah sistemleri, elektronik ve mekatronik çözümler, bakım-onarım-modernizasyon faaliyetleri ve müşterek üretim modelleri alanlarında yeni fırsatların doğacağına inandıklarını belirtti.

"Türk savunma sanayiinin ulaştığı seviye güçlü bir vizyonun sonucudur"

Türk savunma sanayiinin bugün ulaştığı seviyenin, yıllar içerisinde kararlılıkla inşa edilen güçlü ekosistemin bir sonucu olduğunu ifade eden Aliş, şunları söyledi: 

"Başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, hükümetimizin ortaya koyduğu yerli ve millî savunma sanayii iradesi; Savunma Sanayii Başkanlığımızın koordinasyonu, yönlendirmesi ve sektöre kazandırdığı stratejik perspektifle birlikte bugün Türkiye'yi küresel ölçekte saygın, güvenilir ve rekabetçi bir savunma sanayii aktörü haline getirmiştir. Bu vizyon sayesinde Türk şirketleri artık yalnızca ürün sağlayan değil; teknoloji geliştiren, sistem kuran, platformlara entegre çözümler sunan ve uluslararası iş birliklerinde aktif rol üstlenen yapılar haline gelmiştir. Bu büyük dönüşüme liderlik eden tüm kurumlarımıza ve emeği geçenlere şükranlarımızı sunuyoruz"

SARSILMAZ'ın bu ekosistemin önemli bir parçası olarak Türkiye'nin savunma sanayii vizyonuna katkı sunmayı millî bir sorumluluk olarak gördüğünü vurgulayan Aliş, üretimden mühendisliğe, Ar-Ge'den sistem entegrasyonuna ve uluslararası iş birliklerine kadar sahip oldukları kabiliyetleri ülkenin stratejik hedefleri doğrultusunda geliştirmeye devam ettiklerini söyledi.

İstanbul havalimanları, 78 ilin nüfusu kadar yolcu agırladı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, havalimanlarında ocak-haziran döneminde toplam 111 milyon 960 bin 564 yolcuya hizmet verildiğini ve bu dönemde İstanbul'daki iki havalimanının 78 ilin nüfusundan fazla yolcuyu ağırladığını bildirdi.

Uraloğlu, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğünün Haziran 2026 dönemine ait hava yolu uçak, yolcu ve yük verilerine ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Söz konusu ayda yolcu ve çevre dostu havalimanlarında iniş-kalkış yapan uçak sayısının, iç hatlarda 91 bin 987, dış hatlarda ise 84 bin 961 olduğunu kaydeden Uraloğlu, böylece toplam uçak trafiğinin üst geçişlerle 221 bin 826'ya ulaştığı bilgisini paylaştı.

Uraloğlu, haziran ayında hizmet verilen uçak trafiğinin 2025'in aynı ayıyla kıyaslandığında, iç hat uçak trafiğinde yüzde 2,1 artış meydana geldiğini de ifade etti.

İç hat yolcu trafiğinin geçen ay 9 milyon 374 bin 831, dış hat yolcu trafiğinin de 13 milyon 541 bin 166 olarak gerçekleştiğini belirten Uraloğlu, haziranda havalimanlarında direkt transit yolcularla toplam 22 milyon 924 bin 169 yolcuya hizmet verildiğini bildirdi.

Uraloğlu, yük trafiğinin geçen ay iç hatlarda 85 bin 636 ton, dış hatlarda 399 bin 307 ton olmak üzere toplam 484 bin 943 tona ulaştığını da kaydetti.

"Toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,6 artış oldu"

Havalimanlarına iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin, ocak-haziran döneminde iç hatlarda 471 bin 870, dış hatlarda 404 bin 197 olduğunu, böylece üst geçişlerle trafiğin toplam 1 milyon 113 bin 986'ya ulaştığını ifade eden Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Türkiye geneli havalimanları iç hat yolcu trafiğinin 50 milyon 2 bin 867, dış hat yolcu trafiğinin 61 milyon 903 bin 797 olduğu 6 aylık dönemde direkt transit yolcularla toplam 111 milyon 960 bin 564 yolcuya hizmet verildi. Haziran sonunda hizmet verilen yolcu trafiği 2025'in aynı dönemi ile kıyaslandığında direkt transit dahil olmak üzere toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,6 artış oldu. Söz konusu dönemde havalimanları yük trafiği ise iç hatlarda 440 bin 880 ton, dış hatlarda 2 milyon 58 bin 823 ton olmak üzere toplamda 2 milyon 499 bin 704 tona ulaştı."

Uraloğlu, Türkiye'nin mega projelerinden İstanbul Havalimanı'nda ise haziranda uçak trafiğinin iç hatlarda 10 bin 646, dış hatlarda 35 bin 22 olmak üzere toplam 45 bin 668'e ulaştığını kaydetti.

İstanbul Havalimanı'nda iç hatlarda 1 milyon 545 bin 275, dış hatlarda 5 milyon 574 bin 563 olmak üzere toplam 7 milyon 119 bin 838 yolcuya hizmet verildiğini bildiren Uraloğlu, "Ocak-haziran döneminde ise söz konusu havalimanında iç hatlarda 58 bin 271, dış hatlarda 204 bin olmak üzere toplam 262 bin 271 uçak trafiği gerçekleşti. İç hatlarda 8 milyon 235 bin 298, dış hatlarda 31 milyon 686 bin 815 olmak üzere toplam 39 milyon 922 bin 113 yolcu trafiği oluştu." ifadesini kullandı.

"Sabiha Gökçen'de 23 milyon 525 bin 494 yolcu trafiğine hizmet verildi"

Uraloğlu, İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'na haziranda iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin iç hatlarda 10 bin 646, dış hatlarda 35 bin 22 olmak üzere toplam 45 bin 668'e ulaştığı ve yolcu trafiğinin iç hatlarda 1 milyon 545 bin 275, dış hatlarda 5 milyon 574 bin 563 olmak üzere toplam 7 milyon 119 bin 838'i bulduğu bilgisini de paylaştı.

Sabiha Gökçen Havalimanı'nda 6 aylık süreçte iç hatlarda 60 bin 363, dış hatlarda 75 bin 172 olmak üzere toplam 135 bin 535 uçak trafiği gerçekleştiğini ifade eden Uraloğlu, iç hatlarda 10 milyon 850 bin 625, dış hatlarda 12 milyon 674 bin 869 olmak üzere toplam 23 milyon 525 bin 494 yolcu trafiğine hizmet verildiğini de kaydetti.

Uraloğlu, "İstanbul Havalimanı ile Sabiha Gökçen Havalimanı yılın ilk yarısında 63 milyon 447 bin 607 yolcuya hizmet verdi. İstanbul'daki iki havalimanımız, yılın ilk yarısında 78 ilin nüfusundan fazla yolcuyu ağırladı. Ayrıca İstanbul Atatürk Havalimanı'nda da uçak trafiği haziranda 2 bin 377, 6 aylık dönemde ise 12 bin 865 olarak gerçekleşti." değerlendirmesinde bulundu.

"Turizm merkezleri 6 ayda 23 milyon 358 bin 57 yolcu ağırladı"

Turizm merkezlerindeki havalimanlarında iç hatlarda 71 bin 568, dış hatlarda 91 bin 168 olmak üzere toplam 162 bin 736 uçak trafiği gerçekleştiğini ifade eden Uraloğlu, şu bilgileri paylaştı:

"Bu havalimanlarında hizmet sunulan yolcu sayısı 6 ayda iç hatlarda 9 milyon 294 bin 255, dış hatlarda 14 milyon 63 bin 802 olmak üzere toplam 23 milyon 358 bin 57'ye ulaştı. 6 aylık dönemde, İzmir Adnan Menderes Havalimanı'nda 5 milyon 994 bin 584, Antalya Havalimanı'nda 13 milyon 654 bin 494, Muğla Dalaman Havalimanı'nda ise 1 milyon 848 bin 682 yolcuya hizmet verildi. Muğla Milas-Bodrum Havalimanı'nda toplam 1 milyon 519 bin 84 yolcuya hizmet verilirken, Gazipaşa Alanya Havalimanı'nda toplam 341 bin 213 yolcu trafiği gerçekleşti."

TÜİK mayıs ayı dış ticaret endekslerini açıkladı

İhracat ve ithalat birim değer endeksleri mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14,2 arttı.

ANKARA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı.

Buna göre ihracat birim değer endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 14,2 yükseldi.

Endeks, Mayıs 2025'e göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 8,8, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,3, yakıtlarda yüzde 52,5, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 12 arttı.

İthalat birim değer endeksi de mayısta yıllık bazda yüzde 14,2 artış kaydetti.

Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 2,4 azalırken yakıtlarda yüzde 49, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 4,3, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 6,4 artış gösterdi.

Miktar endeksleri

İhracat miktar endeksi, mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 20,8 azaldı. Endeks bu dönemde gıda, içecek ve tütünde yüzde 16, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 19,9, yakıtlarda yüzde 20,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 21,4 düşüş kaydetti.

İthalat miktar endeksi mayısta yıllık bazda yüzde 21,8 geriledi. Endeks geçen yılın aynı ayına göre gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,2, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 6,9, yakıtlarda yüzde 3,8 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 23,1 azalış gösterdi.

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, nisanda 146 iken mayısta yüzde 1,2 artarak 147,7 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise endeks, Mayıs 2025'te 163,2 iken Mayıs 2026'da yüzde 5,5 azalışla 154,1 olarak gerçekleşti.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, nisanda 123,4 iken mayısta yüzde 6 azalışla 116 olarak kayıtlara geçti. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre endeks, geçen yıl mayısta 133,8 iken bu yılın aynı ayında yüzde 10 azalışla 120,3 oldu.

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Mayıs 2025'te 89,5 olarak elde edilen dış ticaret haddi, 0,1 puan artışla Mayıs 2026'da 89,6 olarak kaydedildi.

Ankara havalimanlarında 145 uçuş gerçekleşti

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, NATO Ankara Zirvesi kapsamında 6-8 Temmuz'da, Esenboğa Havalimanı ve Ankara Havalimanı'nda 83 iniş 62 kalkış olmak üzere toplam 145 uçuş yapıldığını bildirdi.

Uraloğlu, Türkiye'nin ev sahipliğinde 7-8 Temmuz'da Ankara'da gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ndeki hava trafiğine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Zirve kapsamında Ankara semalarında yoğun hava trafiğinin başarıyla yönetildiğini belirten Uraloğlu, 6 Temmuz'da Esenboğa Havalimanı ve Ankara Havalimanı'nda, 20 iniş 6 kalkış olmak üzere toplam 26 uçuş hareketi gerçekleştiğini söyledi.

Uraloğlu, zirvenin ilk günü olan 7 Temmuz'da yoğun trafiğin devam ettiğine dikkati çekerek, iki havalimanından 52 iniş 5 kalkış olmak üzere toplam 57 uçuş hareketinin tamamlandığını ifade etti.

Zirvenin son gününde havalimanlarından kalkışların yoğunlaştığı bilgisini veren Uraloğlu, şunları kaydetti:

"8 Temmuz'da iki havalimanında, 11 iniş 51 kalkış olmak üzere toplam 62 uçuş hareketi gerçekleşti. Böylece NATO Ankara Zirvesi kapsamında 3 günlük dönemde, Ankara Esenboğa Havalimanı ve Ankara Havalimanı'nda 83 iniş 62 kalkış olmak üzere 145 uçuş yapıldı. Ankara Havalimanı'nda bu dönemde 44 iniş 38 kalkış olmak üzere toplam 82 uçuş, Esenboğa Havalimanı'nda 39 iniş 24 kalkış toplam 63 uçuş sorunsuz tamamlandı. Uluslararası standartlarda sunduğumuz hava trafik hizmetleri ve güçlü operasyonel koordinasyonumuzla NATO Ankara Zirvesi kapsamındaki uçuş operasyonlarını emniyetli ve kesintisiz şekilde sürdürdük."

Ankara Havalimanı'nda pist 3 bin metre uzunluğa ve 60 metre genişliğe çıkarıldı

Ankara Havalimanı, kapsamlı bir modernizasyon çalışmasının ardından 'ANK' koduyla hem ulusal hem de uluslararası operasyonlara hizmet vermesi amacıyla 15 Haziran'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açılmıştı.

Çalışmalarla bu havalimanı sadece askeri bir meydan olmaktan çıkarak geniş gövdeli uçakların inebileceği ve küresel liderlerin ağırlanacağı uluslararası bir havacılık merkezine dönüştü.

Kapsamlı dönüşüm süreci, yüksek koordinasyon ve yoğun çalışma temposuyla yalnızca 8 ayda tamamlandı.

Havalimanındaki çalışmalar kapsamında 2 bin 450 metre uzunluğunda ve 42 metre genişliğindeki pist, 3 bin metre uzunluğa ve 60 metre genişliğe çıkarıldı. Böylece geniş gövdeli uçakların emniyetli şekilde iniş ve kalkış yapabileceği altyapı oluşturuldu.

Pist başlarına toplam 15 bin metrekare büyüklüğünde iki dönüş cebi inşa edilirken toplam 160 bin metrekarelik yeni apron alanıyla yaklaşık 44 uçağın eş zamanlı olarak park edebileceği kapasiteye ulaşıldı. Çalışmalar kapsamında 4 bin 800 metrekare kapalı alana sahip Devlet Konukevi ile 310 araçlık açık otopark da hizmete hazır hale getirildi.

Ticaret Bakanlığı "Dış Ticaret Beklenti Anketi"ni yayımladı

Ticaret Bakanlığının yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ihracat beklenti endeksi, bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan artarak 101,5'e yükselirken ithalat beklenti endeksi ise 2,2 puan gerileyerek 102,7 olarak gerçekleşti.

ANKARA

Bakanlık, yılın üçüncü çeyreğine ilişkin Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni açıkladı.

Buna göre, ihracat beklenti endeksi, bu dönemde bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan arttı. Yılın ikinci çeyreğinde 99,1 olan endeks, üçüncü çeyrekte 101,5 seviyesine yükseldi.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise 4 puan azalış gösterdi.

Söz konusu endeksi, bir önceki çeyreğe göre gelecek 3 aya ilişkin ihracat beklentisi, ihracat sipariş beklentisi ve son 3 aya ilişkin ihracat sipariş düzeyi artış yönünde, şu anda kayıtlı ihracat sipariş düzeyine ilişkin değerlendirmeler ise azalış yönünde etkiledi.

İthalat beklenti endeksi

Bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksi de bir önceki çeyreğe göre 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesinde gerçekleşti. Endeks geçen yılın aynı dönemine göre ise 12,1 puan azaldı.

Endekse, bir önceki çeyreğe kıyasla gelecek 3 aya ilişkin birim fiyatı beklentisi ve şu anda kayıtlı ithalat sipariş düzeyi azalış, gelecek 3 aya ilişkin ithalat beklentisi ve son 3 aydaki ithalat sipariş düzeyine yönelik değerlendirmeler ise artış yönünde etki etti.

Bakan Bolat anketi değerlendirdi

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yazılı açıklamasında, yılın üçüncü çeyreğine dair Dış Ticaret Beklenti Anketi'ni değerlendirdi.

Bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ihracat beklenti endeksinin, bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan artarak 101,5'e yükseldiğine işaret eden Bolat, "Endeksin 100'ün üzerinde olması ihracata yönelik beklentilerin artış yönünde olduğunu göstermektedir. Önümüzdeki üç aylık dönemde ihracatçı firmaların ilk kez ihracat yapmayı planladıkları ülkeler arasında ABD ilk sırada yer alırken Avustralya ikinci sırada, Mısır ise üçüncü sırada yer almıştır." değerlendirmesinde bulundu.

Bolat, bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin ithalat beklenti endeksinin bir önceki çeyreğe göre 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesinde gerçekleştiğine dikkati çekerek, beklentilerdeki bu görünümün, dış ticaret performansındaki dayanıklı seyrin gelecek dönemde de süreceğine işaret ettiğini bildirdi.

İhracatın haziranda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 21,9 artışla 24 milyar 940 milyon dolar olduğunu vurgulayan Bolat, şunları kaydetti:

"Haziranda tüm zamanların en yüksek üçüncü aylık ihracatı kaydedildi. Böylece ilk 6 aylık mal ihracat rakamı yüzde 3,6 artışla 136,06 milyar dolara yükseldi. Son 12 aylık ihracat ise 277 milyar 940 milyon dolara ulaşarak yeni bir rekora imza atmıştır. Küresel ekonomide ağırlaşan rekabet koşulları, artan jeopolitik gerilimler ve korumacılık, zayıf dış talep ve yakın coğrafyamızdaki gelişmelere rağmen ihracatımızın 278 milyar dolar eşiğine dayanması ihracatçılarımızın dinamizmini ve ülkemizin üretim kapasitesini yansıtmaktadır. Yıl sonu Orta Vadeli Program hedefimiz olan 282 milyar dolara ulaşmak için tüm gücümüzle çalışmaya devam ediyoruz. Bu gelişmeler sonucunda, 2026 yılında cari işlemler açığının GSYH'ye oranının tarihsel ortalamaların altındaki seyrini sürdüreceği öngörülmektedir."

Borsa güne yükselişle başladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,44 yükselişle 14.253,05 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 değer kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 63,10 puan ve yüzde 0,44 artışla 14.253,05 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,47, holding endeksi yüzde 0,55 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,07 ile sigorta, en çok gerileyen yüzde 0,64 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilimin enflasyon endişelerini artırması ve ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarında yetkililerin "şahin" adımlar gerektirebilecek risklere dikkati çekmesiyle karışık seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları, 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.500 puanın direnç, 14.100 ve 14.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar karışık seyrediyor

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilimin enflasyon endişelerini artırması ve ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarında yetkililerin "şahin" adımlar gerektirebilecek risklere dikkati çekmesiyle karışık seyrediyor.

ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri hamleler Orta Doğu'da barış ikliminin kalıcılığının sorgulanmasına yol açarak piyasalarda jeopolitik risk algısının sürmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin bittiğini belirterek, "Artık onlarla anlaşmak istemiyorum." ifadesini kullanmasıyla piyasalarda artan tedirginlikler, ABD güçlerinin İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlemesiyle üst seviyeye taşındı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaklaşık 90 askeri hedefi vurarak "İran'a karşı ek bir saldırı turunu tamamladığını" duyurdu.

Diğer yandan Trump, kısa süre önce yaptığı açıklamada İran'ın ABD ile bir anlaşma yapmayı "çok istediğini" belirtti. Söz konusu gelişme jeopolitik kaygıları bir nebze azalttı.

Ancak jeopolitik risklerin tam anlamıyla ortadan kalkmamasının fiyatlamalar üzerindeki negatif etkileri belirginleşmeye devam ederken gerilimler sonucu petrol fiyatlarında hızlı yükselişler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı dün 22 Haziran'dan bu yana ilk kez 80 doları gördü.

Dünya enerji piyasaları açısından petrol tedarikinin en kritik güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sayısındaki sert düşüş dikkati çekti. Önceki gün 14 tankerin geçiş yaptığı boğazdan dün yalnızca 7 tankerin geçmesi, bölgedeki artan jeopolitik risklerin enerji taşımacılığı üzerindeki etkisini ortaya koydu.

Analistler, piyasalarda birkaç farklı platform üzerinden boğazdaki gemi hareketliliğinin takip edildiğini belirterek, bazı gemilerin sinyalizasyon sistemlerini kapatarak seyretmesi nedeniyle tanker geçiş verilerinin farklılık gösterebileceğini ifade etti.

Öte yandan dün yayımlanan Fed tutanakları, banka yetkililerinin çoğunun, yapay zeka kaynaklı güçlü talep, Orta Doğu'daki savaş veya tarife etkileri nedeniyle enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi halinde faiz artırılmasının gerekli olabileceğini belirttiğini gösterdi.

Tutanaklarda, tüm yetkililerin son toplantıda politika faizinin mevcut aralığının korunmasını desteklediği bildirildi. Ayrıca tutanaklarda, bazı yetkililerin yapay zeka kaynaklı güçlü talebin enflasyonu yüksek tutabilecek etmenler arasında yer aldığı görüşünü savunduğu bildirildi.

Bu arada Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nu güncelledi. Fon küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1'den yüzde 3'e düşürdü. IMF Raporu'nda Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9, gelecek yıl yüzde 3,6 büyümesinin beklendiği bildirildi.

Altının onsu düşüşünü 3. işlem gününe taşıdı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan yükselişle yüzde 4,58'e çıkarken, yeni işlem gününde yatay seyrediyor.

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesiyle merkez bankalarına yönelik şahin duruş beklentilerinin pekişmesi altının ons fiyatında baskı unsuru olarak öne çıkıyor. Altının onsu dün yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 77 dolara indi ve gerilemesini 3. işlem gününe taşıdı. Altının onsu yeni işlem gününde de yüzde 0,3 değer kaybıyla 4 bin 67 dolardan alıcı buluyor.

Dolar endeksi ise 100,9 seviyesinde yatay seyrederken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 78,6 dolarda bulunuyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,28 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,09 düştü. Nasdaq endeksi yüzde 0,2 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları dün Orta Doğu'da gerilimlerin daha fazla tırmanabileceği endişeleriyle satıcılı seyretti.

Trump'ın açıklamaları Avrupa borsalarında risk iştahını bozdu. Petrol fiyatlarındaki yükselişler enflasyon riskleriyle bölge piyasalarındaki düşüşlerde etkili oldu. Artan petrol fiyatları enerji şirketleri hisselerini destekledi.

Öte yandan Trump'ın İspanya'ya yönelik "Artık herhangi bir ticari iş yapmak istemiyoruz." açıklaması sonrası İspanya'da IBEX 35 endeksi düşüşlerde öncü oldu. Bölge tahvil faizlerinde artış görülürken, İngiltere Merkez Bankasını (BoE) yıl sonuna kadar 1 kez faiz artışı yapacağına yönelik beklentiler güçlendi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsaları Japonya hariç negatif seyrediyor

Asya tarafında Japonya hariç satış ağırlıklı bir seyir izlenirken yarı iletken sektöründeki toparlanma eğilimi dikkati çekiyor.

Analistler, yapay zeka şirketi OpenAI'ın yeni modellerini kullanıma sunmaya hazırlanmasının, bu alandaki gelişmelerin hız kesmeden sürdüğünü gösterdiğini ve yatırımcı ilgisinin canlı kalmasına katkı sağladığını belirtti.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Çin'de enflasyon haziranda yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 4,1 ile tahminlere paralel artış kaydetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselirken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,73, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,15 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,81 geriledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan zirveye ilişkin mesaj

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 değer kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,33 yükseldi.

Dolar/TL dünü 46,8450'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,8710'dan işlem görüyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ardından basın toplantısı düzenledi. Erdoğan, "Zirveye tüm müttefikler lider düzeyinde iştirak etti. Bunu Türkiye'ye duyulan güvenin ve diplomasimizin saygınlığının yeni bir ispatı olarak görüyoruz." dedi.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları, 2. el konut satışları, Almanya'da dış ticaret dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.250 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

İSKUR’dan Akıllı Üretim Hamlesi

Kahramanmaraş merkezli sektörün organizasyon ve üretim gücü yüksek şirketlerinden İSKUR Tekstil, Diyarbakır’da hayata geçirdiği yeni nesil open-end iplik üretim tesisiyle sektörün en dikkat çekici yatırımlarından birini devreye aldı.

Her ne kadar kur, finansa erişim ve maliyet kaynaklı sorunları en çok yaşayan sektörler arasında yer alsa da tekstil ve hazır giyimde yatırımlar devam ediyor. Kahramanmaraş merkezli sektörün organizasyon ve üretim gücü yüksek şirketlerinden İSKUR Tekstil, Diyarbakır’da hayata geçirdiği yeni nesil open-end iplik üretim tesisiyle sektörün en dikkat çekici yatırımlarından birini devreye aldı. Türkiye’nin en modern tesisleri arasında gösterilen 80 milyon Euro'ya mal olan fabrikada test üretimleri başarıyla yürütülüyor.

1990 yılında A.Kadir Kurtul tarafından kurulan İSKUR Holding, tekstil, tarım, enerji, otomotiv, havacılık, otelcilik ve geri dönüşüm gibi geniş bir sektör yelpazesinde faaliyet göstermektedir. Her bir alanda sahip olduğu uzmanlık ve deneyimle fark yaratan İSKUR, yüksek kalite standartları doğrultusunda hizmet sunarak büyümesini kararlılıkla sürdürmektedir.  Kurulduğu tarihten bu yana üretim faaliyetlerini aralıksız sürdüren ve uluslararası pazarlarda güçlü bir konuma sahip olan İSKUR Tekstil, yatırım vizyonunu farklı bölgelere taşımaya devam ediyor. Bu kapsamda Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi’nde kurulan yeni tesis, hem kapasitesi hem de teknolojik altyapısıyla öne çıkıyor.

Toplam 14 bin 688 rotor kapasitesine sahip fabrikada yatırım sürecinde sona yaklaşılırken, tam kapasiteye 2026 yılının son çeyreğinde ulaşılması hedefleniyor. Günlük 150 ton üretim kapasitesiyle faaliyet göstermesi planlanan tesis, bu özelliğiyle dünya genelinde tek çatı altında en yüksek Open-End üretim kapasitesine sahip tesislerden biri olacak. Yatırımın tamamlanmasıyla birlikte İSKUR bünyesindeki toplam günlük iplik üretim kapasitesi 300 tona yükselecek.

Bölgeye Güven, Geleceğe Yatırım

İSKUR Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili İsmail Kurtul, Diyarbakır’ın yatırım için tercih edilme nedenlerine ilişkin yaptığı değerlendirmede, bölgeyle uzun yıllara dayanan ticari bağlara dikkat çekti. Kurtul, “Yaklaşık 50 yıldır bu bölge ile pamuk elyaf ticareti yapıyoruz. Güçlü ilişkilerimiz, hammaddeye yakınlık ve iş gücü potansiyeli bizim için önemli avantajlar sundu. Devlet teşvikleri ve Diyarbakır’ın ulaşım olanakları da yatırım kararımızda etkili oldu” ifadelerini kullandı.

Akıllı Fabrika Modeliyle ‘Karanlık Fabrika’ Hedefi

258 dönümlük alan üzerine kurulan tesis, ileri teknoloji altyapısıyla dikkat çekiyor. Üretimden lojistiğe kadar tüm süreçlerin otomasyon sistemleriyle yönetildiği fabrikada; otomatik kova taşıma sistemleri, Open-End şerit bağlama robotları, tam otomatik paketleme hatları ve akıllı depo çözümleri entegre şekilde çalışıyor.

Yüksek otomasyon seviyesi sayesinde üretim süreçlerinin dijital olarak yönetildiği tesisin, verimlilik, kalite ve izlenebilirlik açısından sektöre yeni bir standart getirmesi hedefleniyor. Bu yönüyle yatırım, Türkiye tekstil sanayisinde “karanlık fabrika” modeline geçişin önemli örneklerinden biri olarak gösteriliyor.

Tesis, üretim teknolojilerinin yanı sıra güvenlik altyapısıyla da öne çıkıyor. Yapay zekâ destekli analiz sistemleri, akıllı kamera çözümleri ve alan tarama teknolojileri sayesinde fabrikanın güvenliği dijital olarak yönetiliyor. Bu sistemler, hem operasyonel hem de üretim güvenliğini üst seviyeye taşıyor.

Sürdürülebilir Üretim Vurgusu

İSKUR Holding, tüm yatırımlarında “Doğaya ve çevreye saygı, insana saygıdır” anlayışını merkezine alıyor. Yeni tesiste enerji verimliliği yüksek teknolojiler tercih edilirken, yenilenebilir enerji yatırımları da hız kesmeden sürdürülüyor. Diyarbakır’da yükselen bu yeni yatırım; yüksek teknoloji, dijitalleşme, otomasyon ve sürdürülebilirlik unsurlarını bir araya getirerek, Türkiye tekstil sektörünün geleceğine yön verecek projeler arasında yerini alıyor.

Yenilenebilir enerjide büyümesini yeni yatırımlarla sürdürüyor

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan İSKUR Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili İsmail Kurtul, grubun enerji yatırımlarını uzun vadeli bir vizyonla şekillendirdiğini belirterek şunları söyledi:

"İSKUR olarak kurulduğumuz günden bu yana tekstil ve enerjiyi birbirini tamamlayan iki stratejik alan olarak görüyoruz. Enerji yatırımlarımıza ilk yıllarda otoprodüktör lisansıyla başladık. Daha sonra hidroelektrik santralleriyle üretim kapasitemizi artırdık. Son on yılda ise odağımızı güneş ve rüzgâr enerjisine yönelterek yenilenebilir enerji alanındaki yatırımlarımızı önemli ölçüde büyüttük."

Kurtul, grubun bugün itibarıyla 35 MW arazi tipi ve 25 MW çatı tipi olmak üzere toplam 60 MW kurulu güce sahip güneş enerji santralini işletmeye devam ettiğini belirterek, "Şanlıurfa'nın Hilvan ve Viranşehir ilçelerinde toplam 45 MW kapasiteli öz tüketim amaçlı güneş enerji santrallerimizin inşası da hızla devam ediyor. Bu projeler tamamlandığında güneş enerjisi yatırımlarımızın kapladığı alan bin dekarın üzerine çıkacak. Tarımsal üretime uygun olmayan kıraç ve marjinal arazileri temiz enerji üreten alanlara dönüştürerek hem ülkemizin enerji arzına katkı sağlıyor hem de kaynaklarımızı daha verimli değerlendiriyoruz." dedi.

Yenilenebilir enerjinin yalnızca güneş ve hidroelektrikten ibaret olmadığını vurgulayan Kurtul, biyokütle yatırımlarına da dikkat çekerek şöyle konuştu:

"Yaklaşık üç yıldır başarıyla işlettiğimiz biyokütle enerji tesislerimizde tekstil ve tarımsal atıkları enerjiye dönüştürüyoruz. Böylece hem atıkların ekonomiye kazandırılmasını sağlıyor hem de çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunuyoruz. Döngüsel ekonomi anlayışını üretim süreçlerimizin ayrılmaz bir parçası olarak görüyoruz."

Enerji sektöründeki yeni yatırım hedeflerine de değinen İsmail Kurtul, "Önümüzdeki dönemde büyük kapasiteli enerji depolama tesislerini hayata geçirerek yenilenebilir enerji yatırımlarımızı daha güçlü bir altyapıyla desteklemeyi hedefliyoruz. Sürdürülebilirlik, teknoloji ve verimlilik odaklı yatırımlarımızla ülkemizin enerji dönüşümüne katkı sunmaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Türkiye ülkeleriyle ekonomik işbirliğini güçlendiriyor

Türkiye'nin, ticaret diplomasisi kapsamında Afrika ülkeleriyle geliştirdiği çok yönlü ekonomik işbirlikleri ihracata yansırken ocak-haziran döneminde yapılan dış satım yıllık bazda yüzde 12 artışla 11 milyar dolara ulaştı.

Türkiye son yıllarda ticaret diplomasisini dış ticaret politikasının temel unsurlarından biri haline getirirken Afrika ile ekonomik ilişkilerini de çok boyutlu bir strateji çerçevesinde güçlendiriyor.

Ticaret Bakanlığınca, bu doğrultuda 2003 yılından beri devam eden "Afrika Ülkeleriyle Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi" ile kıta ülkeleriyle karşılıklı yatırımların teşviki, müteahhitlik, enerji, sağlık, tarım ve altyapı projelerinde Türk firmalarının etkinliğinin artırılması, Türkiye ve Afrika iş dünyası arasında işbirliklerinin derinleştirilmesi hedefleniyor.

Afrika ülkeleriyle "kazan-kazan" anlayışı temelinde yürütülen bu politika, Türk firmalarının kıtadaki varlığını da güçlendirirken ihracat rakamlarına da olumlu katkı sunuyor.

Fas, 2,2 milyar dolarla en çok ihracat yapılan Afrika ülkesi oldu

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye'nin Afrika ülkelerine ihracatı, bu yılın ilk 6 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12 artarak 11 milyar dolara çıktı. Ocak-Haziran 2025'te, kıtaya 9,8 milyar dolarlık dış satım gerçekleşmişti.

Söz konusu dönemde, Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı Afrika ülkesi, 2,2 milyar dolarla Fas oldu. Bu ülkeyi, yaklaşık 2 milyar dolarla Mısır, 1,3 milyar dolarla Libya, 950,9 milyon dolarla Cezayir ve 619,4 milyon dolarla Tunus takip etti.

Türkiye'nin, Fas'taki yatırımları ağırlıklı olarak otomotiv, temizlik ürünleri, tekstil, madencilik, lojistik, demir ve çelik gibi sektörlerde yoğunlaşıyor. İki ülke arasında serbest ticaret anlaşması (STA) bulunurken kurulan STA Ortak Komitesi ise ticarette yaşanan sorunların çözümü ve yeni işbirliği alanlarının belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Türk müteahhitler, Fas'ta üstlendikleri projelerle de dikkati çekiyor, söz konusu ülkede yaklaşık 250 Türk firması faaliyet gösteriyor. İspanya ve Portekiz ile birlikte 2030 Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmaya hazırlan Fas, bu anlamda Türk firmalarına ulaştırma altyapısından inşaat ve müteahhitlik alanlarına kadar birçok sektörde yeni işbirliği fırsatları sunuyor.

Türk müteahhitleri birçok alanda yeni işbirliklerine odaklanıyor

Türkiye'nin, Afrika'daki en büyük ticaret ortağı olan Mısır ile 15 milyar dolar ticaret hacmi hedefi bulunuyor. Türk yatırımlarının en çok yöneldiği ikinci ülke konumunda olan Mısır'da, tekstilden kimyaya, imalat sanayisinden turizme kadar birçok Türk firması faaliyet gösteriyor.

Mısır'ın planladığı 14 yeni akıllı şehir projesinde, Türk müteahhitlerinin daha fazla rol üstlenmesi de amaçlanıyor. İki ülke, ayrıca enerjiden madenciliğe, gemi inşa sanayisinden Ro-Ro taşımacılığının geliştirilmesine kadar çeşitli alanlarda işbirliğini artırmaya odaklanıyor.

Türkiye ve Libya ise altyapı, enerji ve dış ticaret alanlarında birbirini tamamlayan iki stratejik ortak olarak öne çıkıyor. Türkiye'nin, Kuzey Afrika'daki en önemli pazarlarından biri olan Libya'ya ihracatında mobilya, gıda, makineler, mekanik cihaz ve aletler, demir ve çelikten inşaat malzemeleri başta geliyor.

Türkiye ile Cezayir arasındaki ticari ilişkiler de son yıllarda istikrarlı biçimde güçleniyor. Enerji, sanayi, tekstil, demir-çelik ve inşaat sektörlerinin öne çıktığı ekonomik işbirliğinde, iki ülke 10 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefliyor.

Küresel piyasalar Fed tutanaklarına odaklandı

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tırmanan gerilimlerin enflasyon ve merkez bankalarının politika adımları üzerindeki dolaylı etkilerine ilişkin endişelerle karışık bir seyir izlerken bugün gözler ABD Merkez Bankasının toplantı tutanaklarına çevrildi.

