Rapor: İsrail yasa dışı şekilde Avrupa pazarlarına giriyor

Global Echo Litigation Center'ın raporu, İsrail'in Filistin ve Suriye topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerinde üretilen gıda ürünlerinin, AB ve Birleşik Krallık yasalarını ihlal edecek şekilde Avrupa pazarlarına girdiğini ortaya koydu.

Global Echo Litigation Center, dört yıllık araştırmaya dayanan "İşgali İthal Etmek: Avrupa'nın yerleşim bölgeleri tarım ürünleri ticaretiyle Filistinlilerin mülksüzleştirilmesindeki suç ortaklığı" başlıklı raporunu yayımladı.

Raporda, 30 binden fazla ihracat belgesinin incelenmesi, tarım arazilerine ilişkin resmi verilerle yapılan çapraz kontroller, kapsamlı saha araştırmaları ve İsrailli ihracatçılar, paketleme tesisleri ile üreticiler ve üst düzey sektör temsilcileriyle gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen bulgulara yer verildi.

İşgal altındaki Filistin ve Suriye topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinde üretilen gıda ürünlerinin Avrupa pazarlarına ulaşmasını sağlayan karmaşık sistemin ele alındığı raporda, söz konusu ürünlerin İsrail mallarına tanınan tercihli vergi statüsünden yararlanıyormuş gibi beyan edildiği, "İsrail ürünü" etiketiyle satıldığı ve geçersiz organik ile bitki sağlığı sertifikalarıyla dolaşıma sokulduğu, bunun da AB ve Birleşik Krallık yasalarını ihlal ettiği aktarıldı.

Avrupa'ya giden İsrail ürünlerinin yüzde 17'sinden fazlası yerleşim bölgeleri kaynaklı

Raporda, 2017-2026 döneminde Avrupa'ya ihraç edilen narenciye, hurma, tahin ve diğer tarım ürünlerini içeren 5 bin 900'den fazla İsrail sevkiyatının yüzde 17,2'sinin yasa dışı yerleşimlerden kaynaklandığı belirtildi.

AB üyesi ülkelere yapılan sevkiyatlarda bu oranın yüzde 19,2 olduğuna işaret edilen raporda, menşe bilgisinin yaygın şekilde gizlenmesi nedeniyle tarım ürünleri ihracatındaki gerçek boyutun daha yüksek olabileceği kaydedildi.

Raporda, ihracat belgelerine yönelik 2 binden fazla faturanın analizine göre, incelenen belgelerin yüzde 16,7'sinin tercihli tarife uygulamasından yararlanmak amacıyla yerleşim ürünlerini "İsrail menşeli" olarak gösterdiği, bunun yaklaşık 13,1 milyon avro değerindeki yerleşim kaynaklı tarım ürününü kapsadığı bildirildi.

Yerleşim bölgelerinin ürünlerine yönelik tercihli tarife uygulaması reddedildiğinde bile İsrail hükümetinin ihracatçılara geri ödeme yaparak yerleşim ürünlerine uygulanan tarifeleri fiilen etkisiz hale getirdiğine işaret edilen raporda, 2005-2024 yılları arasında İsrail hükümeti tarafından yerleşim bölgeleri ihracatçılarına en az 63 milyon avro ödeme yapıldığı belirtildi.

Tüketiciler ürünlerin menşei konusunda sistematik olarak yanıltılıyor

Raporda, yerleşim bölgelerinin ürünlerine yönelik organik ve bitki sağlığı sertifikalarının da hukuka aykırı şekilde düzenlendiği, bu durumun AB düzenleyici sistemlerinin bütünlüğünü ve kamuoyunun bu sistemlere olan güvenini zedelediği ve kamu sağlığı açısından risk oluşturduğu aktarıldı.

Yerleşim bölgelerinin ürünlerinin Avrupa'ya İsrail ürünü olarak gizlenerek girmesine izin verildiği için tüketicilerin bu ürünlerin gerçek menşei konusunda sistematik olarak yanıltıldığı vurgulanan raporda, AB ve Birleşik Krallık yasalarının, tercihli tarife uygulaması, organik ve bitki sağlığı sertifikaları ile tüketicinin korunması alanlarında ihlal edildiği savunuldu.

Raporda, menşe gizlemek için kullanılan yöntemlere değinilerek, ihracatçıların işgal altındaki topraklardaki gerçek üretim yerini belirtirken ürünün menşe ülkesini "İsrail" olarak gösterdiğinin, işgal altındaki topraklardaki gerçek yerleşim adresi yerine İsrail'in uluslararası olarak tanınan sınırları içindeki sahte bir adres kullandığının ve İsrailli paketleme tesislerinin yerleşim bölgelerinden gelen ürünleri İsrail'de üretilen ürünlerle karıştırarak ihraç ettiğinin tespit edildiği aktarıldı.

Öte yandan, Global Echo Litigation Center, söz konusu hukuki ihlallere karşı yetkililerin harekete geçmesi için Birleşik Krallık'ta hukuki süreç başlattığını ve yeni davalar açmayı planladığını duyurdu.