Orta Doğu'da yeniden duyulmaya başlanan patlama sesleri, piyasalardaki mevcut jeopolitik risk algısını artırdı. ABD ile İran heyetlerinin yeni tur görüşmeler için bir araya gelmesine kısa süre kala bölgede karşılıklı askeri hamlelerin sürmesi, jeopolitik risklerin fiyatlamalar üzerindeki etkisini belirginleştiriyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a ait 80'den fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. Paylaşımda kuvvetlerin konuşlu ve hazır durumda kalmaya devam ettiği vurgulandı.

İran cephesinden gelen açıklamada ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD saldırılarının mutabakat zaptını ihlal ettiğini belirterek, zorbalık ve baskıyla sonuca ulaşılamayacağını ifade etti.

Bölgede tansiyonun yeniden artmasıyla petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, dün, yüzde 5,2 artışla 75,8 dolara çıkarak 29 Nisan'dan bu yana en hızlı günlük yükselişini kaydetti. Brent petrol yeni günde de varil başına yüzde 0,2 yükselişle 75,9 dolarda bulunuyor.

Bölgede barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatlarının, enflasyon görünümü ve buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Söz konusu gelişmeler, Fed'in şahin adımlara başlayacağı tarihe ilişkin piyasa beklentilerinin öne çekilmesine neden oluyor. Saldırıların ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül ayında faiz artışı yapabileceği ihtimalleri yüzde 77'ye yükseldi. Bankaya ilişkin tahminler 2027 yılında da bir faiz artırımı olabileceğine işaret etti.

Bu gelişmelerin paralelinde yatırımcılar bugün yayımlanacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı. Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlanmasına yardımcı olabileceğini kaydederek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini ifade etti.

Öte yandan artan çip maliyetleri teknoloji ve yarı iletken sektörünü baskılamaya devam ederken, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, bu baskıyı artırdı.

Analistler, bu gelişmenin ABD'li çip üreticilerinin rekabet avantajı ve yapay zeka altyapısı yatırımlarına ilişkin endişeleri artıran bir unsur olarak kabul edilebileceğini kaydetti. Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Tahvil faizleri yükseldi, altın geriledi

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 10 baz puan yükselişle yüzde 4,56'ya çıkarken, yeni işlem gününde yüzde 4,55 seviyesinde dengelendi.

Parasal duruşun daha fazla sıkılaştırabileceği endişeleriyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 101,2'ye yükseldi. Dolar endeksi yeni günde yüzde 0,1 düşüşle 101,1'de bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,4 değer kaybederek 4 bin 106 dolardan günü tamamladı. Altının onsu yeni işlem gününde ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 125 dolardan alıcı buluyor.

Kurumsal tarafta çip şirketlerindeki satış dalgası göze çarparken Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,5, Lam Research'ün hisseleri yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials'ın hisseleri yüzde 6,5, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Qualcomm'un hisseleri yüzde 1,9 ve Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,45, Nasdaq endeksi yüzde 1,16 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,25 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları İngiltere hariç negatif seyretti

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç satıcılı bir seyir izlerken, bölge gündeminde jeopolitik gelişmeler ve Fed'in toplantı tutanakları yer alıyor. İngiltere'de enerji hisselerine yönelik talep artışı ülkede piyasaları desteklerken ülkede siyasi gelişmeler de yakından izlendi.

Aşırı sağcı Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, aldığı bağışları bildirmediğinin ortaya çıkmasının ardından milletvekilliğinden istifa ettiğini ancak kendisinden boşalan koltuk için yapılacak seçimde yeniden yarışacağını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, gelişmiş yapay zeka modellerinin siber saldırıları daha hızlı ve etkili hale getirmesiyle artan risklere karşı önlemler içeren eylem planı hazırladı.

AB Komisyonundan yapılan açıklamada, yeni nesil gelişmiş yapay zeka modellerinin siber güvenlik anlayışını yeniden şekillendirdiğine işaret edildi. Açıklamada, "Yapay zeka, güvenlik açıklarını tespit etmek, saldırıları otomatikleştirmek ve siber olayların ölçeği ile hızını benzeri görülmemiş düzeyde artırmak amacıyla kötüye kullanılabiliyor." ifadelerine yer verildi.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da sanayi üretimi mayısta aylık yüzde 0,9 ile tahminlerin üzerinde arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise yıllık bazda değişim göstermedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,37 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 düştü.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya tarafında karışık bir seyir öne çıkarken, çip şirketlerine yönelik gelişmeler ve Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji arzını tehdit etmesi fiyatlamalarda belirleyici oluyor.

Çinli DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, Çin ve Hong Kong borsalarında pozitif bir görünümün oluşmasını destekledi. Çin'in en büyük yarı iletken üreticisi SMIC'in hisseleri yüzde 7,2 arttı.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya'da mayıs cari işlemler dengesi 3 trilyon 968,3 milyar yen (yaklaşık 24,45 milyar dolar) fazla verdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,66 ve Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 4,35 düşerken Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,46 yükseldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kazancıyla 14.497,37 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 düştü. Dolar/TL dünü 46,8550'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışına önceki kapanışa paralel seyrediyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erdoğan, "F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil. Bunu Amerika ile daha önce de görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da "Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi. (CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim." diye konuştu.

Analistler, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışının bugün de yakından takip edileceğini belirtti.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanakları, ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

ABD, petrol fiyatı tahminini düşürdü

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı'nda petrol akışının hızlanması ve küresel petrol piyasasında arz fazlasının yeniden oluşacağı beklentisiyle bu yıl için ortalama petrol fiyatı tahminini aşağı yönlü revize etti.

EIA'nın "Temmuz 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, bu yıl için Brent petrolün ortalama varil fiyatının 81,91 dolar seviyesinde olacağı öngörülüyor. Kurum, bir önceki raporunda fiyat tahminini 95,39 dolar olarak açıklamıştı.

Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ortalama varil fiyatının ise 76,26 dolar olacağı değerlendiriliyor. EIA, WTI için geçen ay fiyat tahminini 88,32 dolar olarak belirlemişti.

EIA, gelecek yıl için ortalama varil fiyatı tahminini Brent petrol için 64,76 dolar, WTI için ise 60,76 dolar olarak belirledi.

Petrol fiyatlarına yönelik görünümde, ABD ile İran arasında 18 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinde görülen artış etkili oldu.

Görünümü destekleyen diğer unsurlar arasında bazı Basra Körfezi üreticilerinin sevkiyatlarını Hürmüz Boğazı'nı kullanmadan alternatif güzergahlara yönlendirebilmesi, başta Kuzey ve Güney Amerika olmak üzere Orta Doğu dışındaki üreticilerin ham petrol ihracatını artırmasıyla ABD ve bazı OECD ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden piyasaya arz sağlaması yer aldı.

Petrol akışının yeniden başlamasıyla Orta Doğu'daki ham petrol üretiminde önceki tahminlere kıyasla daha sınırlı kesintiler yaşanmasının beklendiği belirtildi.

Buna göre, üretim kesintilerinin haziranda günlük ortalama 8,3 milyon varil seviyesinde gerçekleştiği, bunun mayısta görülen günlük 11,2 milyon varillik zirvenin altında kaldığı ifade edildi.

Ham petrol üretimi ve ticaretinin büyük bölümünün yıl sonuna kadar çatışma öncesindeki seviyelere yaklaşması beklenirken yılın dördüncü çeyreğinde günlük ortalama 1,4 milyon varillik üretimin devre dışı kalmaya devam edeceği, bu üretim kapasitesinin büyük bölümünün ise 2027'nin ilk çeyreğinde yeniden devreye alınacağı öngörüldü.

Öte yandan, rapora göre, küresel petrol stoklarının yılın ikinci çeyreğinde günlük ortalama 5,1 milyon varil, üçüncü çeyreğinde ise günlük ilave 2,2 milyon varil azaldığı tahmin ediliyor.

Ancak üçüncü çeyreğin büyük bölümünü kapsayacak geçiş sürecinin ardından petrol piyasalarının yeniden arz fazlası görünümüne dönmesi bekleniyor. Bu kapsamda, küresel petrol stoklarının 2026'nın dördüncü çeyreğinde günlük ortalama 2,7 milyon varil, 2027 genelinde ise günlük ortalama 5 milyon varil artacağı değerlendiriliyor.

Raporda, arzın tüketimden daha hızlı artmaya devam etmesi nedeniyle tahmin dönemi boyunca petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskının sürmesi bekleniyor.

Küresel petrol talebi daralma eğilimine girdi

Talep tarafında ise yükselen yakıt fiyatları, yaşanan yakıt arzı sıkıntıları ve hükümetlerin yakıt tüketimini sınırlandırmaya yönelik önlemlerinin son aylarda petrol talebini azalttığı, bunun da küresel petrol stoklarındaki düşüşü sınırladığı değerlendiriliyor.

Raporda, küresel petrol tüketiminin bu yıl günlük ortalama 1,2 milyon varil azalmasının beklendiği, söz konusu düşüşün 800 bin varillik bölümünün OECD dışı ülkelerden kaynaklanacağı tahmin edildi.

Bunun yanı sıra petrol fiyatlarının gerilemesi ve arz akışlarının tamamen normale dönmesiyle petrol talebinin gelecek yıl yeniden toparlanacağı öngörülüyor. Buna göre, küresel petrol tüketiminin 2027'de günlük 2 milyon varil artarak 104,8 milyon varile ulaşması ve 2025 ortalamasının günlük 800 bin varil üzerine çıkması bekleniyor.

- ABD'nin ham petrol üretiminde sınırlı artış beklentisi

Öte yandan, ABD'de günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 780 bin varil olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Bu miktar, önceki raporda 13 milyon 720 bin varil olarak tahmin edilmişti.

Gelecek yıl ise üretimin günlük ortalama 14 milyon 30 bin varil olacağı öngörülüyor. Önceki raporda bu tahmin 14 milyon 150 bin varil seviyesindeydi.

Bu yıl küresel petrol arzının ise günlük ortalama 101 milyon 890 bin varil, küresel petrol tüketiminin ise 102 milyon 780 bin varil seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Gelecek yıl ise küresel arzın günlük ortalama 109 milyon 840 bin varile, tüketimin ise 104 milyon 810 bin varile ulaşması bekleniyor. ​​​​​​​

Çalışanların ve Emeklilerin Gündemi Maaş Artışı Değil, Geçim Maliyeti

TÜİK'in açıkladığı enflasyon verileriyle birlikte yılın ilk altı aylık ekonomik tablosu ortaya çıktı. Ancak sağlık ve sosyal hizmet çalışanları başta olmak üzere kamu çalışanları ve emeklileri için asıl gündem, maaşlara yansıyan zam oranından çok her geçen gün ağırlaşan yaşam maliyeti oldu.

Artan kira fiyatları, gıda harcamaları, ulaşım giderleri ,nöbet yükü, ödenmeyen izin kullandırılamayan fazla mesailer  arasında görev yapan sağlık ve sosyal hizmet çalışanları, ekonomik koşulların mesleklerini de doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor.

Enflasyon rakamları açıklandı, memur maaşlarına yapılacak artış netleşti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Haziran 2026 enflasyon verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haziran ayında aylık yüzde 0,99, yıllık bazda ise yüzde 32,11 olarak gerçekleşti. Yılın ilk altı aylık enflasyonu yüzde 17,76, on iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 32,03 oldu. Açıklanan veriler memur maaş artışlarını da belirlerken, sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının ve emeklilerin alım gücü yeniden kamuoyunun gündemine taşındı. 

Sağlık Hizmetleri Sendikası (Sahim-Sen) Genel Başkanı Özlem Akarken, açıklanan rakamların ekonomik göstergeler açısından önemli olduğunu ancak sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının başta olmak üzere kamu çalışanları ve emeklilerinin  günlük yaşamında hissedilen gerçek tabloyu tam olarak yansıtmadığını belirtti.

Maaş artışı tek başına refah anlamına gelmiyor

Temmuz ayında yapılan maaş düzenlemelerinin çalışanların ve emeklilerin ekonomik sorunlarını kalıcı olarak çözmeye yetmeyeceğini ifade eden Özlem Akarken, "Sağlık ve sosyal hizmet çalışanları 24 saat esasına göre, büyük fedakârlıklarla hizmet üretiyor. Ancak maaş artışlarının yalnızca enflasyon farkıyla sınırlı kalması gerçek refah sağlamıyor. Sürekli yükselen kira bedelleri, gıda fiyatları, ulaşım giderleri ve çocukların eğitim masrafları karşısında çalışanlarımızın alım gücü her geçen ay biraz daha azalıyor." dedi.

Nöbet ücretleri de geçim yükünü karşılamıyor

Sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının en önemli ekonomik sorunlarından birinin nöbet ücretleri olduğunu belirten Özlem Akarken, özellikle gece nöbeti tutan sağlık çalışanlarının ekonomik açıdan daha fazla desteklenmesi gerektiğini belirterek, ‘‘Sağlık ve sosyal  hizmei kesintisiz devam eden bir kamu hizmetidir. Gece gündüz demeden görev yapan sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarımızın nöbet ücretleri, günümüz ekonomik koşullarını karşılamaktan uzak kalmıştır. Fazla mesai uygulamaları sosyal hizmet alanında çalışanlar içinde bedenen ve ruhen yıpranmaya neden olmaktadır. Bir kurumda farklı statüdeki kamu personelinin ücretleri ise maalesef hak edilen liyakat usulüne eğitime göre  uygun değildir. Artan yaşam maliyetleri dikkate alınarak nöbet ücretleri ve ek ödemeler fazla mesai ücretleri  yeniden düzenlenmelidir." ifadelerini kullandı.

Barınma sorunu sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarının en büyük gündemlerinden biri

Özellikle büyükşehirlerde görev yapan sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının en önemli sorunlarından birinin barınma maliyetleri olduğuna dikkat çeken Akarken, kira giderlerinin maaşlar üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi.

Özlem Akarken, "Bugün birçok sağlık ve sosyal hizmet  çalışanımız maaşının önemli bölümünü kiraya ayırmak zorunda kalıyor. Özellikle büyükşehirlerde görev yapan hemşirelerimiz, ebelerimiz, teknikerlerimiz diğer sağlık personelimiz ve sosyal hizmet kurumlarında çalışan kamu personelleri  için barınma sorunu artık ekonomik bir mesele olmanın ötesinde mesleğin sürdürülebilirliğini etkileyen önemli bir problem hâline geldi." Diye konuştu.

Ekonomik kaygılar sağlık ve sosyal  hizmetini de etkiliyor

Sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarının yalnızca ekonomik değil, psikolojik olarak da ağır bir yük altında görev yaptığını belirten Akarken, "Geçim kaygısıyla yaşayan bir sağlık ve sosyal hizmet  çalışanından yüksek motivasyon ve verimli hizmet beklemek gerçekçi değildir. Ekonomik sorunlar çalışanların mesleki motivasyonunu, kurum bağlılığını ve hizmet kalitesini doğrudan etkiliyor. Sağlık ve sosyal hizmet sisteminin güçlü kalabilmesi için önce onu ayakta tutan çalışanların yaşam koşullarının güçlendirilmesi gerekiyor." İfadelerini kullandı.

Sağlık ve sosyal hizmet  çalışanları enflasyona değil, insanca yaşam koşullarına göre değerlendirilmeli

Sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının ekonomik refahının yalnızca maaş artışlarıyla değil, bütüncül sosyal politikalarla desteklenmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Yalnızca dönemsel maaş artışlarının yeterli olmadığını belirterek sağlık ve sosyal hizmet çalışanlarının refahını artıracak kalıcı düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Özlem Akarken, "Sağlık ve sosyal hizmet çalışanları ve emeklileri olarak beklentimiz yalnızca enflasyon oranında maaş artışı değildir. Refah payını içeren, alım gücünü koruyan, nöbet ücretlerini güncelleyen, ek ödemeleri güçlendiren ve sosyal hakları geliştiren bütüncül düzenlemelere ihtiyaç duyuyoruz. Çünkü güçlü bir sağlık ve sosyal  hizmet  sistemi, ekonomik kaygılardan uzak, huzur içinde görev yapan sağlık ve sosyal hizmet  çalışanlarıyla mümkündür. Çalışanla beraber emeklilerin verdiği   hizmetlerde göz önünde bulundurulup düzenlemeler bu çizgide yapılmalıdır." dedi.

Altın'daki Geri Çekilme Madencilikte Karlılığı Etkiliyor

Altın fiyatlarında yılın ilk yarısında görülen geri çekilmeye karşın, madencilik sektöründe yerli üreticilerin maliyet avantajı ve verimlilik yatırımları sayesinde fiyat dalgalanmalarına karşı dirençli olduğu değerlendiriliyor.

İstanbul Sanayi Odasının (İSO) 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasından derlediği verilere göre, madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 27,2 ile sektörler bazında en yüksek satış karlılığını elde ederek İSO 500 kapsamındaki faaliyet alanları arasında ilk sıraya yerleşti.

Vergi öncesi dönem karı (zararı) ile net satışlar arasındaki ilişkiyi gösteren satış karlılığı göstergesinde madencilik ve taş ocakçılığı sektörünü yüzde 25 ile tütün ürünleri imalatı, yüzde 16,5 ile temel eczacılık ürünleri ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı izledi. İçeceklerin imalatı yüzde 15,4, fabrikasyon metal ürünleri imalatı ise yüzde 11,2 satış karlılığı elde etti.

Böylece, madencilik ve taş ocakçılığı sektörü yüzde 27,2'lik satış karlılığıyla, yüzde 3,4 seviyesindeki İSO 500 ortalamasını yaklaşık 8 kat aşarak listenin zirvesinde yer aldı.

Altın fiyatları geçen yıl yatırımcısına yüzde 64,2 getiri sağlayarak 1979'dan bu yana en yüksek yıllık kazancını kaydetti. Yıla 2 bin 623 dolardan başlayan ons altın, yıl boyunca peş peşe rekorlar kırarak aralıkta 4 bin 549,94 dolara kadar yükseldi ve yılı 4 bin 313 dolardan tamamladı.

Uzmanlar, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim süreci, merkez bankalarının güçlü altın alımları, jeopolitik riskler ve yatırımcıların güvenli liman talebinin geçen yıl altın fiyatlarındaki yükselişi desteklediğine işaret ederken, bu süreçte yükselen altın fiyatlarının altın üreticilerinin gelir ve karlılıklarını da önemli ölçüde artırdığı değerlendiriliyor.

Altın fiyatlarındaki düzeltme yakından izleniyor

Öte yandan, altın fiyatlarında bu yıl görülen geri çekilme, 2025'teki yüksek karlılık oranlarının korunmasını zorlaştırabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Altının ons fiyatı 2026'ya 4 bin 313 dolardan başladıktan sonra ocakta 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ve şubatta çift haneli yükselişler kaydeden altın, yılın ilk aylarında güçlü performans sergiledi.

Marttan itibaren altın fiyatlarında düzeltme hareketleri yaşanırken, ons altın yılın ilk yarısını yüzde 7,1 kayıpla tamamladı.

Bu durum, geçen yıl rekor karlılık elde eden madencilik sektörünün performansına ilişkin soru işaretlerini artırırken, sektör temsilcileri finansal performansın yalnızca emtia fiyatlarına bağlı olmadığını, operasyonel verimlilik, maliyet yönetimi ve teknolojik yatırımların da şirket sonuçlarında belirleyici rol oynadığını belirtiyor.

Yüksek altın fiyatları 2025'te madencilik sektörünü zirveye taşıdı

AA muhabirine konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz, İSO 500'de madenciliğin karlılık lideri olmasında 2025'te altın fiyatlarında yaşanan yükselişin etkisinin yadsınamaz derecede büyük olduğunu söyledi.

Yılmaz, küresel ölçekte tırmanan jeopolitik riskler, merkez bankalarının yoğun altın alımları ve reel faiz beklentileriyle altının önemli ivme yakaladığını belirterek, "2025'te altın fiyatlarında görülen tarihi yükseliş, yerli üreticilerimizin kar marjlarını doğrudan yukarı çekti ve madencilik sektörünü yüzde 27,2'lik net satış karlılığıyla İSO 500'ün zirvesine taşıdı." dedi.

Öte yandan madencilik sektöründeki güçlü karlılığı yalnızca emtia fiyatlarındaki yükselişle açıklamanın eksik kalacağını vurgulayan Yılmaz, "Piyasa koşulları arkamızdan çok güçlü bir rüzgar estirdi ancak kalıcı başarıyı getiren unsur, son yıllarda kararlılıkla gerçekleştirdiğimiz verimlilik odaklı yatırımlar ve güçlü maliyet disiplini oldu." diye konuştu.

Sektörün kar marjı fiyat şoklarına karşı dayanıklı

Yılmaz, son aylarda altın fiyatlarında bir düzeltme hareketi yaşandığını anımsatarak, "Bu pencereden bakınca, 2025'teki olağanüstü karlılık seviyelerinin aynı şekilde, adeta otomatik olarak devam edeceğini düşünmek gerçekçi olmaz. Ancak madencilikte karlılık denklemi sadece fiyattan ibaret değil." değerlendirmesinde bulundu.

Sektörde karlılığı etkileyen üretim maliyetleri, cevher kalitesi ve enerji giderleri gibi birçok değişken bulunduğunu belirten Yılmaz, "Fiyatlar düştüğünde kar marjları elbette bir miktar esner. Ancak teknolojiye yatırım yapan, maliyetlerini etkin yöneten yerli üreticilerimiz bu süreci de başarıyla göğüsleyebilir." ifadelerini kullandı.

Yılmaz, küresel ölçekte altına yönelik uzun vadeli stratejik talebin devam ettiğini vurgulayarak, "Fiyatlarda kısa vadeli dalgalanmalar yaşansa da verimli çalışan yerli üreticilerimiz için güçlü performansın devam edeceğini öngörüyoruz." dedi.

Altın madenciliğinde karlılığı belirleyen temel unsurların fiyat ve üretim maliyetleri olduğuna işaret eden Yılmaz, "Bir maden şirketinin uzun vadeli finansal direncini ve kalıcı rekabet gücünü üretim maliyetleri belirler. Dünyada sürdürülebilir üretim maliyetleri pandemiden bu yana yapısal olarak yükseldi. Buna karşın Türkiye'deki üreticilerimiz verimlilik yatırımlarıyla bu süreci oldukça iyi yönetiyor." görüşünü paylaştı.

Yılmaz, altın madenciliğinin kar marjının olası fiyat şoklarını absorbe edebilecek bir yapıya sahip olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Altın madenciliğinin kar marjı olası sarsıntılara karşı çok güçlü bir güvenlik duvarına sahip. Altın fiyatlarında ons başına 3 bin 500 dolara kadar sürebilecek bir düzeltme senaryosunda bile, yerli üreticilerimizin maliyet avantajı sayesinde satış karlılıklarının yüzde 50'nin altına düşmesini beklemiyoruz. Üretim hacmimiz arttıkça ölçek ekonomisi devreye girecek ve birim maliyetlerimiz daha da aşağı çekilecektir. Maliyetlerini etkin yöneten, verimliliğe ve teknolojiye yatırım yapan işletmelerimiz fiyat dalgalanmalarından en az hasarla çıkacak ve karlılık tablosundaki güçlü yerlerini koruyacaktır."

Almanya'da otomotiv istihdamını tartışmaya açtı

Alman otomotiv üreticisi Volkswagen Grubu yönetimi, şirket tarihinin en kritik operasyonel ve yapısal sınavlarından birini verirken, uzmanlar krizin ülke genelinde büyük bir istihdam kırılmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Şirket yönetimi, Çinli üreticilerin küresel pazardaki agresif genişlemesi karşısında zorlanan markayı korumak adına bazı fabrikaların kapatılmasını da içeren kapsamlı bir tasarruf paketini Volkswagen Denetleme Kuruluna kabul ettirmeye çalışıyor.

Alman basınına yansıyan bilgilere göre, şirketin yeni stratejisi, agresif maliyet düşürme adımları, Almanya genelindeki 4 fabrikanın tamamen kapatılması ve yaklaşık 50 bin ek istihdam kesintisi gibi sert tedbirleri barındırıyor.

Bu hacim, yönetim ve sendikanın iki yıl önce üzerinde mutabakata vardığı yeniden yapılanma ölçeğini fersah fersah aşıyor. Gündemdeki yeni kesinti dalgasının, Grubun küresel ölçekte halihazırda yürürlükte olan 50 bin kişilik istihdam azaltma planına dahil edileceği belirtiliyor. Hisseleri son 16 yılın en düşük seviyelerinde seyreden şirket üzerindeki değişim baskısı, bu hamleyle birlikte en üst seviyeye tırmanmış durumda bulunuyor.

Yönetim, işçi tarafına şu ana kadar üzerinde uzlaşılan istihdam kesintilerinin mali hedefleri yakalamak için yetersiz kaldığını bildirse de ek azaltımlara ilişkin net sayısal hedeflerin henüz işçi temsilcilerine resmi olarak iletilmediği belirtiliyor.

Sektör analistlerinin "dünyanın en büyük ikinci otomotiv üreticisinin tarihindeki en köklü dönüşüm hamlesi" olarak nitelendirdiği stratejik taslak, 9 Temmuz'da Wolfsburg'daki genel merkezde gerçekleştirilecek kritik kurul toplantısında tüm yönleriyle masaya yatırılacak.

Volkswagen yönetiminin söz konusu radikal planı, Asyalı rakiplerin pazar payını artırması, daralan kar marjları ve ABD'nin ithal araçlara yönelik korumacı gümrük politikalarının gölgesinde şekillendi.

"Elimizdeki tüm imkanlarla engelleyeceğiz"

Yönetim tarafından hazırlanan bu taslak, sendikaların ve veto yetkisine sahip güçlü hissedar bloklarının sert direnciyle karşı karşıya bulunuyor.

Yönetimin, küresel çapta istihdam ettiği 657 bin personelden yaklaşık 100 binini gelecek yıllarda işten çıkarmayı öngören kapsamlı bir strateji hazırladığı iddiaları, örgütlü sendikalarda infiale yol açtı.

Şirketin mevcut istihdam azaltımını iki katına çıkaracağı belirtilen bu planlara karşı IG Metall Sendikası ve Volkswagen İş Konseyi ortak bir direniş cephesi kurdu.

Yayımlanan sert deklarasyonda, sızan planlar "sorumsuz bir tehdit senaryosu" olarak nitelendirildi. İşçi temsilcileri, çalışanların haklarına, Volkswagen Yasası’na, ortak yönetim kültürüne ve fabrikalara yönelik bu radikal saldırıları ellerindeki tüm endüstriyel ve hukuki imkanları kullanarak engelleyeceklerini duyurdu.

Yönetimi "kör bir panik ve aktivizm" içinde olmakla suçlayan işçi temsilcileri, şirketin asıl olarak rekabetçi ürün gamına, yeni nesil teknolojilere ve istihdam güvencesine odaklanması gerektiğinin altını çizdi.

Volkswagen sözcüsü ise spekülasyonlara değinmeyerek süreçlerin kurullarda değerlendirilmeye devam ettiğini yineledi.

Osnabrück fabrikası

Şirketin yeniden yapılanma stratejisinde asıl diplomatik ve operasyonel kriz ise Osnabrück tesislerinde yaşanıyor. Volkswagen'in tasarruf önlemleri kapsamında 2027'de üretimi durdurmayı planladığı 2 bin 300 çalışanlı Osnabrück fabrikasını İsrailli savunma şirketi Rafael'e devrederek "Demir Kubbe" füze savunma sistemi bileşenleri üretmeyi hedeflediği belirtiliyor.

Ancak, Volkswagen'in yüzde 17 oy hakkına sahip üçüncü büyük hissedarı konumundaki Katar Yatırım Otoritesi'nin (QIA), Doha ile İsrail arasındaki gerilimli ilişkileri gerekçe göstererek projeye karşı çıktığı ve süreci tıkadığı ifade ediliyor.

Buna ilişkin QIA, Volkswagen yönetimi ve Denetleme Kurulu sözcüleri resmi bir açıklama yapmadı.

Federal hükümetin ve şirkette yüzde 20 payı bulunan Aşağı Saksonya eyaletinin desteklediği bu dönüşüm, Katar'ın vetosunun yanı sıra yerel halkın protestoları nedeniyle de zora girmiş durumda.

Gündemdeki tüm bu radikal taslakların ve kriz başlıklarının, işçi temsilcilerinin de yer alacağı 9 Temmuz'daki Denetleme Kurulu toplantısında masaya yatırılması öngörülüyor.

Şirket içi güç dengeleri

Volkswagen’in 2024 yılında kabul edilen ve 2030’a kadar 35 bin kişinin işten çıkarılmasını öngören bir önceki planı, zorunlu işten çıkarmaları ve fabrika kapatma senaryolarını tamamen devre dışı bıraktığı için sendikal kanadın büyük bir zaferi olarak kayıtlara geçmişti.

Mevcut süreçte yönetim, yalnızca işçi kanadıyla değil, aynı zamanda Volkswagen’in ana yatırımcısı konumundaki Porsche SE’nin de yoğun baskısıyla mücadele ediyor. Ana yatırımlarındaki milyarlarca avroluk değer kaybı nedeniyle finansal olarak sarsılan Porsche SE yönetimi, basit maliyet kesintilerinin artık işe yaramayacağını savunarak doğrudan Grubun iş modeli genelinde reform yapılmasını talep ediyor.

Şirketin geleneksel yapısı gereği, sendikaların ve işçi temsilcilerinin onayı alınmadan bu ölçekte bir operasyonun hayata geçirilmesi neredeyse imkansız görünüyor. Zira geçmişte işçi temsilcileriyle ters düşen üst yöneticilerden (CEO) Herbert Diess 2022'de, Bernd Pischetsrieder ise 2006'da görevlerinden ayrılmak zorunda kalmıştı.

Eylül 2022'de Volkswagen Grubu’nda CEO olarak göreve başlayan Oliver Blume, bugüne kadar farklı odak noktaları arasında başarılı bir denge unsuru olarak öne çıkmıştı. Ancak hissedar temsilcisi Susanne Wiegand’ın Denetleme Kurulu'ndan ani istifası, içerideki aritmetiği işçi tarafı lehine değiştirdi.

19 sandalyeli Kurulda 10 koltuğa ulaşan işçi temsilcileri, Kurul Başkanı Hans Dieter Poetsch’in olası bir eşitlik durumunda yön belirleyici olan "çift oy" avantajını da fiilen işlevsiz bıraktı.

"İstihdam 500 binin altına düşebilir"

Almanya'nın tanınmış otomobil uzmanı Prof. Dr. Ferdinand Dudenhöffer, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Volkswagen Grubu’ndaki krizin ülke genelinde büyük bir istihdam kırılmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.

Dudenhöffer, yüksek maliyetler, katı bürokratik düzenlemeler, yüksek vergiler ve lojistik altyapı yetersizliği nedeniyle Almanya'da otomotiv istihdamının 500 binin altına düşebileceğini vurguladı.

9 Temmuz’daki kritik kurullar zincirinden hemen radikal kararlar çıkmasını beklemediğini belirten Prof. Dr. Dudenhöffer, sürecin daha çok durum analizi ve sendikalarla müzakere şeklinde ilerlemesini beklediğini dile getirdi. 

Dudenhöffer, kamuoyuna yansıyan bilgilerin o güne kadar yalnızca basındaki spekülasyonlardan ibaret olduğunu ifade ederek, Volkswagen yönetiminden somut bir açıklama gelmediğine dikkati çekti.

Çin teknolojili araçların Almanya'da üretilmesi yönündeki önerilerin henüz fikir düzeyinde kaldığını belirten Dudenhöffer, şirketin süreçte şeffaflığı sağlaması ve 100 bin kişinin işten çıkarılacağı yönündeki iddiaların henüz değerlendirme aşamasında olup olmadığını kamuoyuna net bir şekilde açıklaması gerektiğini söyledi.

Volkswagen Grubu, Porsche ve Audi markalarındaki krizlere odaklanabilir

Volkswagen Grubu’nun öncelikli olarak lüks segmentte daralma yaşayan Porsche ve Audi markalarındaki krizlere odaklanabileceğini aktaran Dudenhöffer, Volkswagen'in Almanya’da planladığı 35 bin kişilik istihdam azaltımının artmasının muhtemel olduğunu kaydetti.

Dudenhöffer, Volkswagen'in yazılım birimi CARIAD ile Bosch arasındaki 1,5 milyar avroluk otonom sürüş sözleşmesinin iptal edilmesinin sektörü sarstığını vurgulayarak, bu gelişmenin Bosch'un otonom sürüş çözümlerinde başarısız olduğu algısını yaratacağını ve küresel ölçekte büyük bir darbe olduğunu anlattı. 

Ferdinand Dudenhöffer, Volkswagen Denetleme Kurulu'nun bu milyarlık iptalin arka planını kamuoyuna açıklaması gerektiğini dile getirdi.

"Çin'de toparlanma şansı en yüksek grup Volkswagen"

Dudenhöffer, Çinli üreticilerin Alman otomotiv sektörü üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu aktararak, markaların küresel durumunu analiz ederken Alman üreticilerin öncelikle Çin pazarında yeniden güç kazanması gerektiğinin altını çizdi.

Mevcut verilere göre Çin'de toparlanma şansı en yüksek grubun Volkswagen olduğunu söyleyen Dudenhöffer, şirketin Çinli tüketicilere cazip fiyatlar ve güçlü teknolojiler sunabilecek konuma gelmeye başladığını belirtti.

Dudenhöffer, BMW'nin geçen günlerde yayımladığı kar uyarısına değinerek, markanın Çin’deki geleceğinin yeni elektrikli platformu "Neue Klasse"nin fiyat konumlandırmasına bağlı olduğunu, fiyatın yüksek kalması halinde satış kayıplarının derinleşeceğini aktardı.

Mercedes-Benz’in ise Geely ve Smart ortaklıkları sayesinde durumu stabilize etmeyi başarabileceğini ifade eden Dudenhöffer, Çin pazarındaki genel başarı sıralamasında Volkswagen'in en iyi durumda olduğunu, onu Mercedes'in takip ettiğini, BMW ve Porsche'nin ise zor bir pozisyonda bulunduğunu ekledi.

Alman otomotiv sektörünü zorlu yıllar bekliyor

Prof. Dr. Ferdinand Dudenhöffer, Almanya'daki üretim ortamına değinerek, "Almanya'nın küresel ölçekteki maliyet yapısı artık rekabetçi değil, önümüzdeki 5 ila 7 yıl boyunca ülkedeki otomotiv üretimi kötü bir performans sergileyebilir ve istihdamda büyük bir kırılma bekliyorum" dedi.

Sektörde doğrudan istihdam edilen yaklaşık 720 bin kişinin geleceğine yönelik karamsar bir tablo çizen Dudenhöffer, şu uyarıda bulundu:

"Önümüzdeki süreçte bu sayıyı 500 binde tutabilirsek bu iyi bir senaryo olur, zira istihdamın 500 binin de altına düşme riski oldukça yüksek. Alman üreticiler ülkede istihdam azaltımına gittiğinde, bu işlerin önümüzdeki 10 yıl boyunca geri gelmesi mümkün görünmüyor."

Dudenhöffer, Berlin'deki federal hükümetin adımlarının istihdamdaki düşüş trendini durdurmaya yönelik yetersiz denemeleri olduğunu savunarak, iç pazardaki karanlık tabloya rağmen Mercedes ve BMW'nin ABD ile Macaristan yatırımlarının, Volkswagen Grubu bünyesindeki Skoda ve Cupra gibi markaların ise Avrupa pazarında dengeleyici bir rol oynayacağını sözlerine ekledi.

Genç profesyonellere kariyer planlaması tavsiyesi

Ferdinand Dudenhöffer, Alman hükümetinin katı politikaları nedeniyle radikal reformları uygulamakta geç kaldığını ve ülkedeki refah yapısının küresel rekabetin gerisinde kaldığını savunarak, küresel rekabette kalabilmek için mevcut refah yapısından fedakarlıklar edilmesi gerektiğini söyledi.

Sektördeki genç profesyonellerin kariyer planlamalarında sadece Almanya ile sınırlı kalmamaları tavsiyesinde bulunan Dudenhöffer, Çin veya dinamik yapıya sahip diğer Avrupa ülkelerindeki küresel fırsatları mutlaka değerlendirmeleri gerektiğinin altını çizdi.

KDK'den "bireysel ithalat düzenlemesinin gözden geçirilmesi" tavsiyesi

Kullandığı elektronik ekipmanlar ile torunlarının teknik lise projelerinde ihtiyaç duyduğu sensör, entegre, switch modül ve PCB kartlarını yurt dışından posta yoluyla temin ettiğini anlatan emekli torna-freze ustası bir vatandaş, Ticaret Bakanlığının son gümrük düzenlemeleri nedeniyle söz konusu teknolojik ürünlere erişimin zorlaştığını belirterek KDK'ya başvurdu.

Bu durumun yalnızca bireysel kullanıcıları değil, teknik eğitim gören öğrenciler ve teknoloji geliştirmeye çalışan gençleri de olumsuz etkilediğine işaret eden vatandaş, teknolojik ürünlerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, uygulamanın bireysel alışveriş özgürlüğünü kısıtladığını ve teknolojik gelişime zarar verdiğini kaydetti.

Vatandaş, bireysel alışverişlerdeki limitin 150 avroya yükseltilmesi, aylık paket kotasının artırılması ve bireysel ithalata yönelik mevcut kısıtlamaların yeniden gözden geçirilmesini istedi.

Başvuruyu inceleyen KDK, düşük bedelli ve ticari mahiyet arz etmeyen bireysel gönderiler bakımından yurt dışından posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen ürünlere uygulanan muafiyet sınırlarına ilişkin düzenlemenin gerekli inceleme ve araştırma yapılarak yeniden gözden geçirilmesi için Ticaret Bakanlığına tavsiye kararı verdi.

Karardan

KDK'nin kararında, düzenlemenin, düşük bedelli ve ticari mahiyet arz etmeyen bireysel gönderiler bakımından dahi basitleştirilmiş gümrük usulünden yararlanma imkanını ortadan kaldırdığı ifade edildi.

Bu durumun tüketiciler açısından öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından değerlendirilmesi gereken sonuçlar doğurduğu aktarılan kararda, uygulamanın inceleme ve araştırma yapılarak yeniden gözden geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Kararda, tüketicilerin, ürün bedeli dışında karşılaşabilecekleri vergi, beyan, ardiye, müşavirlik, hızlı kargo operatörü hizmet bedeli ve uygunluk denetimi gibi ek yükümlülükleri önceden açık ve anlaşılır şekilde öngörebilmelerinin önem arz ettiği vurgulandı.

Yabancı yatırımlar 2025'te yüzde 6 arttı

Küresel doğrudan yabancı yatırımlar 2025'te yüzde 6 artarak 1,6 trilyon dolara ulaştı

Küresel doğrudan yabancı yatırımlar, 2025'te yüzde 6 artarak 1,6 trilyon dolara yükselirken yatırımlardaki iki yıllık düşüş sona erdi. Buna karşın, gelişmekte olan ülkelerin yatırımlardan sağladığı kalkınma kazanımlarındaki eşitsizlik devam etti.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) Dünya Yatırım Raporu 2026 yayımlandı.

Rapora göre, küresel doğrudan yabancı yatırımlarda geçen yıl iyileşme görülmesine rağmen yatırım akışları gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında büyük eşitsizlikler gösterdi.

Dünyada doğrudan yabancı yatırımlar 2025'te yıllık bazda yüzde 6 artarak 1,6 trilyon dolara çıktı ve yatırımlardaki iki yıllık düşüş sona erdi.

Gelişmiş ülkelere doğrudan yabancı yatırım akışı yüzde 11 artarak 723 milyar dolara yükseldi. Gelişmekte olan ülkelere yönelik doğrudan yabancı yatırımlar ise yalnızca yüzde 2 artışla 901 milyar dolar oldu.

Doğrudan yabancı yatırım, gelişmekte olan ekonomiler için önemli bir dış finansman kaynağı olmaya devam ediyor ancak yatırım akışlarındaki eşitsiz büyüme bölgelerdeki kalkınmayı doğrudan etkiliyor.

ABD en fazla yabancı yatırım alan ülke

Aralarında gelişmekte olan bazı ülkelerin de yer aldığı 20 ülke, doğrudan yabancı yatırımların yüzde 80'ini çekti.

ABD, 277 milyar dolarla geçen yıl en fazla doğrudan yabancı yatırım çeken ülke olurken, bunu 151 milyar dolarla Singapur, 116 milyar dolarla Hong Kong, 105 milyar dolarla Çin ve 77 milyar dolarla Brezilya izledi.

En fazla doğrudan yabancı yatırım alan 20 ülkeyi sırasıyla İngiltere, Almanya, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri, Meksika, Hindistan, Avustralya, Suudi Arabistan, İsveç, İsrail, Rusya, Fransa, Endonezya, Vietnam ve İspanya takip etti.

Veri merkezleri doğrudan yabancı yatırımlarda ilk sırada

Doğrudan yabancı yatırımların sektörel dağılımına bakıldığında ilk sırada veri merkezleri yer aldı. Yapay zeka, enerji ve ticaret politikaları sektörel yatırım dengelerini değiştirdi.

Yapay zeka altyapısı, yarı iletkenler, kritik mineraller ve enerji dönüşümü teknolojileri küresel sıfırdan yatırımların yüzde 44'ünü oluşturdu. Bu oran 2020'de yüzde 16 seviyesindeydi.

Veri merkezlerine yönelik doğrudan yabancı yatırımlar geçen yıl 235 milyar dolar olurken, petrol ve gaz sektöründeki yatırım hacmi 38 milyar dolar, yarı iletkenler sektöründeki yatırım hacmi ise 13 milyar dolar olarak kaydedildi.

Yatırımlara ilişkin görünüm zorlu

UNCTAD'a göre, doğrudan yabancı yatırımlarda 2026'ya ilişkin görünüm zorlu olmayı sürdürüyor.

Ticaret politikalarındaki belirsizlikler, jeopolitik gerilimler, yüksek finansman maliyetleri ve ekonomik parçalanma yatırım kararlarında etkili oluyor.

İş Dünyasında Sessiz Yorgunluk Krizi Derinleşiyor

İş dünyasında giderek yaygınlaşan “sessiz yorgunluk”, çalışan verimliliğini tehdit eden önemli bir risk olarak öne çıkıyor. Belirgin dış semptomlar göstermeden ilerleyen bu süreç, çalışanların motivasyonunu içten içe tüketerek profesyonel hayatta performans kaybının başlıca nedenlerinden biri haline geliyor.

­­

Sessiz Yorgunluğa Karşı Bütüncül İyi Oluş Yaklaşımı

Meditopia ise kurumlara bu görünmez yorgunlukla başa çıkmaları için zihinsel ve bedensel destekleri bir araya getiren bütüncül bir yol haritası sunuyor.

Modern çalışma düzeninin getirdiği sürekli ulaşılabilirlik ve yüksek performans baskısı, çalışanların dinlenmiş görünürken aslında derin bir bitkinlik yaşamasına neden oluyor. Meditopia 2025 Çalışan Wellbeing Raporu’na göre çalışanların %37’si yorgun olduğunu belirtiyor. Bu durum, hem zihinsel hem de fiziksel sağlığı doğrudan etkileyen bir risk faktörü olarak öne çıkıyor. Sessiz yorgunluk süreci, proaktif önlemler alınmadığı takdirde kronik bir tükenmişliğe dönüşme riski taşıyor. Bu durumun kalıcı çözümü ise birkaç günlük tatillerin ötesine geçerek, sürdürülebilir wellbeing pratiklerinin günlük hayata entegre edilmesinden geçiyor.

Sessiz Yorgunluğa Karşı Hareket ve Sosyal Bağlar Öne Çıkıyor

Sessiz yorgunluğu aşmak için gün içerisindeki küçük rutinlerin gücünden faydalanmak kritik önem taşıyor. Meditopia’nın sunduğu zihinsel farkındalık rehberliği ve WellnessPass üzerinden erişilebilen geniş spor tesisi ağı, çalışanın sinir sistemini regüle ederek bedensel direncini artırıyor. Padel maçlarından masa başı egzersizlerine, açık hava yürüyüşlerinden stres yönetimi programlarına kadar uzanan bu bütüncül yaklaşım, çalışanın mesai saatlerinden sosyal yaşamına kadar hayatın her alanında kendisini daha enerjik hissetmesini sağlıyor. Birlikte hareket etmek ve sosyal bağları güçlendirmek, sessiz yorgunluğun yarattığı izolasyon hissini ortadan kaldırarak çalışan deneyimini ve kurumsal bağlılığı yeniden inşa ediyor.

“Kurumların Başarısı Sessiz Yorgunluğu Yönetme Becerisiyle Ölçülecek”

Sessiz yorgunluğun, fark edilmediğinde kurumsal kültürü içeriden zayıflatan ciddi bir risk faktörü olduğunu belirten Meditopia Kurucu Ortağı ve CEO’su Fatih Mustafa Çelebi, “Biz Meditopia olarak, bu yorgunluğu aşmak için zihinsel molaların yanı sıra bedensel hareketin ve sosyal bağların iyileştirici gücüne inanıyoruz. WellnessPass ile çalışanları spor salonlarıyla sınırlandırmadan, birlikte hareket ettikleri, kortlarda buluştukları ve sosyalleştikleri bir ekosisteme davet ediyoruz. 2026 yılının dinamik iş dünyasında kurumların başarısı, performans yoğunluğundan ziyade bu sessiz yorgunluğu yönetme becerileri ve sundukları bütüncül iyi oluş imkanlarıyla ölçülecek. Amacımız, teknolojiyi ve hareketi birleştirerek her çalışanın hem fiziksel hem de mental olarak tam kapasiteyle ve mutlu bir şekilde var olabileceği bir wellbeing kültürü yaratmak.” dedi.

İmalat sanayiinde büyümek için teknolojinin payını artırmalıyız

Türkiye'de sanayi üretiminden yapılan satışların 24 trilyon lirayı aşması, üretim kapasitesinin gücünü ortaya koyarken; GNC Makina Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinkaya, bu büyümenin sürdürülebilir hale gelmesi için yüksek teknolojili üretimin toplam sanayi içindeki payının artırılması gerektiğini söyledi.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı Sanayi Ürün İstatistikleri verilerine göre, 2025 yılında girişimlerin ürettiği ürünlerden yapılan satışlar 24 trilyon lirayı aşarken, en yüksek payı gıda ürünleri imalatı aldı. Aynı veriler, yüksek teknoloji sınıfındaki ürünlerin toplam satışlar içerisindeki payının ise yüzde 3,6 seviyesinde olduğunu ortaya koydu. Sanayi üretimindeki bu güçlü performans, Türkiye'nin üretim kapasitesini koruduğunu gösterirken, önümüzdeki dönemde sürdürülebilir büyümenin yüksek katma değerli üretimle desteklenmesi kritik önem taşıyor.

Küresel ekonomide jeopolitik risklerin zaman zaman azalıp, zaman zaman arttığı, tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği ve ülkelerin üretim kabiliyetlerini güçlendirmeye odaklandığı bir dönemde, teknoloji yoğun sektörlerin ekonomiler üzerindeki etkisi her geçen gün artıyor. Özellikle savunma, havacılık, otomotiv, makine, elektronik ve sağlık teknolojileri gibi alanlarda yaşanan dönüşüm, ülkelerin rekabet gücünü de yeniden tanımlıyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan GNC Makina Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinkaya, üretim hacmindeki artışın önemli olduğunu ancak uzun vadeli kalkınmanın üretimin niteliğiyle doğrudan ilişkili olduğunu söyledi.

"24 trilyon liralık üretim hacmi Türkiye'nin güçlü sanayi altyapısını ortaya koyuyor. Ancak sürdürülebilir büyümenin devamı için üretim miktarını artırmanın yanında yüksek teknolojili üretimin toplam sanayi içindeki payını da yükseltmemiz gerekiyor. Bugün bu oran yüzde 3,6 seviyesinde. Son yıllarda olumlu bir artış eğilimi olsa da küresel rekabette daha güçlü bir konuma ulaşabilmek için bu payın çok daha yukarı taşınması gerektiğine inanıyoruz. Çünkü küresel rekabet artık üretim miktarından çok teknoloji geliştirme kapasitesiyle şekilleniyor. Türkiye'nin sürdürülebilir büyümesini desteklemek ve uluslararası rekabet gücünü artırmak için yüksek teknolojili üretimin sanayi içindeki payını daha güçlü bir noktaya taşımamız gerekiyor.”

Sanayide yeni rekabet teknoloji geliştirme kapasitesi üzerinden şekilleniyor

Dünyada üretim merkezleri arasındaki rekabetin giderek teknoloji odaklı hale geldiğini belirten Çetinkaya, yalnızca üretim kapasitesini artırmanın yeterli olmayacağını ifade etti.

"Bugün gelişmiş sanayi ülkelerine baktığımızda büyümeyi destekleyen temel unsurun yüksek teknoloji üretimi olduğunu görüyoruz. İhracatın niteliğini artıran, küresel pazarlarda fiyat rekabetinden sıyrılmayı sağlayan ve şirketleri daha dayanıklı hale getiren unsur da bu dönüşüm. Türkiye'nin de sahip olduğu üretim tecrübesini teknoloji geliştirme kapasitesiyle daha güçlü şekilde desteklemesi gerekiyor."

Üretimde dönüşüm uzun vadeli bir sanayi politikası gerektiriyor

Sanayide yüksek teknolojiye geçişin yalnızca özel sektör yatırımlarıyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini söyleyen Gökhan Çetinkaya, küresel rekabette öne çıkan ülkelerin bu dönüşümü kamu politikalarıyla desteklediğine dikkat çekerek Çin örneğine değindi. Çin’in yıllık 1 trilyon doları aşan Ar-Ge yatırımıyla dünyada bu alana en fazla kaynak ayıran ülke haline geldiğini hatırlatan Çetinkaya, yüksek üretim kapasitesinin yanı sıra Ar-Ge harcamalarındaki bu güçlü konumun bütüncül yaklaşımın önemini ortaya koyduğunu belirterek, eğitimden Ar-Ge'ye, nitelikli insan kaynağından üniversite-sanayi iş birliklerine kadar kapsamlı bir strateji gerektiğini ifade etti.

Çetinkaya sözlerini şöyle tamamladı:

"Türkiye güçlü üretim kültürü inşa etmeye çalışan bir ülke. Bunu yüksek teknoloji odaklı bir üretim modeliyle destekleyebilirsek, küresel değer zincirindeki konumumuzu da güçlendirebiliriz. Önümüzdeki dönemde sanayide başarıyı belirleyecek unsur yalnızca üretim miktarı değil; bilgi üretme, teknoloji geliştirme ve bunları ekonomik değere dönüştürebilme kapasitesi olacak."

Yapay Zeka Korkusu Büyüyor

Yapay zekanın kendi haleflerini geliştirebileceği yönündeki tartışmalar son günlerde teknoloji dünyasının en çok konuşulan başlıkları arasında yer alıyor.

Bilim kurgu filmlerini hatırlatan senaryolar, kamuoyunda yapay zekanın insan kontrolünden çıkabileceği yönündeki endişeleri artırırken, uzmanlar ise tartışmanın çoğu zaman yanlış bir zeminde yürütüldüğüne dikkat çekiyor. KobiAI Kurucusu Baran Kaya, bugünün riskinin yapay zekanın bilinç kazanması değil, insanların onu nasıl kullandığı olduğunu açıkladı.

Son günlerde gündeme gelen “yapay zekanın kendi haleflerini geliştirmesi” tartışmalarını değerlendiren KobiAI Kurucusu Baran Kaya, bugünün gerçek riskinin bilinç kazanan makineler değil, yapay zekanın kötü niyetli kullanımı olduğunu söyledi.

Baran Kaya’ya göre bir yapay zekanın başka bir yapay zekanın geliştirilmesine katkı sağlaması ile tamamen bağımsız bir iradeye sahip olması arasında büyük bir fark bulunuyor. Kaya, son dönemde gündeme gelen tartışmaların önemli ölçüde yanlış yorumlandığını belirterek, yapay zekanın insan tarafından belirlenen sınırlar içerisinde çalıştığını söyledi.

Yapay Zeka Güçleniyor Ama Kendi Başına Karar Veren Bir Varlığa Dönüşmüyor

Baran Kaya, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: Gelişmiş yapay zeka sistemleri artık yazılım kodu üretebiliyor, hataları tespit edebiliyor, yeni sistem tasarımları önerebiliyor ve hatta başka yapay zeka modellerinin geliştirilmesinde destekleyici rol üstlenebiliyor. Bu gelişmeler bazı çevrelerde “yapay zeka kendi haleflerini üretiyor” yorumlarına neden olsa da bu teknolojik bir otomasyon süreci. Bir yapay zekanın yeni bir modelin geliştirilmesine katkı sunması, insan kontrolünden çıktığı anlamına gelmiyor. Yapay zeka bugün çok güçlü bir araç olabilir ancak sunucu erişimleri, veri kaynakları, enerji kullanımı, güvenlik izinleri ve nihai karar mekanizmaları hala insanlar tarafından yönetiliyor. Kendi başına hedef belirleyen, kaynak bulan ve bağımsız hareket eden bir yapıdan söz etmiyoruz.”

Bilim Kurgu Senaryoları Gerçek Riskleri Gölgede Bırakıyor

Kamuoyunda yapay zeka konusunda en sık yapılan hata, gelecekte ortaya çıkabilecek teorik risklerle bugün yaşanan somut riskleri birbirine karıştırmak. Kaya, şöyle devam etti: “Kontrolden çıkan süper zeka senaryoları ilgi çekici olsa da şirketler ve bireyler açısından bugün çok daha gerçek tehditler bulunuyor. Sahte içerik üretimi, kimlik taklitleri, dolandırıcılık girişimleri, sosyal mühendislik saldırıları, veri manipülasyonu ve siber güvenlik tehditleri, yapay zekanın günümüzde yarattığı en önemli risk alanları arasında gösteriliyor.

Asıl Tehlike Teknolojinin Kendisi Değil, Kullanım Biçimi

Yapay zekanın etkisi arttıkça, teknolojinin kötü niyetli kişiler tarafından kullanılma ihtimali de büyüyor. Özellikle siber saldırılar, finansal dolandırıcılık yöntemleri, sahte video ve ses üretimi gibi alanlarda yapay zeka destekli uygulamaların sayısı hızla artıyor. Önümüzdeki yıllarda yapay zeka kaynaklı tehditlerin büyük bölümünün teknolojinin kendisinden değil, onu kullanan kişilerden kaynaklanacağını öngörüyoruz. Yapay zekaya yönelik korkuların yerini bilinçli kullanım kültürü alması gerekiyor. Bence bugün sorulması gereken soru, yapay zeka insanlığa karşı bağımsız hareket eder mi değil. Asıl soru, insanlar bu teknolojiyi nasıl kullanacak? Tarih boyunca her güçlü teknoloji hem iyi hem kötü amaçlarla kullanıldı. Yapay zeka da bundan farklı değil. Bu nedenle korkuya odaklanmak yerine teknolojiyi anlamaya ve doğru kullanmaya odaklanmalıyız. Yapay zekanın nasıl çalıştığını anlayan, güçlü ve zayıf yönlerini bilen bireyler ve şirketler hem fırsatlardan daha fazla yararlanabilecek hem de olası risklere karşı daha hazırlıklı olabilecek. Bu nedenle kurumların yapay zekayı yalnızca bir teknoloji yatırımı olarak değil, aynı zamanda stratejik bir yetkinlik alanı olarak değerlendirmesi gerekiyor. Yakın vadede bizi bekleyen değişim insanların yerini alan yapay zekalar değil; insanların yeteneklerini güçlendiren yapay zeka sistemleri olacak. Yapay zeka geleceğin rakibi değil, doğru kullanıldığında en güçlü çalışma arkadaşlarından biri olmaya aday.” 

Microsoft 4 bin 800 çalışanını işten çıkarıyor

ABD'li teknoloji devi Microsoft, değişen sektör dinamikleri ve müşteri ihtiyaçları doğrultusunda küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 2,1'ine denk gelen 4 bin 800 pozisyonu sonlandırma kararı aldı.

Microsoft İnsan Kaynaklarından Sorumlu Başkan Yardımcısı Amy Coleman tarafından çalışanlara gönderilen notta, şirketin iş gücü planlaması ve yeniden yapılanma sürecine ilişkin değerlendirmelere yer verildi.

Şirketin insan kaynağını, yatırımlarını ve enerjisini hızla değişen teknoloji sektöründe müşterilere hizmet vermeyi sürdürecek önceliklere odakladığı belirtilen notta, bu kapsamda dünya genelindeki iş gücünün yaklaşık yüzde 2,1'ini oluşturan 4 bin 800 pozisyonun kaldırılacağı bildirildi.

Notta, söz konusu organizasyonel değişikliklerin ağırlıklı olarak şirketin "ticari" ve "Xbox" birimlerinde gerçekleşeceği kaydedildi.

İşten çıkarma ihtiyacını azaltmak için alternatif yolların arandığına işaret edilen notta, son bir yıl içinde 500'ü bu ay olmak üzere 4 binden fazla çalışanın şirketin en yüksek öncelikli alanlarındaki yeni rollere kaydırıldığı aktarıldı.

"Microsoft bu dönüşüm yolculuğunun henüz başlarında"

Notta teknolojinin inşa edilme, dağıtılma ve kullanılma şeklinin büyük bir hızla dönüştüğü vurgulanarak, müşteri ihtiyaçlarının ve iş modellerinin de bu değişime ayak uydurmak zorunda olduğu belirtildi.

İşten çıkarmaların doğrudan yapay zeka kaynaklı olmadığına işaret edilen notta, şunlar kaydedildi:

"Bugün iptal edilen pozisyonların yapay zeka ile değiştirilmediğini açıkça belirtmek isterim. Aynı zamanda gerçek olan şu ki, yapay zeka işin yapılma şeklini değiştiriyor. Her gün yaptığımız bazı görevler artık otomatikleştirilebiliyor ve bu da iş geliştikçe hepimizin öğrenmeye, yeni beceriler inşa etmeye ve uyum sağlamaya devam etmemiz gerektiği anlamına geliyor."

Notta ayrıca, Microsoft'un bu dönüşüm yolculuğunun henüz başlarında olduğu belirtilerek, ilerleyen dönemde şirketin diğer faaliyet alanlarında da benzer değişikliklerin yapılabileceği ifade edildi.

Türkiye'nin hububat tohumunu tek başına üretebilecek kapasitede

Tarım İşletmeleri Genel Müdürü Hasan Gezginç, olası bir tohum tedarik sorunu yaşanması durumunda, Türkiye'nin bütün hububat tohumunu tek başına karşılayabilecek konumda olduklarını bildirdi.

Gezginç, Ceylanpınar TİGEM İşletmesi'nde düzenlenen Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Tohum Satış Bayileri İstişare ve Değerlendirme Toplantısı'ndaki konuşmasında, tohum bayilerini TİGEM ailesinin ve iş ortaklarının önemli bir parçası olarak gördüklerini, bu nedenle ülke tarımına, tohumuna ve toprağına emek veren bayileri yürütülen çalışmalar ve hedefler hakkında bilgilendirmek istediklerini ifade etti.

Hububat ve yem bitkileri tohumculuğunda Türkiye'de üretilen her dört tohumdan birinin TİGEM tarafından üretildiğini belirten Gezginç, ürettikleri tohumları paketleyerek bayiler aracılığıyla çiftçilerin hizmetine sunduklarını söyledi.

Gezginç, TİGEM'in 24 tohum hazırlama ve paketleme tesisi olduğunu hatırlatarak, yaklaşık 300 tohum satış bayisi aracılığıyla tohumları Türkiye'nin dört bir yanındaki çiftçilere ve üreticilere ulaştırdıklarını kaydetti.

Konuşmasında bölgesel gelişmelere de değinen Gezginç, Türkiye'nin çevresindeki çatışma ve savaşların tarımsal üretimde yerli ve sürdürülebilir tohum üretiminin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirtti.

Gezginç, olası bir kriz durumunda dışarıdan tohum tedarikinde aksama yaşanması ihtimaline dikkati çekerek, "Allah muhafaza, bizim ülkemize de herhangi bir sebepten tohum tedarik edemez olur isek ne olur? Hiçbir şey olmaz Allah'ın izniyle bizler varız, sizler varsınız. TİGEM Türkiye'nin bütün hububat tohumunu tek başına üretebilecek kapasitede. Bugün dünyada gıda anlamında kendine yeten 7-8 ülkeden biriyiz." dedi.

Tarımın stratejik önemine vurgu yapan Gezginç, "TİGEM hiç kimsenin malı değildir. TİGEM bu vatanın, bu devletin bir gururudur ve bizzat ilk sizlerin malıdır. TİGEM bir kamu iktisadi teşebbüsüdür. Yani biz sizin anladığınız anlamda devlet memuru bile değiliz. TİGEM kendi emeğiyle ayakta durmaya çalışan ve bu ülkeye hizmet eden bizatihi sizin kendi malınızdır. TİGEM'in içindeki her karış toprak, bu milletin evlatlarınındır." ifadelerini kullandı.

Toplantı, basına kapalı gerçekleştirilen soru-cevap oturumuyla devam etti.

Avro Bölgesi'nde yatırımcı güveni yükseldi

Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, temmuz ayında yükselişini sürdürerek art arda üçüncü ayında artış kaydetti.

Piyasalara yönelik araştırmalar yapan Frankfurt merkezli Sentix, temmuz ayına ilişkin Avro Bölgesi Genel Yatırımcı Güven Endeksi verilerini açıkladı.

974 yatırımcının katılımıyla gerçekleştirilen anket sonuçlarına göre, haziran ayında eksi 13,4 puan olan endeks, temmuzda 10,3 puanlık artışla eksi 3,1 puana yükseldi.

Piyasa beklentisi, endeksin bu ay eksi 3,4 puan seviyesine geleceği yönündeydi.

Yatırımcıların gelecek 6 aya yönelik öngörülerini ölçen Beklentiler Endeksi eksi 6,5 puandan 9,3 puana, Mevcut Durum Endeksi ise eksi 20 puandan eksi 14,8 puana çıktı.

"Ekonomik görünüm belirgin şekilde aydınlanıyor"

Sentix Genel Müdürü Patrick Hussy, konuya ilişkin değerlendirmesinde, finans piyasası uzmanlarının temmuzda Avro Bölgesi ekonomisine yönelik daha iyimser olduğunu vurguladı.

Hussy, "Avro Bölgesi'nde ekonomik görünüm belirgin şekilde aydınlanıyor. Özellikle Almanya, son dönemde alınan politika kararlarının güven tazelemesi ve moralleri ciddi şekilde yükseltmesiyle bölge ekonomisine rüzgar sağlıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Küresel ölçekte de geniş tabanlı bir toparlanmanın göze çarptığına dikkati çeken Hussy, tüm ekonomik bölgelerin büyüme kaydettiğini, daha önce küresel büyümenin önünde "fren" vazifesi gören Avro Bölgesi ve Almanya'nın da artık bu iyileşmeye katkıda bulunduğunu ifade etti.

Hussy, bu durumun dinamik bir küresel ekonomik toparlanmanın işareti olduğunu aktardı.

Sentix endeksi, Orta Doğu'da yaşanan İran merkezli çatışmaların ardından üst üste iki ay boyunca sert düşüşler kaydetmişti. Temmuz ayında ise hem mevcut durum değerlendirmelerinde hem de geleceğe yönelik beklentilerde gözle görülür bir toparlanma yaşanması dikkati çekti.

Öte yandan, Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'da hükümet ortağı olan koalisyon partileri, durgun seyreden ekonomiyi canlandırmak ve ülkenin küresel ekonomik konumunu uzun vadede güçlendirmek amacıyla 30'dan fazla maddeden oluşan geniş kapsamlı ekonomik paketi hayata geçirmeyi planlıyor.

Ege'nin 6 aylık ihracatı 14 milyar dolar

Ege Bölgesi'nin ocak-haziran dönemindeki ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,7 artarak 13 milyar 587 milyon dolara yükseldi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgiye göre, geçen yıl ilk yarıda 13 milyar 92 milyon dolar ihracat yapan Ege, bu yılın aynı döneminde 495 milyon dolar daha fazla gelir sağladı.

Bölgenin dış satımının yüzde 53'ünü tek başına İzmir gerçekleştirdi. İhracattaki belirleyici konumunu koruyan İzmir'i Denizli ve Manisa izledi. Muğla, Aydın, Kütahya, Afyonkarahisar ve Uşak da ihracatlarını artırarak bölge ekonomisine katkı sundu.

Veriler, Ege Bölgesi'nin ihracatında sanayi ağırlıklı üretim yapan illerin dış satım artışında belirleyici rol üstlendiğini ortaya koydu. Tarım sektörü ihracatı kuraklık ve ilkbaharda yaşanan zirai dondan olumsuz etkilenirken, sanayi ürünlerindeki güçlü performans bölgenin toplam ihracatını büyütmeye devam etti.

Küresel talepteki yavaşlamaya rağmen Ege Bölgesi yılın ilk yarısını dış ticarette artıda kapatmayı başardı.

Bölgenin lokomotifi İzmir

İzmir, ocak-haziran döneminde 7 milyar 162 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,8 arttı. İhracat artışında kimyevi maddeler ve mamulleri, otomotiv endüstrisi, su ürünleri ve hayvansal mamuller, çimento-cam-seramik, tütün ile çelik sektörleri etkili oldu.

Zeytin ve zeytinyağı, hububat, kuru meyve, madencilik ürünleri ve tekstil ham maddelerinde gerileme yaşandı.

Denizli sanayi üretimiyle büyümeyi sürdürdü

Denizli 2 milyar 448 milyon 615 bin dolarlık ihracatla Ege'nin ikinci büyük ihracatçısı oldu. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,2 yükseldi.

Elektrik ve elektronik, demir ve demir dışı metaller, tekstil, mobilya, kimyevi maddeler ile su ürünleri sektörlerindeki artış büyümede rol oynadı.

Manisa, 2 milyar 248 milyon 755 bin dolarlık ihracat gerçekleştirmesine rağmen bölgede ihracatı gerileyen tek il oldu. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,5 azaldı.

Düşüşteki en önemli etken, ilin lokomotif sektörlerinden elektrik ve elektronik ürünlerindeki yüzde 35,6'lık gerileme oldu. Makine ve aksamları ihracatındaki düşüş de tabloyu olumsuz etkiledi. Otomotiv endüstrisi, iklimlendirme sanayisi, hububat, su ürünleri ve kimyevi maddeler dış satımında artış kaydedildi.

Uşak en yüksek artış oranına ulaştı

Ege Bölgesi'nde ihracatını oransal olarak en fazla artıran il Uşak oldu.

Kentin ihracatı yüzde 15,3 yükselerek 160 milyon 494 bin dolara çıktı, tekstil ham maddeleri, deri ve deri mamulleri, halı ile kimyevi maddeler kentin ihracatında öne çıktı.

Muğla'nın ihracatı yılın ilk yarısında yüzde 9,6 artarak 642 milyon 15 bin dolara ulaştı. Türkiye'nin önemli kültür balığı üretim merkezlerinden Muğla, su ürünleri ihracatındaki güçlü performansını sürdürdü. Su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü 473 milyon 301 bin dolarla ilin dış satımının büyük bölümünü oluşturdu. Yaş meyve sebze, makine ve çimento sektörleri de büyümeye katkı verdi.

Aydın'ın ihracatı yüzde 5,9 artışla 493 milyon 672 bin dolara yükseldi. Kuru meyve ve mamulleri, otomotiv endüstrisi, madencilik ürünleri ile yaş meyve sebze sektörleri ihracatta öne çıktı.

İhracatını yüzde 6,4 artırarak 217 milyon 161 bin dolara taşıyan Kütahya'da kentin geleneksel ihracat kalemlerinden demir ve demir dışı metaller sektöründeki artış, ihracat performansını destekledi. Kimyevi maddeler ve makine sektörlerinde de artış kaydedildi.

Afyonkarahisar, yılın ilk yarısında 213 milyon 683 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 arttı, doğal taş ihracatı dış satımda belirleyici olmayı sürdürdü.

Kocaeli ihracatta vites yükseltti

Sanayi üretimindeki gücünü dış ticarete yansıtan Kocaeli, yılın ilk yarısında 12,7 milyar dolarlık ihracata imza attı.

Türkiye'nin sanayi merkezlerinden Kocaeli, yılın ilk altı aylık döneminde sergilediği ihracat grafiğiyle ülke ekonomisine katkı sunmaya devam ediyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlenen bilgiye göre, ocak-haziran döneminde 12 milyar 747 milyon 401 bin dolarlık dış satım gerçekleştiren şehir, geçen yılın aynı döneminde 11,6 milyar dolar olan ihracatını yüzde 9,5 artırdı.

Yıla 1 milyar 712 milyon 921 bin dolarlık ihracatla başlayan Kocaeli, özellikle haziranda ulaştığı 2 milyar 481 milyon 630 bin dolarlık dış satımla yılın en yüksek aylık performansını sergiledi. Haziranda geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23,1'lik ihracat artışı kaydedildi.

Kocaeli, bu sonuçlarla Türkiye'nin en fazla ihracat yapan illeri sıralamasında İstanbul'un ardından ikinci sırada yer aldı.

Kent, 9,1 milyar dolarlık ihracat yapan Bursa ve dış satımı 9 milyar doları aşan Ankara gibi diğer büyük sanayi kentlerini geride bıraktı.

Kocaeli sanayisinin lokomotifi olan otomotiv endüstrisi, 6 milyar 112 milyon 869 bin dolarlık ihracatıyla sektörel bazda liderliğini korudu. Bu sektörü, yüzde 28 gibi dikkati çeken büyüme kaydederek 3 milyar 446 milyon dolarlık ihracat hacmine ulaşan kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü takip etti.

Şehrin ihracat kalemlerinde yüksek katma değerli ve teknolojik ürünlerin ağırlığı hissedilirken demir ve demir dışı metaller sektörü 793 milyon dolar, elektrik ve elektronik sektörü ise yüzde 47'lik artışla 658 milyon dolar seviyesine yükseldi.

Ayrıca çelik sektörünün 646 milyon dolarlık ihracat katkısı sağladığı altı aylık süreçte gemi, yat ve hizmetleri sektörü yüzde 74'lük artış hızı sergileyerek 65 milyon dolarlık dış satıma imza attı.

İhracat rotasında Avrupa öne çıktı

Küresel pazardaki etkinliğini her geçen gün artıran Kocaeli, 2026 yılının ilk yarısında 185 farklı ülke ve serbest bölgeye ihracat gerçekleştirerek pazar ağını genişletti.

Şehrin en büyük dış ticaret partneri, 1 milyar 320 milyon dolarlık alımla Birleşik Krallık oldu. Avrupa pazarındaki hakimiyetini sürdüren sanayi kenti, Slovenya'ya 1 milyar 157 milyon dolar, Almanya'ya da 1 milyar 147 milyon dolarlık satış yaptı.

İtalya'nın 967 milyon dolar ve İspanya'nın 856 milyon dolarlık pay aldığı bu dönemde, Fransa'ya yapılan ihracat yüzde 25,5 artarak 717 milyon dolara, Romanya'ya yapılan dış satım ise 644 milyon dolara ulaştı.

Kocaeli, ABD pazarında ise yüzde 17,1'lik gelişim göstererek 522 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Perakende ticarete yönelik düzenlemeler hayata geçiyor

Ticaret Bakanlığı, perakende ticaretin daha adil, şeffaf ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasını sağlamak için hazırlanan yönetmelik taslağını, ilgili kurum ve kuruluşların görüşüne sundu.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, yönetmelik taslağının, uygulamada elde edilen deneyimler ve sektörden gelen görüş ve öneriler dikkate alınarak hazırlandığı bildirildi.

Taslağın, ilgili kurum ile kuruluşların görüşüne açıldığı ve söz konusu düzenlemelerle, tedarik zincirinin güçlendirilmesi, yerel ticareti rahatlatacak adımların atılması ve kadın emeğinin ekonomik değerinin artırılmasının hedeflendiği belirtilen açıklamada, tedarik zincirini güçlendirmek için yönetmeliğin adının üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkileri yansıtacak şekilde değiştirilerek "Tedarik Zincirinde Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik" olacağı ifade edildi.

Sorgulama ekranı oluşturulacak

Tereddütleri ortadan kaldıracak şekilde üretici ve tedarikçi kavramlarının yönetmeliğin amaç ve kapsam kısımlarına eklenmesinin planlandığının altı çizilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Ayrıca 'üretici', 'tedarikçi' ve '30 gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünü' tanımlarının revize edilmesi, ticari faaliyetlerdeki ödeme sürelerinin daha hızlı ve kesin şekilde belirlenebilmesi amacıyla, KOBİ tespit süreçlerini kolaylaştıracak şekilde, Ticaret Bakanlığımız bünyesinde bir sorgulama ekranı oluşturulacak. 2025 yılının Kooperatifler Yılı ilan edilmesi hasebiyle, zincir market raflarında ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan kooperatiflerin yöresel ürünlerine öncelik verilerek, kadın emeğinin doğrudan desteklenmesi ve kadınların ekonomik hayata katkılarının artırılması planlanmaktadır."

Öte yandan açıklamada, bu değişikliklerin yanı sıra en temel gıda maddelerinden ekmeğin daha uygun fiyatlarla vatandaşlarla buluşabilmesi için kitlesel ekmek üretimi yapabilen büyük ekmek fırınlarına yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

2026: Şirketlerin %85'i Suistimal Vakasıyla Karşılaştı

PwC Türkiye ve Etik ve İtibar Derneği (TEİD) iş birliğiyle hazırlanan Türkiye Suistimal Araştırması 2026 yayımlandı.

PwC Türkiye ve Etik ve İtibar Derneği (TEİD) iş birliğiyle hazırlanan Türkiye Suistimal Araştırması 2026 yayımlandı. Araştırma, suistimalin şirketler için istisnai bir olay olmaktan çıktığını; erken tespit, güçlü kontrol ortamı ve güven kültürüyle düzenli yönetilmesi gereken temel bir kurumsal risk alanı haline geldiğini ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre Türkiye'de faaliyet gösteren şirketlerin %85'i son iki yıl içinde en az bir suistimal vakasıyla karşılaştı. Katılımcı şirketlerin yaklaşık %40'ında suistimal kaynaklı yıllık kayıp 5 milyon TL'nin üzerinde gerçekleşirken, şirketlerin %16'sında toplam kayıp 25 milyon TL'yi aştı. Her iki suistimal vakasından biri ise bir yıldan fazla sürede tespit edilebiliyor ya da tespit süresi bilinmiyor. 

PwC Türkiye Finansal Suçlar, Suistimal ve Uyum Riskleri Danışmanlığı Lideri Dr. Gökhan Yılmaz, araştırma sonuçlarının şirketler açısından önemli bir uyarı niteliği taşıdığını belirterek şunları söyledi: 

"Türkiye Suistimal Araştırması 2026'nın ortaya koyduğu en önemli sonuçlardan biri, suistimalin artık şirketler için istisnai bir olay olarak görülmemesi gerektiğidir. Bulgular, şirketler arasındaki temel farkın suistimalle karşılaşıp karşılaşmamakta değil, bu riski ne kadar erken fark edip ne kadar sistematik şekilde yönetebildiklerinde ortaya çıktığını gösteriyor. 

Araştırma aynı zamanda şirket ölçeği büyüdükçe kayıp tutarlarının da farklılaştığını ortaya koyuyor. Özellikle çalışan sayısı fazla olan büyük organizasyonlarda daha yüksek tutarlı kayıpların görünür hale gelmesi, kontrol ortamının şirket büyüklüğüyle birlikte aynı hızda güçlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Büyük organizasyonlarda işlem hacmi, yetki katmanları ve üçüncü taraf temasları arttıkça suistimalin finansal etkisi de büyüyebiliyor. 

Etik ihbar hatlarına duyulan güven ile erken tespit arasındaki ilişki de dikkat çekici. Etik hattının etkin işlediğine inanan şirketlerde vakaların çok büyük bölümü ilk 12 ay içinde tespit ediliyor. Bu bize, suistimalle mücadelede yalnızca politika, prosedür ve teknolojiye değil; çalışanların konuşabildiği, bildirim yaptığında bunun dikkate alınacağına inandığı bir güven kültürüne ihtiyaç olduğunu gösteriyor. 

Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu, yönetim kaynaklı vakalarda yüksek tutarlı kayıp riskinin belirgin biçimde artması. Yetki ve erişim seviyesi yükseldikçe suistimalin finansal etkisi de büyüyebiliyor. Bu nedenle şirketlerin kontrol mekanizmalarını yalnızca operasyonel seviyede değil, yönetim ve karar alma süreçlerini de kapsayacak şekilde tasarlaması gerekiyor. 

Zarar ortaya çıktıktan sonra geri kazanım çoğu zaman sınırlı kalıyor. Bu nedenle şirketler için öncelik yalnızca olay gerçekleştikten sonra müdahale etmek değil; riskleri görünür hale getiren, erken uyarı sağlayan ve suistimali mümkün olduğunca gerçekleşmeden önlemeye odaklanan yapılar kurmak olmalı. Güçlü etik kültürü, bağımsız iç denetim, güvenilir ihbar mekanizmaları, düzenli risk değerlendirmesi ve veri analitiği artık suistimalle mücadelede tamamlayıcı değil, temel unsurlar haline geldi." 

Araştırmadan öne çıkan sonuçlar:

Türkiye Suistimal Araştırması 2026, suistimalin hem görülme sıklığı hem de finansal etkisi bakımından şirketler için yüksek öncelikli bir risk alanı olduğunu gösteriyor: 

• Şirketlerin %85'i son iki yılda en az bir suistimal vakasıyla karşılaştı. 

• Tipik bir şirkette medyan 3 suistimal vakası meydana gelirken, şirket büyüdükçe bu sayı artıyor. 

• Vakaların %64'ünde suistimaller çalışan kaynaklı olurken, bunu %15 ile yönetim, %10 ile müşteriler izliyor. 

• Katılımcı şirketlerin yaklaşık %40'ında suistimal kaynaklı yıllık kayıp 5 milyon TL'nin üzerinde gerçekleşti. Şirketlerin %16'sında toplam kayıp 25 milyon TL'yi aştı. 

• Her iki suistimal vakasından biri bir yıldan fazla sürüyor. 

• Etik hattının etkin işlediğine inanan şirketlerde vakaların %73,6'sı ilk 12 ay içinde tespit ediliyor. 

• Yönetim kaynaklı vakalarda 25 milyon TL üzeri kayıp oranı %33,3 seviyesine ulaşırken, çalışan kaynaklı suistimallerde bu oran %7,8 seviyesinde kalıyor. 

• Suistimal kaynaklı kayıpların olay sonrasında geri kazanımı sınırlı kalıyor; şirketler kayıpların ortalama yalnızca %20'sini geri alabiliyor. 

• Düzenli suistimal risk değerlendirmesi yapan şirket oranı %35 seviyesinde bulunuyor. 

• Riskin özellikle satın alma, satış, operasyon, depo/stok, finans ve muhasebe gibi işlem yoğun alanlarda yoğunlaştığı görülüyor. 

Şirket büyüdükçe kontrol yapısının da güçlenmesi gerekiyor 

Araştırma sonuçları, suistimalin finansal etkisinin şirketin ölçeği, işlem hacmi ve organizasyonel karmaşıklığıyla yakından ilişkili olduğunu gösteriyor. Halka açık şirketlerde yüksek tutarlı suistimallerin daha yoğun gözlemlenmesi; bu şirketlerdeki operasyonel karmaşıklık, raporlama yükümlülükleri ve çok katmanlı karar süreçlerinin risk görünürlüğünü artırdığını ortaya koyuyor. 

Çalışan sayısı arttıkça kayıp tutarlarında da belirgin bir değişim görülüyor. Küçük ve orta ölçekli şirketlerde suistimal kaynaklı kayıplar genelde düşük tutarlı bantlarda yoğunlaşırken, büyük organizasyonlarda 5 milyon TL üzeri kayıp kategorileri daha görünür hale geliyor. Bu tablo, şirketlerin büyüdükçe kontrol tasarımını, onay mekanizmalarını, veri analitiğini ve sürekli izleme sistemlerini aynı ölçüde güçlendirmesi gerektiğine işaret ediyor. 

Etik hatta güven, erken tespitte belirleyici 

Araştırma sonuçları, etik ihbar hatlarının yalnızca bir bildirim kanalı değil, erken tespit açısından kritik bir risk yönetimi aracı olduğunu gösteriyor. Tespit edilen vakaların yaklaşık dörtte biri etik hat üzerinden geliyor. Etik hattının etkin işlediğine kesinlikle inanan şirketlerde vakaların %73,6'sı ilk 12 ay içinde tespit edilirken, güven düzeyi azaldıkça erken tespit oranı belirgin şekilde düşüyor. 

Bu sonuç, suistimalle mücadelede teknik kontrol mekanizmalarının yanında güven kültürünün de belirleyici olduğunu ortaya koyuyor. Çalışanların güvenli, anonim ve sonuç doğuracağına inandıkları kanallar üzerinden bildirim yapabilmesi, suistimalin daha erken fark edilmesini sağlıyor. 

Yönetim kaynaklı vakalarda finansal etki daha yüksek

Araştırma, suistimalin kim tarafından gerçekleştirildiğinin kayıp tutarı üzerinde önemli bir etkisi olduğunu gösteriyor. Yönetim kaynaklı vakalarda 25 milyon TL üzeri kayıp oranı %33,3 seviyesine ulaşırken, çalışan kaynaklı suistimallerde bu oran %7,8 seviyesinde kalıyor. 

Bu bulgu, yetki, erişim ve karar alma gücü arttıkça suistimalin finansal etkisinin de büyüyebildiğini gösteriyor. Bu nedenle şirketlerin yalnızca operasyonel kontrolleri değil, yönetim seviyesindeki onay, gözetim, çıkar çatışması ve yetki mekanizmalarını da güçlendirmesi gerekiyor. 

Risk, işlem yoğun süreçlerde yoğunlaşıyor 

Araştırmaya göre suistimal riski özellikle satın alma, satış, operasyon, depo/stok, finans ve muhasebe gibi işlem yoğun, onay mekanizmalarına açık ve üçüncü taraf temasının yüksek olduğu alanlarda yoğunlaşıyor. Bu alanlar, hem finansal akışların yoğun olması hem de tedarikçi, müşteri ve aracı ilişkilerinin fazlalığı nedeniyle daha yüksek risk barındırıyor. 

Bu tablo, şirketlerin genel etik politika ve prosedürlerin ötesine geçerek süreç bazlı kontroller, görevler ayrılığı, düzenli risk değerlendirmesi, veri analitiği ve sürekli izleme mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğini gösteriyor. 

Şirketlerin öncelikli aksiyon alanları 

• Araştırma, şirketlerin suistimal riskini daha etkin yönetebilmesi için şu alanlara odaklanması gerektiğini ortaya koyuyor: 

• Suistimal risk değerlendirmelerinin düzenli ve metodolojik şekilde yürütülmesi. 

• Etik ihbar hatlarında güven, anonimlik ve geri bildirim algısının güçlendirilmesi. 

• İç denetim fonksiyonunun icradan bağımsız şekilde konumlandırılması. 

• Satın alma, satış, operasyon, depo/stok, finans ve muhasebe süreçlerinde görevler ayrılığı ve onay kontrollerinin güçlendirilmesi. 

• Yönetim seviyesindeki yetki, çıkar çatışması ve onay mekanizmalarının düzenli gözden geçirilmesi. 

• Büyük ölçekli şirketlerde veri analitiği, sürekli izleme ve otomatik uyarı mekanizmalarının yaygınlaştırılması. 

• Üçüncü taraf risk yönetimi uygulamalarının daha etkin hale getirilmesi. 

• Türkiye Suistimal Araştırması 2026,PwC Türkiye ve TEİD iş birliğiyle hazırlanmış olup, kurumların suistimal risklerine ilişkin farkındalıklarını artırmayı, iyi uygulamaları görünür kılmayı ve daha etkin risk yönetimi mekanizmalarının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. 

Reddi Miras Hakkını Kaçıranlar dikkat

Türkiye’de her yıl binlerce kişi, yakınlarının vefatının ardından yalnızca mal varlıklarıyla değil, beklenmedik borçlarla da karşı karşıya kalıyor. Miras bırakanın borçları da mirasçılara geçerken, kanunlar mirasçılara da önemli bir koruma mekanizması sunuyor.

ekonomim

Reddi Miras Hakkını Kaçıranlar Milyonluk Borçlarla Karşılaşabiliyor

Buna göre, mirasın borca batık olması halinde “reddi miras” hakkı kullanılarak hem miras hem de borçlar reddedilebiliyor. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için kritik öneme sahip süre ve kurallara dikkat edilmesi gerekiyor.

Borca batık miraslarda zamanında hareket etmeyen mirasçılar, borçlardan kendi kişisel mal varlıklarıyla sorumlu hale gelebiliyor. Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, özellikle ekonomik dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde miras bırakanların kredi, vergi, icra ve ticari borçlarının mirasçılar açısından ciddi riskler oluşturabildiğine dikkat çekti.

Mirasın Borçları da Mirasçılara Geçiyor

Türk Medeni Kanunu’nda yer alan “külli halefiyet” ilkesi gereği, kişinin vefatıyla birlikte tüm hak ve borçlarının mirasçılarına geçtiğini belirten Av. Elvan Kakıcı Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:

“Bir kişinin vefatıyla birlikte yalnızca mal varlığı değil, borçları da mirasçılarına geçer. Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından sadece kendilerine kalan miras kadar değil, kendi kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu hale gelebilirler. Bu nedenle mirasın içeriğinin dikkatle incelenmesi büyük önem taşır.”

Borca Batık Miraslarda Hayati Öneme Sahip Hak

Mirasın borçlarının mal varlığından fazla olduğunun anlaşılması halinde reddi miras yoluna başvurulabileceğini ifade eden Şimşek, bu hakkın birçok vatandaş tarafından yeterince bilinmediğini söyledi.

Şimşek, “Mirası reddeden kişi, miras bırakanın hem mal varlığını hem de borçlarını kabul etmemiş sayılır. Böylece ileride ortaya çıkabilecek borç yükümlülüklerinden de korunmuş olur. Özellikle yüksek kredi borçları, ticari yükümlülükler veya icra takipleri bulunan dosyalarda reddi miras son derece önemli bir hukuki güvence sağlar” dedi.

En Kritik Süre Sadece 3 Ay

Reddi miras hakkının süresiz olmadığını vurgulayan Av. Elvan Kakıcı Şimşek, vatandaşların en sık yaptığı hatanın süreyi kaçırmak olduğunu belirterek, “Kanun, mirasçılara yalnızca üç aylık bir süre tanımaktadır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Mirasçının, miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içerisinde reddi miras talebinde bulunması gerekir. Süre kaçırıldığında bu hak tamamen ortadan kalkar ve mirasçı borçlardan sorumlu hale gelir.” şeklinde konuştu.

Küçük Bir İşlem Bile Reddi Miras Hakkını Kaybettirebilir

En büyük risklerden biri de miras üzerinde yapılan tasarruf işlemleri. Mirasçıların farkında olmadan yaptıkları bazı işlemlerin, hukuken mirası kabul ettikleri anlamına gelebileceğini belirten Şimşek, şu uyarılarda bulundu:

“Örneğin miras bırakanın banka hesabındaki parayı çekmek, evini kiraya vermek, taşınmazlarını üzerinize geçirmek, aracını kullanmak ya da borçlarından bir kısmını ödemek gibi işlemler mirası zımnen kabul ettiğiniz şeklinde değerlendirilebilir. Böyle bir durumda reddi miras hakkınızı kaybedebilirsiniz. Hatta dava açılmış olsa bile mahkeme talebinizi reddedebilir.”

Hukuki Süreç Nasıl İşliyor?

Reddi miras işleminin, miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde yürütüldüğünü belirten Şimşek, sürecin uzman desteğiyle takip edilmesinin önemine dikkat çekti. Özellikle mirasın kapsamının net olarak bilinmediği durumlarda profesyonel hukuki destek alınmasının ileride oluşabilecek ciddi mali yükümlülüklerin önüne geçebileceğini ifade eden Şimşek, mirasçılara acele karar vermek yerine öncelikle terekenin detaylı şekilde araştırılmasını tavsiye etti.

“Borçlu Miraslarda Sessiz Kalmak Büyük Risk”

Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Vatandaşlarımız çoğu zaman mirasın yalnızca mal varlığından ibaret olduğunu düşünüyor. Oysa hukuken borçlar da mirasın bir parçasıdır. Borca batık bir miras söz konusuysa, üç aylık süreyi kaçırmadan hareket etmek ve mirası kabul anlamına gelebilecek işlemlerden kaçınmak büyük önem taşıyor. Aksi halde mirasçıların hiç beklemedikleri bir borç yüküyle karşı karşıya kalmaları mümkün olabiliyor.”

Avrupa borsalarında en çok kazandıran İtalya borsası oldu

Avrupa borsaları, Orta Doğu kaynaklı enerji şoku, ABD'nin tarife politikaları ve önde gelen merkez bankalarının para politikalarının fiyatlamalar üzerinde etkili olduğu yılın ilk 6 ayını pozitif tamamladı.

Yılın ilk yarısında Avrupa borsaları arasında en yüksek getiriyi yüzde 15 ile İtalya'da FTSE MIB sağlarken FTSE MIB'yi yüzde 12,5 ile İspanya'da IBEX 35, yüzde 5,7 ile İngiltere'de FTSE 100, yüzde 3,6 ile Fransa'da CAC 40 ve yüzde 2,1 ile Almanya'da DAX izledi.

Avrupa genelini kapsayan Stoxx Europe 600 endeksi, 30 Haziran'da 641,73 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 8,4 değer kazandı. Endeks, ilk yarıyı yıl içi zirvesinin yüzde 0,3 altında tamamlarken dip seviyesinden 30 Haziran kapanışına kadar yüzde 14,8 yükseldi.

İtalya'da FTSE MIB endeksi, aynı dönemde 51.682,43 puana çıkarak yüzde 15 yükseldi ve Avrupa'nın önde gelen endeksleri arasında en yüksek getiriyi sağladı.

FTSE MIB, yıl içindeki en düşük seviyesini 23 Mart'ta 41.616,11 puanla, en yüksek seviyesini ise 19 Haziran'da 53.188,37 puanla kaydetti. Endeks, ilk yarıyı zirvesinin yüzde 2,8 altında tamamlarken dip seviyesinden yüzde 24,2 yükseldi.

İspanya'da IBEX 35 endeksi, 2025 yılını 17.307,80 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran'da 19.471,90 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 12,5 değer kazandı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi 10.497,12 puana çıkarak yılın ilk yarısında yüzde 5,7 yükseldi.

Fransa'da CAC 40 endeksi de 2025 yılını 8.112,02 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran'da 8.403,99 puana yükseldi. Endeks, yılın ilk yarısında yüzde 3,6 değer kazandı.

Aynı dönemde Almanya'da DAX endeksi ise 24.995,81 puana ulaşarak yüzde 2,1 arttı.

Enerji şoku Avrupa piyasalarını baskıladı

Orta Doğu'da şubat sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin durması, enerjiye bağımlı Avrupa piyasaları için yılın ilk yarısındaki en güçlü şoku oluşturdu.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık 5'te birinin geçtiği Boğaz'da sevkiyatların aksaması, bölgede petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açtı.

Enerji ithalatına bağımlı Avrupa ekonomileri bu gelişmeden olumsuz etkilenirken hava yolu, otomotiv, kimya, ulaştırma ve tüketim şirketlerinin maliyet beklentileri bozuldu.

Petrol ve doğal gaz üreticileri ise yükselen enerji fiyatlarının etkisiyle bölge endekslerinden pozitif ayrıştı.

Deniz taşımacılığında sigorta maliyetlerinin artması, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi ve tedarik sürelerinin uzaması da Avrupa'daki üretici şirketler üzerinde ilave maliyet baskısı oluşturdu.

ABD ile İran arasında haziranda sağlanan geçici mutabakatın ardından petrol fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere yaklaşması, enflasyon endişelerinin azalmasına ve Avrupa borsalarında risk iştahının yeniden artmasına yardımcı oldu.

Bununla birlikte ateşkesin kırılgan yapısı, Boğaz'daki mayın riski ve deniz trafiğinin tam kapasiteye ulaşmaması, jeopolitik risk priminin ilk yarı sonunda tamamen ortadan kalkmasını engelledi.

Avrupa Merkez Bankası faiz artırdı

Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü bozması, Avrupa Merkez Bankasının haziran toplantısında üç temel politika faizini 25 baz puan artırmasına neden oldu.

Kararın ardından mevduat faizi yüzde 2,25'e, ana refinansman faizi yüzde 2,40'a ve marjinal fonlama faizi yüzde 2,65'e yükseldi.

Banka, 2026 yılı enflasyon tahminini yüzde 3 olarak açıklarken ekonomik büyüme görünümüne ilişkin aşağı yönlü risklere dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının 17 Haziran'da politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakması ve bazı banka yetkililerinin yılın kalan döneminde faiz artırımına ihtiyaç duyulabileceğine işaret etmesi de küresel tahvil getirileri üzerinden Avrupa hisselerindeki oynaklığı artırdı.

Savunma harcamaları Avrupa hisselerini destekledi

Avrupa borsaları 2026'ya güçlü bir başlangıç yaparken Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinin savunma kapasitelerini genişletme planları, bölgedeki savunma ve havacılık şirketlerinin hisselerini destekledi.

Almanya'nın altyapı ve savunma harcamalarını artıracağına yönelik beklentiler, mühendislik, inşaat ve sanayi şirketlerine de olumlu yansıdı. Kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi hızlandıracağı beklentisi, özellikle yılın ilk aylarında DAX endeksinin rekor seviyelere ulaşmasına katkıda bulundu.

Savunma şirketlerinin artan sipariş hacimleri ve Avrupa ülkelerinin uzun vadeli askeri modernizasyon programları sektörün gelir beklentilerini güçlendirirken yılın ilerleyen dönemlerinde yüksek değerlemelere ulaşan bazı şirketlerde kar satışları görüldü.

ABD tarifeleri ihracatçı şirketleri etkiledi

ABD'nin ticaret politikaları, Avrupa piyasalarının ilk yarının başındaki ana gündem maddelerinden biri oldu.

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat'ta Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kapsamında uyguladığı tarifelerin büyük bölümünü iptal etti. Kararın ardından ABD yönetimi, çoğu ülkeden yapılan ithalata 150 gün süreyle yüzde 10 ek gümrük vergisi getirdi.

ABD yönetiminin Avrupa Birliği ile daha önce varılan ticaret anlaşmasındaki tarife üst sınırına bağlı kalacağını ve bölgeden yapılan ithalatın büyük bölümünde vergi oranının yüzde 15'i aşmayacağını açıklaması, ticaret kaynaklı baskıyı kısmen azalttı.

Bununla birlikte Çin'de büyüyen elektrikli araç pazarı ve artan rekabet, Avrupalı otomotiv şirketleri üzerinde baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Türkiye küçülmeye başladı

İLKE Vakfı'nın "Toplumun Görünümü 2025" raporuna göre doğurganlık hızı 1,42'ye geriledi, 65 yaş üstü nüfus toplamın %11'ine ulaştı. Rapor nüfustan aileye, eğitimden gelire Türkiye'nin dönüşümünü tek tabloda topluyor.

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı'na bağlı Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM), "Toplumun Görünümü 2025 — Demografik ve Toplumsal Dönüşüm" raporunu yayımladı. Resmi verilere dayanan rapor; nüfus, aile, eğitim, sağlık ve gelir dağılımı başlıklarında Türkiye'nin geldiği noktayı ortaya koyuyor.

Raporun en çarpıcı bulgusu doğurganlıkta yaşanan tarihi düşüş. Toplam doğurganlık hızı 2025'te 1,42'ye gerileyerek Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesine indi. Bu değer, nüfusun kendini yenilemesi için gereken 2,10 eşiğinin belirgin biçimde altında. Uzmanlar, bu eğilimin sürmesi halinde Türkiye'nin önümüzdeki on yıllarda nüfus kaybı riskiyle karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.

Yaşlanma da hız kazanmış durumda. 65 yaş ve üstü nüfusun toplam içindeki payı %11'e ulaştı; Türkiye artık genç değil, hızla yaşlanan bir ülke. Rapor, "demografik fırsat penceresi" olarak bilinen ve çalışabilir nüfusun yüksek olduğu dönemin 2030'ların ortasında kapanmaya başlayacağı uyarısını yapıyor.

Değişim aile yapısında da belirgin. Ortalama hanehalkı büyüklüğü 2010'daki 3,84 kişiden 2025'te 3,08'e geriledi; tek kişilik haneler artık her beş haneden birini oluşturuyor. Boşanmış nüfus 2010'daki 1,56 milyondan 3,57 milyona yükselerek on beş yılda iki katından fazla arttı.

Eğitimde ise kuşaklar arası çarpıcı bir sıçrama var. 25-29 yaş grubunda üniversite mezunu oranı 2008'de yalnızca %11,8 iken 2024'te %45,9'a çıktı — tek bir kuşakta yaklaşık dört kat. Buna karşılık rapor, eğitim ve gelir fırsatlarının bölgeler ve toplumsal kesimler arasında hâlâ derin biçimde eşitsiz dağıldığını vurguluyor: En zengin %20'lik kesim toplam gelirin %48,1'ini alırken, en yoksul %20'ye düşen pay yalnızca %6,4.

Sağlık alanında da dikkat çekici bir veri öne çıkıyor: Türkiye'de kişi başına yıllık hekime başvuru sayısı 12,2 ile OECD ortalamasının (6,5) neredeyse iki katı; bu, dünyada Güney Kore'den sonra en yüksek ikinci değer.

TODAM tarafından hazırlanan rapor, Türkiye'nin demografik ve toplumsal dönüşümünü bütüncül bir çerçevede ele alan kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor. Raporun tamamına İLKE Vakfı'nın internet sitesinden ulaşılabiliyor.

Varlık barışında vergi detayları belli oldu

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) kamuoyunda "varlık barışı" olarak bilinen yurt dışında bulunan varlıkların Türkiye'ye getirilmesi ve bazı vergi düzenlemelerinin uygulamalarına açıklık getirildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) kamuoyunda "varlık barışı" olarak bilinen yurt dışında bulunan varlıkların Türkiye'ye getirilmesi ve bazı vergi düzenlemelerinin uygulamalarına açıklık getirildi.

GİB'in Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliği"ne göre, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye'ye getirilmesi ile yurt içinde bulunmakla birlikte işletme kayıtlarında yer almayan varlıkların kayıt altına alınmasına ilişkin bildirim, vergilendirme ve uygulama süreçleri belirlendi.

Buna göre, yurt dışındaki varlıkların 31 Temmuz 2027'ye kadar Türkiye'deki banka veya aracı kurumlara bildirilmesi mümkün olacak. Gerçek ve tüzel kişilerce yapılacak bu bildirimler, yetkili kılınmış vekiller veya kanuni temsilciler tarafından da gerçekleştirilebilecek.

Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin bildirim sahibinden yüzde 5 oranında peşin olarak tahsil edecekleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın 15'inci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edecek.

Söz konusu varlıkların, vadeli hesaplarda, Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde indirimli vergi uygulanacak.

Ayrıca, Resmi Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yurt dışında yaşayan ve belirli şartları sağlayarak Türkiye'ye yerleşen gerçek kişilere tanınan, yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlarının 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisna edilmesine ilişkin düzenlemeden yararlanma şartları, başvuru süreci ve uygulama esasları da belirlendi.

Nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personele ilişkin ücret istisnası

Yayımlanan diğer Tebliğler ile de yatırım, üretim, ihracat, uluslararası ticaret, yüksek katma değerli hizmetler ve kayıtlı ekonominin güçlendirilmesine yönelik uygulamaların çerçevesi de netleştirildi.

Nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan nitelikli personele ilişkin ücret istisnasının usul ve esasları düzenlendi. Şartları sağlayan çalışanların ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katına kadar olan kısmına ve İstanbul Finans Merkezi ile belirli endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezlerinde çalışanlar için ise brüt asgari ücretin 5 katına kadar istisna uygulanmasına ilişkin işlemler belirlendi.

Teknogirişim şirketlerinin çalışanlarına bedelsiz veya indirimli olarak sağladıkları pay senetlerine ilişkin gelir vergisi istisnasına yönelik uygulamalar ile istisna tutarının hesaplanması, pay senetlerinin elde tutulma süreleri payların belirlenen sürelerden önce elden çıkarılması halinde uygulanacak vergisel sonuçlar ayrıntılı şekilde açıklandı.

Kurumlar vergisindeki yeni teşviklerin uygulama esasları belirlendi

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile yeni teşvik ve düzenlemelerin uygulamanmasına ilişkin kurallar da tespit edildi.

Bu kapsamda tebliğde, transit ticaretten veya yurt dışında gerçekleştirilen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden elde edilen kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi indiriminin kapsamı ve şartlarına, nitelikli hizmet merkezlerinin yurt dışından elde ettikleri kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi indiriminin usul ve esaslarına yer verildi.

Sanayi sicil belgesine sahip üretici kurumlar ile zirai üretim yapanların kazançlarına kurumlar vergisi oranının yüzde 12,5 uygulanmasına ilişkin işlemlere açıklık getirildi.

Serbest bölgelerde üretim yapan mükelleflerin, imal ettikleri ürünlerin bölge içine ve diğer serbest bölgelere satışından elde ettikleri kazançların da kurumlar vergisi istisnasından yararlanmasına ilişkin esaslar düzenlendi.

Enflasyon rakamları açıklandı

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,99, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 1,8 artış gösterdi. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 32,11, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 28,09 olarak kayıtlara geçti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, haziranda 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 32,03, yurt içi üretici fiyatları yüzde 27,26 yükseldi.

Aylık bazda TÜFE yüzde 0,99, Yİ-ÜFE yüzde 1,8 artış gösterdi.

TÜFE, haziranda geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,76, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 32,11 yükseliş kaydetti.

Yİ-ÜFE'de Aralık 2025'e göre yüzde 16,09, geçen yılın haziran ayına kıyasla yüzde 28,09 artış gerçekleşti.

Haziran enflasyon verilerinin açıklanmasıyla kira artış oranı da belli oldu. Temmuzda ev ve iş yerleri için uygulanacak kira artış oranı yüzde 32,03 olarak belirlendi.

Beklentiler

Haziranda TÜFE'nin yüzde 1,04 artacağını öngörmüştü. Bu ortalamaya göre yıllık enflasyonun yüzde 32,17 olacağı hesaplanmıştı.

TÜFE ve Yİ-ÜFE oranları şöyle:

Yİ-ÜFE, haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 1,80, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 16,09, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,09 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 27,26 yükseldi.

Sanayinin 4 sektörünün yıllık değişimleri incelendiğinde, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 53,50, imalatta yüzde 29,65, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 4,12 ve su temininde yüzde 29,26 artış gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 27,89, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 28,97, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 31,42, enerjide yüzde 24,93 ve sermaye mallarında yüzde 23,01 yükseliş kaydedildi.

Sanayinin 4 sektörünün aylık değişimlerinde ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 8,30, imalatta yüzde 1,01, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 7,10 ve su temininde yüzde 1,97 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara malında yüzde 1,88, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,24, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,41, enerjide yüzde 3,04 ve sermaye mallarında yüzde 1,66 yükseliş oldu.

TÜFE'de haziranda bir önceki aya göre yüzde 0,99, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,76, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 32,11 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 32,03 artış görüldü.

Ana harcama grupları itibarıyla haziranda bir önceki aya göre düşüş gösteren gruplar yüzde 0,18 ile giyim ve ayakkabı, yüzde 0,05 ile ulaştırma oldu. Söz konusu dönemde, en yüksek artışın yaşandığı ana grup ise yüzde 3,46 ile alkollü içecekler ve tütün olarak hesaplandı.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimlerine bakıldığında, ulaştırmada yüzde 0,05 azalış görülürken, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,17, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda da yüzde 2,30 artış gerçekleşti.

İlgili ana grupların aylık değişime katkıları ise ulaştırmada eksi 0,01, gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,04 ve konutta 0,27 yüzde puan oldu.

Yıllık değişimler

Haziranda, geçen yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup, yüzde 14,18 ile giyim ve ayakkabı olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 46,10 ile eğitim olarak tespit edildi.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 35,45, ulaştırmada yüzde 31,15, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 45,14 artış görüldü.

İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,61, ulaştırmada 5,19, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 5,92 yüzde puan oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan 26'sında düşüş gerçekleşirken, 10 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı, 138 alt sınıfın endeksinde ise artış kaydedildi.

Sektörlere ve alt gruplara göre aylık ve yıllık değişimler şöyle:

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, haziranda bir önceki aya göre yüzde 1,66, geçen yılın aralık ayına kıyasla yüzde 16,84, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,18 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 31,49 artış şeklinde oldu.

Özel kapsamlı tüketici fiyatları endeksi göstergelerine bakıldığında, haziranda aylık bazda en az yükseliş yüzde 0,79 ile "Yönetilen-yönlendirilen fiyatlar hariç TÜFE" göstergesinde oldu.

Yıllık bazda en yüksek artış ise yüzde 33,51 ile "Mevsimlik ürünler hariç TÜFE" göstergesinde kaydedildi.

Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri şöyle: